eleme kırma kırk amerikan milyon batı satımdan makinelerin esaskarar yüz

Anahtar kelimeler: Eleme Kırma Kırk Amerikan Milyon Batı Satımdan Makinelerin Esaskarar Yüz

T.C. Ankara Batı 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ████████ Esas - ████████

T.C.

Ankara Batı

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: ████████

KARAR NO

: ████████

BAŞKAN

ÜYE

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

: Alacak (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: █████/2026

Yukarıda tarafları yazılı davanın mahkememizce yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

TALEP

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ile müvekkili şirket arasında, 02.03.2023 Tarihli "kırma eleme tesisi ekipmanı” ticari alım -satım sözleşmesi imzalandığını, kırma eleme tesisini oluşturan parça ve makinelerin fiyat ve model listesini 19.05.2022 Tarihli Şartname ile kabul ettiklerini, müvekkilinin tüm ekipman bedeli olan 1.600.000 USD nin %90'nı (1.440.000 USD Bir milyon dört yüz kırk bin Amerikan Doları ) ön ödeme olarak, 6.4.2023 tarihinde kalan %10' ( 160.000 USD - Yüz Altmış Bin Amerikan Doları )da 05.06.2023 tarihinde davalıya ödediğini, müvekkilinin kendisine düşen edimleri eksiksiz olarak yerine getirdiğini, ekipmanın süresinde teslim edilmediğini, 09.08.2023 tarihinde yapılan ihtara davalı şirket yetkilisinin 11Eylül 2023 tarihli cevabında ekipmanın 30.Ekim.2023 Tarihine kadar eksiksiz teslim edileceğinin taahhüt edildiğini, Ekim 2023 sonunda ekipmanın bir kısmı teslim edildiğini, ancak sözleşmedeki değeri 250.000 USD (İki Yüz Elli Bin Amerikan Doları) olan “Sandvik CH 440 “nin teslim edilmediğini, makineyi başka bir firmadan tedarik etme yoluna gittiğini, eksik, hatalı ve zamanında teslim edilmeyen ekipmanı oluşturan makinelerden doğan dava haklarını saklı tutarak, sadece parası peşin ödenmesine rağmen hiç teslim edilmeyen (başka bir deyişle davalının haksız iktisabı olan) 250.000 USD değerindeki SANDVİK CH 440 makinesinden doğan hakları için bu davayı açtıklarını, 250.000USD'nin ödeme tarihi olan 06.04.2023 tarihinden ticari faizi ( bankaların bir yıl vadeli dolar mevduatına uyguladığı en yüksek faiz oranının ) ile tahsiline; sözleşmenin 6.3. Maddesi uyarınca ekipman bedeli olan 1.600.000 USD 'nin %0.1 'inin teslimatta gecikilen her gün için temerrüt tarihinden itibaren gecikme cezasının hesaplanması ile fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla belirsiz alacak olarak şimdilik 1.000 USD 'nin temerrüt tarihi olan 29 Haziran 2023'ten itibaren faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş; 29.12.2025 tarihli dilekçe ile talebini 250.000USD makine bedeli, 160.000USD gecikme cezası, 211.281,5USD temerrüt faizi olarak ıslah etmiştir.

e-imza e-imza e-imza e-imza

CEVAP

:Davalı usulüne uygun tebliğe rağmen cevap dilekçesi sunmamıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan bedelin iadesi ve gecikme cezasının tahsili istemine ilişkindir.

