Anahtar kelimeler: Kargoyla Ulaşıp Cirolayarak Lehdar Kargo Akabinde Çeki Kambiyo Yazim Keşide
ESAS NO
: 2024/KARAR NO
: 2025/HAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACI
:VEKİLİ
: Av.DAVALI
:VEKİLİ
: Av.DAVA
: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2024KARAR TARİHİ
: █████/2025KARAR YAZIM TARİHİ
: █████/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili dava dilekçesi ile; Müvekkili şirket, ... Bankası ... Şubesi’nin ... numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 300.000,00-TL tutarındaki █████/2024 tarihli çeki ticari ilişki kapsamında ...'da bulunan lehdar şirket ...'ye keşide etmiş ve akabinde teslim ettiğini, ... şirketi ise ticari ilişki kapsamında bu çeki cirolayarak ... bulunan ... şirketine █████/2024 tarihinde ... gönderi numarasıyla ... KARGOYLA gönderdiğini, Kargo ...'a ulaşıp dağıtıma çıktığında ... plakalı kargo aracına █████/2024 tarihinde hırsız girdiğini, araçta bulunan bir çok kargo paketini çaldığını, bu paketler içerisinde davaya konu çek olan kargo paketinin de olduğu tespit edildiğini, Çekin çalındığının fark edilmesinden sonra müvekkili şirket tarafından da şikayette bulunulmuş ve muhatap bankaya gerekli talimat verildiğini, müvekkil çekin çalınmasında kusurunun bulunmamasına rağmen borcuna sadık bir tacir olduğu için, hemen çek bedelini "çekle birebir uyumlu olarak 300.000,00-TL şeklinde" lehdar ...'ye █████/2024 tarihinde ödediğini, hatta lehdar şirket ... de borçlusu olduğu ... isimli şirkete çek ulaşmadığından yine çek bedeli olan 300.00,00 TL'yi ödediğini, daha sonrasında; çekin üçüncü şahısların eline geçmesi müvekkil açısından telafisi imkânsız zararlar doğurabileceğinden, çekin zayii nedeniyle iptaline karar verilmesi talepli ... 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/ Esas sayılı dosyası nezdinde dava açıldığını, Mahkemece çek ile ilgili ödeme yasağı konulduğunu, Yargılama sırasında çekin davalı ... tarafından takasa ibraz edilmesiyle çek ortaya çıktığını, İlgili soruşturmayı yürüten ... Cumhuriyet Başsavcılığının 2024/ Soruşturma dosyası kapsamında adli emanete alındığını, çeki takasa ibraz eden, davalı ... şirket yetkilisi ... şüpheli sıfatıyla ifadesi alındığını, İfadesinde, ... isimli şirketten kumaş aldığını, şirketin 300.000,00 TL değerinde kumaşı göndermediğini, daha sonra bu meblağa ilişkin ismini ... olarak bildiği bir şahsın şirket adına dava konusu çeki getirdiğini ve kendisinin de kabul ettiğini anlattığını, arz ve izah ettiği nedenler gereği ve soruşturma sırasında resen göz önünde bulundurulacak hususlar ışığında; İhtiyati tedbir talebimizin kabulü ile, öncelikle müvekkilin daha fazla mağdur olmaması için, başlatılacak icra takibininin durdurulması amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesine, davanın kabulü ile, müvekkilinin; ... Bankası ... Şubesi’nin ... numaralı hesabı üzerinden keşide edilen ... seri numaralı 300.000,00-TL tutarındaki █████/2024 tarihli çek dolayı borçlu olmadığının tespitini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP
:Davalı vekili cevap dilekçesi ile; müvekkilinin çeki bankaya ibraz ettiğinde ödeme yasağı olduğunu öğrendiğini, müvekkilinin çeki karakolda verdiği ifadede görüldüğü üzere Lottexten aldığını. ... firması 511,785,00 TL lik e-fatura kesmiş ancak faturadaki malların bir kısmı tedarik edilmeyince müvekkil şirket tarafından ...'e 299,999,99 TL lik iade faturası kesmiş, karşı taraf ödemeyi dava konusu çek ile müvekkile ödeme yaptığını, Müvekkili şirketin çeki yaptığı ticaretten ötürü usule uygun iktisap ettiğini, Müvekkil çekin ciro