onüçüncü süreci resmî piyasası kurul usule idarenin enerji kurumu mükerrer

Anahtar kelimeler: Onüçüncü Süreci Resmî Piyasası Kurul Usule İdarenin Enerji Kurumu Mükerrer

DANIŞTAY İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

İDARİ DAVA DAİRELERİ KURULU

Esas No

: █████████

Karar No

: █████████

TEMYİZ EDEN (DAVACI)

: ... Yönetimi

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVALI)

: ... Kurumu

VEKİLİ

: Av. ...

İSTEMİN KONUSU

: Danıştay Onüçüncü Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: █████/2021 tarih ve 31706 sayılı Resmî Gazete'de (6. Mükerrer) yayımlanan, ... tarih ve ... ve ... sayılı Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu (Kurul) kararlarının ve █████/2022 tarih ve 31765 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan, ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının iptali istenilmiştir.

Daire kararının özeti

: Danıştay Onüçüncü Dairesinin █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararıyla;Davalı idarenin usule ilişkin itirazları geçerli görülmemiş,

... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile ... tarih ve ... sayılı Kurul kararının incelenmesinden;

6446 sayılı Kanun'un 17. maddesinin dördüncü fıkrasında █████/2021 tarih ve 7346 sayılı Kanun'un 31. maddesi ile yapılan değişiklik neticesinde elektrik enerjisi tüketim miktarına göre farklı tarifeler belirlenmesine imkan tanındığı,

Dava konusu ... sayılı Kurul kararı ile, 6446 sayılı Kanun'un 17. maddesinin dördüncü fıkrasıyla verilen yetki uyarınca düşük kademe fiyat tarifesine ilişkin kriterlerin belirlendiği, buna göre günlük 5 kWh ve altı elektrik tüketiminin düşük kademe tarife üzerinden, 5 kWh üzeri enerji tüketiminin ise yüksek kademe tarife üzerinden ücretlendirilmesinin öngörüldüğü,

... sayılı Kurul kararı tesis edilmeden önce mesken AG abonelerinin yıllık tüketiminin ne olduğunun tespiti için çalışma yapıldığı, çalışmada hiç tüketim yapılmayan ya da yıllık 0-200 kWh düzeyinde olmak üzere çok az tüketim yapılan kullanım yerlerine ilişkin verilerin etkisi arındırıldıktan sonra mesken AG aboneleri için yıllık ortalama tüketimin yaklaşık olarak 1800 kWh olduğunun tespit edildiği, bu tüketim değerinin altında ve üstünde tüketimleri olan mesken kullanıcılarının özellikle puant zaman tüketimlerinin maliyet etkisiyle fiyat farklılaşmasının yapılmasına karar verildiği, fatura dönemindeki gün sayısının farklı olabileceği de gözetilerek günlük ortalama tüketim miktarının kademeli tarife kriteri olarak uygulanmasına karar verildiği, buna göre yapılan analizler neticesinde yıllık 1800 kWh olarak tespit edilen düşük kademe tüketim miktarının, bu miktarın yıllık gün sayısına bölünmesi suretiyle günlük 5 kWh olarak belirlendiği,

Bu itibarla, dava konusu ... kararı ile mesken abone grubu için kademeli tarifenin uygulanmaya başlandığı, konuyla ilgili olarak yapılan çalışma neticesinde elde edilen verilere göre günlük 5 kWh ve altı enerji tüketime düşük kademe tarife uygulanmasına karar verildiği, uygulama ile elektrik enerjisi tüketiminin büyük kısmını oluşturan düşük kademe mesken abone grubunun daha ucuz fiyat ile enerji tüketmesine imkan tanındığı, ayrıca uygulamanın elektrik enerjisinin verimli tüketilmesine de imkan sağladığı, bu kapsamda tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli elektriğin ulaştırılmasının amaçlandığı anlaşıldığından, dava konusu ... sayılı Kurul kararında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Mesken abone gruplarında günlük ortalama tüketim miktarının 2022 yılı Şubat ayında 7 kWh; Mart ayında ise dava konusu 10818 sayılı Kurul kararı ile 8 kWh olarak güncellendiği, dava konusu ... sayılı Kurul kararıyla hukuka uygun olduğu yukarıda açıklanan ... sayılı Kurul kararı ile amaçlanan hususlara ek olarak daha fazla tüketicinin ve tüketim miktarının düşük kademeli tarife kapsamına girmesine olanak sağlandığı, başka bir deyişle tüketicilerin lehine olacak şekilde düzenleme yapıldığı anlaşıldığından, dava konusu ... sayılı Kurul kararında da hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Öte yandan, davacı tarafından düşük kademe için uygulanan aylık istisnanın kendileri gibi tek abonelik üzerinden tüketim yapan site yönetimleri için site içerisindeki bağımsız bölüm başına uygulanması gerektiği ileri sürülmüş ise de, ortak alan tüketimlerinin, her bina için farklı unsurlar içerebileceği, örneğin bireysel ısıtmanın yapıldığı bir konutta kombinin çalışması için gerekli elektrik enerjisi konutun 8 kWh/gün kademe limitine dahil iken merkezi ısıtmanın yapıldığı binada kazanın (kalorifer tesisatının) çalışması için gerekli elektrik enerjisinin ise ortak alan tüketimlerine dahil olduğu, ortak alan için konut başına ilave 8 kWh/gün kademe tanımlanması halinde aynı durumdaki iki kullanıcı açısından farklı hesaplama yapılmasına yol açılabileceği, bu durumun ise eşitlik ilkesine aykırılık oluşturacağı açık olduğundan, davacının bu iddiasına itibar edilmediği,

