Anahtar kelimeler: Dörtyol Aleyhlerine Girişildiğini Darlığından İstemli İleriye Yoğunluğu Ötürü Ret Adana
11. Hukuk Dairesi         2026/264 E.  ,  2026/4761 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 9. Hukuk Dairesi

SAYISI
: 2025/1970 Esas, 2025/1739 Karar
HÜKÜM
: Esastan ret
İLK DERECE MAHKEMESİ
: Dörtyol 1. Asliye Hukuk Mahkemesi
SAYISI
: 2024/74 E., 2025/96 K.
Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildi. Duruşma için belirlenen 15.09.2026 günü hazır bulunan davacı vekili Avukat ... ile davalı vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.
KARAR
I. DAVA
Davacı dava dilekçesinde; dava konusu icra dosyasında aleyhlerine icra takibine girişildiğini, takibin incelenmesi neticesinde açıkça görüleceği üzere takip dayanağının teminat senedi olduğunu, bu hususun senedin veriliş nedenini açıklayan sözleşmede açıkça yazıldığını, davalı tarafın başka dava dosyalarında da senedin teminat senedi olduğunu ikrar ettiğini, bu ikrarı içeren dava dosyası olan İskenderun Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/788 E. sayılı dosyasının celbini talep ettiklerini, sözleşmede yazılan bu ibareler kapsamında senedin teminat senedi olduğu yönünde gerekli ispatın yapıldığını, işbu teminat senedine bağlı olarak kambiyo senetlerine özgü haciz yolu ile icra takibi yapılamayacağının açıkça ortada olduğunu, ayrıca davalıya borçları bulunmadığını ileri sürerek adli yardım ve ihtiyati tedbir taleplerinin kabulüne, neticeten davanın kabulü ile Dörtyol İcra Müdürlüğü'nün 2020/2924 E. sayılı dosyasında başlatılan takibin iptaline, davalı aleyhine kötü niyetli takip tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; dava dilekçesinde ileri sürülen hususların gerçeği yansıtmadığını, müvekkili tarafından davacı aleyhine Dörtyol İcra Dairesi'nin 2020/2924 E. sayılı dosyası ile senetten dolayı icra takibine girişildiğini, ödeme emrinin borçlu şirkete 13.11.2020 tarihinde tebliğ edildiğini, borçlu tarafından süresi içerisinde itiraz edilmediğinden takibin kesinleştiğini, kesinleşen takip neticesinde davacı tarafça iki yıl sonra iş bu davanın açılmasının kötü niyet içerdiğini, icra takibine konu kambiyo senedinin teminat senedi olduğunu, 03.08.2018 tarihinde yapılan "kar ortaklığı sözleşmesine istinaden verilmiştir" ibaresine yer verildiğini, ancak davacı şirket tarafından 03.08.2018 tarihinde yapılan satış sözleşmesindeki şartların hiçbir şekilde yerine getirilmediğini, sözleşmede teslim süresinin ruhsat tarihinden itibaren 25 ay olarak belirlenmesine rağmen bırakın teslim süresinde teslim edilmesini, davacı şirket tarafından inşaata dahi başlanmadığını, davanın konusunun menfi tespit davası olmasına rağmen dava dilekçesinde 03.08.2018 tarihli kâr sözleşmesine ilişkin olarak borçlu olunmadığına ilişkin tek bir açıklama ve delil bulunmadığını, davaya konu satış sözleşmesindeki şartların davacı tarafça yerine getirildiğine ilişkin hiçbir ibare ve delil sunulmadığını, davaya konu senedin teminat amacıyla verildiği ve edimlerin eksiksiz şekilde yerine getirildiği yönündeki iddiaların davacı tarafça yazılı delillerle kanıtlanması gerektiğini savunarak davanın reddini istemiştir.
III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davaya konu senedin, davalı ... emrine düzenlenen, keşidecisi davacı ... Tic. Ltd. Şti. olan 03.08.2018 düzenleme tarihli, 03.08.2020 vade tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli senet olduğu, davalının cevap dilekçesi ile takibe konu senedin teminat senedi olduğunu kabul ettiği, fakat teminat senedine dayanak sözleşmenin şartlarının davacı tarafından yerine getirilmediğini ileri sürdüğü, davalının cevap dilekçesindeki teminat senedi olduğuna dair beyanı ikrar niteliğinde olup davalıyı bağladığı, icra takibine konu edilen senedin satışın temini için verilen bir teminat senedi olduğu, teminat senedi kambiyo senedi olmadığından kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvurulamayacağı gerekçesiyle davanın kabulüne, davacının Dörtyol İcra Dairesinin 2020/2924 E. sayılı takibi nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, takibin iptaline, davalının kötü niyetli olduğu ispatlanamadığından kötü niyet tazminatı talebinin reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince istinaf edilmiştir.
