davamenfi alanlı yarıya pafta projenin yarı ikmal parselde gelirin noterliğinde

Anahtar kelimeler: Davamenfi Alanlı Yarıya Pafta Projenin Yarı İkmal Parselde Gelirin Noterliğinde

T.C.

İSTANBUL

16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

:████████ Esas

KARAR NO

:███████

DAVA

:Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA DEĞERİ

:1.500.000,00 TL

DAVA TARİHİ

:█████/2020

KARAR TARİHİ

:█████/2026

Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı tarafından, müvekkiller aleyhine icra takibi başlatıldığını, müvekkil şirket ile davalı şirket ve yetkilisi arasında .... Noterliği'nde yapılan 25.12.2015 tarih ve ... Nolu gelir paylaşımlı inşaat sözleşmesi uyarınca davalı şirketin ve yetkilisinin maliki olduğu ... İlçesi, ... Mahallesi, 126 Pafta, 6770 Ada, 3 parselde kayıtlı 3.150 m2 alanlı arsa üzerinde ... isimli projenin ikmal edildiğini ve gelirin yarı yarıya paylaşıldığını, söz konusu sözleşme uyarınca davalı tarafa aktarılması gereken tutarların teminatı olarak müvekkil şirket tarafından ... Bankasına ait ..., ... ve ... Nolu, her birisi 500.000 TL bedelli 3 adet çek keşide edilerek davalı tarafa teslim edildiğini, 2018 yılı başında davalı davalı taraf ile bir araya gelinerek borç mutabakatı yapıldığını, █████/2018 tarihinde yapılan protokol ile müvekkil şirketin davalı tarafa olan toplam borcunun 1.622.182,00 USD olduğunu, keşidecisi dava dışı ... olan █████/2018 vadeli senetten ödenmeyen 80.000 TL'lik kısmının ödendikten sonra kalan bakiye borcun 1.601.759,00 USD olduğunu, inşaatı yapılan ... binasındaki 1 ve 5 Nolu işyerlerinin █████/2018 tarihine kadar satılması halinde satış bedelini davalı tarafın alacağı ve satış bedelinin yarısının müvekkil şirketin borcundan düşeceğini, █████/2018 tarihine kadar bu işyerleri satılmaz ise davalı tarafça %50 pay karşılığı 1.000.000,00 USD bedel ile alınmış sayılacağının kararlaştırıldığını, bu işyerleri satılmayarak davalı şirket adına tescilinin yapıldığını, sonuç olarak yapılan senet ödemesi ve işyerlerinin davalı adına tescili ile müvekkil şirketin bakiye 601.759,00 USD borcu kaldığını, hal böyle olmakla birlikte davalı tarafa olan bakiye borcun ödenmesi için müvekkil şirketin başka bir inşaat projesi olan ...'daki ... isimli binanın arsa malikleri ile bir araya gelinerek müvekkil şirketin ilgili binadaki hisselerinin arsa maliklerine devrine karşılık müvekkil şirketin hem arsa maliklerine hem de başka kişi ve kurumlara olan borçlarının ödenmesinin kararlaştırıldığını, davalı tarafa da müvekkil şirketin borçları ödendikten sonra bakiye bedelin davalı şirket yetkilisine ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu kapsamda davalı tarafa █████/2018 tarihli protokol gereğince ... binasındaki 1 ve 5 Nolu işyerlerinin 1.000.000 USD bedel ile davalı tarafından alınmış sayılacağı belirtilmiş, kalan 601.759 USD ise davalı tarafa ödendiğini, █████/2018 tarihli Sözleşme uyarınca ... binasındaki müvekkil şirketin hissesine düşen İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 23361 Parselde kayıtlı ... isimli binadaki 184 ve 168 Nolu bağımsız bölümlerin davalı şirket yetkilisi ... ...'