Anahtar kelimeler: Satımdan Yapmayı Dolmasına İskan Anahtar Süreye Akdedildiğini Akdedilen Ruhsat Kdv
ESAS NO
: 2018/KARAR NO
: 2026/HAKİM
:KATİP
:DAVACIVEKİLİ
: Av.DAVALI
:VEKİLİ
: Av.DAVA
: Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2018KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle
: Müvekkil-davacı şirket ile davalı şirket arasında “... İli-... numarasında kayıtlı taşınmaz üzerinde, iki ayrı binanın anahtar teslim inşaatın yapılmasına ilişkin █████/2017 tanzim tarihli 1.534.000.00,- TL (KDV Dahil) bedelli sözleşme akdedildiğini, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 3. Maddesine göre; ...yüklenici 01.08.2018 tarihinde iskan izni alınmış şekilde yapmayı taahhüt ettiği inşaatı teslim edeceğini, ruhsat alım süresinin bu süreye dahil olduğunu, sözleşmede öngörülen süre dolmasına rağmen sözleşme konusu eser tamamlanarak müvekkil davacı şirkete teslim edilmediğini, taraflar arasında akdedilen sözleşme TBK'nın eser sözleşmesi hükümlerine tabi olduğunu, davalı taraf ... 2. Noterliği aracılığıyla keşide ettiği ihtarname ile özetle; maliyet artışları ve kriz nedeniyle edimin yerine getirilmediğini bildirdiğini, Tarafımızca ... 10. Noterliği aracılığıyla gönderilen cevabi ihtarnamede özetle ;... Seviyeni iddia edilen seviye olmadığı,ödemelerin 1.060.922,-TL olduğu belirtildiğini, ... 15. HD'nin 2015/ E. 2016/ K. sayılı ilamına göre: “... Uyuşmazlığın; eser sözleşmesi hükümlerine göre değerlendirilip çözülmesi gerekli ve zorunludur. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 473. maddesi hükmüne göre yüklenici işe zamanında başlamaz veya sözleşme hükümlerine aykırı olarak işi geciktirir veya iş sahibinin kusuru olmaksızın gecikme, iş süresinde işin bitirilmesinin mümkün olmadığı anlaşılıyor ise iş sahibi sürenin sona ermesini beklemeden akdi feshedebilir sonucuna varıldığını, ... 4. Asliye Mahkemesi 2018/... D İş dosyası ile yapılan keşif-bilirkişi incelemesi sonucu dosyaya ibraz edilen raporda yapılan iş seviyesinin 069.43, eksik iş ve imalat bedelinin 469.000,00-TL olduğu tespit edildiğini, tespit raporuna göre yapılan iş bedeli 1.065.000.00,-TL (469,43),yapılan ödeme toplamı ise 1.097.628.00,-TL olduğunu, yapılan fazla ödeme toplamı 32.628.00,-TL olduğunu, davalı-yüklenici şirketin eksik bıraktığı(*630,57) iş 3. Kişilere 633.600.00,-TL yaptırılacağını, dava tarihi itibariyle eksik kalan işler için ödenen miktar 484.100.00,-TL olduğunu, dava tarihi itibariyle eksik bırakılan işler için fazladan ödenen miktar (484.100.00-469.000.00) 15.100.00,-TL olduğunu, TBK m.179 doğrultusunda taraflar arasında akdedilen sözleşmenin “Tazminat ve Şartı Ceza” başlığını taşıyan maddesine göre;... belirtilen sürede işlerin tamamlanmaması halinde geçen her ay “için işverene 10.000.00,-TL gecikme tazminatı ödeyeceğini, Sözleşmenin 3. Maddesine göre; ...eserin 01.08.2018 tarihinde teslim edilmesi gerektiğini, dava tarihi itibariyle beş aylık süre geçmesine rağmen eser teslim edilmesi davalı-yüklenici şirket tarafından 50.000.00,-TL cezai şart bedelinin ödenmesi gerektiğini, aksi sözleşmede kararlaştırılmış olmadıkça alacaklının, gecikme cezasını isteyebilmesi, sözleşmeden dönmemiş olmasına bağlı olduğunu, somut olayda cezai şart talebi için gerekli kanun hükmü şartları sağlandığını, tarafların her ikisi de tacir olup sözleşme konusu iş ticari iş olduğundan, gecikmeye ilişkin faiz talebi TTK m.8 kapsamında değerlendirilmesi gerektiğini, bu nedenlerle yukarıda izah edilen nedenlerden dolayı (fazlaya ait haklarımız saklı kalmak kaydıyla) davalı-yüklenici şirkete fazladan ödenen 32.628.000,-TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı taraftan “tahsiline”, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği aylık 10.000.00,"TL olmak üzere toplam 50.000.00,-TL cezai şart bedelinin davalı taraftan “tahsiline”, davalı-şirketin eseri tamamlamaması nedeniyle eksik kalan işlerin 3. kişilere yaptırılması nedeniyle fazla ödenen şimdilik 15.100.00,-TL” nin davalı-şirketten “tahsiline”, davalı-şirketin menkul ve gayrimenkul malvarlığına İİK m.257 gereği “ihtiyati tedbir nitelikli hacız” konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı tarafça Müvekkil şirket aleyhine açılan dava haksız ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, dava konusu sözleşme gereğince davacı değil aksine müvekkilin 511.000,00-TL alacaklı durumda olduğunu, taraflar 28.07.2017 tarihli sözleşme ile sözleşme konusu İşin 1.300.000,00-TL KDV (1.534.000,00-TL) bedelle yapımı konusunda anlaştıklarını, 2018 yılında döviz kurlarında beklenmedik bir yükselme meydana gelmiş, buna bağlı olarak da inşaat hammadde fiyatlarında önemli ölçüde artışlar olduğunu, 2018 yılı temmuz ayında, sözleşme konusu inşaat %90 aşamasında olduğunu, bu tarihte ... Belediyesi tarafından Binalara ilişkin seviye tespit raporu hazırlandığını, İnşaatın %90 oranına tamamlandığına ilişkin Seviye tespit raporunda Davacı şirket yetkilisinin de imzası bulunduğunu, müvekkilin inşaat için 1.495.000,00-TL maliyet bedeli harcamış olmasına karşın davacı tarafından Müvekkilimize o tarih (temmuz-2018) itibari ile, nakde dönmüş tutar olarak 834.000,00-TL; vadesi gelmemiş çek olarak da 280.000,00-TL(4 adet 70.000 TL tutarlı) olmak üzere 1.114.000,00-TL ödeme yaptığını, (Belirtilen çeklerden 140.000,00-7L toplam tutarlı 2 adet çek aşağıda açıklayacağımız şekilde davacıya iade edilmiştir - mevcut durumda Müvekkilimize ödenmiş tutar nakit ve çek olmak üzere 974.000,00-TL olup, bu tutarın içinde olan 31.12.2018 keşide tarihli 70.000 TL tutarlı çek de karşılıksız çıkmış, davacı tarafından henüz ödenmediğini, bu aşamada Müvekkilimiz davacı Şirket yetkilisi ile görüşerek, İnşaatın 9690 civarında tamamlanmasına rağmen imalat için harcadığı maliyet bedelinin 1.495.000,00-TL