Taraflar arasında düzenlenen 02.03.2023 Tarihli Sözleşmede; "Satıcının ... Tic.ltd.şti, alıcının .... olarak belirtildiği sözleşmenin 1. Maddesinde sözleşmenin konusu açıklanmıştır. Buna göre satıcı, ... Tesisi'ni (bundan sonra “Ekipman” olarak anılacaktır) üretmeyi ve teslim etmeyi; alıcı ise bu ekipmanı teslim almayı ve bedelini ödemeyi taahhüt eder. Ekipman, teknik özellikleri bakımından ve Ek No.1'de belirtilen şartlara uygun biçimde, eksiksiz olarak ve belirtilen sürede teslim edilecektir.” denilmektedir. Dava dosyası kapsamında 1. Maddede ifade edilen ek no 1 yer almaktadır. Bahse konu belgenin İngilizce ya da Türkçe Çevirisi yer almamaktadır. Ek-1 de toplam bedeli 1.600.000-USD olan ürünlerin listelendiği, 250.000USD bedelli ürünün açıklamasında SANDVİK CH 440 ifadesinin yer aldığı görülmüştür. Sözleşmenin 2. Maddesinde Sözleşmenin toplam bedelinin taşıma dahil olmak üzere 1.600.000,00 (bir milyon altı yüz bin) ABD dolar olduğu ifade edilmiştir. Sözleşmenin 3. Maddesinde teslimat tarihi ve şartlarına yer verilmiştir. Buna göre, 3.1. Ekipman, ön ödemenin alındığı tarihten itibaren 12 ila 14 (on iki - on dört) hafta içinde, üreticinin fabrikasından alıcıya teslim edilmelidir. (Bu teslim süresi, Sözleşme'nin 4.1. maddesine uygun olarak hesaplanacaktır.) 3.2. Ekipman, en güncel INCOTERMS sürümüne uygun şekilde ... teslim şartı altında gönderilecektir. 3.3. Satıcı, ekipmanın sevkiyata hazır olduğu bilgisini, beklenen sevkiyat tarihinden en geç 3 (üç) iş günü önce e-posta yoluyla alıcıya bildirecektir. Sözleşmenin 4. Maddesinde ödeme şartları ve sırasına ilişkin bilgiler yer almaktadır. Buna göre 4.1 alıcı, ekipman bedelini satıcıya aşağıdaki sıraya göre ödeyecektir. Sözleşme bedelinin %90'ı, yani 1.440.000,00 ABD doları, satıcı ekipmanın sevkiyata hazır olduğunu alıcıya bildirdikten en geçe 5 iş günü içinde alıcı tarafından satıcıya ödenecektir. Alıcı, bu ödemeyi Sözleşme'nin 8. maddesinde belirtilen satıcının yabancı para hesabına para transferi yoluyla gerçekleştirecektir. 4.3. Ödeme tarihi, alıcının bankasında SWIFT işleminin kayda geçtiği tarih olarak kabul edilecektir. 4.4. Alıcının ülkesinde oluşan banka masrafları alıcı tarafından karşılanacaktır. Satıcının ülkesinde oluşan banka masrafları ve muhabir bankaların komisyonları ise satıcı tarafından karşılanacaktır. Sözleşmenin 6. Maddesinde tarafların sorumlulukları açıklanmıştır. Buna göre, 6.1. Bu sözleşmenin kapsamındaki yükümlülükleri yerine getirilmemesi veya gereği gbi yerine getirilmemesi durumunda taralar bu sözleşme hükümlerine uygun olarak sorumlu tutulacaklardır. 6.2. Alıcının, ekipman ödemesiyle ilgili şartları ihlal etmesi durumunda, satıcı; geç ödenen tutar üzerinden her gecikme günü için %0,1 oranında gecikme cezası talep etme hakkına sahiptir. Ancak bu ceza, ekipman bedelinin %10'unu aşamaz. 6.3. Satıcının, bu sözleşmenin 3.1. Maddesinde belirtilen teslim süresini ihlal etmesi durumunda, alıcı; ekipman bedelinin her gecikme günü için %0,1 oranında ceza talep etme hakkına sahiptir. 6.4. Satıcının ekipmanı alıcıya 30 takvim gününden fazla geciktirmesi durumunda, satıcı, alıcı tarafından daha önce yapılan tüm ödemeleri, alıcının son ödemesini yaptığı tarihten itibaren 60 takvim günü içinde geri ödemekle yükümlüdür...." şeklinde belirtilmiştir.

█████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; davacı şirketin Kazakistan merkezli, davalı şirketin bulunduğu adresi bildirmemesi nedeniyle ticari defter ve kayıtların incelenemediği, davacı tarafından davalı şirket hesabına 06.04.2023 tarihinde 1.440.000,00-USD, 05.06.2023 tarihinde 160.000,00-USD gönderildiği, taraflar arasındaki sözleşmenin 3.1. Maddesine göre 06.04.2023 tarihinden 14 hafta bitimi olan 13.07.2023 tarihinden itibaren temerrüt faizinin hesaplanması gerekeceğ, teslim edilen 1.350.000USD değerindeki mal yönünden 30.10.2023 teslim tarihine kadar110 gün için 68.274,00USD, teslim edilmeyen 250.000USD mal için dava tarihine kadar 143.007,5USD gecikme faizi hesaplandığı, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 6.3. maddesi uyarınca davalı taraftan gecikme cezası talep edilebileceğine kanaat getirilmesi halinde, teslim