ın kızı ... ...'a devredildiğini, inşaatı yapılan ... binasındaki 53 Nolu Bağımsız Bölümün satışı davalı tarafça yapıldığını ve müşteriye tanıdıkları olduğu için indirim uygulandığını, müvekkil şirketin payına düşen 85.000 TL borçtan düşüldüğünü, ayrıca █████/2018 tarihli sözleşme uyarınca 3. Kişi tarafından davalı tarafa yapılması gereken ödemeye ilişkin taraflarına belge verilmemesi nedeniyle bu kişilere İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin... Esas dosyası ile dava açıldığını, bu dosyaya sundukları belgelerde davalı şirket yetkilisine 800.000 TL tutarındaki bakiye ödeme yaptıklarının görüldüğünü, yapılan bu işlemler neticesinde de dava konusu çek bedelleri ile ilgili müvekkil şirketin hiçbir borcunun kalmadığını, müvekkil şirkete iade edilmesi gerektiğini, hatta taşınmazların kıymet takdiri neticesinde belirlenen borç tutarının da üzerinde ödeme yapıldığını, nitekim davalı taraf ile yapılan Protokolün 5. Maddesinde müvekkil şirketin borçlarının tamamının ödenmesinden sonra davalı şirket yetkilisi ... ...'ın müvekkil şirketin ... binasında dükkanlardaki hisseleri üzerine koyduğu ipoteklerin fek edileceğinin kararlaştırıldığını, yapılan taşınmaz devirleri ve ödemeler ile davalı tarafça ipoteklerin kaldırıldığını, bu husus da söz konusu borçların ödendiğine karine teşkil ettiğini, davalı tarafça söz konusu çeklerin iadesi yapılmadığı gibi, işbu davaya konu icra takibi başlatılarak haksız ve hukuka aykırı olarak mükerrer tahsilat yapılmaya çalışıldığını, takibe karşı taraflarınca borca itiraz edilmiş ise de, .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ███████ Esas ve █████████ K. Sayılı kararı ile yargılamayı gerektirdiği için davanın reddine karar verildiğini, müvekkil şirketin ticari hayatında ilk defa çeklerinin yazdırıldığını, müvekkil şirketin ticari olarak zor duruma düşmesi nedeniyle hisselerini devretmek zorunda kaldığını, davalı tarafın bu fiili ile de adeta ticari faaliyetinin bitirildiğini, bankalar nezdinde sakıncalı müşteri konumuna düşüldüğünü ve finansman sıkıntısının baş gösterdiğini, ciddi zararlara uğradıklarını beyanla müvekkil şirketin .... İcra Müdürlüğü'nün ... E. sayılı icra dosyasından takibe konulan 3 adet toplam 1.500.000,00 TL bedelli çekler yönünden fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 50.000 TL borcu olmadığının tespiti ile takibe konu çeklerin iptaline, davalı tarafın haksız ve kötüniyetli olarak takip başlatması nedeniyle %20 oranından az olmamak üzere takdir edilecek zararın davalıdan tazminine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu üç çekin toplamının değerinin 1.500.000.TL olduğunu, davacının yatırması gereken harcın 25.616,25 TL olması gerektiğini, davacının kısmi dava açması hukuken mümkün olmadığını, borçlunun dava dosyasına sunmuş olduğu icraya konu üç çeke ilişkin herhangi bir ödeme dekontu veyahut ödeme makbuzunun mevcut olmadığını, davacı vekilinin dava dosyasına delil olarak sunduğu iki adet protokol ve Tapu senetlerinin tarafları ile diğer protokolün taraflarının farklı olduğunu, davacı vekilinin delil olarak sunmuş olduğu taraflar arasında imzalanan 20.01.2018 tarihli protokolde icraya konu üç çek belirtilmiş olup, bu üç çeke ilişkin borcun borçlu şirketçe bizzat kabul edildiğini, 31.12.2018 tarihine kadar da işbu üç çek ödenmediği için icra takibine başvurma yoluna gidildiğini, davaya konu 3 adet çekin müvekkil şirkete verilme sebebinin, müvekkili ... Taşımacılık ve İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş ile ... ... ın 1/2 , 1/2 sahibi bulunduğu İstanbul İli, ... İlçesi, 126 Pafta, 6770 Ada, 3 parsel sayılı arsa üzerinde Müteahhid Davacı ... ... A.