yatakhanesi yatakhane usulüyle erbaş binası götürü amirliği revizyon projelerde yapım

Anahtar kelimeler: Yatakhanesi Yatakhane Usulüyle Erbaş Binası Götürü Amirliği Revizyon Projelerde Yapım

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 37. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı-karşı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

1-Davacı-karşı davalı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında Batman ... Komutanlığı “Sağlık amirliği binası ... Binası, Uzman Erbaş Yatakhanesi, ... Yatakhane binası inşaatı işi" yapım sözleşmesinin 4.312.000,00 TL tutarında götürü bedel usulüyle imzalandığını, işin devamı sırasında davalı idare tarafından projelerde revizyon yapıldığını, bu sebeple ilave iş artışlarının ortaya çıktığını, idare tarafından bunun da yapılmasının talep edildiğini, ancak ilave iş ile ilgili bir fiyat belirlenmediğini, idarenin kendi yaptığı 04.05.2015 tarihli 9 numaralı hakediş raporuna göre işin %76,46 oranında yapıldığını, bu tarihten sonra davacı tarafından yapılan ancak hakedişe bağlanmayan işler de eklendiğinde işlerin tamamlanma oranının daha da arttığını, nitekim idare tarafından davacı şirkete gönderilen 08.06.2015 tarihli 71483521-4230-1247-15/İnş. Ş. 1883 sayılı yazının 1. maddesinin (b) fıkrasında imalât seviyesinin %88 oranına ulaştığının açık biçimde ifade edildiğini, iş deneyim belgesi olan şirket ortağının ölmesi nedeni ile sözleşmenin mücbir sebeplerle Kamu İhale Kanunu uyarınca feshedildiğini, bu aşamadan sonra tasfiye için idarenin daveti gerekirken bunu yapmayarak yokluklarında tespit yaptırdıklarını, buna itiraz edildiğini, yine yokluklarında hazrılanan geçici kabul tutanağına da yazılı olarak itiraz edildiğini, kesin hesap için davet edilmelerine rağmen kesin tasfiye hesabı yapılmadığını, kesin hakediş beklerken kalan işlerin nam ve hesaplarına yapılacağına dair yazı gönderildiğini ve teminat mektubunun nakde çevrildiğini, askeri bölge olması nedeni ile malzemelerin alınamadığını ileri sürerek, taraflar arasındaki sözleşmenin mücbir sebeple feshi sebebiyle, sözleşmenin tasfiye kesin hesabının yapılması suretiyle, davalıdan alacaklı olunan bedelin tespitine, davalının uhdesinde kalan malzemeler ve eşyaların bedelleri ile, tasfiye sonucu ortaya çıkacak alacağından, fazlaya dair her türlü hakları talep ve dava ve saklı tutmak kaydıyla, şimdilik, 1.000.000,00 TL'nin davalıdan ticari avans faiziyle birlikte alınarak davacıya ödenmesine, haksız ve hukuka aykırı şekilde paraya çevrilen teminat mektupları sebebiyle uğranılan 258.950,39 TL zararın tazmini ile paraya çevrilme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

