ecza deposu satımdan ilaçların tedarikçi münhasır üretici ihalelerine ihalelerin ihalelere

Anahtar kelimeler: Ecza Deposu Satımdan İlaçların Tedarikçi Münhasır Üretici İhalelerine İhalelerin İhalelere

T.C. İstanbul Anadolu 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: ████████ Esas

KARAR NO

: ████████ Karar

DAVA

: Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: █████/2025

KARAR TARİHİ

: █████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

:DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firmanın ticari faaliyetlerinin büyük kısmını, üretici ya da tedarikçi firmalarla yapmış olduğu münhasır ihale deposu sözleşmeleri ile kamu ihalelerine katılmak şeklinde gerçekleştiren bir ecza deposu olduğunu, müvekkili firma ile davalı ------Ş. isimli firma arasında; tüm --------bölgesinde; --------- ruhsat sahibi olduğu bir kısım ilaçların; Özel Hastaneler ve Kamu Kurumları tarafından açılacak ihalelerin davalı -------- firmasına bildirilmesi, bu ihalelere teslim ve fiyat koşulları --------- tarafından belirlenecek şekilde ---------- tarafından katılım sağlanması, ihale şartnamelerinin gereklerinin yerine getirilmesi, ihale kazanıldığında ilgili Kurum ile anlaşma yapılması, halelere konu ürünleri teslim etmek ve son olarak Kuruma fatura düzenlemek için münhasır depo olarak belirlenmesi hakkında; ilk önce █████/2018 tarihli ve sonrasında ise 2 yıl geçerlilik koşulu içeren █████/2024 tarihli Münhasır kamu ihale deposu sözleşmelerinin akdedildiğini, sözleşmenin özelikle 4. Maddesinde ve diğer maddelerinde; müvekkilu firma tarafından tüm ihalelerin takip edilip, ihale şartnamelerinin davalı -------- bildirmesi gerektiği, müvekkili tarafından yazılı olarak davalıya bildirilen ihalelere girmeden evvel miktar, fiyat ve teslim tarihleri konusunda anlaşacakları, yayınlanan ihalelere --------- onayı olmaksızın girmemezlik edilemeyeceğini, ihaleyi düzenleyen kurumun kesinleşen ihale kararını ibraz edip, ürünlerin peyderpey sevk edilmesini gerektirecek durumlarda her bir siparişte kurum resmi yazısının davalıya ibraz edilmesi gerektiğini, ürünler üzerinde ihale ürünüdür şeklinde beyan olacağının belirtildiğini, sözleşmenin 8 nolu süre ve fesih maddesine göre; sözleşme 2 + 2 yıllık olarak tanzim edildiğini, davalı ile imzalanan bu sözleşmenin tüm olarak değerlendirilmesi sonucunda; sözleşmenin asıl amacının ---------- firmasına ait olan ruhsatlı ilaçların kamu ihalelerinde; ihalelerde oluşan ve -------- onat verdiği koşullarda satışının sağlanmasının amaçlandığını başka bir anlatımla müvekkili ---------; Davalı -------- ile ihale yapan kamu kuruluşları arasında bir köprü görevi üstlendiğini, ------- ilan edilen bir ihaleye kendi başına karar vererek girmesinin mümkün olmadığını, bu ihalelerde ne miktarda, ne sürede ve ne fiyatla teklif edileceği, hangi ihalelere girileceği, hangi ihalelere girilmeyeceği, --------- firmasının belirlediği koşullar uyarınca kesinleşen ve -------- kalan ihalelerdeki ürünlerin ihalelerde belirlenen fiyatlar gözetilerek -------- firması tarafından -------- faturalandırılacağının anlaşılmakta olduğunu, davalı -------- firması yetkililerince müvekkilinin iyi niyeti ve kendisinin sözleşmeden kaynaklanan hakim durumu kötüye kullanılmak suretiyle sözleşmenin amacına ve ruhuna aykırı şekilde henüz ihale tarihleri dahi ilan edilmemiş ihalelere teklif edilecek 24.400 kutu ------- 5 gr’lık, ve 15.549 kutu -------- 10 gr’lık ilaçlar; Ortalama gr fiyatı 68 amerikan doları + kdv olarak fatura edildiğini, davalı tarafından ortalama 68 Amerikan Doları olarak belirlenen gr fiyatları, o tarihlerde ihalelerde bu ürünlerin gr fiyatlarının 75-80 Amerikan Doları civarında olması gerekçe gösterilerek bu fiyattan fatura edilmiş olduğunu, müvekkiline fatura edilen bu ürünler; davalı tarafından sadece kamu ihalelerinde satılmasına izin verilen ürünler olduğunu, bu ihalelere verilecek miktar ve fiyat da davalı tarafından belirlenmekte olduğunu, davaya konu sözleşmenin münhasır ihale depo sözleşmesi olduğunu, iş bu sözleşme tahtında müvekkili firmanın davalıya ait ruhsatlı ilaçları, davalının belirleyeceği ihalelere, davalının belirlediği fiyat