silsilesinin sağlıklı olduğunu denetleyeceğini, müvekkili bu açıklamayı karakol ifadesinde detayı ile anlattığını, davalının dava dilekçesinde iddia ettiği üzere müvekkilin yetkili hamil oluğunu ispatlaması söz konusu olmadığını, davacı huzurdaki dava ile yetkili hamil olduğu hususunu kanıtlaması gerektiğini, müvekkilinin yetkili hamil olduğunu ve çek bedeli ödenmediğinden ötürü mağdur kaldığını, arz ve izahına çalışılan ve sayın mahkemece re'sen nazara alınacak sebeplerle; Müvekkil aleyhine açılan davanın reddine, davacı aleyhine asıl alacağın yüzde 20 sinden az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve ücreti vekaletin davacı yan üzerinde bırakılmasına, karar verilmesini talep etmiştir.KANITLAR
:... CBS'nin 2024/ Soruşturma sayılı dosyası, ... 2. ATM'nin 2024/ E. Sayılı dosyası, ticari defter ve bağlı kayıtlar, müzekkere cevapları, bilirkişi raporları, vs.KANITLARIN DEĞERLENDİRMESİ VE HUKUKİ NİTELENDİRME :Dava, dava konusu çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olup olmadığının tespiti istemine ilişkindir.Mahkememizce, taraflar arasındaki alacak borç ilişkinin açıklığa kavuşturulması yönünden, davalıya ait ticari defter ve bağlı kayıtları üzerinde SMMM bilirkişi tarafından bilirkişi incelemesi yapılmasına karar verilmiştir. Alınan 11.09.2025 tarihli bilirkişi raporunda; davalının dava dışı ... ... Tekstil İthalat ve İhracat Ltd Şti'den 562.963,50-TL tutarında fatura aldığı, 562.963,50-TL tutarında ödeme kaydının olduğu, davalının dava dışı ... ... Tekstil İthalat Ve İhracat Ltd Şti'ne 299.999,99-TL tutarında fatura düzenlediği, davalının dava dışı ... ... Tekstil İthalat ve İhracat Ltd. Şti.'den 299.999,99-TL alacaklı göründüğü bildirilmiştir. Mahkememizce, ... Nöb. Asl. Tic. Mahkemesine talimat yazılarak davacı ile ... Otomotiv Ltd. Şti. Ve ayrıca dava dışı ... İnşaat ... Ltd. Şti. Arasında dava konusu çeke istinaden ticari defter kayıtları incelenmek ve rapor hazırlanmak üzere dosyanın SMMM bilirkişi tevdi edilmesinin istenilmesine karar verilmiştir. Alınan 01.12.2025 tarihli bilirkişi raporunda; dava dışı ... Otomotiv Şirketinin uyuşmazlık konusu dönemler için ticari defterlerini yasal süresi içerisinde onayladığı, ticari defterlerine uyuşmazlık konusu çek ile ilgili olarak “düzeltme” adıyla yapılan muhasebe kayıtlarının, tekdüzen hesap planı ilkelerine, dönemsel kayıt düzenine ve muhasebenin doğruluk–tamlık ilkelerine uygun olmadığı, dava dışı ... Otomotiv Şirketi’nin davacı ... Otomotiv ile olan ticari ilişkilerini izlediği ... Alıcılar Hesabı ve bu hesaba bağlı alt hesaplar üzerinde yapılan incelemede, uyuşmazlık konusu çekin keşide ve vade tarihinde davacı ... Otomotiv’den alındığına ilişkin herhangi bir çek giriş kaydının bulunmadığı tespit edildiği, Dava dışı ... Otomotiv Şirketi’nin ticari defter kayıtları incelendiğinde, şirketin çek alış kayıtlarını ... Alınan Çekler Hesabı, müşteri bazlı ticari işlemleri ise ... Alıcılar Hesabı altında takip ettiği; ancak her iki hesap grubunda da uyuşmazlık konusu çeke ait seri numarası, çek tutarı, vade tarihi veya keşideci bilgileriyle örtüşen herhangi bir kaydın yer almadığı gözlemlendiği, bu kapsamda, ... Bankası ... Şubesi tarafından düzenlenen, ... seri numaralı, 300.000,00 TL bedelli ve █████/2024 vadeli çekin, dava dışı ... Otomotiv Şirketinin ticari defterlerinde “Alınan Çekler” hesabında ve ... Otomotiv’e ait müşteri hesabı hareketlerinde kayıt altına alınmadığı tespit edildiği, dava dışı ... Otomotiv Şirketi’nin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemede, █████/2024 tarih ve ... numaralı yevmiye kaydı