avro konşimento sovtaj davadışı halefiyet hasara nakliye işinin talebiyle durduğunu

Anahtar kelimeler: Avro Konşimento Sovtaj Davadışı Halefiyet Hasara Nakliye İşinin Talebiyle Durduğunu

T.C. İstanbul Anadolu 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

DAVA

: İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: 02.12.2022

KARAR TARİHİ

: 24.02.2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin sigortalısı davadışı ---- konşimento numaralı gönderilerinin ----- Türkiye'ye taşınması esnasında hasara uğradığını, nakliye işinin davalılar tarafından gerçekleştirildiğini, fatura ve yapılan tespitler gereğince sovtaj durumu da dikkate alınarak, sigortalının 10.317,28 avro zararının sigorta tazminatı olarak ödendiğini, yapılan ödeme ve sigortalıdan alınan temlik ile elde edilen halefiyet gereğince, davalıların sorumlu olduğu zarar nedeniyle ödenen tazminatın rücuen tahsili talebiyle başlatılan takibe davalıların itirazı nedeniyle takibini durduğunu, başvurulan arabuluculuk görüşmelerinden sonuç alınamadığın, tüm bu nedenlerle; borçlu/davalıların vaki haksız itirazlarının iptali ile takibin devamını, davalı borçluların yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

SAVUNMA

Davalı ------ Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; uyuşmazlığın çözümünde Montreal Konvansiyonu hükümlerinin uygulanması gerektiğini, iddia olunan hasara ilişkin müvekkili şirkete herhangi bir bildirimde bulunulmadığını, davacının dava dışı sigortalısı ile müvekkili şirket arasında imzalanan Standart Operasyon Prosedürü Sözleşmesi gereği müvekkili şirketin sorumluluğunun bulunmadığını, müvekkili şirketin taşıma kurallarına göre, davacının müvekkili şirketten doğrudan ve dolaylı zararlara ilişkin bir tazminat/alacak talebinde bulunamayacağını, davacının davasına dayanak olarak gösterdiği özel ekspertiz raporunun herhangi bir resmi kurum raporuna dayanmayan, eksik ve hatalı inceleme neticesinde oluşturulmuş olduğundan bu rapora itibar edilmemesi gerektiğini, davacının iddialarını kabul anlamına gelmemek kaydıyla Mahkemenin aksi kanaatte olması durumunda müvekkili şirketin sorumluluğunun sınırlı olabileceğini, davacının özel fayda beyanında bulunmadığını, tüm bu nedenlerle; davanın esastan reddini, davacının yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davalı ----- Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; usul yönünden; müvekkili şirketin yükün taşıyıcısı olmaması nedeniyle kendilerine husumet yöneltilemeyeceğini, esas yönünden; 02.03.2021 tarihli çıkış kontrol fişinde eşyaların tam ve hasarsız teslim alındığına dair davacı temsilcisinin imzasının bulunduğunu, ekspertiz raporunda hasarın müvekkil şirketin hizmet verdiği ----- Havalimanında değil, ---- aktarmasında meydana geldiğini, sorumluluğun diğer davalı ------... Şirketinde olduğunu, tüm bu nedenlerle; haksız ve hukuka aykırı davanın reddini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava; davacı sigorta şirketi tarafından "Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi" ile sigortalan, dava dışı ----...şirketine ait emtiaların, ----- ve ----- aktarmalı) taşınması sırasında hasarlanması nedeniyle, davacı tarafından dava dışı sigortalısına ödenen hasar bedelinin, kusurlu olduğu iddia edilen davalılardan rücuen tahsili istemiyle başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ve icra inkar tazminatı talebine ilişkindir.Davacının sigortalısı ---- ile davalı ----- arasında uluslararası hava yolu taşıma işine ilişkin sözleşme olduğu, sözleşme kapsamında ----- şirketinin taşıtan, davalı ----- taşıyan olduğu görülmüştür.

Davacının talebine konu olan ve dava dışı ---- Şirketi'ne ait eşyalar, ------ poliçe numaralı Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi ile 01.01.2021 tarihi ile 31.12.2021 tarihi arasında geçerli olmak üzere davacı tarafından sigortalanmıştır.Sigortalanan eşyaların zarar görmesi sebebiyle davacı tarafından sigortalısına 19.08.2021 tarihinde 10.317,28 Euro ödeme yapılmıştır.