olduğunu, kendisine kalan kısmının tamamlanmasının mevcut hammadde fiyatlarına göre 65.000,00-TL civarında bir maliyet gerektirdiğini bahçe düzenlemesi de düşünüldüğünde bu maliyetin sözleşme bedelinin üzerine çıkacağını, Ödeme olarak kendisine verilen çeklerin vadesinin çok uzak olduğunu, bu hali ile kâr etmek bir yana ciddi miktarda bir zarara uğradığını ve uğrayacağını ifade ederek, sözleşme bedelinin gözden geçirilerek yeniden uyarlanmasını teklif ettiğini, bu görüşmeler sırasında, Davacı şirket yetkilisi, sözleşme bedelini 250.000,00-TL artırmayı ancak bu ödemeyi 2020 yılı vadeli keşide edeceği çeklerle ödeyebileceğini, teklifi bu şekilde kabul edebileceğini söylemiş, müvekkilin halen vadesi gelmeyen çeklerinin olduğunu, mevcut piyasa koşullarında hammadde satışlarının nakit veya çok kısa vadeli çeklerle yapıldığını, 250.000 TL'nin nakit veya 1-3 aylık çek olarak ödenmesi halinde kabul edebileceğini, aksi halde bu şekilde devam edemeyeceğini belirttiğini, bedelini müvekkile ödemek üzere, acil ödeme ve işler için 30.09.2019 keşide tarihli 70.000 ve 30.12.2019 keşide tarihli 70.000 TL tutarlı çekleri iade etmesini teklif ettiğini, müvekkilin de Maliyet hesaplarının yapılmasından sonra kendisine maliyet bedelinin (zarar etmeyeceği şekilde) ödenmesi koşulu ile davacı şirketin bu son teklifini kabul ettiğini, taraflar karşılıklı olarak 11.07.2018 tarihinde sözleşmeyi feshettiklerini ve 11.07.2018 tarihli tutanaklar ile 30.09.2019 keşide tarihli 70.000 TL ve 30.12.2019 keşide tarihli 70.000 TL tutarlı çekler davacı şirket yetkilisine iade edildiğini, işin tutanak tarihi itibari ile Davacı şirket tarafından yapılacağını, taraflar arasındaki sözleşmenin feshedildiğini gösterdiğini, Söz konusu tutanak tarafların sözleşmenin karşılıklı feshinin kararlaştırılmasından sonra bu irade ortaya konulmak üzere düzenlendiğini, davacı tarafın 03.08.2018 tarihli Tespit talep dilekçesi ile Mahkemye müracaat ettiğini, mahkemenizin 2018/... D. İş sayılı dosyası ile sözleşme konusu üzerinde yapılan tespit sonucunda hazırlanan 21.09.2018 tarihli tespit raporunda tespit tarihi itibari ile inşaatın %82.25 oranında tamamlandığı, toplam eksik işler bedelinin 272.300,00- TL olduğu tespit edildiğini, tespit raporu kabul edilmemekle birlikte, inşaatın gerçek seviyesine yakın bir oran tespit edildiğini, davacı şirket yetkilisinin imzasını da taşıyan ... Belediyesi seviye tespit raporuna göre inşaat %90 seviyesinde olduğunu, Belediye tespit raporunda bahçe düzenlemesi kısmı dikkate alınmadığını, bu kısım da dikkate alındığında sözleşme konusu tüm işin tamamlanma oranı en âz %87,5 oranında olduğunu, bu durumda eksik kalan iş maliyet tutarı da maliyet artışları da dikkate alındığında 190.000 TL civarında olduğunu, davacı tarafın Sözleşmenin feshedilmediği, müvekkilin işi tamamlamadığı iddiası doğru olmadığını, bu nedenlerle haksız ve hukuka aykırı davanın tüm talepler yönünden reddine, sözleşmenin karşılıklı feshinin tespitine, Yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Davacı/karşı davalı vekili tarafından sunulan █████/2019 tarihli karşı dava cevap dilekçesinde özetle; Davalı-karşı davacı tarafın sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediğinden Karşı Davanın Reddine, davalı-karşı davacı şirkete fazladan ödenen 32.628.000,-TL nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı taraftan “tahsiline”, Taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği aylık 10.000.00,-TL olmak üzere toplam 50.000.00,-TL cezai şart bedelinin davalı taraftarı “tahsiline”, davalı-şirketin eseri tamamlamaması nedeniyle eksik kalan işlerin 3. kişilere yaptırılması nedeniyle fazla ödenen şimdilik 15.100.00,-TL/” nin davalı-şirketten “tahsiline”, davalı-şirketin menkul ve gayrimenkul malvarlığına İİK m.257 gereği “ihtiyati tedbir nitelikli haciz' konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.Karşı davacı/davalı vekili █████/2019 cevap dilekçesinde özetle; Yukarıda belirtilen nedenlerle, Fazlaya ilişkin her türlü talep ve dava haklar saklı kalmak kaydı ile; Karşı davanın kabulü ile, Sözleşmenin karşılıklı feshi nedeni ile 28.07.2017 tarihli sözleşme gereği yapılmış olan imalat tutarından bedeli ödenmeyen kısmının tespiti ile fesih tarihi olan 11.07.2018 tarihinden itibaren işleyecek Ticari faizi ile birlikte karşı davalı-davacıdan alınarak müvekkile ödenmesine, davacı tarafın haksız davasının reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin Karşı davalı-davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER
:Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, karşı dava dilekçesi, karşı cevap dilekçesi, tarafların karşılıklı beyan dilekçeleri, ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2018/... D.iş sayılı dosyası, bilirkişi raporu, yazılan müzekkere cevapları ve tüm dosya kapsamı.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE HUKUKİ SONUÇ:Dava, taraflar arasında düzenlenen █████/2017 tarihli davacıya ait ... İli, ... İlçesi, 5210 ada 1 parsel sayılı taşınmazda yapılan konut projesi kapsamıda davalı yüklenicinin işi zamanında yapıp eseri teslim etmemesi sebebiyle davacıdan fazla ödenen imalat bedeli, gecikme tazminatı ve eksik iş sebebiyle fazla ödenen üçüncü kişiye bedel alacağının varlığı ve miktarları ile taraflar arasında karşılıklı sözleşmenin fesih edilip edilmediği, sözleşmenin zamanında teslim edilmemesi sebebiyle tarafların kusur durumu ve bu kapsamda davacının alacağının varlığı ve miktarları hususlarına ilişkin tazminat davasıdır. Mahkememiz █████/2019 tarihli celsesinde tarafların ticari defterleri talep edilmiş, inceleme gün ve saati tespit edilmiş, taraflarca ibraz edilen ticari defteler bir mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir.Mali müşavir bilirkişi tarafından hazırlanan █████/2019 tarihli raporunda özetle: ... 