ceylanpınar viranşehir usulüyle kanalizasyon ihaleyi ihalesinin onüçüncü yapım yatırım süreci

Anahtar kelimeler: Ceylanpınar Viranşehir Usulüyle Kanalizasyon İhaleyi İhalesinin Onüçüncü Yapım Yatırım Süreci

Danıştay 13. Daire Başkanlığı █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

ONÜÇÜNCÜ DAİRE

Esas No

:█████████

Karar No

:█████████

TEMYİZ EDEN (DAVALI)

: ... Genel Müdürlüğü

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI)

: ... Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN_KONUSU

: ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca █████/2025 tarihinde açık ihale usulüyle gerçekleştirilen ... ihale kayıt numaralı "Viranşehir ve Ceylanpınar İlçeleri Kısmi Kanalizasyon Yapım İşi" ihalesinin iptaline ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ihaleyi gerçekleştiren idarenin ihaleyi iptal etme konusunda takdir yetkisine sahip olduğu ancak idari yargı yerlerince o konuya ilişkin olarak verilmiş bir yargı kararının bulunması halinde takdir yetkisinin varlığından bahsedilemeyeceği, idarelerin bu alanda "bağlı yetki" içerisinde oldukları, █████/2025 tarihinde ihale komisyonu kararı üzerine ihalenin iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada, Mahkemelerince işin esasına girilerek dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, iptal kararındaki gerekçenin ihalenin şekli şartlarına yönelik olmadığı, Mahkemelerinin iptal kararında idarece ihalenin iptal edilmesindeki gerekçenin haklı bir sebebe dayanmadığının ortaya koyulduğu, bu kararın uygulanmasına dönük olarak ihale komisyonunun tekrar toplandığı, ihalenin oy çokluğu ile ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren davacı şirket üzerinde bırakılmasına karar verildiği, buna karşılık, █████/2025 tarihinde ihale yetkilisi tarafından önceki iptal gerekçesine benzer açıklamalarda bulunulmak suretiyle ihalenin yeniden iptal edildiği, dolayısıyla, Mahkemelerinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının gereği gibi uygulanmadığı, yargı kararının etkisizleştirilmeye çalışıldığı, bir yargı kararını aynen ve gecikmeksizin uygulamaktan başka bir seçeneği bulunmayan idarelerin yargı kararlarına uymaması, karar gereklerine göre işlem ve eylemde bulunmaması ya da biçimsel nitelikte uygulamalarla yargı kararlarını etkisiz ve geçersiz kılmasının söz konusu olamayacağı, aksine anlayış ve tutumun, hukuk devleti ilkesine aykırılık oluşturacağı, bu nedenle, ihalenin yeniden iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davalı idare tarafından, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı dava konusu işlemin iptaline ilişkin kararının ihale komisyonu tarafından verilen ihalenin iptali kararına yönelik olduğu, işbu davaya konu işlemin ise ihalenin yapıldığı tarih ile Mahkemenin iptal kararı verdiği zaman diliminde idarelerine karşı yapılan icra takipleri nedeniyle maruz kalınan mali sıkıntı ve ödenek yetersizliğinden dolayı ihale yetkilisi tarafından verilen ihalenin iptali kararı olduğu, "Viranşehir ve Ceylanpınar İlçeleri Kısmi Kanalizasyon Yapım İşi" ihalesinin yapılmasında ve uygulamaya konulmasında idarenin ödemelerde sorun yaşaması ve yüklenici firmanın mağduriyetine neden olunmaması için ihalenin iptaline karar verildiği, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NUN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

ESAS YÖNÜNDEN

MADDİ OLAY

Şanlıurfa Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Yatırım ve İnşaat Dairesi Başkanlığınca █████/2025 tarihinde açık ihale usulüyle "Viranşehir ve Ceylanpınar İlçeleri Kısmi Kanalizasyon Yapım İşi" ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Elektronik olarak yapılan ihaleye 19 (on dokuz) istekli tarafından teklif sunulmuştur.