Sigortalıya yapılan ödemenin rücu edilmesi için davacı tarafından davalılar ve dava dışı ----- aleyhine ----İcra Dairesi'nin ----- esas sayılı icra dosyasında 10.317,28 Euro asıl alacak ve 128,97 Euro ödeme tarihi ile icra takip tarihi arasında işlemiş faiz olmak üzere toplam 10.446,25 Euro üzerinden icra takibine geçildiği, davalıların itirazı üzerine takibin durduğu anlaşılmıştır.

Ödeme emrinde ve takip talebinde, talep edilen yabancı paranın TL karşılığının gösterildiği, buna göre usulüne uygun icra takibi bulunduğu anlaşılmıştır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlığın; davacı sigorta şirketi nezdinde "Emtia Blok Abonman Sigorta Poliçesi" ile sigortalan, dava dışı ----...şirketine ait emtiaların, ------aktarmalı) taşınması sırasında hasarlanıp hasarlanmadığı, hasarlanmış ise miktarı, hasarın oluşmasındaki kusur durumu, davacı tarafından sigortalısına ödenen bedelin davalılara rücu edip edemeyeceğini ilişkindir.

TTK'nın "Halefiyet" başlığı altındaki 1472. (eski TTK 1301.) maddesinde; "sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder" hükmüne yer verilmiştir.TTK'nın 1472.maddesinde (eski TTK 1301) düzenlenen halefiyet, yasal, sınırlı ve cüz’î halefiyet niteliğindedir. Bu maddeden doğan halefiyet hakkına istinaden açılan veya açılacak olan dava, esas itibariyle sigortalının, kendisine zarar verene karşı açacağı tazminat davasının, onun halefi sıfatıyla sigortacı tarafından açılmasıdır. TTK'nın 1472. maddesi uyarınca sigortacı, sigorta bedelini ödedikten sonra hukuken sigorta ettiren yerine geçer ve dava, tazmin ettiği bedel nisbetinde sigortacıya intikal eder. Bu şekilde sigortalısının haklarına halef olan sigorta şirketinin, ödediği tazminat miktarınca hukuken sigortalı yerine geçerek açtığı rücû davası, aslında bir tazminat davası olup, bu niteliği itibariyle aynı zamanda şahsî nitelikte bir eda davasıdır. Burada sigortacı, sigorta ettiren yerine geçtiği için sigortalı hangi mahkemede dava açabilecek ise sigortacının da aynı mahkemede dava açması gerekir. Davanın taşıma işinden kaynaklanması, mutlak ticari davalardan olması, dava dışı sigortalı ile davalıların tüzel kişi tacir olması hususları dikkate alındığında mahkememizin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.

Dava dışı sigortalının ---- dava dışı satıcıdan, ----- şeklinde satın aldığı toplam iki palet halinde yakıt rayı cinsi emtianın ------ satıcı adresinden alınarak, alıcı sigortalının ----- adresine kapıdan kapıya taşıma hizmetinin davalılardan ----konişmento ve navlun faturası düzenlendiği, alıcıya adresinde teslim edilen bir paletin ambalajının diğerinden farklı olduğu ve bir kısım kolinin hasarlı, bir kısmının kapağının bulunmaması üzerine aynı gün içinde davalı taşıyıcı---- e-posta ile yazılı olarak hasar ihbarının yapıldığı tespit edilmiştir.