ile 300.000,00 TL tutarlı “...” açıklamalı ve yine 300.000,00 TL tutarlı ... açıklamalı olmak üzere120 Alıcılar Hesabına iki kez 300.000,00 TL tutarlı borç kaydı yapıldığı; bu işlem sonucunda şirketin ilgili hesaptaki alacağının toplam 600.000,00 TL artırıldığı tespit edildiği, Söz konusu düzeltme kayıtlarının, daha önce defterlere giriş kaydı yapılmamış (alacak kaydı bulunmayan) çeklerle ilgili olarak düzenlendiği anlaşılmıştır. Muhasebe tekniği açısından, herhangi bir çekin karşılıksız çıkması veya iade edilmesi hâlinde düzeltme kaydının yapılabilmesi için, öncelikle ilgili çekin daha önce işletme kayıtlarına alacak kaydı (giriş) olarak intikal etmiş olması gerektiği, Bu nedenle, giriş kaydı bulunmayan çeklere ilişkin olarak “düzeltme” adıyla yapılan söz konusu muhasebe kayıtlarının, tekdüzen hesap planı ilkelerine, dönemsel kayıt düzenine ve muhasebenin doğruluk–tamlık ilkelerine uygun olmadığı değerlendirildiği, Dava dışı ... Otomotiv Şirketi’nin uyuşmazlık dönemine ait ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda; uyuşmazlık konusu çekin ... İnşaat Metal şirketine ciro edildiğine dair, çekin seri numarası, tutarı, vade tarihi veya keşideci bilgileriyle örtüşen herhangi bir kayda rastlanmadığı, Yine aynı döneme ilişkin ticari defterlerde, dava dışı ... İnşaat Metal Kimya Temizlik Ambalaj Ticaret Limited Şirketi ile bağlantılı herhangi bir kayıt veya işlemin olmadığı, tespit edildiği, dava dışı ... Otomotiv Şirketi’nin uyuşmazlık dönemine ilişkin ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucunda, uyuşmazlık konusu çekin ... şirketine ciro edildiğine ilişkin seri numarası, çek tutarı, vade tarihi veya keşideci bilgileriyle örtüşen herhangi bir kaydın yer almadığı gözlemlendiği bildirilmiştir. Dava konusu çekte, davacı keşideci, davalı ise hamil ciranta olarak yer almaktadır. Davalıdan önceki cirantalar dava dışı ... Otomotiv ... Ltd. Şti ile ... İnş. ..Tic.Ltd. Şti ve ... ... Teks... Ltd. Şti 'dir.Davacı vekili, dava dilekçesinde , dava konusu çekin dava dışı ... Otomotiv ... Ltd. Şti lehine keşide edildiğini, bu şirket tarafından yine dava dışı ...'e kargolanarak gönderildiği ,akabinde çekin kargo şirketi elinde araç içerisinde iken çalındığını/kaybolduğunu ileri sürmüştür.Olaya ilişkin ... Cumhuriyet Başsavcılığı'nın 2024/ sayılı soruşturma dosyasından alınan ifadelerinde, ciranta olarak çekte imzası olan dava dışı şirket yetkililerin ifadelerinde , çekteki imzaların kendilerine ait olmadığını belirttikleri görülmüş; yine savcılık dosyasından aldırılan bilirkişi raporunda çekteki imzaların (... yetkilisi ... ile ... yetkilisi ... eli ürünü olmadığı yönünde tespit yapılmış olduğu anlaşılmıştır.Dava dışı ... Otomotiv .. Ltd. Şti 'nin ticari defter kayıtlarında, dava konusu çekin davacı şirket ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında verildiğinin belirtildiği, çekin , bu şirket tarafından ciro zincirinde kendisinden bir sonraki ciranta olarak gözüken şirket olan dava dışı ... ..Ltd. Şti. İle aralarında bir ticari ilişki olmadığı ve bu kapsamda çekin ciro edilmiş olduğuna yönelik bir kayıt bulunmadığı, davacının, çek bedelini dava dışı lehdara ödemiş olduğu tespit edilmiştir. Buna göre, çek, keşicesi olan davacıya iade edilmesi gerekirken tedavülde kalmıştır.Dava dışı cirantaların imzasının sıhhatine ilişkin bilirkişi raporu, şirket yetkililerin imzaların kendilerine ait olmadığına dair beyanları birlikte değerlendirildiğinde, dava konusu çekteki ciro zincirinin kopuk olduğunun kabulü gerekir.6102 sayılı TTK'nın 818. (eTTK.nun 730) maddesi yollaması ile çeklerde de