Ş. Taraflar arasında tanzim edilip imzalanan ... Noterliğinin 11.05.2016 tarihli ve ... Yevmiye Nolu Düzenleme Şeklinde Gayrımenkul Taşınmaz Satış Vaadi ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesine istinaden inşaat yapıldığını çeklerin bu nedenle verildiğini, bu inşaatın yapılması ve üçüncü kişilere satılması esnasında, davalı şirketin inşaatın sonuna doğru mali durumunun da bozulması sebebiyle, inşaatın tamamlatılması için müvekkili ve diğer mal sahibi tarafından davacı müteahhide verilen para ve çekler sebebiyle taraflar arasında alacak borç ilişkisinin doğduğunu, davaya konu üç adet çekin bizzat müvekkili şirket tarafından davacı şirkete verilen borç sebebiyle 29.12.2017 tarihinde çek alım bordrosu ile teslim alındığını ve taraflar arasındaki cari hesaba alacak olarak kaydedildiğini, davacının ise taraflarına göndermiş olduğu 15.10.2018 tarihli ihtarnamede davaya konu bu üç adet çekin "daha önce tarafınıza gönderilen ... 9.Noterliğinin 06.07.2018 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile tarafınıza aktarılması gereken 1.500.000.TL. nın teminatı olduğunu" iddiasında bulunulduğunu, halbuki üç adet çek müvekkili şirkete 29.12.2017 tarihinde çek alım bordrosu ile teslim alındığını ve taraflar arasındaki cari hesaba alacak olarak kaydedildiğini, çeklerin teminat çeki olmayıp bizzat oluşmuş borcun ödenmesi için ödeme aracı olarak keşide edilip teslim edildiğini, taraflar arasında davacı şirketin yapımını taahhüt ettiği inşaatın yapımı ile ilgili olarak davacı müeahhid şirketin yediemine vermiş olduğu işbu davanın konusu olmayan çeklerin mevcut olduğunu, bu çeklerin inşaatın geldiği aşamaya göre yediemin tarafından davacı müteahhid şirkete teslim edildiğini, inşaatın taahhüd edilen zamanda bitirilip, iskanı alınamamış olmasına ve bu hususu yediemine çektiğimiz ihtarname ile kendisen bildirmemize rağmen işbu çeklerin taraflarına verilmediğini, davacının işbu teminat çekleri ile dava konusu çekleri kasıtlı olarak bir birine karıştırdığını, davacının bağlantı kurmaya çalıştığı 20.01.2018 ve 30.01.2018 tarihli protokollerin tarafları ve konuları farklı farklı olduğunu, 30.01.2018 tarihli işbu sözleşme ile dava dışı ... ...'ın davacı ... ve Danışmanlık A.Ş.'den olan alacağını tasfiye etme çabası mevcut iken müvekkil davalı ... A.Ş.'nin davacı ... ve Danışmanlık A.Ş den olan ticari alacağı işbu protokolün konusu olmadığını, 30.01.2018 tarihli sözleşmenin hiçbir yerinde davaya konu üç adet çekten bahsedilmediğini, davacı vekilinin zorlama yorum ve kendince yorumladığı karinelerle üç adet çekin ödendiğini iddia ettiğini, iki sözleşmenin taraf ve konularının farklı farklı olduğu hususu davacı şirketin açmış olduğu borca itiraz davası sonucu ... 4.İcra Hukuk Mahkemesinin 2019/....Esas, 2019/....Karar sayılı davanın reddine ilişkin gerekçeli kararında da kabul edildiğini, davacı vekilinin delil olarak sunduğu 800.000.TL'lik ödemenin ise dava dışı ... ... adına bu kişi ile ilgili olarak yapılmış bir ödeme olduğunu, bu ödemenin dava konusu çekler ve müvekkil şirket ile hiçbir ilgisinin bulunmadığını, davaya konu 3 adet çekin alacaklısının ... ... değil, ... A.Ş. Olduğunu, çeke konu borç ile 30.01.2018 tarihli sözleşmede bahsi geçen ipoteklere konu borçların farklı farklı borçlar olduğunu, bu borçların kesinlikle aynı borç olmadığını, bu sebeplerle söz konusu ipoteklerin kaldırılmış olmasının dava konusu çeklere hiçbir tesirinin olamayacağını, zorlama yorum ve karineler üreterek açılan işbu davanın tek bir açılış gayesinin olduğunu, davaya konu üç çek için yaptıkları şikayet üzerine devam etmekte olan karşılıksız çek davasını sürümcemede bıraktığını, çeklerin vade tarihlerin ancak 3 yıl sonra işbu menfi tespit davası eksik harç yatırılarak açılabileceğini, söz konusu davanın ...