ve teslim koşullarında ihalelere teklif etmek, ihaleyi alması halinde ise davalının belirleyeceği teslim tarihlerine ve ihale fiyatlarına göre davalıya ürün sipariş edip, davalıdan temin edip, ilgili kuruma teslim etmek olduğunun görülmekte olduğunu, bu yüksek fiyatlı fatura kesimleri sonrasında Haziran 2024 tarihinden itibaren ihalelerindeki rekabet ortamı nedeni ile gr fiyatları 38-40 Amerikan Doları civarına gelmiş olduğunu, müvekkili firmanın elinde sadece ihalelere teklif edebileceği ancak ihale koşullarından çok daha yüksek bedellerle kendisine fatura edilmiş ürünler kalmış olduğunu, davalı -------- firması ile bu mağduriyetin giderilmesi ve ihale koşullarında oluşan yeni fiyatlarla toplu alımlar sırasında kesilen fatura bedelleri arasındaki fark gözetilerek, fiyat farkı faturası kesilerek mağduriyetin giderilmesinin talep edildiğini, Münhasır Kamu İhale Deposu sözleşmesinin mahiyetine uygun şekilde bu talep kabul edilecekmiş gibi tavır gösterildiğini, devam eden ihalelere o tarihlerde oluşan rekabetten kaynaklanan düşük fiyatlar teklif edilerek pey verilmesi konusunda davalı tarafın talimatları üzerine, müvekkili firma da kendisine yüksek fiyatla fatura edilen bu ürünleri kamu ihalelerinde oluşan düşük fiyattan pey vermek zorunda kalmış olduğunu, bu sırada davalı tarafından müvekkili şirkete tevdi edilmiş bir kısım bölgelerin yani tüm -------- bölgesinin yarısı █████/2025 tarihinde neden gösterilmeksizin ve muvafakat alınmaksızın müvekkilinin uhdesinden alınarak --------- isimli başka bir firmaya tevdi edildiğini, bu şekilde müvekkili ile aynı tarihlerde bu ------- da ihalelere girmesi sağlanmış ve bu firmaya ise aynı ihale tarihlerinde aynı ürünler için müvekkili firmaya kesilen faturaların %25-%30 altında 50 Amerikan Doları civarında faturalandırmalar yapılmış olduğunu, müvekkilinin münhasıran ihalelere gireceği bölgelerin yarıya düşürülmesi, bu bölgerlerde ihaleye sokulan ---------- %30’lara varan düşük bedellerle ürünlerin fatura edilmesi sonrasında, davalı --------- Firması tarafından müvekkiline sözleşme dairesinde verilen --------- Noterliğinin █████/2024 tarihli -------- yevmiye nolu vekaletnamesi, -------- Noterliği 14.04.2025 tarihli ve --------- azilnamesi ile azledilmiş olduğunu, tüm bu olumsuzluklar üzerine 2025 yılının Temmuz ayı itibariyle muhasebe işlemleri ile fiyat uygulaması amacıyla ------- firması ile görüşmeler yoğunlaşmış olduğunu, -------- firmasının daha önce ki yöneticilerinin söz verildiği şekilde fiyat farkı faturası kesmek için çaba sarf edildiğini, --------- firması bu sefer de müvekkilline yapmış olduğu sözleşmeyi 2 yıllık süre dolmadan, sözleşmenin süresinin dolmasına henüz 1 yıl 1 ay uzaması halinde ise 3 yıl 1 ay varken feshettiğini █████/2025 tarih ve --------- yevmiye numaralı azilname ile yazılı olarak bildirmiş olduğunu, böylelikle müvekkilinin uhdesinde bulunan bir kısım bölgeleri tevdi ettiği --------- müvekkiline ait tüm bölgeleri teslim etmiş olduğunu, davalının haksız azli, sözleşme feshi ve diğer eylemleri ile davalıya ait ürünler için kamu ihalelerine artık giremeyen müvekkilinin, bu ürünler için -------- ihalelerine girebilmesini sağlayan listeden çıkarılmasına da neden olunmuş olduğunu, davalı --------- firması 2025 Ağustos ayında iade etmesi gereken müvekkili firma çekini de yazdırıp, yazdırdığı çeke karşılık elinde bulundurduğu banka teminat mektuplarını tahsil ettiğini, aslında fiyat farkı kesilerek sıfırlanacağı hatta müvekkilinin alacaklı duruma geçeceği bildirilen açık hesap alacağının tahsili için icra takibi başlatmış olduğunu, --------- firmasının bu haksız ve sözleşmeye aykırı tutumu nedeni ile müvekkilinin yüksek miktarda kredi kullandığı bankalar tüm kredi hesaplarını kat etmek suretiyle icra takiplerine başlamış olduklarını, müvekkilinin kamu ihalelerine ürün vermek üzere anlaştığı diğer üretici firmalar da mal teslimini durdurmuş olduklarını, iş bu nedenlerle bu duruma sebebiyet veren --------- firmasına karşı arabuluculuk süreci başlatılmış olduğunu, kamu ihalelerine girme ile ilgili faaliyetlerin askıya alınmak zorunda kalındığını, açıklanan nedenlerle adli yardım taleplerinin kabulüne,