2-Davalı- karşı davacı vekili dava dilekçesinde; davalı İdarenin davaya konu işin yüklenici nam ve hesabına başka bir şirket ile anlaşıp yaptırılması neticesinde toplamda 201.950,39 TL zarara uğradığını, bu miktarın davacı tarafça karşılanması gerektiğini ileri sürerek bu bedelin davacı-karşı davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1-Davalı-karşı davacı vekili cevap dilekçesinde; 29.01.2014 tarihinde sözleşme imzalandığını, söz konusu işin yer tesliminin 12.02.2014 tarihinde yapıldığını, işin süresinin 560 takvim günü olacağı ve sözleşmeye göre işin bitirilmesi gereken tarihin 25.08.2015 olduğu ve yine 56 gün süre uzatımı verileceğini, işin bitim tarihinin 20.10.2015 olduğunun davalı İdare ile davacı şirket arasında kararlaştırıldığını, firma ortağı olan ... 04.07.2014 tarihinde vefat etmesine rağmen davalı idareye ölüm belgelerinin ölüm tarihinden yaklaşık 1 yıl kadar sonra bir tarih olan 04.06.2015 tarihinde bildirildiğini, işin devamı sırasında şantiye faaliyetlerinde ilerleme olmadığını, sözleşmeye göre işin başında bulunması gereken teknik personelin şantiyede bulunmadığının davalı İdare tarafından yüklenici olan davacı şirkete defaatle bildirildiğini, davalı idare tarafından yapılan bildirimlere davacı şirket tarafından uyulmadığını, bu sebepten 4734 sayılı Kanun'un 17'nci maddesi uyarınca tasfiye işlemleri başlatıldığını, yapılan iş miktarının mahkeme aracalığı ile tespit ettirildiğini ve kesin hesabın bu oranlar dikkate alınarak tamamlandığını, kalan işin kamu yararı nedeniyle yüklenici nam ve hesabına 16.11.2016 tarihinde yüklenici nam ve hesabına yaptırıldığını, kesin hesap sonucunda yüklenicinin borçlu çıkması üzerine ve borcunu yatırmaması üzerine kesin teminatlarının genel hükümlere göre borcuna mahsup edildiğini, yüklenicinin şantiyede bulunan malzemelerini alması için defalarca uyarıldığını yüklenicinin maddi aciz içinde olduğunu, bir çok işçi alacağı ve haciz, icra takibinin olduğunu ve bu sebeplerle bir çok kez adres değişikliği yaptığını ve davalı İdareye bildirimlerde geciktiğini, işin tamamlanması için yetersiz kaldığını, çaba sarf etmediğini, firma yetkilisinin ölümünün dahi vefattan 1 yıl sonra davalı İdareye bildirildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2-Davacı-karşı davalı cevap dilekçesinde; karşı davadaki taleplerin zamanaşımına uğradığını, karşı davacının hiçbir alacağı olmadığını, teminat mektuplarının paraya çevrilmesi sureti ile de kendi hesabına göre belirlediği alacağını aldığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 29.01.2014 tarihli sözleşmenin, davacı yüklenicinin iş deneyim belgesi sahibi ortağının vefatı nedeniyle tasfiye edildiği, hükme esas alınan 03.03.2023 tarihli (ve çelişmediği 18.10.2022 tarihli) teknik bilirkişi heyeti ek raporu ve özellikle 12.07.2023 tarihli hesap bilirkişisi heyeti ek raporunun dikkate alındığı; anahtar teslim götürü bedel sözleşmelerde, yapılan iş bedelinin hesaplanmasında, işlerin birim fiyatları belirlenerek, toplam iş bedeli ve yapılan iş bedelinin hesaplanması ile işin tamamlanma oranının tespiti, bu oranın sözleşme bedeline uygulanması ile yapılan iş bedelinin hesaplanmasının gerektiği, taraflar arasında akdedilen sözleşmede fiyat farkı ödenmeyeceği belirlenmiş olduğundan, işin gerçekleşme oranının tespiti ile sözleşme bedeli olan 4.312.000,00 TL bedel içerisinde ne kadar iş bedelinin hakedildiğinin hesaplamasının yapılması gerektiği, teknik bilirkişi raporlarına göre İnşaat işlerinin, genel pursantaj oranına göre tamamının bedelinin 2.856.119,86 TL olduğu, bu işlerin yapılan kısmının bedelinin 2.763.174,76 TL hesaplandığı, (inşaat işlerinin tamamlanma oranı %96,747'dir.) Mekanik işlerin belirlenen birim fiyatlara göre, pursantaj listesindeki her bir mahal listesine göre yapılan hesaplamalar neticesinde: mekanik işlerin toplam pursantaj içerisindeki %15,90194'lük oran içerisinde 12,3112'lik kısmının yapıldığı, buna göre mekanik işlerin toplam iş miktarı içerisinde 77,412 oranda tamamlandığı, elektrik işlerinin %64,39 kısmının tamamlandığı, davacı yüklenicinin, işin, sözleşme bedeline göre 3.797.608,65 TL'lik kısmını yaptığı, iş gerçekleşme oranının %88,070, ilave iş artış bedeli eklendiğinde, yüklenicinin yaptığı iş karşılığı (3.797.608,65 + 365.900,44) = 4.163.509,09 TL iş bedelini hak ettiği, yükleniciye ödenmesi gereken bakiye iş bedelinin, 4.163.509,09 TL'den ödenen toplam bedel 3.297.254,59 TL düşüldüğünde, bakiye alacağın, 866.254,50 TL ve sonuç olarak KDV dahil yüklenici alacağının 1.022.180,31 TL olduğu, yükleniciye ait olan makine ve teçhizatların, idare yetkililerinden oluşan heyet tarafından tespit edildiği, malzemelerin yükleniciye teslim edildiğine dair dosyada herhangi bir belgenin bulunmadığı, bu malzeme ve teçhizatın birim fiyat bedellerinin ... Bakanlığı birim fiyatlarına göre poz tarifine uygun olarak belirlendiği, malzemelerin toplam bedelinin KDV hariç 2.991.831,00 TL KDV dahil 3.530.360,58 TL olduğu, yükleniciye geçici hakedişlerinden kesilen nakit teminat iadesi tutarının ise 98.917,63 TL olduğu, davacı nam ve hesabına davalı idare tarafından yaptırılan işlerin tutarı olan 34.668,80 TL'nin mahsubu sonucu davacı yüklenicinin davalı idareden 4.616.789,72 TL alacaklı olduğunun tespit ve hesaplandığı, yine taraflar arasındaki sözleşmenin 10. maddesine göre, yüklenici tarafından 258.750,00 TL kesin teminat verileceğinin belirlendiği, davacı yüklenicinin kesin teminat olarak ... Bankası A.Ş. tarafından 29.01.2014 tarihli 495856 sayılı 258.750,00 TL miktarlı kesin teminat mektubunu idareye verdiği, İdarenin de ... Merkez Saymanlık Müdürlüğü'nün 02.07.2019 tarihli E.198880 sayılı ... A.Ş'ye yazılan yazısı ile bu miktardaki teminat mektubunu nakde çevirdiği anlaşıldığından, davacının 258.750,00 TL teminat mektubu nedeniyle zararının tazmini gerektiği gerekçesi ile asıl davanın kabulüne karşı davacı idarenin tasfiye sonucu bir zararının ve yükleniciden alacağının bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesi ile karşı davanın reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı-karşı davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı- karşı davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Firma ortağının ölümünün 1. yıl sonra haber verildiğini,