İcra Ceza Mahkemesi'nin 2019/... Esas sayılı dosyası ile derdest olduğunu, davacı şirket ile yukarıda bahsi geçen inşaat sözleşmesi gereği yapması gereken inşaat ile ilgili olarak, eksik ve ayıplı imalat yapılması, bazı imalatların mecburen müvekkil şirketçe yapılması, inşaatın geç teslimi ve iskanın geç alınması gibi sebeplerden ötürü öncelikle ... 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin ███████.D.İş sayılı tespit yapıldığını ve akabinde davacı şirket aleyhine ....Asliye Ticaret Mahkemesinin 2019/....Esas sayılı dosya ile tazminat davası açtıklarını ve davanın derdest olduğunu beyanla, öncelikle ihtilafa konu çek miktarları belirli ve ihtilaf dışı iken eksik harç yatırılarak açılan kısmi menfi tespit davasının esasa girilmeden red edilmesine, aksi takdirde davacı tarafından sunulan sözleşmelerin tarafları ve konularının farklı olması ve iddia edilen ödemeye ilişkin belgelerin sunulma zorunluluğu ve ödemelerin ticari defter ve belgelerde kayıtlı olma zorunluluğu nazara alınarak haksız davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili 30.12.2021 tarihli dilekçesi ile ... ...'ı ihbar talebinde bulunmuş olup, ihbar olunan ... ... beyan dilekçesinde özetle; davalı şirketin müvekkili ... ile .... A.Ş.'nin 1/2 , 1/2 sahibi bulunduğu İstanbul İli, ... İlçesi, 126 Pafta, 6770 Ada, 3 parsel sayılı arsa üzerinde müteahhid davacı .... A.Ş. Taraflar arasında tanzim edilip imzalanan .... Noterliğinin █████/2016 tarihli ve ... yevmiye nolu düzenleme şeklinde Gayrimenkul Taşınmaz Satış Vaadi Ve Arsa Payı Karşılığı İnşaat Sözleşmesine istinaden inşaat yapıldığını, bu inşaatın yapılması ve üçüncü kişilere satılması esnasında, davalı şirketin inşaatın sonuna doğru mali durumunun da bozulması sebebiyle, inşaatın tamamlatılması için müvekkil ve diğer mal sahibi tarafından müteahhide verilen para ve çekler sebebiyle taraflar arasında alacak borç ilişkisi doğduğunu, bu süreçte müteahhit davalı şirketin toprak sahibi durumundaki hem davalı müvekkil şirkete, hem de diğer 1/2 hissedar toprak sahibi ... ...'a ayrı ayrı ticari borçları oluştuğunu, dava dilekçesinde bahsi geçen █████/2017 tarihli Alacağın Devri Sözleşmesi, davalı Sistemm İnşaat.... A.Ş., müvekkil ..., .... A.Ş. ile ... İnşaat A.Ş. Arasında imzalanmış olduğunu, sözleşme ile diğer hususların yanında müvekkili ...'ın borçlu .... A.Ş.'den alacağının tahsili ve daha önce müvekkilin alacağı sebebiyle konmuş olan ipoteklerin kaldırılmasının amaçlandığını, sonuç itibariyle davaya konu 3 adet çek ile █████/2017 tarihli Alacağın Devri Sözleşmesi'nin hiçbir illiyet bağı bulunmadığını, davalı ... ... A.Ş'nin █████/2017 tarihli alacağın devri sözleşmesi'nin tarafı ve muhatabı olmadığını, kaldı ki, davacı borçlu şirketin █████/2017 tarihli sözleşmede bahsi geçen edimlerin yerine getirilmesi ile müvekkil ... ...'ın alacağının tümünü tahsil ettiği iddiasının da gerçek dışı olduğunu beyanla dava konusu 3 çekin müvekkilin tarafı olduğu sözleşme ile hiçbir ilgisinin olmaması ayrıca müvekkile taahhüt edilen edimlerin yerine getirilmemiş olması sebebiyle tüm alacağını da tahsil edemediğini, bu nedenle haksız ve kötüniyetli davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Mahkememiz tarafından deliller toplanılmış, ilgili belgeler celp edilerek dosya içerisine alınmıştır.