e-imza e-imza e-imza e-imza

edilen 1.350.000USD mal yönünden 13.07.2023 tarihinden 30.10.2023 tarihine kadar 148.500USD, teslim edilmeyen 250.000USD kısım için 13.07.2013 tarihinden dava tarihine kadar 136.500 USD olmak üzere 285.000USD gecikme cezası haseplandığı, ancak davalının gecikme cezası ödemesi gerektiğine dair kanaat getirilmesi halinde sözleşmede "ekipmanın değerinin %10'unu aşmamak kaydı" getirildiğinden davacı tarafın davalı taraftan 160.000,00-USD gecikme cezası talep edebileceği bildirilmiştir.

Türk Borçlar Kanunu'nun 219. maddesinde, "Satıcı alıcıya karşı herhangi bir surette bildirdiği niteliklerin satılanda bulunmaması sebebiyle sorumlu olduğu gibi nitelik ve niteliği etkileyen niceliğine aykırı olan, kullanım amacı bakımından değerini ve alıcının ondan beklediği faydaları ortadan kaldıran veya önemli ölçüde azaltan maddi, hukuki ya da ekonomik ayıpların bulunmasından da sorumlu olur. Satıcı bu ayıpların varlığını bilmese bile onlardan sorumludur." hükmü bulunmaktadır. Aynı Kanunun 227. maddesi gereğince alıcı ayıbı ihbar etmek suretiyle satılanı geri vermeye hazır olduğunu bildirerek sözleşmeden dönme, satılanı alıkoyup ayıp oranında satış bedelinden indirim isteme, aşırı bir masraf gerektirmediği takdirde bütün masrafları satıcıya ait olmak üzere, satılanın ücretsiz onarılmasını isteme, imkan varsa satılanın ayıpsız bir benzeri ile değiştirilmesini isteme haklarına sahiptir. Aynı madde gereğince, alıcının genel hükümlere göre, uğramış olduğu zararlar nedeniyle ayrıca tazminat talep etme hakkı da mevcuttur.

Türk Borçlar Kanunu’nun 179. maddesi “…Bir sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi durumu için bir ceza kararlaştırılmışsa, aksi sözleşmeden anlaşılmadıkça alacaklı, ya borcun ya da cezanın ifasını isteyebilir. Ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir. Borçlunun, kararlaştırılan cezayı ifa ederek sözleşmeyi, dönme veya fesih suretiyle sona erdirmeye yetkili olduğunu ispat etme hakkı saklıdır…” düzenlemesini içermektedir. Maddenin birinci bendinde seçimlik cezai şart düzenlenmiştir. Buna göre sözleşmenin hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi hâlinde ödenmek üzere cezai şart vaad edilmiş ve aksi de sözleşmede öngörülmemiş ise alacaklı ya sözleşmenin ifasını ya da cezai şartın ödenmesini isteyebilir. Seçimlik cezai şartta alacaklı seçimlik bir yetkiye sahiptir. Buna göre o şartın gerçekleşmesi yani borçlunun asıl edimi hiç veya gereği gibi ifa etmemesi durumunda ya asıl edimin ifasını ister ya da bundan vazgeçerek cezai şartın ödenmesini talep eder. Seçimlik cezai şartta alacaklı hem asıl edimin ifasını hem de cezai şartın ödenmesini isteyemeyecektir.

