Anahtar kelimeler: Kanada Müfredatına Liseler Lise İşleticisi Patent Sitesine Sinai Eğitimi Danışmanlık

T.C.

İSTANBUL
2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO
: ████████ Esas
KARAR NO
: ███████
DAVA
: Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ
: █████/2023
KARAR TARİHİ
: █████/2026
Mahkememizde görülmekte bulunan Marka (Marka Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:
Davacı vekili, müvekkili ...'nin ... adresinde bulunan ve “...” şeklinde anılan eğitim kurumunun işleticisi olduğunu, davalı şirket ...'nin ise, tek pay sahibinin dava dışı ... olduğu, davalının internet sitesine göre (...) lise programları, yurtdışı özel liseler ve yurtdışı üniversite eğitimi konularında danışmanlık hizmeti veren bir şirket olduğunu, öte yandan davalı’nın Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde 386 adet marka başvuru kaydının olduğunu, davacının Kanada müfredatına uygun şekilde eğitim vermek hususunda Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yetkilendirilen sayılı kuruluştan biri olduğunu, davalı’nın ise aynı nitelikleri taşıyan bir eğitim kurumu dahi olmadığını, buna rağmen davalının, marka olamayacak işaretlerinin Türkpatent nezdinde tescil ettirmek suretiyle aynı işaretleri meşru şekilde kullanan işletmelere bilinçli şekilde zorluk çıkarmakta ve haksız kazanç elde etmeye çalışmakta olduğunu, davacı MİL'in ... adresindeki taşınmazı ... adı altında işletmekte ve ... ile ilgili ... otoriteleri tarafından akredite şekilde Kanada müfredatını da takip eden nitelikli bir eğitim hizmeti sunmakta olduğunu, Eduserv'in, 2013 yılında kurulmuş bir anonim şirket olup yönetim kurulu üyesi olarak ...'in seçildiğini, yine ...'nın 2014 yılında kurulmuş bir limited şirket olup ...'in 10 yıllığına ...’yı münferiden temsile yetkili müdür olarak atandığını, 2019 yılında ...'in, ...’yı devraldığını ve iki şirketin devralma yoluyla birleştiğini, ... ile hâkim pay sahibi ...’in ruhsat devrini zamanında tamamlamaması ve ruhsatın devri için yapılması gerektiği anlaşılan beklenmedik tüm masraflar nedeniyle taraflar arasında uyuşmazlık çıkmış olup ... ve ... arasında görülmekte olan davalar (i) ... 3. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. ...; (ii) ... 18. Asliye Ticaret Mahkemesi, E....; (iii) ... 19. Asliye Ticaret Mahkemesi, E. ... sayılı davalar olduklarını, bu davaların derdest olup istinaf incelemesi aşamasında olduğunu, ayrıca ... 7. Asliye Ticaret Mahkemesi’nde E. ... sayısıyla görülmekte olan dava hâlen ilk derece mahkemesi nezdinde derdest olduğunu, bu davalarda, ... ve ... arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı alacaklılık durumunun tartışma konusu edilmekte olduğunu, taraflar arasında bu davanın davalısı konumundaki ...'nin, ... 1. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi E. ... sayılı dosya nezdinde, bu davanın davacısı konumundaki ...’den maddi ve manevi tazminat talebinde bulunduğunu, söz konusu davada ...’nin iddiasının, ...’in işletmesinde ve kırtasiye ürünlerinde yer verdiği ibarelerin ...’nin tescilli markalarını ihlâl ettiği şeklinde olduğunu, söz konusu davada ...'in kullanımlarının hukuka uygun olduğunun hukukçular tarafından tespit edildiğini, davalının “...” kelimelerini tekeline almayı sağlayacak şekilde yüzlerce marka tescilinde başvurduğunu, fakat bir işaretin marka olabilmesi için ilgili ibarenin bir ayırt ediciliği bulunması gerektiğini, “...”, “...” gibi ifadelerin bu anlamda ayırt edici olmadığını, hâliyle bu ibarelerin marka olarak tescilinin de söz konusu olamayacağını, hükümsüzlüğü talep edilen markaların hepsinin .... sınıfta tescilli olduğunu, davalı ... ve tek ortağı ...'in kötü niyetli olduğunu, davalının tek ortağı ...'in bu marka tescillerini aynı zamanda dolandırıcılık amacıyla kullanmakta olduğunu, davalının davaya konu markaları kullanmamakta olduğunu, bu durumun iptal sebebi olduğunu, açıklanan nedenlerle tescil numaraları sırasıyla ... olan markaların hükümsüzlüğüne karar verilmesini, mahkemenin hükümsüz olmadığına kanaat getirdiği markaların iptaline, davaya konu markaların sicilden terkinine ve bu durumun bültende yayımlanmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Davalıya usulüne uygun olarak tebligat yapılmış olup, davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.