2.Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/... Esas sayılı dosyası, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/... D.İş sayılı dosyası, ... 4 Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/... D.İş sayılı dosyası, Davacı-Karşı Davalı şirkete ait 2017-2018 yılları ticari (yevmiye-defteri kebir) defterlerinin, Davalı-Karşt Davacı Şirkete âit 2017-2018 yılları cari (yevmiye-defteri kebir) defterlerinin incelenmesi sonucu; Davacı-Karşı Davalı şirket (işveren) ile Davalı-Karşı davacı şirket (Yüklenici) arasında 28.07.2017 tarihinde, işin teslim süresi 01.08.2018 tarihi olan iş yapım sözleşmesi imzalandığı, İşin bedelinin KDV dahil 1.534.000 TL olduğu, Davalı-Karşı Davacı Şirket Tarafından, Davacı-Karşı Davalı Şirkete toplam 710.000 TL Fatura düzenlendiği, davacıKarşı Davalı şirketin ticari defterlerine göre; Davacı-Karşı Davalı şirketin, Davalı-Karşı Davacı şirketten 31.12.2018 tarihinde 490,655 TL alacaklı gözüktüğü, davalı-Karşı Davacı şirketin ticari defterlerine göre; Davalı-Karşı Davacı şirketin, Davacı-Karşı Davalı şirkete 31.12.2018 tarihinde 334.035,00 TL borçlu gözüktüğü, Davacı-Karşı Davalı şirketin (işveren) , Davalı-Karşı davacı şirkete (Yüklenici) yaptığı ödemelerin Davacı karşı davalı şirket (işveren) tarafından, d avalı karşı davacı şirkete (yüklenici) vadeli çekle yapılan ödemelerin toplamının 420.000,00 TL, Davacı karşı davalı şirket işveren tarafından, davalı karşı davacı şirkete yüklenici banka yoluyla yapılan ödemeler toplamının 624.035,00 TL, Davacı karşı davalı şirket işveren tarafından, davalı karşı davacı şirket yüklenici adına yapılan ödemeler toplamının 219.120,00 TL, Toplam 1.263.155,00 TL, ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesi 2018/... Sayılı D.İş Dosyası (Keşif tarihi 17.08.2018) İşin Bedeli 1.534,000,00 TL, Eksik İş bedeli 272.300,00 TL (Bilirkişi Heyet Raporu), Tamamlanan İş Bedeli 1.261.700,00 TL, Tamamlanan İş Bedeli 1.261.700,00 TL, Davacı-Karşı Davalı şirket tarafından, Davalı-Karşı davacı şirkete ödenen tular 1.263.155,00 TL, Fazla ödeme 1.455,00 TL, ... 4 Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/... Sayılı D.iş Dosyası (Keşif tarihi 11.10.2018) İşin Bedeli 1.534,000,00 TL, Eksik İş bedeli 469.000,00 TL (Bilirkişi Heyet Raporu), Tamamlanan İş Bedeli 1.065.000,00 TL, Tamamlanan İş Bedeli 1.065,000,00 TL Davacı-Karşı Davalı şirket tarafından, Davalı-Karşı davacı şirkete ödenen tutar — 1.263.155,00 TL Fazla ödeme 198.155,00 TL, Davalı-Karşı Davacı şirket tarafından, Davacı- Karşı davalı şirkete 11,07,2018 tarihinde 30.09.2019, vadeli 70.000 TL ve 30.12.2019 vadeli 70.000 TL çeklerin iade edildiği, çek teslim tutanaklarının altına Yazılan yazılara göre; İnşaatın 11.07.2018 tarihinden itbaren devamının Davacı-Karşı Davalı şirket tarafından yerine getirileceğinin anlaşıldığı, ... 2. Asliye Tiçaret Mahkemesi 2018/ Sayılı D.İş Dosyasınca yapılan tespitlere göre; Davacı-Karşı Davalı sirketin, Davalı-Karşı Davacı şirkete yaptığı işin bedeline karşılık 1.455,00 TL fazla ödeme yaptığı, ... 4 Asliye Hukuk Mahkemesi 2018/ Sayılı D.iş Dosyasınca yapılan tespitlere göre Dvacı-Karşı Davalı şirketin, Davalı-Karşı Davacı şirkete yaptığı işin bedeline karşılık 198.155,00 TL fazla ödeme yaptığı bildirilmiştir. Ayrıca dosyamız SMMM Bilirkişi yanında Makine Mühendisi, Elektrik mühendisi, İnşaat Mühendisi, Şehir ve Bölge Plancısı, nitelikli hesap uzmanı bilirkişiye tevdi edilerek heyet raporu temin edilmiştir. Bilirkişi heyeti ... tarafından hazırlanan █████/2020 uyap kayıtlı bilirkişi raporunda özetle; Nihai taktir ve değerlendirme sayın Mahkemenize ait olmak üzere; traflar arzsında akdedilen sözleşmenin TBK 470 maddesi kapsamında eser sözleşmesi olduğu ve tüm ekipman ve malzemeler yüklenici tarafından karşılandığından TBK 480 maddesi gereği götürü iş mahiyetinde olduğu, taraflar arasında akdedilen sözleşmenin karşılıklı yada tek taraflı açıkça fesih edilmediği ve halen yürürlükte olduğu, sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın talep koşullarının oluştuğu ve davacının sözleşmenin teslim tarihi olan 01.Ağustos 2018 tarihinden itibaren aylık 10.000,00 TL cezai şart talep edebileceği, Yüklenici ... İNŞAAT TAAHHÜT MİM. MÜHENDİSLİK DANIŞMANLIK HİZ.GIDA TEKS. SAN. ve TİC. LTD. ŞTİ.'nin, Sözleşmede olup da yapmadığı , eksik bıraktığı, Mal Sahibi tarafından yapılan işlerin, 2018 yılı piyasa şartlarına göre Toplam Bedeli : İnşaat olarak toplam : 279.247,00 TL.+ Elektrik Tesisatları toplam : 24.561,00 TL.+ Mekanik Tesisatları toplamı : 137.069,00 TL . = 440.877,00TL.( KDV dahil) eksik iş yapıldığı ancak dava konusu sözleşme götürü usul ile yapıldığından yapılan eksik işlerle ilgili tarafların bu kalemlerle ilgili miktar net olarak belirlenmediği için dosya kapsamına göre davacının menfi zararı ile ilgili hesaplama yapılamadığını, yüklenici firma işi bıraktığı tarihte fiziki olarak yaptığı kısmın oranı (1.534.000,00 - 440.877,00) / 1.534.000,00= % 71,26 olarak hesaplandığını, dosyada mevcut SEVİYE TESPİTLER Yapı Denetim Hizmet Bedeli için yapılan seviye tespitlerinin. İnşaat Bedel karşılığını hiç bir zaman göstermez. ... Bakanlığının belirlemiş olduğu kıstaslar dahilinde yapılan tespitler olduğunu, Örneğin Pojeler tamamlandığında , İnşaat ruhsatı alındığında seviye %10 dur. Halbuki inşaat henüz başlamadığını, taşıyıcı sistemler bitip çatı yapılıp vizeler alındıysa seviye %80 olduğunu, Bu seviyeler yapılan inşaatın maliyetini ,parasal değerini ifade etmeyeceğini, Davacı-Karşı Davalı şirketin ticari defterlerinden (kayıtlardan) net tespitlerin yapılamayacağı, (Davacı şirket, Davalı şirket adına başka firmalara ödeme yaptığını belirtiyorsa, yaptığı tüm ödemeleri ticari defterlerinde Davalı şirkete borç