Dosyanın █████/2021 tarihli duruşma zaptı ara kararı gereğince mahkememizin 2 nolu hakimliğinden, harç tamamlatılmasını müteakip miktar itibariyle heyete tevdi edildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizde açılan iş bu dava; taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı davacının davalıya, davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılmış olan ... Noterliğinin █████/2015 gün ve ... nolu gelir paylaşımlı inşaat sözleşmesi gereğince davacının davalı tarafa aktarması gereken tutarların teminatı olarak davacı tarafından davalı yana verilen ... Bankası'na ait ..., ..., ... seri nolu her biri 500.000 TL bedelli olan 3 adet çekin, sözleşme gereği davacı yan tarafından ifa edilmesi gereken edimlerin ifa edildiği, gerekli ödeme ve devirlerin yapıldığı iddiası ile İİK 72 maddesi gereğince açılan menfi tespit davası olup, işbu çeklerden ötürü teminat işlevinin tamamlandığı iddiası ile bedelsiz kalmış olduğu belirtilerek borçlu olmadığının tespiti ile dava konusu çeklerin iptaline ilişkin olduğu anlaşılmıştır.

Mahkememizce uyap üzerinden incelenen dava konusu .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı takip sayılı dosyasında; mahkememiz dosya davalısı tarafından davacı şirket aleyhine toplam 1.500.000,00 TL asıl alacak, 7.312,50 TL işlemiş faiz, 150.000,00 çek tazminat bedeli ve 4.500,00 TL çek komisyon bedeli olmak üzere toplam 1.661.812,50 TL üzerinden █████/2019 tarihinde kambiyo senetlerine müstenit haciz yoluyla icra takibine geçildiği, takibin dayanağının yukarıda seri numaralı belirtilen ... Bankası ... ... Şubesinde bulunan davacı şirketin keşidecisi ve davalı şirketin lehtarı olduğu, her biri 500.000 TL bedelli çekler olup, keşide yeri İstanbul, keşide tarihi başlangıçta █████/2018 - █████/2018 ve █████/2018 iken daha sonra keşide tarihi çizilerek her biri █████/2018 keşide tarihli çekler haline getirildiği ve çeklerde parafın mevcut olduğu ve █████/2018 tarihinde davalı tarafından ibraz edilerek çeklerin karşılıksız çıktığına ilişkin şerhlerin çek arkasında yer aldığı, borçlunun ödeme emrine, borca ve ferilerine itiraz etmek üzere .... İcra Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Mahkememizce uyuşmazlığın niteliği dikkate alınarak tarafların ticari defter ve kayıtları, protokoller, tapu kayıtları ve tüm dosya kapsamı üzerinde; tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulmuş olup olmadığı, birbirlerini teyit edip etmedikleri, takip konusu çeklerin defterlerde ne şekilde kayıtlı oldukları, teminat amacıyla verilip verilmediği, taraflar arasındaki ticari ilişkinin defterlerde ne şekilde kayıtlı olduğu, cari ilişkinin ne şekilde devam ettiği, dava tarihi itibariyle alacak-borç durumu, davacının borçlu olup olmadığı, taşınmaz kayıtları ve ipoteklerin dava tarihi itibariyle protokole göre durumu, taşınmazların devir bedelinin tespiti, alacağın devri sözleşmesi ile protokol arasında bağlantı bulunup bulunmadığı, buna göre çeklerin alacağın devri sözleşmesi kapsamında iade koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında mali müşavir ... ve sözleşme bilirkişisi Nuri Erdem marifetiyle inceleme icra edilmesi istenilmiş ve konuya ilişkin █████/2022 tarihli bilirkişi raporu teminle dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişiler anılı raporlarında özetle;

"Davacı ... ... A.Ş. Kanuni defter kayıtlarında davalı ... Taşımacılık ve İnş. San.Tic. A.Ş'den dava konusu 3 adet çekin tanzim edildiği ve kanuni defterlere kaydedildiği 29.12.2017 tarihinde davalı ... A.Ş.'den 3.262.195,40 TL alacaklı olduğu, dava konusu 3 adet çekin “226 Verilen Depozito ve Teminatlar” hesabına kayıt edildiği ve bu hesptan da 1.500.000,00 TL alacaklı göüldüğü,