IV. İSTİNAF
Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacı tarafından bononun teminat senedi olduğunun ileri sürüldüğü, davalının da takibe konu kambiyo senedinin teminat senedi olduğunu ve 03.08.2018 tarihinde yapılan kâr ortaklığı sözleşmesine istinaden verildiğini ikrar ettiği, taraflar arasındaki sözleşmede dava konusu bonoya atıf bulunduğu, dava konusu bononun, sözleşmedeki edimlerin temini için verilen bir teminat senedi olduğunun anlaşıldığı, teminat senedi düzenlenmesine neden olan asıl borç ilişkisine sıkı sıkıya bağlı olduğundan bonoda olduğu gibi mücerretlik ilkesinden söz edilemeyeceği, teminat senedi kambiyo senedi vasfında olmadığından kambiyo senetlerine mahsus takip yoluna başvurulamayacağı, ancak ilamsız takip yapılabileceği, tüm bu nedenlerle İlk Derece Mahkemesince yazılı gerekçe ile davanın kabulüne karar verilmiş olmasının usul ve yasaya uygun olduğu gerekçesiyle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davalı vekilince temyiz edilmiştir.
V. TEMYİZ
A.Dava ve Hukuki Nitelendirme
Dava, davalı ... emrine düzenlenen, keşidecisi davacı ... Tic. Ltd. Şti. olan, 03.08.2018 düzenleme tarihli, 03.08.2020 vade tarihli, 1.000.000,00 TL bedelli senedin (bono) takibe konulduğu icra dosyasından borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin olup uyuşmazlık, teminat senedi olarak davacı tarafından davalı adına düzenlenen iş bu senedin teminat vasfının sona erip ermediği, buradan varılacak sonuca göre talep edilebilir hâle gelip gelmediği, bu hususta ispat yükünün hangi taraf üzerinde bulunduğu noktalarında toplanmaktadır.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
1.Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin karara yönelik davalı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekir.
2.Bononun (senedin) teminat amaçlı verildiğinin kabul edilebilmesi için neyin teminatı olarak verildiğinin ya bononun önündeki veya arkasındaki yazılar veyahut ayrı bir belge ya da sözleşme ile kanıtlanması gerekir. Somut uyuşmazlıkta dava konusu senedin 03.08.2018 tarihinde yapılan kar ortaklığı sözleşmesinin teminatı olarak davacı tarafından davalıya verildiği, taraf beyanlarından ve dosyaya sunulan sözleşme suretinden anlaşılmaktadır.
Teminat olarak alınan bonoya dayalı kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip yapılamaz. Davalı, davacı şirket aleyhine kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip başlatmış olup İlk Derece Mahkemesince kambiyo senetlerine mahsus yol ile takip yapılmayacağından bahisle davanın kabulüne karar verilmiş ise de eldeki dava, kambiyo takibinin iptaline yönelik icra hukuk mahkemesinde açılan bir dava olmayıp genel hükümlere göre senetten dolayı borçlu olunmadığının tespiti istemine ilişkin bir davadır. Bu davada, senedin teminat vasfının bulunup bulunmadığının, teminat vasfı bulunuyorsa, bu vasfının sona erip ermediğinin, bedelinin istenebilir hâle gelip gelmediğinin incelenip değerlendirilmesi gerekir.
Yukarıda yapılan açıklamalardan anlaşılacağı üzere senedin teminat senedi olduğu davacı tarafça ispat edilmiştir. Davalı tarafça senet takibe konu edilmiş olup senedin teminat senedi olması nedeniyle teminat vasfının sona erip istenir hâle geldiğini kanıt yükü davalı takip alacaklısındadır. Mahkemece davalı takip alacaklısından bu husustaki delilleri sorulup deliller toplanıp değerlendirildikten sonra varılacak uygun sonuç dairesinde bir karar verilmesi gerekirken yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsizdir.
VI. SONUÇ
: Yukarda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE, (2) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULARAK KALDIRILMASINA, HMK'nın 373/1 hükmü uyarınca dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, Takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 17.09.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.