kaydetmelidir ve açıklamasını net bir şekilde belirtmelidir. ) Sözleşme İşin Bedeli + 1.534.000,00 TL Eksik İş Bedeli 440.877,00 TL Tamamlanan İş Bedeli + 1.093.123,00 TL Tamamlanan İşin Bedeli + 1.093.123,00 Davacı-Karşı Davalı şirket tarafından, Davalı-Karşı Davacı şirkete yapılan - ödemeler toplamı (Tablo 4) 1.263.155,00 Davacı-Karşı Davalı şirket tarafından, Davalı-Karşı Davacı şirkete - yapılan - fazla ödeme 170.032,00 Davacının davalıya 170.032,00 TL fazla ödeme yaptığı ve temerrüt tarihi olan 24.10.2018 tarihinden itibaren faiz talep edebileceği hususu bildirilmiştir. Aynı heyet tarafından hazırlanan █████/2021 tarihli ek raporda özetle; Kök Raporda tabloda belirtildiği üzere 219.120 TL rakam belirtildiğini, sonuç olarak değişen herhangi bir rakam olmadığı, Davalı-Karşı Davacı İtirazlarının değerlendirilmesine Tablo 3 başlığı altında belirtilen ödemelerden, ... Yapı A.Ş. 50.000 TL Ve ...'a 20.000 TL ve 12.500 TL ödemeler fesih tutanaklarında belirtilmiş olup müvekkil tarafından kabul edilmediğini, diğer ödemeler 3.kişilere yapılmış ödemeler olduğunu, davacı tarafın bu hususta herhangi bir delili bulunmadığını, İtirazın Değerlendirilmesinde Davalı-Karşı davacı şirket ..., ... İnş. Taah. Ltd., Ustaalioğlu Teks.İnş. San.Ltd, ... firmasına yaptığı ödemeler ile ilgili ilgili firmalardan Davalı-Karşı davacı şirket adına ödeme yaptığına dair makbuz aldığını, davalı-Karşı davacı şirket (ticari defterlere göre) bu firmalardan malzeme almıştır ve borçlu olduğunu, Davacı-Karşı davacı şirket tarafından ödemeler K.kartı ile yapıldığını, Davalı-Karşı davacı şirketin ticari defterlerinde bu firmalara ödeme kayıtları girildiğini, Davalı -Karşı davacı şirket tarafından ödemeleri kendi yaptığına dair herhangi bir belge sunulmadığını, Davalı-Karşı davacı şirket (ticari defterlere göre) ... Petrol A.Ş.'nden çek, para (avans) aldığı , ... Petrol A.Ş'ne borçlu olduğu, Davacı-Karşı davalı şirket tarafından ... Petrol A.Ş.'ne kredi kartı ile ödemeler yapıldığı, ... PetrolA.Ş. Tarafından, Davacı -karşı davalı şirkete, Davalı-karşı davacı ... firması adına ödeme yaptığına dair 13.04.2018 tarih (30.000 TL), 14.03.2018 tarih 33.000 TL imzalı yazılar verildiği, Kök Raporda tabloda belirtildiği üzere 219.120 TL rakam belirtildiğini, Sonuç olarak değişen herhangi bir rakam olmadığı hususu bildirilmiştir. █████/2024 tarihli ek raporda özetle; Davacı vekilinin yapmış olduğu itirazlar neticesinde mahkemenin seçenekli hazırlanması isteğine göre eksik kalan işerin bedeli Dairelere bir kat boya yapılması; 6.000,00TL.,Her daire için maksimum iki duvarda yerli duvar kağıdı; 10.800,00TL. Balkon, banyo, tuvaletlerin su izolasyonu, fayans, seramik imalatları yapılması bedeli;145.000,00TL.. Daire giriş çelik kapıları ve membran iç kapıların yapılması bedeli; 8.773,18 TL., Sekiz adet mutfak yapılması bedeli; 134.479,96 TL, WC ve banyolarda stropiyer uygulaması; 2.000,00TL , Çevre duvarları üzerindeki korkuluklar ile araç ve yaya giriş demir kapıları yapılması bedeli; 30.000,00TL. Bahçe altyapı işlerinin tamamlanması ve çevre düzenleme yapılması , 15.000,00TL , Yüzme havuzunun meyil şapı, yalıtım ve seramiklerinin yapılması 73.521,08TL , Dış cephe ana giriş merdiven mermerleri yapılması ; 1.500,00 TL, Daire içlerine laminat parke yapılması ; 41.305,96TL, Olukların boyanması ;250,00TL, yapı kullanma izin sonrası yapılması gereken imalatların kuruşlandırılması, açık havuzun kapalı havuza dönüştürülmesi ve 70m2 lik kapalı kantin yapılması bedeli; 80.000,00TL, yangın merdiveni yapılması ( 2 adet); 101.020,86 TL, Rehabilitasyon merkezine dönüştürme amaçlı olan 4 adet dubleks merdiven, teşkili ve mermer kaplamaları ; 7.500,00TL, Toplam : 707.151,04 TL* KDV -834.438,23 TL olarak hesaplandığı bildirilmiştir. Aynı heyet tarafından hazırlanan █████/2025 tarihli ek raporda özetle; Davacı vekilinin yapmış olduğu itirazlar neticesinde mahkemenin seçenekli hazırlanması isteğine göre eksik kalan işlerin bedeli Dairelere bir kat boya yapılması; 6.000,00TL, her daire için maksimum iki duvarda yerli duvar kağıdı; 10.800,00TL, Balkon, banyo, tuvaletlerin su izolasyonu, fayans, seramik imalatları yapılması bedeli;145.000,00TL, daire giriş çelik kapıları ve membran iç kapıların yapılması bedeli; 58.773,18 TL , Sekiz adet mutfak yapılması bedeli; 134.479,96 TL, WC ve banyolarda stropiyer uygulaması; 2.000,00TL, çevre duvarları üzerindeki korkuluklar ile araç ve yaya giriş demir kapıları yapılması bedeli; 30.000,00TL. Bahçe altyapı işlerinin tamamlanması ve çevre düzenleme yapılması 15.000,00TL,Yüzme havuzunun meyil şapı, yalıtım ve seramiklerinin yapılması 73.521,08TL, Dış cephe ana giriş merdiven mermerleri yapılması ;1.500,00 TL, Daire içlerine laminat parke yapılması ; 41.305,96TL, Olukların boyanması ;250,00TL, Yapı kullanma izin sonrası yapılması gereken imalatların kuruşlandırılması Açık havuzun kapalı havuza dönüştürülmesi ve 70m2 lik kapalı kantin yapılması bedeli; 80.000,00TL, Yangın merdiveni yapılması (2 adet); 101.020,86 TL, Rehabilitasyon merkezine dönüştürme amaçlı olan 4 adet dubleks merdiven, teşkili ve mermer kaplamaları ; 7.500,00TL, toplam 707.151,04 TL* KDV -834.438,23 TL olarak hesaplandığını, bilirkişi heyeti gerek kök rapor gerekse ek raporlarda bir çok eksik iş bedelini hesaplamış olmadığını, yine bilirkişi heyeti tarafından tespit edilen değerler piyasa rayiç değeri değil bayındırlık birim fiyatlarına göre düşük tespit edildiğini, dosyaya daha önceden tarafımızca ibraz edilen 15. HD' nin yerleşmiş içtihatlarından da açıkça anlaşılacağı üzere; hesaplamada alınması gereken bedel piyasa rayiç değeri olduğunu, keşif anında ve önceki raporlarda belirtilen eksik imalatlar değerlendirildiğini, fiyatlaması güncel piyasa rayiçlerine göre yapıldığını, raporun 4. Sayfasında