İhale Komisyonu'nun... tarih ve ... sayılı kararıyla, dört isteklinin teklifi sınır değerin (75.684.111,76-TL) altında kaldığından bahisle değerlendirme dışı bırakıldıktan sonra "yapılacak olan işin metrajları ve maliyeti düşürülecek olup, tasarruf tedbirleri de göz önünde bulundurularak" 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 39. maddesi uyarınca bütün tekliflerin reddedilmesine ve ihalenin iptal edilmesine karar verilmiştir.

İhale Komisyonunun ihalenin iptaline ilişkin kararının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.

... İdare Mahkemesinin anılan kararı üzerine İhale Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı oyçokluğuyla alınan kararıyla ihaleye sunulan teklifler yeniden değerlendirilerek davacı şirket uhdesinde bırakılmak suretiyle ihale sonuçlandırılmıştır.

İhale Komisyonunun anılan kararı ihale yetkilisinin onayına sunulmuş, █████/2025 tarihinde ihale yetkilisi tarafından "İhalenin yapıldığı tarih ile mahkemenin verdiği karar arasında geçen süre zarfında idaremizin yoğun icra takiplerine maruz kaldığı bu sebepten dolayı hesaplarımıza bloke koyulduğu ve yüklü miktarda icra ödemelerinin gerçekleştirildiği ayrıca mali sıkıntı ve ödenek yetersizliğinden dolayı EKAP'ta var olan... ve... sayılı ihalelerin de iptal edildiği, şehir merkezi ve diğer ilçelerde yapılması planlanan içmesuyu ve kanalizasyon işlerinin ihale edilemediği görülmektedir. Bu ihalenin yapılmasında ve uygulamaya konulmasında hem idarenin ödemelerde sorun yaşamaması hem de yüklenici firmanın bu sebepten dolayı mağduriyetine neden olmaması için iş bu neden ve gerekçelere ayrıca yukarıda mali üyenin belirttiği şerhe istinaden mezkur ihalede ihale komisyonu kararı ihale yetkilisi olarak tarafımca 4734 sayılı Kanun'un 40/6 maddesi mucibince iptal edilmiştir." gerekçesiyle ihale iptal edilmiştir.

İhalenin iptaline ilişkin ... tarih ve...... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "Temel ilkeler" başlıklı 5. maddesinde, "İdareler, bu Kanuna göre yapılacak ihalelerde; saydamlığı, rekabeti, eşit muameleyi, güvenirliği, gizliliği, kamuoyu denetimini, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanmasını ve kaynakların verimli kullanılmasını sağlamakla sorumludur."; "İhalenin karara bağlanması ve onaylanması" başlıklı 40. maddesinde, "37 ve 38 inci maddelere göre yapılan değerlendirme sonucunda ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır. Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir. (...) En düşük fiyatın ekonomik açıdan en avantajlı teklif olarak değerlendirildiği ihalelerde, birden fazla istekli tarafından aynı fiyatın teklif edildiği ve bunların da ekonomik açıdan en avantajlı teklif olduğu anlaşıldığı takdirde, ikinci fıkrada belirtilen fiyat dışındaki unsurlar dikkate alınmak suretiyle ekonomik açıdan en avantajlı teklif belirlenerek ihale sonuçlandırılır. İhale komisyonu gerekçeli kararını belirleyerek, ihale yetkilisinin onayına sunar. Kararlarda isteklilerin adları veya ticaret unvanları, teklif edilen bedeller, ihalenin tarihi ve hangi istekli üzerine hangi gerekçelerle yapıldığı, ihale yapılmamış ise nedenleri belirtilir. İhale yetkilisi, karar tarihini izleyen en geç beş iş günü içinde ihale kararını onaylar veya gerekçesini açıkça belirtmek suretiyle iptal eder. İhale; kararın onaylanması halinde geçerli, iptal edilmesi halinde ise hükümsüz sayılır. İhale kararları ihale yetkilisince onaylanmadan önce idareler, ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığını teyit ettirerek buna ilişkin belgeyi ihale kararına eklemek zorundadır. İki isteklinin de yasaklı çıkması durumunda ihale iptal edilir." kurala bağlanmıştır.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Aktarılan mevzuat hükümleri uyarınca, bütün tekliflerin reddedilerek ihalenin iptal edilmesi konusunda ihale komisyonunun takdir yetkisi bulunduğu gibi ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibi belirlenerek ihalenin sonuçlandırılmasına ilişkin komisyon kararlarının onaylanıp onaylanmaması konusunda ihale yetkilisinin de takdir yetkisinin bulunduğu açık olup, bu yetki kullanılırken hukuken geçerli seçenekler arasından tercihte bulunulması, işlemin yapılıp yapılmaması noktasında makul ve meşru sebepler dikkate alınarak karar verilmesi ve takdir yetkisinin idarenin nihai amacı olan kamu yararını gerçekleştirme amacına uygun olarak kullanılması gerekmektedir.