... tarih ve ... sayılı Kurul kararının mesken abone grubuna ilişkin kısmı yönünden yapılan incelemede;

Mevzuat hükümlerinden, davalı idarenin düzenlemeye tabi perakende satış ve dağıtım tarifesini onaylamak ile yetkili olduğu, söz konusu tarifelerin dağıtım ve perakende satış faaliyetinin yürütülmesi hizmetini lisansa tabi olarak sürdüren tüzel kişilerin gelir düzenlemesinin bir sonucu olarak ortaya çıktığı, bu kapsamda ilgili mevzuat hükümleri ile verilen yetkiler çerçevesinde davalı idare tarafından tariflerin belirlenebileceğinin anlaşıldığı,

Dava konusu Kurul kararının dağıtım şirketlerinin dağıtım sistemi kullanıcılarına, görevli tedarik şirketlerinin ise serbest olmayan tüketiciler ile serbest tüketici olmasına rağmen tedarikçi seçmeyen ve █████/2018 tarih ve 30307 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Son Kaynak Tedarik Tarifesinin Düzenlemesi Hakkında Tebliğ kapsamında tanımlanan düşük tüketimli tüketicilere █████/2022 tarihinden itibaren uygulayacağ fiyat tarifelerinin belirlenmesi amacıyla tesis edildiği,

Davalı idare tarafından dava konusu Kurul kararı tesis edilmeden önce hazırlık çalışmalarına başlandığı, elektrik piyasasında faaliyet gösteren ilgili taraflardan (EPİAŞ, EÜAŞ, GTŞ'ler vd.) kendi alanlarına ilişkin verileri sunmalarının istenildiği, gönderilen verilerin kontrolü sağlandıktan sonra ilk olarak piyasa takas fiyatı tahmini, EÜAŞ toptan satış fiyatı, YEKDEM birim maliyeti ve net kar marjı dikkate alınarak GTŞ'lerin enerji alım maliyetinin hesaplandığı, daha sonra dağıtım ve perakende satış gelir tavanlarının dikkate alınması suretiyle tüketici grubu bazında dağıtım bedelinin hesaplandığı,

Aktarılan süreç neticesinde onaylanan tarife tabloları incelendiğinde, 2022 yılı öncesindeki nihai fiyatlara göre, düşük kademe mesken abone grubunda %50, yüksek kademe mesken abone grubunda %125 oranında artış gerçekleştiğinin görüldüğü, davalı idare tarafından artışın temel sebebinin, elektrik üretim maliyetlerinde gerçekleşen artışlar sonucunda aktif enerji maliyetinin (nihai enerji bedelinin unsurlarından olan) artması olduğunun ifade edildiği, aktif enerji maliyetinin artış gerekçesi olarak ise 2021 yılının ikinci yarısından itibaren kömür ve doğal gaz fiyatlarında ortaya çıkan artışın gösterildiği, bu dönemde elektrik üretim maliyetinin önceki dönemin beş katına ulaştığı, serbest piyasadaki elektrik fiyatlarının 2021 yılının ilk yarısında 300 TL/MWh (30 kr/kWh) bazında seyrederken, 2022 yılının ilk çeyreği için ortalamada 1400 TL/MWh (140 kr/kWh) düzeyinin üzerine çıktığı, başka bir ifade ile görevli tedarik şirketlerinin işletme giderlerinin, YEKDEM birim maliyeti gibi unsurlar hariç 140 kr/kWh düzeyine yükseldiği ifade edilmiştir. Tarife tabloları ile tüm abone grupları için ortalama 133,188 kr/kWh maliyet öngörülmüş olup aktif enerji bedelinin, görevli tedarik şirketlerinin ortalama aktif enerji maliyetini yansıtacak şekilde onaylandığı,

Perakende enerji satışlarının büyük kısmını mesken abone grubu, mesken abone grubu satışlarının çoğunluğunu da düşük kademe satışların oluşturduğu, dava konusu işlemler ile düşük kademe mesken enerji bedelinin ortalama maliyet (133,188 kr/kWh) ve piyasa takas fiyatının (140 kr/kWh) altında olacak şekilde 79,4622 kr/kWh olarak belirlendiği,

Enerji birim fiyatının diğer unsuru olan ve arıza onarım, bakım gibi şebekeyle ilgili işletme giderleri ile hat, trafo gibi şebeke unsurlarının tesisiyle ilgili yatırım harcamalarını içeren dağıtım bedelinde ise, 2021 yılına göre %24,28 oranında artış gerçekleştirilmiş olduğu, söz konusu artışın ilgili mevzuat gereğince dağıtım bedelinde yıllık olarak yapılması gereken TÜFE güncellemesi kapsamında yapıldığının anlaşıldığı,