Yapılan yargılama ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davacı vekili tarafından taraflar arasında imzalanan 02.03.2023 tarihli sözleşme gereği satış bedeli ödendiği halde bir kısım ürünlerin geç, bir kısmı (Sandvik Ch 440 Makinesi) nın hiç teslim edilmediğini belirterek teslim edilmeyen makine bedeli olan 250.000 USD'nin ve gecikme cezasının davalıdan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş, ıslah dilekçesi ile satış bedelinin iadesi yanında gecikme cezası talebini 160.000USD'ye arttırmış, 211.281,5 USD temerrüt faizinin de davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. Davacı tarafın ıslah dilekçesi ile eklenen temerrüt faizine ilişkin talebinin dava konusu edilmesine yasal olanak bulunmamaktadır. (Yargıtay HGK’nın █████/2011 gün, 2011/1-364 E. - ████████ K., █████/2016 gün, 2014/4-1193 E. - ████████ K., █████/2017 gün, 2015/7-917 E. - ████████ K. sayılı ilâmları) . Kaldı ki TBK 117 maddesi uyarınca dava tarihinden önce davalının temerrüde düşürüldüğü iddia ve ispat olunmamıştır. Öte yandan tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapılamamış ise de taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin varlığı ve geçerliliğine ilişkin uyuşmazlık bulunmadığı sabittir. Davalı şirketin 0092023-4 seri numaralı belge ile '02.03.2023 tarihli sözleşme gereği kırma ve ayıklama kompleksinin teslim edilmemesinin ekipman imalatı sırasında bileşen parça tedarikiçilerinin gecikmelerinden kaynaklandığı' açıklaması ile sözleşmenin ifasındaki gecikmenin davalı tarafça kabul edilmiş olduğu görülmüştür. Sözleşme ile belirlenen satış bedelinin davalı şirket hesabına ödendiği, sözleşmeye konu Sandvick CH 440 makinenin teslim edilmediği anlaşılmakla davacı tarafça ürünün tesliminden vazgeçerek bedelinin iadesinde haklı olduğundan 250.000USD'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faizi ile davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir. Taraflar

e-imza e-imza e-imza e-imza

arasında yapılan sözleşmenin 6.3. Maddesinde 'satıcının işbu sözleşmenin 3.1. Maddesinde belirtilen ekipmanın teslim süresini ihlal etmesi durumunda alıcı , satıcıdan teslimatta gecikilen her gün için ekipman bedelinin %0,1 'i tutarında ceza ödemesini talep hakkına sahip olduğu' düzenlenmiş olup, madde lafzından ifaya eklenen cezai şartın kararlaştırıldığı, bu itibarla teslim edilmeyen değil teslimde gecikilen ürün karşılığı 1.350.000USD yönünden davacı lehine gecikme cezasının hesaplanması gerektiği, nitekim hiç teslim edilmeme durumuna 6.4 maddesinde ayrıca yer verilmiş olduğu anlaşılmakla ve ödeme şekli sözleşme ile döviz cinsi olarak kararlaştırılmış olmakla gecikme cezasına ilişkin talebin bilirkişi raporuyla belirlenen 148.500USD yönünden kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın Kısmen Kabul Kısmen Reddi ile;

250.000,00-USD satış bedelinin 06.04.2023 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/A maddesi gereğince devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

148.500,00-USD cezai şartın 1.000-USD'lik kısmı dava tarihinden 147.500,00-USD'lik kısmı ıslah tarihi olan 29.12.2025 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/A maddesi gereğince devlet bankalarının USD ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine,

Davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,

2-a)Harçlar Kanunu gereği alınması gereken 1.038.262,82TL karar ve ilam harcından, peşin alınan 151.654,69TL ve ıslah ile alınan 270.900,00TL harcın mahsubu ile bakiye 615.708,13TL karar ve ilam harcının davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

b)Davacı tarafından yatırılan 615,40TL başvurma harcı, 151.654,69TL peşin harç ve 270.900,00TL ıslah harcı olmak üzere toplam 423.170,09TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

c)Zorunlu arabuluculuk kapsamında Arabuluculuk Yönetmeliğinin 26/2 maddesi gereği ödenecek ve Arabuluculuk AÜT'nin Birinci Kısmına göre taraf sayısı gözetilerek belirlenen 3.600,00TL'den davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 2.211,41TL'sinin davalıdan, 1.388,59TL'sinin davacıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,

3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davanın kabul oranına göre hesaplanan 1.173.985,65TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

4-Davalının kendisini vekil ile temsil ettirdiği görülmekle, karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca davanın ret oranına göre hesap ve takdir olunan 987.197,97TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Davacı tarafından sarf edilen 9.000,00TL bilirkişi ücreti, 111,00TL posta ve tebligat ücreti olmak üzere toplam 9.111,00TL yargılama giderinden davanın kabul ve ret oranına göre hesaplanan 5.596,705TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, artan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,

6-HMK 332.maddesi uyarınca bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana resen iadesine,

Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize sunulacak, yahut mahkememize gönderilmek üzere bir başka mahkemeye ibraz edilecek bir dilekçeyle başvuru yapılmak suretiyle, Ankara Bölge Adliye Mahkemeleri ilgili Hukuk Dairesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2026

Başkan ...e-imza Üye ...e-imza Üye ..e-imza Katip .. e-imza