Davalı ... Taşımacılık ve İnş. San.Tic. A.Ş.'nin kanuni defter kayıtlarında dava konusu 3 adet çek 29.12.2017 tarihinde .... ve .... nolu fişler ile cari hesaba alacak kaydedilerek davacı ... ... A.Ş. borcundan düşüldüğü, Dava konusu çeklerin karşılıksız çıkması sebebiyle 48.01.2019 tarih 665 no.lu fiş ile tekrar davacı ... 1.500.000,00 TL borçlandırıldığı ve dava tarihi itibariyle toplam davalı alacağı 1.780.000,00 TL olduğu, Tarafların. kanuni defter kayıtları imzalanan 20.01.2018 tarihli protokolü desteklemediği, Bu durum Protokol! ile belirlenen borç-alacak tutarının esas alınması gerektiği,

Protokol incelendiğinde davacı ... ... A.Ş.'nin borcunu ödediğine dair herhangi bir ödeme belgesi bulunmadığı,

Davacı kanuni defter kayıtlarında teminat çeki olarak gözüken, davalı kayıtlarında borç ödemesi olarak gözüken dava konusu çekler 20.01.2018 tarihli protokole göre davacı ...'ın davalı ...'e 31.12.2018 tarihine kadar borcunu ödemesi karşılığında iade edilmesi gerektiği, Davacı borcunu ödediğini belgelendiremediği için dava konusu 3 adet çekin iade koşullarının oluşmadığı, bu hususta takdirin Sayın Mahkemede olduğu,

30.01.2017 tarihli Alacağın Devri Sözleşmesinin .../.../... 5/8 Paftea, 23361 Parseldeki ... projesinden dolayı borçlu ... ... A.Ş.'nin Muhataplar ... Yönetim İriş. Tur. A.Ş. ve ... İnşaat Taahhüt San. Tic. A.Ş.'nin ... İnşaattan alacaklarının ... ...'a temlik sözleşmesi olduğu, Sözleşmenim gerçek imza tarihinin 30,01.2017 olduğu sözleşmenin 4. Maddesinde “ Alacaklı ... Namına ipotek feklari ile tapu devir işlemleri en geç 31.01.2018 tarihine kadar tamamlanacaktır.” İfadesinden görüldüğü, Alacağın devri sözleşmesinin imza tarihinin iddia edildiği gibi 30.01.2018 olmadığı ve 20.01.2018 tarihli Protokol ile bağlantısının bulunmadığı, Bu hususta takdirin Sayın Mahkemede olduğu,

Genel değerlendirme neticesi itibariyle

Davacının menfi tespit talebini, taraflar arasındaki mevcut alacak borç ilişkisinin 20.01.2018 tarihli protokol ile belirlendiğini, dava konusu 3 adet çekin bu borcun teminatını teşkil ettiği, borcun ödendiği ve çeklerin iadesi gerektiği iddiasına dayandırdığı; gerçekten de, taraflar bu sözleşmeye göre, ... adıyla yapıları inşaatm tamamlanması ve satışlardan elde edilen gelirlerin paylaştırılması sonucunda gerek bahse konu firmalar gerekse firma ortakları ... ... ve ... tarafından biri birlerine yine gerekse banka yolu ile gerekse elden verilen paraların hesabında detayları sözleşmede görüleceği gibi mutabık kaldıklarımı, bu mutabakata göre; ... ... A.Ş.'nin ... Taşımacılık ve inşaaf Sanayi Ticaret A.Ş.'ye 1.622.182,00 USD borcu olduğunu; dava konusu çekler hakkında bu protokolde, ... ... A.Ş. tarafından keşide edilip ... Taş Ve İnş.San.Tic. A.Ş.'ne verilen; 31.01.2018 TARİHLİ 500.000 TL, 28.02.2018 TARİHLİ 500.000 TL, 31.03.2018 TARİHLİ 500.000 TL, olmak ürere toplamda 1.500.000,00 TL lik çeklerin vadeleri 31.12.2018 tarihli olmak ürere değiştirimek sureti ile yeniden düzenlenmiş olduğunu; . ... A.Ş.'nin tüm alacağı tahsil edilmesi halinde çekler vadesi dolmamış olsa bile iade edileceğini kararlaştırmış oldukları;