uygulanması gereken aynı yasanın 677. (eTTK.nun589) maddesi uyarınca ''bir poliçe, poliçe ile borçlanmaya ehil olmayan kişilerin imzasını sahte imzaları, hayali kişilerin imzalarını veya imzalayan ya da adlarına imzalanmış olan kişileri herhangi bir sebeple bağlamayan imzaları içerirse, diğer imzaların geçerliliği bundan etkilenmez''. İmzaların bağımsızlığı (istiklali) şeklinde tanımlanan bu ilke, poliçeye atılan her geçerli imzanın (keşidecinin, cirantanın, avalistin, kabul eden muhatabın imzası gibi) sahibini bağladığını, geçersiz imzanın sahiplerini sorumlu kılmamalarına rağmen poliçenin geçerliliğini ortadan kaldırmadığını ifade eder. Geçerli imzaların sahipleri, başkasının imzasının geçersiz olduğunu ileri sürerek kambiyo sorumluluğundan kurtulamazlar. Geçersiz bir imza sahibini bağlamaz, ancak ciro zincirini de koparmaz. İmzaların bağımsızlığı ilkesi, ciro zincirinde bulunan imzalardan birinin veya bazılarının sahteliğine dayanılarak menfi tespit davası açılmasına olanak sağlamaz. Diğer bir deyişle, “imzaların istiklali (bağımsızlığı)” ilkesine göre senet lehtarının veya diğer cirantaların ciro imzasının sahte olması hali, diğer imza sahiplerinin ve özellikle senedin asıl borçlusu olan keşidecinin senetten kaynaklanan sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Poliçeye imza koyan kişi, diğer imzaların geçersiz veya sahte ya da mevhum kişilere ait olmasının riskini de taşır. Buna göre her imza kendi sahibini, diğer imzalardan bağımsız olarak bağlar. Poliçe üzerinde şekil bakımından tamam ve görünüşe göre sahibini bağlayan bir imzanın bulunması yeterlidir. Kanun yapıcı, 6102 sayılı TTK'nun 677 (eTTK 589) maddesinde senedin geçerliliğinin, sorumluluktan tamamen bağımsız şekilde mevcut olabileceğini kabul etmiştir. Çekteki imzalar, bu imzalarda ismi geçen şahıslar yönünden herhangi bir sorumluluk yaratmasa bile, senet yine de geçerli kalır. Çekin geçerli kalmasının sonucu ise, diğer imzaların sahiplerinin sorumluluklarının devam etmesidir.6102 sayılı TTK’nun 686/1. (eTTK 598) maddesi ; “Bir poliçeyi elinde bulunduran kişi, son ciro beyaz ciro olsa da kendi hakkı müteselsil ve birbirine bağlı cirolardan anlaşıldığı takdirde, yetkili hamil sayılır. Çizilmiş cirolar bu hususta yazılmamış hükmündedir. Bir beyaz ciroyu diğer bir ciro izlerse son ciroyu imzalayan kişi, poliçeyi beyaz ciro ile iktisap etmiş sayılır”. hükmünü içermektedir.Sahte imza bir başkasının imzasının taklit edilmesi hali olup, ticari senetteki geçersiz imza zincirleme ve birbirine bağlı, lehtardan hamile değin tam ve düzenli yani kesintisiz cirolar hak sahipliğine karine sayılır. Cirolar arasındaki zincirleme bağlılığın gözlenmesi sadece dış görünüm bakımından yapılır. Başka bir anlatımla, ciro silsilesinin (zincirinin) muntazam bir şekilde birbirini takip edip etmediğini incelerken dış görünüşü incelemek yeterli olup, cirantalardan birinin imzasının sahte olması veya temsilci sıfatıyla senedi imzalayan şahsın imza yetkisinden yoksun olması ciro zincirini etkilemez. (... ESAS NO: 2014/ KARAR NO: 2016/)6102 sayılı TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiş olup, bu düzenleme uyarınca rızası hilafına elden çıktığı ileri sürülen çekin istirdatına karar verilebilmesi için davacının dava konusu yaptığı çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gerekmektedir. İspat yükü davacı üzerindedir.,(... 