Dava konusu rücuen tazminat talebine konu olan hasarın davalılardan----- sorumluluğunda yapılan taşıma esnasında meydana geldiği, hasardan tek başına davalılardan ----- sorumlu olduğu, hasar bildiriminin sigortalı tarafından yapıldığı görülmüştür. Montreal Konvansiyonun 22. Maddesinde; "kargonun ulaşacağı yerde teslimi ile ilgili özel bir fayda beyanında bulunmadığı ve durumun gerektirmesi halinde ilave bir ödeme yapmadığı müddetçe, taşıyıcının kargonun tahrip olması, kaybolması ya da kargoya hasar gelmesi halinde her kilogram için sorumluluğu kilogram başına 17 SDR ile sınırlıdır." düzenlemesi yer almaktadır. 29 Aralık 2019 tarihinden sonra meydana gelen hasarlar için bu sınır 22 SDR olarak belirlenmiştir. Somut davada gönderen tarafından taşıyıcıya eşyanın değeri 16.285,92 USD olarak beyan edildiği ve buna göre özel fayda beyanında bulunulduğu anlaşılmıştır. Buna göre, hasar gören eşya için beyan edilenden hasarlı kısma isabet eden 6.631,07 Euro'nun tazmin edilmesi gerektiği, hasardan sorumlu olan taşıyıcının tamamı hasarlı kabul edilen kısma isabet eden navlun ve vergi gibi taşıtanın yapmış olduğu giderleri de karşılaması gerektiği, bilirkişi birinci ek raporuna göre taşıtanın toplam net zarar tutarının sovtaj tenzili sonrası 7.337,94 Euro olduğu anlaşılmış olup takip tarihi itibariyle 7.337,94 Euro asıl alacak tutarı yönünden davacının talepte bulunabileceği, ödeme tarihi ile icra takip tarihi arasında 7.337,94 Euro asıl alacak bedeline 11,05 Euro faiz istenebileceği sonucuna varıldığından davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.İcra ve İflas Kanunu'nun 67.maddesinin 2. fıkrası gereğince, icra tazminatına karar verilebilmesi için, borçlunun takip sırasında ödeme emrine itiraz etmesi ve alacaklının alacağını mahkemede dava ederek haklı çıkması yasal koşullardandır. Borçlunun itirazının kötü niyetli olması ise yasal koşul değildir. İcra inkar tazminatı, aleyhindeki icra takibine itiraz eden ve işin çabuk bitirilmesine engel olan borçluya karşı konulmuş bir yaptırımdır. Bunlardan başka, alacağın likit ve belli olması da gerekir. Alacağın gerçek miktarı belli, sabit veya borçlu tarafından hesap edilebilecek durumda ise alacağın likit ve muayyen olduğunun kabulü gerekir.Somut davada davacının alacaklı olup olmadığı, alacaklı ise ne kadar alacaklı olduğu alınan bilirkişi raporları ve yargılama ile tespit edildiği, bu haliyle alacağın likit olmadığı anlaşıldığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı -----Şirketi'ne yöneltilen davanın reddine,

2-Davalı---- Şirketi'ne yöneltilen davanın kısmen kabulüne; ----- İcra Dairesi'nin ----- esas sayılı dosyasında davalı tarafça yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin ------Şirketi yönünden takip tarihi itibariyle 7.337,94 Euro asıl alacak ve 11,05 Euro işlemiş faiz olmak üzere takip talebindeki şartlarda devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,

3-İcra inkar tazminatı talebinin reddine,

4-Harçlar Kanununa göre alınması gerekli 9.845,31-TL karar harcının, davacı tarafından yatırılan 2.953,53-TL peşin harçtan ve icra dosyasına yatırılan 545,14-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye 6.346,64-TL'nin davalı ------ Şirketi'nden tahsili ile hazineye gelir kaydına,

5-Davacı tarafından yatırılan toplam 3.498,67-TL peşin harcın davalı------Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından 80,70-TL başvurma harcı, 115,50-TL vekalet harcı, 14.000,00-TL bilirkişi ücreti, 267,25-TL tebligat, posta ve müzekkere gideri olarak sarf edilen toplam 14.463,45-TL yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre; 10.175,10-TL'nin davalı -----Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine, 4.288,35-TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,

7-Davalı ------Şirketi tarafından 217,10-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davanın kabul ret oranına göre; 64,37-TL'nin davacıdan alınarak davalı ------ Şirketi'ne verilmesine, 152,73-TL'nin davalı ------Şirketi üzerinde bırakılmasına,

8-Davalı ------Şirketi tarafından 378,20-TL vekalet harcı olarak sarf edilen yargılama giderinin davacıdan alınarak davalı ----- Şirketi'ne verilmesine,

9-Kabul edilen dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davacı lehine takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalı ------Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,

10-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalı ------Şirketi lehine takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ------Şirketi'ne verilmesine,

11-Ret olunan dava yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre davalı ------ Şirketi lehine takdir olunan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalı ------- Şirketi'ne verilmesine,

12-Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-(13) maddesi ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddeleri ile Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen 3.200,00-TL arabuluculuk ücretinin davanın kabul ret oranına göre; 2.251,21-TL'nin davalı ----- Şirketi'nden, 948,79-TL'nin davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

13-Dosyada mevcut gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde mahkememize dilekçe ile başvurarak veya zabıt katibine beyanda bulunmak suretiyle tutanağa geçirilmesi ve hakime onaylatılmak suretiyle ----- Bölge Adliye Mahkemesi'ne istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.