Tarafların bildirdikleri deliller toplanmış, bilirkişi incelemesi yaptırılarak bilirkişi raporu alınmıştır.
Mahkememizin █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "...Hükümsüzlük Talebi Açısından: Dava konusu markalar, eğitim ve öğretim hizmetleri bağlamında, büyük ölçüde “..." ve benzeri açıklayıcı ibarelerden oluşmakta olup, bu ibarelerin ilgili tüketici bakımından hizmetin türünü, niteliğini ve coğrafi referansını ifade ettiği, bu nedenle söz konusu markaların: SMK m. 5/1-b anlamında “ayırt edici karakterden yoksun", SMK m. 5/1-c anlamında “tür, nitelik ve coğrafi kaynak bakımından doğrudan tanımlayıcı", “kolej, lise, okul, dil okulu, eğitim merkezi, eğitim kurumları, yurtdışı eğitim” gibi unsurlar yönünden ise SMK m. 5/1-d anlamında “ticaret alanında herkes tarafından kullanılan ve ilgili meslek/ticaret grubunu ifade eden ibareleri esas unsur olarak” içerdiği, belirtilen nedenlerle markaların SMK m. 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları değerlendirilmekle birlikte, nihai hukuki değerlendirme ve takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu, davalı markalarının tescilinde SMK m.6/9 kapsamında kötüniyetin bulunup bulunmadığı hususunun ve buna bağlı olarak verilecek hükümsüzlük kararının ve kapsamının takdirinin Sayın Mahkemenize ait olduğu, her ne kadar bir kısım markanın, yargılama esnasında “geçersiz” hale geldiği tespit edilmekte ise de raporda detayları belirtilen bu markaların, davanın açıldığı tarihte geçerli oldukları ve "geçersiz" hale gelmeseler 5/1-b-c-d kapsamında tescile elverişli olmayacakları tespit, sonuç ve kanaatine ulaşılmakta olduğu, Kullanmama Nedeniyle İptal Talebi Açısından: Kullanım ispatı davalı taraf üzerinde olduğundan ve bunu kanıtlar nitelikte hiçbir kayıt sunulmadığından davalıya ait tüm markaların tescilli oldukları tüm sınıflar açısından kullanmama nedeniyle iptaline ilişkin şartların mevcut olduğu..." yönünde görüş ve kanaate ulaştıklarını belirtmişlerdir.
İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Dava, markanın hükümsüzlüğü ve sicilden terkini aksi takdirde markanın iptali taleplerine ilişkindir.
Markaların Hükümsüzlüğü SMK md. 25/1’ de “Hükümsüzlük Halleri ve Hükümsüzlük Talebi” başlığı altında düzenlenmiştir. SMK md 25/1 uyarınca; 5’ inci veya 6’ ıncı maddede sayılan hallerden birinin mevcut olması halinde mahkeme tarafından markanın hükümsüzlüğüne karar verilebilecektir. Marka tescilinde mutlak ve nispi red sebepleri hükümsüzlük davasının yasal dayanağını oluşturmaktadır.
Davacı “SMK m.5/1-b-c-d-e ve m.6/9 uyarınca davalı adına tescilli olan markaların hükümsüzlüğünü” aksi takdirde hükümsüz kılınmayan markaların iptalini talep etmektedir.