Takdir yetkisine dayalı olarak tesis edilen ihale işlemlerinin yargısal denetiminde, temel ihale ilkelerinin gözetileceği, yeterli rekabetin sağlanamaması, ihtiyaçların uygun şartlarla ve zamanında karşılanamaması veya kaynakların etkin ve verimli kullanılmasının sağlanamaması hâllerinde ihalenin yapılış amacının gerçekleşmeyeceği ve dolayısıyla ihaleden beklenen faydanın sağlanamayacağı açıktır. Dolayısıyla, ihale işlemleri bakımından takdir yetkisinin yargısal denetiminde, 4734 sayılı Kanun'un 5. maddesinde yer alan temel ihale ilkelerinin gözetilmesi ve hukuki güvenilirlik ile idari istikrar ilkelerinin dikkate alınması gerekir.

İhale yetkilisine ihaleyi onaylama ya da onaylamayarak iptal etme konusunda tanınan yetki, ihale işlemlerinin sırf ilgili mevzuata uygunluğunu denetlemeye yönelik olmayıp, aynı zamanda ihale konusu işin özelliklerini, benzer işlere ilişkin diğer ihalelerin sonuçlarını ve ihalede oluşan fiyatın piyasa şartlarına ve mali imkanlara uygun olup olmadığını en iyi bilebilecek durumda bulunması nedeniyle ihale yetkilisinin yerindelik denetimi yaparak kamunun menfaatini koruması amacıyla düzenlenmiştir.

Hem hukuka uygunluk ve hem de yerindelik denetimi yapan ihale yetkilisi tarafından bu konuda alınan idari kararın yargısal denetiminin de özellik arz edeceği açıktır. Başka bir anlatımla, 4734 sayılı Kanun'un 40. maddesi ile ihale yetkilisine ihale komisyonu kararlarını onaylama zorunluluğu getirilmemesi nedeniyle anılan madde ile ihale yetkilisine tanınan yetkinin onaylamama veya ihalenin iptal edilmesi yönünde kullanılması halinde bu yetkinin kamu yararına aykırı kullanıldığının ispatı bakımından, ihale yetkilisince hukuken kesin delil niteliği taşıyan belgelere dayanılması zorunlu değildir. Bu nedenle, ihale iptali veya ihale komisyonu kararının onaylamaması işleminin idari davaya konu edilmesi halinde, gerek davalı idarenin mahkemeye yapacağı açıklamalar ve sunduğu belgeler ve gerekse mahkemece re'sen yapılacak araştırma sonucunda elde edilen bulgular işlemde kamu yararına aykırılık bulunmadığını ortaya koyar nitelikte ise, idarece somut belge sunulmadığından bahisle ihaleyi onaylamama veya ihale iptali işleminin yargı yerince iptal edilmemesi gerekir.