b. Yüklenicinin adres değişikliği nedeni ile geçici kabul faaliyetlerine davet edilemediğini,

c.Tasfiye işlemlerinin ilgili kanuna göre yapıldığını,

d. İdarenin yüklenici nam ve hesabına yaptırılan işler nedeni ile 201.950,39 TL zarara uğradığını, beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, asıl ve karşı davada eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı-karşı davacı vekilinin karşı davada tüm asıl davada aşağıdaki bendin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Asıl davada davacı yüklenici kendisine ait olan makine ve teçhizatların iade edilmediğini, malzemelerin bulunduğu alanın askeri bölge olması nedeni ile girişine de izin verilmediğini iddia ederek malzeme bedelinin davalıdan tahsilini talep etmiş, mahkemece malzemelerin iade edildiğine dair dosyada delil olmadığı gerekçesi ile malzeme ve teçhizatın ... ve ... Bakanlığı birim fiyatlarına göre poz tarifine uygun olarak belirlenen bedeli olan KDV dahil 3.530.360,58 TL’nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Dosya içerisinde bulunan ihtar ve yazışmalar incelendiğinde, idare tarafından yüklenicinin malzemeleri şantiye mahallinden uzaklaştırması için süre verildiği ve hatta yüklenicinin cevaben malzemelerin dava dışı ...’a teslim edilmesini talep ettiği, idare yazışmalarında malzemelerin yüklenici tarafından belirtilen kişiye tesliminin sağlanmasının istenildiği, ... Genel Şartnamesi'nin 48. maddesi uyarınca yüklenicinin malzeme ve teçhizatı her zaman gidip alabilme imkânı da olduğu gözetildiğinde bu alacak kalemi bakımından davacı yüklenici talebinin reddine karar verilmesi gerekirken kabulüne karar verilmesi doğru görülmemiş kararın bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Temyiz eden harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

09.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.