Her ne kadar dava konusu markaların bir kısmı yargılama sürecinde geçersiz hale gelmiş ise de, yenilenmeme sebebiyle sona eren marka aleyhine hükümsüzlük veya iptal davası açılamayacağı, ancak hükümsüzlük veya iptal davası açıldıktan sonra yenilenmeme sebebiyle marka sona ererse bu durumun davayı konusuz bırakmayacağı, zira hükümsüzlük davasının kabulü halinde marka korumasının hiç doğmamış olacağı, iptal kararı verilmesi halinde ise marka tescilinin dava/başvuru tarihinden itibaren ileriye etkili sona ereceği, ancak hükümsüzlük veya iptal davası reddedilirse markanın yenilenmeme sebebiyle sona ereceği, açıklanan hususlar çerçevesinde davaya konu tüm markalar yönünden değerlendirme yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır.
Hükümsüzlüğü talep edilen markalar aşağıda listede yer aldıkları şekildedir.
Tescil No
:
Marka Adı
...
... şti.
...
...a.ş.
...
... a.ş.
....
... a.ş.
...
... a.ş.
...
.... şti.
...
... şti.
...
...şti.
...
...
...
...
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
..
...
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
....
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
...
... kanada anaokulu ilköğretim lise etüt merkezi
Dava konusu markalar, büyük ölçüde “...” ve bunların eyalet/şehir/kısaltma kombinasyonlarından oluşan ibarelerden meydana gelmekte; önemli bir kısmı da ... sınıfta yer alan eğitim ve öğretim hizmetleri (ve bunlarla bağlantılı .. sınıf) için tescil edilmiş bulunmaktadır.
SMK m. 5/1-b, “herhangi bir ayırt edici niteliğe sahip olmayan işaretlerin” marka olarak tescil edilemeyeceğini düzenlemektedir. Ayırt edicilikten anlaşılması gereken ise, işaretin ilgili mal veya hizmetler bakımından belirli bir işletmeyi diğerlerinden ayırt etmeye elverişli olmasıdır.
“...”, “...”, “...”, “...”, “...” gibi ibareler, .... sınıftaki eğitim hizmetleri bakımından tüketicinin zihninde “hangi işletme?” sorusuna değil, “ne tür hizmet?” sorusuna cevap vermekte; dolayısıyla markasal kaynak gösterme fonksiyonunu ifa etmediği anlaşılmaktadır.
SMK m. 5/1-c, mal veya hizmetlerin türü, niteliği, miktarı, amacı, değeri veya coğrafi kaynağı gibi özelliklerini gösterebilen işaret veya adlandırmaları, tescile kapalı kılar. Buradaki temel amaç, bu tür ibarelerin serbest kullanım alanında kalması ve rakiplerin mal/hizmetlerini tanımlama imkânlarının tek bir teşebbüs lehine daraltılmamasıdır.
“...” gibi unsurlar, eğitim hizmetinin coğrafi referansını, "okul, okulları, kolej, lise, anaokulu, ilkokul, ortaokul, dil okulu, eğitim merkezi, eğitim kurumları, secondary education, yurtdışı eğitim” gibi unsurlar ise hizmetin türünü ve niteliğini doğrudan tarif etmektedir. Bu açıdan, dava konusu bu ibareleri içeren ibarelerin, 5/1-c anlamında doğrudan tanımlayıcı karakter taşıdığı anlaşılmıştır.
SMK m. 5/1-d, “ticaret alanında herkes tarafından kullanılan veya belirli bir meslek, sanat veya ticaret grubuna mensup olanları ayırt etmeye yarayan işaret veya adlandırmaları münhasıran ya da esas unsur olarak içeren işaretleri” tescile elverişsiz kılmaktadır. Somut olayda, “kolej, lise, okulları, dil okulu, eğitim merkezi, eğitim kurumları, yurtdışı eğitim” gibi unsurlar, eğitim sektöründe, ticaret alanında herkes tarafından kullanılan, aynı zamanda eğitim alanında faaliyet gösteren meslek/ticaret grubunu (kolejler, liseler, dil okulları vb.) ayırt etmeye yarayan, genel adlandırmalardır. Bu nedenle bu ibareler, dava konusu markaların esas unsurları içinde yer aldıkları ölçüde, 5/1-d kapsamındaki mutlak ret sebebini de ortaya çıkarmaktadır.