Dosyanın incelenmesinden, davalı idarece █████/2025 tarihinde kısmi kanalizasyon yapım işi için ihale yapıldığı, anılan ihaleye sunulan tekliflerin bir kısmının sınır değerin altında kalması nedeniyle değerlendirme dışı bırakıldığı, geriye kalan tekliflerin ihale komisyonu tarafından değerlendirilmesi aşamasında yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ile tasarruf tedbirlerinin göz önünde bulundurulması gerektiğine kanaat getirildiği, bu gerekçeyle bütün teklifler reddedilerek ihale komisyonunca ihalenin iptaline karar verildiği, bu kararın █████/2025 tarihinde ihale yetkilisince uygun bulunduğu, ihalenin idarece iptal edilmesine ilişkin kararın █████/2025 tarihinde davacıya bildirilmesi üzerine İhale Komisyonunun ihalenin iptaline ilişkin kararının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, ... İdare Mahkemesinin anılan kararı üzerine İhale Komisyonu'nun ... tarih ve ... sayılı oyçokluğuyla alınan kararıyla uyuşmazlık konusu ihaleye sunulan teklifler yeniden değerlendirilerek davacı şirket uhdesinde bırakılmak suretiyle ihalenin sonuçlandırıldığı, İhale Komisyonu'nun anılan kararın ihale yetkilisinin onayına sunulduğu, █████/2025 tarihinde ihale yetkilisi tarafından yukarıda belirtilen gerekçeyle ihalenin iptal edildiği, ihalenin iptaline ilişkin...tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı açıldığı anlaşılmaktadır.

İdarenin ihalenin iptali konusundaki takdir yetkisinin mutlak ve sınırsız olmadığı, kamu yararı ve kamu kaynaklarının etkili ve verimli kullanılmasına yönelik 4734 sayılı Kanun'da belirtilen ilkelerle sınırlı olduğu, dolayısıyla yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi, mali sıkıntı ve ödenek yetersizliği içerisinde bulunulmasının göz önünde bulundurulması gerektiği gerekçesiyle ihalenin iptaline yönelik dava konusu işlemin hukuka uygunluğunun aktarılan ilkeler ve idarenin sahip olduğu takdir yetkisinin veriliş amacı olan kamu yararına uygunluk çerçevesinde irdeleneceği açıktır.

Bu durumda, 4734 sayılı Kanun’un 40. maddesi ile, tekliflerin yaklaşık maliyete veya ortaya çıkan sınır değere kıyasla çok yüksek olması ya da kanunun temel ilkelerine uygun olmayan durumların tespiti gibi hallerde ihaleyi iptal etme hususunda idareye takdir yetkisi tanındığı göz önünde bulundurulduğunda, yapılacak işin metrajları ve maliyetinin düşürülmesi ile tasarruf tedbirlerinin göz önünde bulundurulması gerektiği, ihalenin yapıldığı tarihten sonra idarenin uğradığı icra takipleri nedeniyle hesaplarına bloke koyulması ve yüklü miktarda icra ödemeleri nedeniyle mali sıkıntı ve ödenek yetersizliği içine düşülmesi, benzer nitelikteki ihalelerin bu nedenle iptal edilmiş olması, şehir merkezi ve diğer ilçelerde yapılması planlanan içmesuyu ve kanalizasyon işlerinin mali güçlükler nedeniyle ihale edilememesi gerekçeleriyle tesis edilen dava konusu işlemin, 4734 sayılı Kanun’un 5. maddesinde yer alan ihtiyacın uygun şartlarla karşılanması ve kaynakların verimli kullanılması ilkeleri ile idareye verilen takdir yetkisinin veriliş amacı olan ve idarenin kamu hizmetlerinin yerine getirilmesinde nihai olarak sağlamakla yükümlü olduğu kamu yararına aykırılık oluşturmadığı sonucuna varılmıştır.

Öte yandan, temyize konu İdare Mahkemesi kararıyla her ne kadar Mahkemelerinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı iptal kararının gereği gibi uygulanmaması nedeniyle ihalenin yeniden iptal edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmış ve dava konusu işlemin bu gerekçeyle iptaline karar verilmiş ise de, Dairemizin... tarih ve E:... K:... sayılı kararıyla ...İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararına yönelik olarak davalı idare tarafından yapılan temyiz isteminin kabulüne, anılan İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve davanın reddine kesin olarak karar verilmiştir.

Bu itibarla, ihalenin iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolundaki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;

2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. DAVANIN REDDİNE,

4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,

5. Toplam...TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,

6. Posta giderleri avansından artan tutarların taraflara, istemleri halinde kullanılmayan ilk derece aşamasında ödenen...TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya, temyiz aşamasında ödenen ...-TL harcın ise davalı idareye iadesine,

7. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,

8. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.