CEVAP

: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Müvekkili şirketin --------Ş.’ye █████/2025 tarihinde tebliğ edilen dava dilekçesinde Davacı --------Ş. özetle; basiretli tacir olmanın ilk ve en önemli ilkesi olan borcunu ödeme yükümlülüğünü ihlal ettiğini kamufle etmek ve borçlu olduğu dosyalarda alacağın tahsilini geciktirmek amacıyla müvekkilinin rekabet ve sözleşme ihlali yaptığını, haksız icra takibi başlattığını, borcun mevcut olmadığı gibi hukuka ve gerçeğe aykırı iddialara yer verdiğini, işbu davanın öncelikle usulden ve neticede ayrıca esastan reddinin gerektiğini, mahkeme, taraflar arasında imzalanmış ve işbu davadaki taleplerin dayanağı olan sözleşme uyarınca yetkisiz olduğunu, taraflar arasında imzalanmış ve mahkemece dilekçe ve dava dilekçesi ekinde sunmuş oldukları █████/2024 tarihli Münhasır İhale Deposu Sözleşmesi’nin 17.7. maddesi; “…İşbu Sözleşme’den doğacak her türlü hukuki ihtilafların giderilmesinde --------- Merkez Mahkemeleri ve İcra Müdürlüklerinin yetkilidir.” şeklinde düzenlenmiş olduğunu, HMK’nın 17. Maddesi uyarınca tacirler, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabileceklerini, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılacağını, işbu hüküm ışığında, işbu davanın --------- Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde ikame edilmesi gerekirken, Mahkememiz nezdinde açılması sebebiyle davanın yetkisizliğine karar verilmesini talep etmişlerdir.

İNCELEME VE GEREKÇE

:Dava, taraflar arasındaki "Münhasır İhale Deposu Sözleşmesi'nin sözleşmesinden kaynaklı hakim durumun kötüye kullanılması suretiyle aşırı fiyat uygulanması, ayrımcılık yapılması, sözleşmenin haksız olarak feshedilmesi iddiası ile açılan menfi tespit-istirdat ile maddi zarar ve kar mahrumiyeti zararı talebine ilişkindir.