Başka bir ifadeyle
:
•“kolej, lise, okul, dil okulu, eğitim merkezi” kısımları 5/1-d,
• bunlarla birleşen “...” vb. coğrafi unsurlar
5/1-c, bu kombinasyonun bütün olarak belirli bir ticari kaynağı işaret edememesi ise 5/1-b alanına girmektedir.
“...ı” İbareli Markalar yönünden ;
“...”, “...”, “...”, “...” vb. ibarelerin ;
•5/1-b
: kapsamında , ilgili hizmetler için belirli bir işletmeyi ayırt etmeye elverişli olmadıkları, “...”nü ifade ettikleri, markasal işlev açısından zayıf ve ayırt edici karakterden yoksun oldukları anlaşılmaktadır.
•5/1-c kapsamında
: “...” hizmet türü/niteliği olmakla doğrudan tanımlayıcı nitelik arz etmektedir.
•5/1-d kapsamında
: “...” ibareleri, eğitim alanında ticaret dilinin olağan unsuru ve ilgili meslek/ticaret grubunun genel adlandırmasıdır ve herkesin ve o sektördeki aktörlerin kullanması gereken ibarelerdir. Sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
“...” Kombinasyonları yönünden ; “...”, “...”, “...”, “...” vb. İbarelerde ;
•“...”, “...”, “....” gibi unsurların, coğrafi veya tali unsurlar oldukları, bu markalarda tüketici nezdinde öne çıkan ve işaretin bütününe yön veren temel anlam unsurunun ...” ifadesi olduğu anlaşılmaktadır.
•5/1-b kapsamında, eğitimin niteliğini/coğrafi bağlantısını ifade etmekte, 5/1-c kapsamında : “...” hizmetin türü/niteliğidir ve doğrudan tanımlayıcı nitelik arz etmekte, 5/1-d kapsamında : “kolej, lise, okul” gibi meslek/ticaret grubu adları, eğitim alanında ticaret dilinin ortak unsurları oldukları anlaşılmaktadır. Sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
“...” şeklindeki markalar yönünden ;
“...”, “...”, “...”, “...”, “...” vb.
•5/1-b kapsamında
: “...” İbarelerinin eğitim türünü/alanını ifade ettikleri.
•5/1-c kapsamında
: ... “eğitim programları, müfredat, üniversite, ortaöğretim, yurtdışı eğitim” ibarelerinin ise hizmetin türünü ve amacını tanımlamakta olduğu.
•5/1-d kapsamında “üniversite, eğitim merkezi, eğitim programı, ortaöğretim” gibi ibarelerin, eğitim alanındaki meslek/ticaret grubunu tanımlayan genel terimler oldukları,sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
... İbareleri yönünden ;
“...”, “...”, “...” vb.
•5/1-b kapsamında ; işaretler “... eyalet sistemine göre anaokulu–ilkokul–lise eğitimi” gibi bir eğitim türünü ifade etmekte, belli bir teşebbüsü ayırt edici nitelikte olmadığı anlaşılmaktadır.
•5/1-c kapsamında; eyalet adı ve “...” coğrafî alanı; “...” hizmet düzeyi/türünü açıklamaktadır.
•5/1-d kapsamında
: “...” ibareleri yine eğitim piyasasında herkesin kullandığı meslek/ticaret grubu adlandırmalarıdır.
Sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
Dil Okulu ve Alan Adı Formatındaki İbareler ;
“...”, “...”, “...”, “...” vb.
•5/1-b kapsamında
: “...” ibarelerinin dil okulu türünü anlatır nitelikte oldukları; tek teşebbüsün ayrıcalıklı işareti gibi algılanmadıkları anlaşılmaktadır.
•5/1-c kapsamında
: “...” hizmetin türü ve içeriği bakımından tanımlayıcı nitelikte olduğu anlaşılmaktadır.