Davacı yanın çeklerin protokoldeki durumuna ilişkin iddiaları ispatlanmış olup bu çeklerin 1.622,182,00 USD davalı yan protokole konu alacağının ödendiğini ispatlaması halinde iadesi gerekeceği, diğer bir ifadeyle menfi tespit talebi şartlarının oluşacağı; nitekim bu doğrultuda yukarıda heyetimiz mali bilirkişiliğince de, davacı kanuni defter kayıtlarında teminat çeki olarak gözüken, davalı kayıtlarında borç ödemesi olarak gözükeri dava konusu çeklerin 20.01.2018 tarihli protokole göre davacı ...'ın davalı ...'e 31.12.2018 tarihine kadar 1.622.182,00 USD borcunu ödemesi karşılığında iade edilmesi gerektiği; diğer bir ifadeyle menfi tespit talebinin kabulü şartlarının oluşacağı tespit edilmiştir.

Öte yandan, taraflar arasındaki borcun ödenmesi yönünden özellik arz eden bir durum söz konusu olup, buna göre; davacının ödeme iddiası, ancak protokolde mevçut borç üzerinden değerlendirilmesi gerektiği, Diğer bir ifadeyle taraflar arasında ticari defterlere yarısıyan başkaca borç alacak kalemleri varsa bunların dava konusu çekler yönünden taraflar arasındaki protokol hükümleri çerçevesinde değerlendirme dışı tutulması gerekeceği; yalnız taraflar arasında protokole konu 1.622.182,00 USD'nin ödenip ödenmediği değerlendirilmesi gerekeceği; zira taraflar arasında 20.01.2018 tarihli protokolde burada gösterilen 1.622.182,00 USD'nin ödenmesi halinde çeklerin iade edileceği açıkça kararlaştırıldığı; bu bakımdan çeklerin başkaca borçların ödenmesi için keşide edildiği ve iadesi gerekmediği yönünde davalı savunması kanaatimizce dosya kapsamından doğrulanamamış olduğu; Bu çerçevede, davacının ödeme yaptığına ilişkin;

Ancak dosyanın mevcut durumuna göre heyetimiz mali bilirkişiliğince tespit edilen;

a. Davalı tarafa █████/2018 tarihli protokol gereğince ... binasındaki 1 ve 5 Nolu işyerlerinin 1.000.000 USD bedel ile davalı tarafından alınmış sayılacağı belirtildiği, █████/2018 tarihli Sözleşme uyarınca ... binasındaki davacı şirketin hissesine düşen İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 23361 Parselde kayıtlı ... isimli binadaki 184 ve 168 Nolu bağımsız bölümler davalı şirket yetkilisi ... ...'ın kızı ... ...'a devredildiği,

b. Kalan 601.759 USD ise aşağıdaki şekilde davalı tarafa ödendiği; ... binasındaki 53 Nolu Bağımsız Bölümün satışı davalı tarafça yapıldığı ve müşteriye tanıdıkları olduğu için indirim uyguladıkları, davacı şirketin payına düşen 85.000 TL borçtan düşüldüğü; devamında davalı şirket yetkilisine 800.000 TL tutarındaki bakiye ödeme yaptıkları;

c. Yapıları bu işlemler neticesinde de dava konusu çek bedelleri ile ilgili müvekkili şirketin hiçbir borcu kalmadığı Nitekim davalının bunu doğrular şekilde teminat ipotekleri kaldırdığı yönündeki iddiaların ancak teker teker ispatlanması halinde çeklerin iadesi söz konusu olabileceği;

Bununla birlikte dosyanın mevcut durumu itibariyle, yukarıda heyetimiz mali bilirkişiliğince yapılan tespitlerde bu miktarın ödenmediği sonucuna varıldığı, aksini kanıtlama yükünün davacı yanda olduğu " şeklinde mütaalada bulundukları görülmüştür.