HMK'nun 17. maddesine göre; tacirler veya kamu tüzel kişileri, aralarında doğmuş veya doğabilecek bir uyuşmazlık hakkında, bir veya birden fazla mahkemeyi sözleşmeyle yetkili kılabilirler. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça dava sadece sözleşmeyle belirlenen bu mahkemelerde açılır, düzenlemesine yer verilmiştir. Taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, yapılan yetki sözleşmesi, münhasır yetki sözleşmesi olacaktır. Taraflar, yetkili kıldıkları mahkemenin ve icra dairelerinin yanında, kanunen yetkili kılınan genel veya özel yetkili mahkeme ve icra dairelerinin de yetkisinin devam etmesini istiyor ise diğer bir anlatımla, münhasır olmayan yetki sözleşmesi yapmak istiyorlarsa, bu durumun yetki sözleşmesinde ayrıca belirtilmesi gerekir. HMK 17. madde açıkça tarafların iradesine önem verirken yetki sözleşmesindeki mahkemenin kesin yetkili olduğu ve bu yetkisinin taraflarca ortadan kaldırılamayacağı şeklinde bir sonuca ulaşılmamaktadır. Sözleşmedeki mahkemenin münhasır yetkisi davalının yetki itirazında bulunulması halinde mahkemece dikkate alınması gerekmektedir. Eğer usulünce yetki itirazında bulunulmamış ise veya bulunulmasına rağmen yetki itirazından vazgeçilmiş ise mahkemece kendiliğinden gözetilemez. Somut olayda taraflar arasında █████/2024 tarihli münhasır ihale deposu sözleşmesi bulunmakta olup, sözleşmenin konusunun tüm -------- bölgesinde; --------- olduğu bir kısım ilaçların; Özel Hastaneler ve Kamu Kurumları tarafından AÇILACAK ihalelerin davalı --------- firmasına bildirilmesi, bu ihalelere teslim ve fiyat koşulları ----------- tarafından belirlenecek şekilde ---------- tarafından katılım sağlanması, ihale şartnamelerinin gereklerinin yerine getirilmesi, ihale kazanıldığında ilgili Kurum ile anlaşma yapılması, ihalelere konu ürünleri teslim etmek ve son olarak Kuruma fatura düzenlemek için münhasır depo olarak belirlenmesine ilişkin olduğu, sözleşme 17.7. maddesinde iş bu sözleşmeden doğacak her türlü hukuki ihtilafların giderilmesinde --------- Merkez Mahkemeleri ve icra dairelerinin yetkili olduğu, düzenlenmiştir.

Davalı tarafından yasal süresi içerisinde sunulmuş cevap dilekçesi ile taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 17.7. maddesindeki yetki sözleşmesi gereğince davaya bakmaya------- Asliye Ticaret Mahkemesinin yetkili olduğu belirtilerek mahkemenin yetkisine itiraz edilmiştir. HMK'nın 17.maddesi gereğince yetki sözleşmesi taraflar için bağlayıcı olduğundan, taraflarca aynı zamanda başka mahkemelerin yetkili olacağı kararlaştırılmamış ise, dava ancak yetki sözleşmesi ile belirlenen yer mahkemelerinde açılabilecektir. Şu halde, sözleşmenin 17.7. maddesindeki yetki sözleşmesi gereğince yetki itirazının kabulü ile -------- Asliye Ticaret Mahkemesi'ne dosyanın gönderilmesine karar verilmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

1-HMK'nın 114/1-ç maddesindeki dava şartı yokluğundan HMK'nın 115/2 maddesi gereğince davanın usulden REDDİNE, Mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,-------- Ticaret Mahkemelerinin yetkili olduğuna,

2-Karar kesinleştiği tarihten itibaren iki hafta içerisinde Mahkememize başvuru halinde dava dosyasının yetkili ---------- Ticaret Mahkemelerine gönderilmesine,

3-Yetkisizlik kararından sonra davaya yetkili mahkemede devam edilmesi halinde yargılama giderlerine yetkili mahkemede hükmedileceğinden, bu konuda HMK'nun 331/2. maddesi uyarınca şu aşamada bir karar verilmesine yer olmadığına,

4-Yargılama harç ve masraflarının gönderilen mahkemede dikkate alınmasına,

Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yolu açık olmak üzere oybirliği ile karar verildi. █████/2026