•5/1-d kapsamında
: “...” ibaresinin, dil okulları pazarında meslek/ticaret grubunu ifade eden genel terim olduğu, sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
“...” İbaresine İlişkin Değerlendirme ;
“...” (... ve .... sınıflar).
Anlam ve işitsel olarak “...” ibaresiyle çok yakın olup, “...” çağrışımını barındırmaktadır. .... sınıfta “eğitim”, .... sınıfta “eğitimle bağlantılı yayın/kırtasiye ürünleri” için kullanıldığında, ortalama tüketici açısından Kanada temalı eğitim/yayın algısı baskın olarak algılanmaktadır.
•5/1-b kapsamında, ayırt ediciliğinin zayıf olduğu, markasal kaynak gösterme fonksiyonunu gereği gibi yerine getirmediği değerlendirilmiştir.
•5/1-c kapsamında, Kanada ile bağlantılı eğitim ve yayın hizmetlerini çağrıştıran yapısı nedeniyle, ilgili tüketici açısından bu hizmetlerin coğrafi referansına ve içeriğine işaret eden, kısmen tanımlayıcı bir mahiyet taşımaktadır. Bu itibarla, işaretin Kanada temalı/bağlantılı eğitim ve yayın hizmetlerini betimleyici bir yönü bulunduğu anlaşılmaktadır.
•5/1-d kapsamında
: bu işarette doğrudan “kolej, lise, okul” gibi meslek grubu ibaresi yer almasa da, aynı seri içindeki diğer markalarla birlikte değerlendirildiğinde, aynı marka serisi içinde, açıklayıcı ibarelerin kapsamlı biçimde tesciline yönelik ortak bir stratejinin devamı niteliği arz ettiği, sonuç olarak bu gruptaki markaların 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmıştır.
Özetle, tüm dosya kapsamı yukarıda özetlenen bilirkişi raporu ile birlikte değerlendirildiğinde dava konusu markalar, eğitim ve öğretim hizmetleri bağlamında, “...” ve benzeri açıklayıcı ibarelerden oluşmakta olup, bu ibareler ilgili tüketici bakımından hizmetin türünü, niteliğini ve coğrafî referansını ifade etmektedir. Bu nedenle söz konusu markalar: SMK m. 5/1-b anlamında “ayırt edici karakterden yoksun”, SMK m. 5/1-c anlamında “tür, nitelik ve coğrafi kaynak bakımından doğrudan tanımlayıcı”, “kolej, lise, okul, dil okulu, eğitim merkezi, eğitim kurumları, yurtdışı eğitim” gibi unsurlar yönünden ise SMK m. 5/1-d anlamında “ticaret alanında herkes tarafından kullanılan ve ilgili meslek/ticaret grubunu ifade eden ibareleri esas unsur olarak” içermektedir. Belirtilen nedenlerle markaların SMK m. 5/1-b, 5/1-c ve 5/1-d kapsamında tescile elverişli olmadıkları anlaşılmakla hükümsüzlüklerine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis olunmuştur.
HÜKÜM
: Ayrıntısı ve gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile, davalı adına kayıtlı ... tescil numaralı markaların hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine,
2-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Harçlar Tarifesi uyarınca hesap olunan 732,00 TL karar harcının peşin alınan 179,90 TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan 552,10 TL'nin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan
: 5.912,00 TL bilirkişi + posta gideri ve 359,80 TL harç (peşin+başvuru) olmak üzere toplam 6.271,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen hükümsüzlük talebi yönünden hesaplanan 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davacıya verilmesine,
5-Yatırılan gider avanslarından kullanılmayan kısmının talep halinde ve karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair davacı tarafın yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda (HMK 345/1 md. gereğince) gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Mahkememize veya başka bir yer mahkemesine dilekçe ile başvurmak ve istinaf harcı ile gerekli giderlerin tamamı ödenmek suretiyle, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2026
Katip ...
¸
Hakim ...
¸

Tamamını görebilmek için üye olmanız gerekli :/ Tamamını görebilmek için üye ol!
Üye olmak için tıkla!