belirtilen adres şirketin merkez adresi olduğunu, bilirkişi heyeti raporun 4. sayfasında 'işçilerin işe giriş bildirgesi ile sözleşmeye konu inşaat adresinin farklı olması" nedeniyle işçi primleri ile ödenen aylık maşların hesabını yapmadığını, bilirkişi heyetinin raporda belirtildiği adres sözleşmede de yer alan ve o tarihte merkez olarak kullanılan adres olduğunu, sözleşmenin 5.4 maddesine göre; işçilerin maaş ve prim borçlarından yüklenici sorumlu olduğu, davalı şirket işçilerin maaş ve prim borçlarını ödemediğinden davacı şirket ödemek zorunda kaldığı, iş bu ödeme belgeleri ve işe giriş bildirgeleri 20.02.2023 ve 28.10.2023 tarihli dilekçemize ek olarak ibraz edildiğini, ibraz edilen iş bu belgelere göre talep edilebilecek menfi zarara ek olarak hesaplama yapılması gerekmediğini, dava dosyasına Av. Adem BAŞTÜRK' ten oluşan bilirkişi heyeti tarafından 17.05.2022 tarihli ikinci kök rapor ibraz edilmiştir. Kök rapora ek olarak üç ayrı ek bilirkişi raporu alındığını, dosyaya ibraz edilen kök raporda; inşaat seviyesinin 9673,39,yapılan imalat bedelinin 1.125.803,00,-TL, yapılan ödemeler toplamının 1.205.655,00,TL , eksik imalat bedelinin 420.851.00-TL, fazla ödemenin 79.852-TL olduğu (dava tarihine göre 87.506,00,-TL) olduğu tespit ve mütala edildiğini, dosyaya ibraz edilen ikinci rapora göre davalı tarafın dava tarihi itibariyle ödemesi gereken bedel toplamı... 558.357,00,-TL olduğunu, bilirkişi heyeti tarafından dosyaya ibraz edilen 31.01.20223 tarihli 1. Ek raporda; ek olarak 156.620,00,-TL'nin davacı şirketçe davalı adına üçüncü kişilere yapılan ödeme, 17.069,48,-TL ve 38.113,59,-TL işçi ödemeleri tespit edildiğini, birinci ek raporda tespit edilen iş bu bedeller kök rapora eklendiğinden davalının ödemesi gereken bedelin 558.357,00 17.069,48438.113,59 - 613.540,07,-TL olacağı, bu konuda değerlendirme daha önce yapıldığı hususu bildirilmiştir.Taraflarca yapılan itirazlar üzerine dosyamız konusunda uzman başka bir bilirkişi heyetine daha tevdi edilerek yeniden bilirkişi raporu temin edilmiştir. Bilirkişiler tarafından hazırlanan █████/2022 tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davalı vekili inşaatın seviyesinin % 90 olduğunu iddia ettiğini, 30.06.2018 tarihinde yapı seviyesinin 9690 olduğu tespit edilmiş denildiği, bu konu davalı ile davacı&karşı davalının arasındaki tutanağın daha önce yapılmış olan kaşif ve tespit raporlarında elde edilen bilgilere göre inşaatın götürü bedel üzerinden hesaplamalar inşaatın seviyesi % 73,39 olarak tespit edildiğini, İnşaat mühendi fiyatlar yeniden gözden geçirilmiştir ve yüklenici yaptığını iddia ettiği imalatlar hesaplamadan düşüldüğünü, tüm bu hesaplamalar sonucunda götürü bedel üzerinden yapılan imalatlar 1.125.803,00 TL(KDV dahil) bulunduğunu, eksik imalatlar 408.197,00 TL, Dava tarihi itibarı ile piyasa rayiçlerine göre yapılan eksik imalatların 234.997,00 TL 4 161.741,00 TL * 24.113,00 TL - 420.851,00 TL (KDV dahil) Davacı&karşı davalı incelenmek üzere 2019 ve 2020 yıllarına ait yevmiye kebir ve envanter defterlerini ibraz etmiştir. İbraz edilen defterlerin açılış ve yevmiye defterlerinin kapanış tasdikleri yasal sürelerinde yaptırıldığını, defterler birbirleri ile uyumlu olup muhasebe ilkeleri ve tekdüzen hesap planına uygun tutulduğunu, davacı&karşı davalının defter kayıtları ve cari hesap ekstrelerine göre davalının 2020 yılı sonu itibarı ile 490.655.00-TL borcu bulunmadığını, davalı incelenmek üzere 2017-2018-2019 ve 2020 yıllarına ait yevmiye kebir ve envanter defterlerini ibraz etmiştir. İbraz edilen defterlerin açılış ve yevmiye defterlerinin kapanış tasdikleri yasal sürelerinde yaptırıldığını, defterler birbirleri ile uyumlu olup muhasebe ilkeleri ve tekdüzen hesap planına uygun tutulduğunu, davalının defter kayıtlarına göre davacı&karşı davalı 334.035.00-TL alacaklı göründüğünü, İki tarafın defter kayıtları karşılaştırıldığında 2017 yılında taraflar arasında hem faturalarda hem de ödemelerde herhangi bir fark olmadığı ve 2017 sene sonunda davalı defterlerinde de davacı&karşı davalı defterlerinde de davacı&karşı davalının 810.000.00-TL alacaklı olduğu tespit edildiğini, 2017 yılında kesilen fatura tutarı 200.000.00-TL ödenen tutar 1.010.000.00-TL olduğunu, 2018 yılında her iki taraf defterlerinde de kesilen fatura tutarı 510.000.00-TL olduğunu, Faturalarda taraflar arasında anlaşmazlık olmadığını, İki taraf arasındaki fark 156,620,00-TL olup tamamı davacı&karşı davalı kayıtlarına olan davalı defterlerinde olmayan ödemelerle ilgili olduğunu, tabloda renkli işaretlenen kayıtlar davacı&karşı davalı defterlerinde olup davalı defterlerinde olmayan ödeme kayıtlar olduğunu, davalı kayıtlarına göre alınan ödeme tutarı 144,035,00-TL dir. Ayrıca 2 adet 50.000.00- TL toplam 100.000.00-TL çek ile 70.000.00-TL çek davacı karşı davalıdan alınmış iade edildiği bildirilmiştir. Aynı heyet tarafından hazırlanan █████/2023 tarihli ek raporda özetle; Sözleşme fiyatlarına fazla ödeme: 38,344,59-TL olduğunu, dava tarihi itibari ile rayiç değerlere göre hesaplanan fazla ödeme: 51,498,59TL olduğunu, teknik bilirkişilerce yapılan son tespitlere göre fazla ödeme tutarı: 385,669,59-TL olduğunu, davacı taraf , ödeme yaptığını iddia ettiği 136,620,00- TL için ödemelere ait belge sunması halinde bu tutara eklenebileceğini, taraflar arasındaki sözleşmenin 3. Maddesi gereğince yüklenicinin işi | Ağustos 2018 tarihinde tamamlaması gerektiğini, sözleşmenin tazminat ve şartı ceza başlıklı maddesine göre ise yüklenicinin belirtilen süre içerisinde işi tamamlamaması halinde geciken her ay için 10.000 TL gecikme tazminatı ödemesi gerektiği hüküm altına alındığını, buna göre dava tarihi 28.12.2018 ile 1 Ağustos 2018 tarihleri arasında tahakkuk etmesi gereken cezai şart alacağı 5 ay olup , 10.000 TL x 5 ay — 50.000 TL davacının cezai şart alacağı olduğu tespit ve kanaatine varıldığı mütalaa edilmiştir. Aynı heyet tarafından hazırlanan █████/2023 tarihli 2.ek raporda özetle; Sonuç olarak götürü olarak yapılan hesaplamaya göre Dava tarihi olan 2018 yılı itibarı ile yapı yaklaşık birim fiyatlarından eksik işler toplamı 236.650,00TL* KDV £279.247,00TL olarak hesaplandığını, mahkemenin seçenekli hazırlanması isteğine göre eksik kalan işerin bedeli 707.151,04 TL4 KDV -834.438,23 TL olarak hesaplandığını, ayrıca davacı tarafından yapılan ödemelerin toplamı da dilekçesi ekindeki belgeler incelendiğinde; ... 