11HD. 2020/ Esas 2021/ Karar)Bu aşamada, davalının çeki kötü niyetli hamil olup olmadığına ilişkin değerlendirme yapmak gerektiğinde, davalıdan bir öncesi ciranta olan ... yetkilisi ... yukarıda değinilen ifadesinde, dava konusu çekteki imzanın kendisine ait olmadığını, davalı şirket ile aralarında bir tacir ilişkin olmadığını beyan etmiştir.Davalı şirket yetkili ise savcılık dosyasındaki ifadesinde ; '.. ... ... "... Tekstil İthalat ve İhracat LTD, ŞTİ isimli ... V.D:... nolu şirketten 30.03.2024 günü toplam değeri 562.963,50 TL tutarında kumaş almak istedim. Bununla yana gelen ve şu anda ifademe eklenmek üzere ibraz ettiğim faturaya istinaden bu şirketin ... ...Bankasına kayıtlı ... nolu iban numarasına 250.000 TL ve 312.963,50 TL parayı gönderdim. Bununla ilgili de dekontlarımı ibraz ediyorum. Daha sonra bu şirket bana toplam 300.000TL tutarında olan kumaşı göndermedi. Bende buna istinaden iade faturası düzenleyerek şahıslardan paramı talep ettim. Bu şirket bana karşılığında ismini ... olarak bildiğim,... numaralı telefonu kullanan kişi aracılığıyla 300.000 TL değerinde,...'a ait ... seri numaralı, 28Şubat2024 basım tarihli ... ili ... ...ne ait çeki tarafıma lılar. Bu çeki almadan önce benden önceki cirolayan şirketin ... Tekstil isimli şirket olduğunu gördüm. Bunun üzerine çeki borcumun karşılığında aldım. ... bu çeki ... Bankası ve ... bankalarının ... şubelerinden sorgulattığımda Çek üzerinde herhangi bir problem olmadığını söylediler. Bende bunun üzerine çeki aldım. Bahse konu çeki 24.04.2024 günü ... Bankasının ... ... Şubesine kendi şirketim olan ... Tesktil adına cirolayarak verdim. Bu teslim tutanağını da evraka ekliyorum. Bugün yani 02.05.2024 günü ... Bankasının ... Caddesi Şubesi tarafından arandım. Çek ile ilgili bir sorun olduğunu söylediler.Bende bunun üzerine bankaya gittim.. ' demiştir.Davalı şirket yetkilisinin ifadesinde belirttiği ödemelerin , dava konusu çekin ödeme tarihinden sonra olmak üzere 04.04.2024 tarihinde olduğu, sunulan dekont tarihlerinden anlaşılmakla, çekin ödeme tarihinden sonra yapılan ödemenin , davalı şirketin savunduğu gibi mal teslimine ilişkin ve dava konusu çekin de, davalının ödemediği kumaş ödenen parasının, teslim edilmeyen kumaların bedeline karşı olmasına ilişkin olmasının, (ödemenin çek tarihinden sonra olması nedeni ile) hayatın olağan akışına aykırı olduğu anlaşılmakla, davalının, cira zincirinin bozuk olduğunu bildiği ve davacının zararına olarak bilerek çeki kötü niyetle iktisap ettiği kanaatine varılmakla, davanın aşağıdaki gibi kabulü gerekmiştir.H Ü K Ü M
: Yukarıda açıklanan nedenlere,1-Davanın KABULÜ ile, dava konusu ... Bankası ... şubesine ait ... seri nolu 30.04.2024 keşide tarihli keşide yeri ... olan 300.000 TL bedelli çekten dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,2-Harçlar yasası gereği alınması gereken 20.493,00-TL harçtan peşin alınan 5.123,25-TL harcın mahsubu ile bakiye 15.369,75-TL harcın davalıdan tahsiline,3-7155 sayılı Kanunun 23. Maddesi ile 6325 sayılı Kanunun 18/A-12-13 maddeleri uyarınca 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye ödenmesine,4-Davacı tarafından yapılan aşağıda dökümü yazılı 12.490,00-TL yargılama gideri ile peşin alınan 5.123,25-TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı yararına ölçümlenen 48.000,00 -TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,6-Karar kesinleştiğinde taraflarca yatıralan avansın kullanılmayan kısmının HMK 333.md.uyarınca yatıranlarına iadesine,Dair davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın taraflara tebliğinden itibaren HMK’nın 341. Ve 345. Maddeleri gereğince 2 haftalık yasal süre içinde ... Bölge Adliye Mahkemesi’ne ... açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. █████/2025Katip ...¸e-imzalıdırHakim ...¸e-imzalıdır