Anahtar kelimeler: Pazar Daimi İnşaatında İnş Müracaatın Aylığı Yaşlılık San Başladığını Kuruma
MAHKEMESİ
: İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 58. Hukuk DairesiSAYISI
: ████████ E., ████████ K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: İstanbul 21. İş MahkemesiSAYISI
: ███████ E., ████████ K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde, davacının, ... sicil numaralı davalı ... İnş Tic ve San AŞ adına kayıtlı .../..., ... daimi pazar yeri inşaatında 29.08.1986 tarihinde işe başladığını, sigorta başlangıç tarihinin 29.08.1986 tarihi olduğunu, yaşlılık aylığı bağlanması talebi ile Kuruma yaptığı müracaatın Kurum tarafından işe başlangıç tarihinin 2003 olduğu gerekçesi ile reddedildiğini beyan ederek, davacının sigorta başlangıç tarihinin 29.08.1986 olduğunun tespitini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı SGK vekili cevap dilekçesinde, Kurum kayıtlarının esas olduğunu, davacının belirttiği Tasfiye Halinde ... İnş Tic ve San A.Ş. isimli iş yerinin kapsam ve faaliyet durumu ile ilgili Kurumdan ve vergi dairesinden ilgili kayıtların getirtilmesi gerektiğini, işe giriş bildirgesinin varlığının yeterli olmadığını, fiili çalışmanın kuşkudan uzak bir şekilde ispatı gerektiğini beyan ederek, davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, dava dışı tasfiye halinde ... İnş.Tic.San.A.Ş. ye ait ... sicil numaralı iş yerinde 29.08.1986 tarihinde 1 gün çalıştığının ve sigortalılık başlangıç tarihinin █████/1986 tarihi olduğunun tespitine, karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Kurum vekili, davanın reddinin gerektiğini belirterek temyiz isteminde bulunmuştur.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanun'un 2, 6, 9, 79, 108. maddesi hükümleridir.Hizmet tespitine ilişkin talebin yasal dayanağı 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun geçiş hükümlerini içeren geçici 7. maddesi gereğince 506 sayılı Kanun'un █████. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup Anayasal haklar arasında yer alan sosyal güvenliğin yaşama geçirilmesindeki etkisi gözetildiğinde, sigortalı konumunda geçen çalışma sürelerinin saptanmasına ilişkin bu tür davalar kamu düzeni ile ilgili olduğundan özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmeleri zorunludur. Bu bağlamda, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip gerek görüldüğünde kendiliğinden araştırma yapılarak delil toplanabileceği açıktır.Bu tür davalarda Mahkemece yapılacak iş, davacıyla ilgili varsa tüm belge ve kayıtlar işverenden istenilmeli, çalışmanın gerçekleştiği ileri sürülen iş yerinin Kurum nezdinde bulunan dosyası, işverence hazırlanması gerekli ücret ödeme bordroları, puantaj kayıtları ve diğer kayıtlar getirtilmeli, dönemsel sigorta primleri bordrosuyla veya aylık prim ve hizmet belgesiyle bildirimleri yapılan sigortalılar tanık sıfatıyla dinlenilmeli, Kurum müfettişlerince inceleme yapılıp yapılmadığı sorulmalı, inceleme yapılmışsa belgeler getirtilmeli, aynı çevrede faaliyet yürüten ve davacının çalışmasını bilebilecek durumda olan tarafsız nitelikte başka işverenler ve bordrolu çalışanlar yöntemince saptanarak tanık sıfatıyla dinlenilmeli, işçilik alacaklarına ilişkin dava dosyasının varlığı araştırılarak celbedilmeli ve işçilik alacakları davasında dinlenen tanıkların anlatımları ile bu dosyada bilgi ve görgüsüne başvurulan tanıkların anlatımları karşılaştırılmalı, varsa çelişki giderilmeli, yargılama sürecinde dinlenen tanık anlatımlarının değerlendirilmesinde, iş yerinin kapsamı, kapasitesi ve niteliği nazara alınmalı, işin mevsimlik olduğu anlaşılırsa dönemleri belirlenmeli, bu dönemde davacı ile işveren arasındaki sözleşmenin askıda olduğu ve mevsimlik dönemlerde hak düşürücü sürenin işlemeyeceği gözönünde bulundurulmalı; böylelikle; çalışmanın varlığı, başlangıç ve bitiş tarihleri, mevsimlik mi sürekli mi olduğu, yapılan işin kapsam ve niteliği de nazara alındığında kısmi çalışma mümkün olduğundan kısmi ve kesintili olup olmadığı yöntemince araştırılmalıdır.2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır.Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... İnş.Tic.San.A.Ş. ünvanlı işverenin ... sicil no.lu işyerinden davacı adına 29.08.1986 tarihinde işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, pazar yeri inşaatı mahiyetli işyerinin 20.02.1986-31.03.1987 arasında kanun kapsamında olduğu, işyerinin 1986/1. dönem ile dava konusu 2. dönem ile 3. dönem bordrolarının dosya kapsamına alındığı, dava konusu 2. dönemden 43 kişinin bildirilmiş olduğunun anlaşıldığı, Mahkemece iki bordro tanığı ile iki davacı tanığının dinlendiği, dinlenen bordro tanıklarından ...davacıyı tanımadığını beyan ettiği, sadece diğer bordro tanığı ... davacının çalışmasını doğruladığı, davacı tanığı olarak dinlenenlerin ise 1986 yılı bordrolarında bildirimlerinin olmadığının anlaşıldığı, oldukça çok sayıda bordrolu çalışan olmasına karşın daha fazla davacının çalışmasını bilebilecek bordro tanığı dinlenmesi gerekirken Mahkemece sadece tek bordro tanığının beyanı ile dosyadaki diğer delillere göre yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmaktadır.3.Tüm bu açıklamalara göre Mahkemece, dava konusu çalışmanın geçtiği iddia olunan işyerinin 1986/2. dönem bordrosunda bulunanlar arasında davacının çalışmasını bilebilecek yeteri kadar bordro tanığı dinlenmeli, bordro tanıklarına ulaşılamaması ya da tanık beyanlarının yetersiz olması halinde, işyerine komşu iş yerleri ve sigortalı çalışanları emniyet, belediye, SGK ve vergi dairesi nezdinde araştırılarak belirlenmeli, belirlenen bu kişilerin sigortalılık ve vergi kayıtları da getirtilmek suretiyle beyanlarına başvurulmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle,sonucuna göre bir karar verilmelidir.Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle,1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 15.10.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.