37,965,00, ... inşaat | 15,000,00, ... tekstil 10,000,00, ... 10,655,00, ... petrol 63,000,00, ... 20,000,00, toplam 156,620,00, 156,620,00-TL olduğunu, bu farka ait tablodaki ödemeler davacı defterlerinde olup davalı defterlerinde görünmeyen ödemeler olduğunu, bekçi olarak çalıştığı ifade edilen ... ... dosyada bulunan evrakları incelendiğinde davalı ... inşaat firmasının ... mahallelisindeki adresinde 11,09,2017 tarihinde bekçi olarak işe başladığı görüldüğünü, davacının sunduğu bordrolar davacı şirket merkez adresinde sigortalı olduğunu göstermektedir. Davacı firmaya giriş bildirgesi ne olarak işe başladığını gösteren evrak dosyada mevcut değildir. Dolaysıyla kendisine ödendiği belirtilen Ücret tutarların toplama eklendiği hususu bildirilmiştir.Davacı-karşı davalı vekili █████/2025 tarihli dilekçesi ile davasını ıslah etmiştir. Toplanan tüm deliller ve dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde açılan asıl dava; taraflarca akdedilen █████/2017 tanzim tarihli ''... İli ... numarasında kayıtlı taşınmaz üzerinde , iki ayrı binanın anahtar teslim inşaatının yapılmasına ilişkin sözleşme akdedildiği, sözleşmede öngörülen sürenin dolmasına rağmen eserin davacı tarafa teslim edilmediği, davalı tarafın yaptığı işin seviyesinin davacı tarafça yapılan ödemeden düşük olduğu iddiasına dayalı fazla ödenilen bedellerin iadesi, işin süresinde teslim edilmemesi nedeniyle cezai şart bedelinin, eksik kalan işlerin dava dışı üçüncü kişilere yaptırılması nedeniyle fazla ödenen bedellerin davalı taraftan tahsiline karar verilmesine ilişkin, karşı davanın ise sözleşmenin karşılıklı feshi nedeni ile █████/2017 tarihli sözleşme gereği yapılan imalat tutarından bedeli ödenmeyen kısmın tespiti ile davacı -karşı davalı taraftan tahsiline karar verilmesine ilişkindir.TBK'nın 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Eser sözleşmesi, 'iş sahibi' ile 'yüklenici' arasında yapılan bir anlaşma uyarınca ve önceden kararlaştırılan belli bir bedel karşılığında, iş sahibinin denetimi ve gözetimi olmaksızın "bağımsız" bir çalışmayla bir nesnenin "yapımı veya bakımı-onarımı" ya da üstlenilen bir işin yerine getirilmesidir.Eser sözleşmelerinde, yapılan işin miktar ve değerini ispat yükü yüklenicide, iş bedelinin ödendiğini ispat yükü ise iş sahibindedir.Eser sözleşmesiyle bir eser meydana getirmeyi üstlenen yüklenici (TBK470); üstlendiği bu edimi iş sahibin haklı menfaatlerine gözeterek sadakat ve özenle ifa etmek (TBK 471) ve meydana getirilen eseri teslim etmek (TBK 479/1), iş sahibi de eserin teslimi ile muaccel olan iş bedelini ödemek (TBK 479/1) borcu altındadır. Eser sözleşmelerinde teslim, yüklenicinin tamamladığı eseri sözleşmeyi ifa etmek niyeti ile iş sahibinin hukuki ve fiili hakimiyetine geçirmesi olarak tanımlanmaktadır. Kanunda aksine özel bir düzenleme olmadıkça, taraflardan her birinin, hakkını dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olması (TMK 6), diğer bir ifadeyle, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafın ispat yükü altında olması (HMK 190) nedeniyle, teslim olgusundan lehine hak çıkaracak taraf olan yüklenici; eseri iş sahibine, sözleşmeye uygun olarak teslim ettiğini kanıtlamak zorundadır. Teslim maddi vakıa olduğundan tanık dahil her türlü delille ispatlanabilir. Bu nedenledir ki keşif deliliyle de teslimin ispatlanması mümkündür.( )Davacı -karşı davalı ... şirketi tarafından eksik iş savunması sebebiyle uyuşmazlığın,davalı-karşı davacı ... şirketi tarafından taraflarca akdedilen sözleşmeye dayalı olarak yapılan işlerin eksik olup olmadığı, işin süresinde teslim edilip edilmediği noktasında toplandığı, eksik iş hususunu 4721 sayılı TMK'nın 6. Maddesi ve 6100 sayılı HMK'nın 190. Maddesine göre "İspat yükü, kanunda özel bir düzenleme bulunmadıkça, iddia edilen vakıaya bağlanan hukuki sonuçtan kendi lehine hak çıkaran tarafa aittir.(2) Kanuni bir karineye dayanan taraf, sadece karinenin temelini oluşturan vakıaya ilişkin ispat yükü altındadır.Kanunda öngörülen istisnalar dışında, karşı taraf, kanuni karinenin aksini ispat edebilir. ", ... 2013/... Esas ve 2015/ Karar sayılı ilamında vurgulandığı üzere ispat yükü lehine hak iddia eden davacı-karşı davalı iş sahibindedir. Eksik iş olup olmadığı ve niteliğinin belirlenmesi teknik incelemeyi, bu nedenle bilirkişi raporu alınması gerektirdiğinden iş sahibi eksik iş varlığını ve niteliğini kanıtlama yükümlülüğü nedeniyle kendisine teslim edilen esere ilişkin bilirkişi inceleme yapılabilmesini mümkün kılacak şekilde davranmalıdır.Aynı zamanda, niteliği konusunda algı kişiden kişiye değişebildiğinden, objektif bir bakış açısının yapılması gerekli olup bu değerlendirmeyi de ancak teknik bilirkişinin incelemesi ile ortaya çıkabileceğinden tanık beyanı ile ispatın güç olup davadan önce delil tespiti yaptırılması ispat kolaylığı sağlamaktadır. İşbu dava dosyasında hem Asliye Ticaret Mahkemesinde hem de Asliye Hukuk Mahkemesinde değişik iş delil tespiti yaptırıldığı tespit edilmiştir.6098 sayılı TBK'nın 179/II.