Yapılan açıklamalardan, elektrik bedellerinde ortaya çıkan artışın asıl sebebinin serbest piyasadaki elektrik fiyatlarında yaşanan artış olduğu, bu artışın tarifeye yansıtılmasında EÜAŞ'ın üretim kapasitesindeki sınırlar nedeniyle GTŞ'lerin 2022 yılında EÜAŞ'tan fiili olarak enerji alımı yapamaması ve enerjinin tamamını serbest piyasadan almalarının da etkili olduğu, dağıtım bedelinin ise ilgili mevzuat çerçevesinde TÜFE oranında artırıldığının anlaşıldığı,

Bu durumda; 6446 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri ile verilen yetki kullanılmak suretiyle elektrik enerjisi toptan satış tarifesinin EÜAŞ'ın mali yükümlülüklerini yerine getirebilme kapasitesi ve piyasa koşulları dikkate alınarak Kurul tarafından belirlendiği; tarife hesabında hangi maliyet unsurlarının bulunacağının mevzuatta belirtildiği, bunların aktif enerji bedeli ve dağıtım bedeli olduğu, tarifede yaşanan artışın temel sebebinin enerji maliyetinde yaşanan artışlar olduğu, dağıtım bedelinin ise TÜFE oranında artırıldığı, dava konusu tarifeler ile görevli tedarik şirketleri ile tüketiciler arasındaki makul dengenin gözeltildiği, bu suretle tüketicilere kaliteli, sürekli ve düşük maliyetli elektriğin ulaştırılması aynı zamanda da mali açıdan güçlü ve sürdürülebilir elektrik piyasasının oluşturulmasının amaçlandığı, tüketimin çoğunluğunu oluşturan mesken abone grubuna ilişkin enerji fiyatı belirlenirken bu abone grubunda yer alan tüketicilerin niteliği gözetilerek diğer abone gruplarına nispeten daha az oranda fiyat artışı yapıldığı ve enerji fiyatının diğer abone gruplarına nispeten daha düşük seviyede belirlendiği anlaşıldığından, dava konusu Kurul kararının mesken abone grubuna ilişkin kısmında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varıldığı,

Öte yandan, ... sayılı Kurul kararının █████/2022-█████/2022 döneminde uygulandığı; ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile, ... sayılı Kurul kararı mesken alçak gerilim tek zamanlı abone grubu için faturaya esas günlük ortalama 5 kWh olarak belirlenen tüketim miktarının █████/2022 tarihinden itibaren düzenlenecek olan faturalar için 7 kWh olarak güncellendiği, dava konusu ... tarih ve ... sayılı Kurul kararı ile de, ... sayılı Kurul kararıyla 7 kWh olarak belirlenen tüketim miktarının █████/2022 tarihinden itibaren günlük 8 kWh olarak belirlendiği, yapılan bu değişiklik sonrasında düşük kademeden ücretlendirilecek elektrik miktarının artırıldığı, söz konusu uygulamanın aynı miktarda yapılacak tüketim için ödenecek enerji bedelinde azalmaya yol açtığının görüldüğü gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davacı tarafından, düşük kademeli tarife uygulamasının dört kişilik bir aile için en az 230 kwh/ay olması gerektiği, dava konusu 10707 sayılı Kurul kararı ile belirlenen günlük 5 kwh'lik tüketimin bilimsel veri ve analize dayanılmaksızın belirlendiği, fiyat artışının gerekçesinin bulunmadığı, elektrik şirketlerinin kar marjının artırılmasının amaçlandığı, fiyat artışının sosyal devlet ve hukuk devleti ilkelerine aykırı olduğu, elektrik fiyatlarının fahiş oranda artırıldığı, düşük kademe için uygulanan aylık istisnanın kendileri gibi tek abonelik üzerinden tüketim yapan site yönetimleri için site içerisindeki bağımsız bölüm başına uygulanması gerektiği, temyize konu kararda hatalı değerlendirmelerin bulunduğu ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Davalı idare tarafından, Danıştay Onüçüncü Dairesince verilen kararın usul ve hukuka uygun bulunduğu ve temyiz dilekçesinde öne sürülen nedenlerin, kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte olmadığı belirtilerek temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ

: Temyiz isteminin reddi ile Daire kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunca, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Danıştay dava dairelerinin nihai kararlarının temyizen incelenerek bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan;

"a) Görev ve yetki dışında bir işe bakılmış olması,

b) Hukuka aykırı karar verilmesi,

c)Usul hükümlerinin uygulanmasında kararı etkileyebilecek nitelikte hata veya eksikliklerin bulunması" sebeplerinden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, temyiz dilekçesinde ileri sürülen iddialar kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. Davacının temyiz isteminin reddine,

2.Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin Danıştay Onüçüncü Dairesinin temyize konu █████/2024 tarih ve E:█████████, K:█████████ sayılı kararının ONANMASINA,

3. Kesin olarak, █████/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.