(818 sayılı BK 158/II) maddesinde ceza, borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir denilmek suretiyle gecikme cezasını düzenlemiştir. Buna uygulamada ifaya ekli ceza denilmektedir. İfaya ekli ceza borcun belirlenen yer ve zamanda yerine getirilmemesi, gecikme hali için kararlaştırılmış olduğundan amacı borçlunun borcunu kararlaştırılan yer ve zamanda yerine getirmesini sağlamak ve ödetilen ceza ile alacağına kararlaştırılan zaman ve yerde kavuşamayan alacaklının uğradığı-uğrayacağı muhtemel zararları karşılamaktır. İfaya ekli cezanın gecikme cezası kararlaştırılan hallerde uygulanabilmesi için haklı ve süre uzatımını gerektiren bir neden olmaksızın borçlunun edimini süresinde ve kararlaştırılan yerde ifa etmemesi yeterlidir. Alacaklının ayrıca gecikme nedeniyle zararını kanıtlaması zorunluluğu bulunmamaktadır. (TBK'nın 180/I, BK'nın 159/I) (().Tarafların iddia -savunmalarını değerlendirilmesi amacıyla, davalı-karşı davacı tarafça işin süresinde ve eksiksiz olarak teslim edilip edilmediği, davalı karşı davacı tarafın bakiye alacağının bulunup bulunmadığı, davacı-karşı davalı tarafın fazla ödeme yapıp yapmadığı, işin üçüncü kişilere tamamlattırılıp tamamlattırılmadığının tespiti amacıyla mahallinde iki kez keşif yapıldığı,tarafların ticari defter ve bağlı kayıtlarının incelendiği, dosyada farkı heyetlerden alınmış yedi adet kök-ek rapor tanzim ettirildiği tespit edilmiştir.Tarafların iddia -savunmalarının değerlendirilmesi amacıyla ayrıca (█████/2020 tarihli) keşif mahallinde tanıklar dinlenilmiştir.Davacı-karşı davalı tanığı ,,, beyanlarında özetle; işe başlandıktan sonra kaba inşaat bitmesine rağmen işlerin durduğu, davalı şirket yetkilisi ...'in zarar ettiklerini, maliyetin- doların yüksek olduğunu belirtilerek işi bırakacağını belirttiğini, dört tane çek geri verildiğinde anlaşılacağını, ancak davalı-karşı davacı şirket tarafından iki tane çekin geri verildiğini, pencereci -... ödemenin davacı-karşı davalı şirket yetkilisi tarafından ödendiğini, bu süreçten sonra davalı-karşı davacı tarafça işe devam edilmediği, diğer davacı-karşı davalı tanıklarının kendi yaptıkları kısımlar ile ilgili beyanda bulundukları, davalı-karşı davacı tanığı ,,, beyanlarına göre 2017 yılında kaba inşaat tamamlandıktan sonra davacı-karşı davalı tarafça inşaat alanından kovulduklarını, tarafların ofiste bir araya gelip konuştuklarını, konuşmaların ayrıntısını bilmediğini, sözleşmenin karşılıklı feshedileceğini sadece davalı-karşı davacı şirket yetkilisi ...'ten duyduğunu belirttiğini, davacı-karşı davalı tarafın 250.000,00 TL ek ödeme talebinde bulunduğunu ancak davalı-karşı davacı tarafın bu durumu kabul etmediğini, davalı-karşı davacı tanığı Veysel 'İn beyanına göre ise davalı -karşı davacı şirket yetkilisi ...'in 250.000,00 TL fazla ödeme yapılırsa inşaatını tamamlayabileceğini belirttiğini, davacı-karşı davalı tarafın ödemeyi ancak çek ile yapabileceğini belirtmesi üzerine anlaşmanın gerçeklemediğini, diğer tanıkların da kendi yaptıkları işler ile beyanlarının olduğu tespit edilmiştir.Sözleşmenin götürü bedelli olduğu dikkate alındığında, yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranı tespit edilip, bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle bulunacak bu rakamdan ödemeler düşülerek yapılan hesaplamaya göre tanzim edilen raporlar hükme esas alınmıştır.Bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen █████/2020 tarihli kök raporda-█████/2021 tarihli ek raporda ; davacı-karşı davalı tarafın, davalı-karşı davacı tarafı █████/2018 tarihinde temerrüde düşürüldüğü, davacı-karşı davalının 170.032,00 TL fazla ödeme yaptığı,cezai şarta hak kazandığı, davacı-karşı davalının menfi zararının bulunmadığı belirtilmiştir.İkinci kez keşfe gidildikten sonra tanzim edilen █████/2023 tarihli raporda özetle; davacı-karşı davalı tarafça yapılan fazla ödemenin 38.844,59 TL olduğu , cezai şartın 50.000,00 TL olduğu belirtilmiştir.Bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen █████/2024 tarihli ek raporda talepler olasılıklı olarak belirtilmiş; taraflar arasındaki iş yapım sözleşmesi kapsamında sözleşmenin eser sözleşmesi olduğu, götürü bedelden hesaplama yapılması gerektiğinden yüklenici firmanın 2018 yılı piyasa şartlarına göre yapılmayan imalatların belirlenmesi neticesinde eksik iş bedelinin 279.247,00 TL olarak hesaplandığı, davacı-karşı davalı tarafın itirazlarına göre ise eksik işlerin bedeli 834.438,23 TL olarak hesaplandığı görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.Davacı-karşı davalı tarafın cezai şart tazminat talebi yönünden;tanık beyanlarına göre işin süresinde teslim edilmediğinin sabit olduğu, █████/2023 tarihli bilirkişi heyeti tarafından tanzim edilen ikinci ek raporda; davacı-karşı davalı tarafın 50.000,00 TL lik cezai şarta hak kazandığı gözetilerek işbu talep kabul edilmiştir. Davacı-karşı davalının fazla ödenilen bedelin iadesi talebi yönünden; mahallinde iki kez keşif icra edilmiş,kök-ek raporlar tanzim ettirilmiş, █████/2022 tarihli tanzim edilen raporda , davalı-karşı davacının yaptığı iş götürü bedel üzerinden hesaplanmış, davacı-karşı davalı tarafça fazla yapılan ödeme 79.852,00 TL olduğu tespit edildiğinden işbu talep kabul edilmiştir.Davacı-karşı davalı tarafın eksik işlerin üçüncü kişilere yaptırılması talebi yönünden; her ne kadar davacı-karşı davalı tarafça işbu kaleme yönelik ıslah dilekçesiyle talep 834.438,23 TL olarak ıslah edilmiş ise de son tanzim ettirilen █████/224 tarihli heyet raporunda belirtildiği üzere işim yapım tarihi olan 2018 yılı piyasa şartlarına göre davalı-karşı davacı tarafça yapılmayan imalat bedellerinin 279.247,00 TL olarak hesaplandığı, davacı-karşı davalı tarafın itirazları değerlendirilerek olasılıklı olarak eksik iş bedeli 834.438,23 TL olduğu belirtilmiş ise de ... ve ... yerleşik içtihatlarına göre yapılan iş bedelinin işin yapıldığı tarih itibariyle tespit edilmesi gerektiğinden 279.247,00 TL üzerinden hüküm kurulmuştur.Karşı dava yönünden; her ne kadar davalı-karşı davacı tarafça karşı davada, sözleşmenin karşılıklı feshi nedeni ile █████/2017 tarihli sözleşme gereği yapılan imalat tutarından bedeli ödenmeyen kısmın tespiti ile davacı -karşı davalı taraftan tahsiline karar verilmesi talep edilmiş ise de tanzim edilen kök- ek raporlarda yaptığı iş miktarı dikkate alınarak, davalı-karşı davacının bakiye alacağının bulunmadığı tespit edildiğinden karşı davanın reddine dair karar verilmiştir.6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 18/2 nci maddesi hükmüne göre de; “Her tacirin, ticaretine ait bütün faaliyetlerinde basiretli bir iş adamı gibi hareket etmesi gerekir. ” hükmü mevcuttur.6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 147/6. Maddesinde '' yüklenicinin yükümlülüklerini ağır kusuruyla hiç ya da gereği gibi ifa etmemesi dışında eser sözleşmesinden kaynaklanan alacaklar''ın zamanaşımı süresi beş yıl olarak belirtilmiş, feshedilen sözleşmeden kaynaklı alacaklar beş yıl geçmekle zamanaşımına uğrar.Aynı Kanun’un 149. maddesi gereğince zamanaşımı süresi alacağın muaccel olmasıyla işlemeye başlar.Eser sözleşmelerinde sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa iş bedeli alacağı eserin tamamlanıp teslim edildiği tarihte, sözleşmenin feshi halinde ise fesih iradesinin karşı tarafa ulaşmasıyla muaccel hale gelir. Her ne kadar davalı-karşı davacı tarafça zamanaşımının dolduğu yönünde savunmada bulunulmuş ise de tarafların karşılıklı olarak sözleşmeyi feshettiği hususunun davalı-karşı davacı tarafça ispatlanamadığı, davacı-karşı davalı tarafça çekilen (... 10. Noterliği █████/2018 tarihli nolu) ihtarnamede; sözleşmeden kaynaklanan edimin tamamlanması istenildiği,davalı-karşı davacı tarafça çekilen ihtarnamede ise ( ... 2. Noterliği 08601 nolu) sözleşmenin karşılıklı feshedildiğine yönelik bir iddiada bulunulmuş ise de bu iddianın somutlaştırılamadığı, sözleşmenin davacı-karşı davalı tarafça feshedilmediği, bu nedenle beş yıllık zamanaşımının uygulanamayacağı, ayrıca davalı-karşı davacı tarafça kur hareketliliği, ekonomik kriz, malzeme birim fiyatlarında olağanüstü artışlar belirtilmiş ise de davalı-karşı davacı tarafın basiretli bir tacir gibi davranması gerektiği, ülkemizdeki ekonomik durumlar( Emsal mahiyette ... 11. HD'nin 2023/ Esas sayılı ilamı) tahmin edilebilecek olduğundan davalı-karşı davacının TBK 147/6. Maddesi kapsamında da ağır kusurlu olduğu kanaatine varılarak davalı-karşı davacı tarafın zamanaşımı itirazı kabul edilmemiştir.H Ü K Ü M
: Yukarıda açıklanan nedenlere,1-Asıl davada; Davacının cezai şart tazminat talebinin KABULÜNE, buna göre 50.000,00 TL cezai şart tazminatının █████/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine,2-Davacı-karşı davalının fazla ödenilen bedelin iadesi talebinin KABULÜNE,buna göre 79.852,00 TL nin █████/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine,3-Davacı-karşı davalı tarafın eksik işlerin üçüncü kişilere yaptırılması talebinin KISMEN KABULÜNE, 279.247,00 TL nin █████/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,4-Karşı davanın reddine, Asıl davanın yargılama giderleri yönünden;a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 27.945,55 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 1.668,50 TL'nin, 14.930,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 11.347,05 TL nispi karar ve ilam harcının davalı-karşı davacıdan alınarak hazineye irad kaydına, b-Davacı-karşı davalı tarafından yapılan yargılama gideri olan 13.125,80 TL yargılama giderinin davanın kabul-red oranı dikkate alınarak( %42,09 kabul) 5.524,64 TL yargılama gideri, 35,90 TL başvuru harcı, 1.668,50 TL peşin harç, 384,90 TL keşif harcı, 384,90 TL keşif harcı, 419,90 TL keşif harcı, 571,90 TL keşif harcı, 14.930,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 23.920,64 TL yargılama giderinin davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı-karşı davalı üzerinde bırakılmasına, c-Davalı-karşı davacı tarafından yapılan yargılama gideri olan 6.284,00 TL yargılama giderinin davalın red oranı dikkate alınarak ( %57,91 red) 3.639,06 TL yargılama giderinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davalı-karşı davacı taraf üzerinde bırakılmasına,d-Davacı-karşı davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 65.455,84 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, e-Davalı-karşı davacı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 90.055,24 TL vekalet ücretinin davacı-karşı davalıdan alınarak davalı-karşı davacıya verilmesine, f-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,Karşı davanın yargılama giderleri yönünden;a-Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00 TL karar ve ilam harcının peşin alınan (karşı dava harcı) 855,00 TL' den mahsubu ile artan 123,00 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davalı-karşı davacıya iadesine,b-Arabuluculuk Ücret Tarifesi kapsamında ... Hazinesinden karşılanan arabuluculuk ücreti olan 1.320,00 TL'nin davacı-karşı davalıdan alınarak hazineye ÖDENMESİNE,c-Davalı-karşı davacı tarafça yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına, d-Davacı-karşı davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, e-Davacı-karşı davalı vekil ile temsil edildiğinden AAÜT'ye göre belirlenen 45.000,00 TL vekalet ücretinin davalı-karşı davacıdan alınarak davacı-karşı davalıya verilmesine, f-HMK'nın 333. Maddesi gereğince kullanılmayan gider avansının hükmün kesinleşmesinden sonra ilgilisine iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK’nın 341. ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesine ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.█████/2026Katip¸E-imzalıdır.Hakim¸E-imzalıdır.