Mahkememizce davacı yanın dosyamızda alınmış bulunan █████/2022 günlü rapora karşı █████/2020 tarihli itiraz ve beyanlarının değerlendirilmesi, borcun devir edilen iki adet bağımsız bölümle birlikte ifa edildiğine ilişkin iddiaları karşısında davacı beyan ve itirazlarının değerlendirilerek bilirkişi kurulundan itirazları karşılar nitelikte ve dava konusu sözleşmeye konu olduğu iddia edilen İstanbul ili, ... ilçesi, ... Mahallesi, 5/3 pafta, 23361 parsel davacı tarafından devir yapıldığı belirtilen 168, 184 ve davalı tarafından devri taahhüt edildiği iddia edilen 153,194 ve 200 nolu bağımsız bölümlerin devir tarihi, icra takip tarihi, sözleşme tarihi ve dava tarihi ayrıca sözleşmede bahsi geçen diğer taşınmazların nolu bağımsız bölümlerin değerlerinin tespiti için kök raporu hazırlayan bilirkişiler ile bilirkişi Nesim Karapur, Hülya Kök ve sözleşmesel hesaplama yapacak bir bilirkişi Doç.Dr. ...'in heyete dahili ile itirazları karşılar nitelikte keşif icrası da yapılarak rapor hazırlanması istenilmiş ve konuya ilişkin █████/2024 tarihli rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişiler anılı raporlarında özetle;

"İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, ... Caddesi, No:1, ... Konutları, adresinde, tapunun; “yirmi katlı betonarme konut, ofis, işyeri ve arsası” nitelikli İstanbul İli, ... İlçesi, ... Mahallesi, 6.468,48m2 yüzölçümlü, 23361 Parsel sayılı taşınmaz üzerindeki 12.Kat 153 bağımsız bölüm numaralı taşınmazın değeri 5.650.000TL.(BeşmilyonaltıyüzellibinTürkLirası)

13. Kat 168 bağımszı bölüm numaralı, taşınmazın değeri

9.000.000TL.(DokuzmilyonTürkLirası)

14. Kat 184 bağımszı bölüm numaralı, taşınmazın değeri

12.000.000TL.(OnikimilyonTürkLirası)

15. Kat 194 bağımsız bölüm numaralı, taşınmazın değerin

4.800.000TL.(DörtmilyonsekizyüzbinTL.)

15. Kat 200 bağımsız bölüm numaralı, taşınmazın değerinin

4.900.000TL.(DörtmilyondokuzyüzbinTL)

olarak hesap tespit ve takdir edilebileceği görüş ve kanaatine varılmıştır.

B) Mali inceleme sonucunda,

Yapılan taşınmaz devirlerinin ile davalı şirket yetkilisinin kızına devredildiği beyan olunan iki adet dairegerçekleştirilen kıymet takdiri incelemesi çerçevesinde ilgili edimin yerine getirilip getirilmediği hususundaki takdirin Sayın Mahkemeye ait olduğu,

Davacının, Dava dışı ... müşteri senedinin davalıya cirosu, bilahare senedin ödenmiş olması, senedin ödenme sonrasında iade olunduğu ve ellerinde bulunduğu, senedin ödenmemiş olması halinde bu senede dayalı olarak takibe geçeceği, bugüne kadar böyle bir takip yapılmamış olması, davalının senedi ellerinde bulundurduğuna dair dosyaya delil sunmamış, bu yönde itirazda bulunmamış olması iddiasıyla ilgili olarak dosyadaki deliller çerçevesinde Sayın Mahkemece değerlendirilmesi gerektiği, bu yönde takdir olunması halinde edimin yerine getirilmiş sayılabileceği,

875.000 TL tutarında ... AŞ. ve ... AŞ tarafından davalı şirket yetkilisi ... ...'a yapıldığı iddia olunan ödemeyle ilgili olarak sunulan ... Bankası'nın █████/2018 tarihli işlem dekontunda “... ...” açıklaması ile alıcı ... ... hesabına 800.000.-TL gönderilmiş olduğu yine █████/2018 tarihli makbuz mukabili ... ...'a ödenen 75.000.-TL ile toplamda 875.000.-TL ödeme yapılmış olduğu,

c) Bu teknik ve mali değerlendirmeler sonucunda nihai olarak Menfi tespit talebine konu çeklere ilişkin:

1- Davacı yanca iddia olunan 1 ve 5 nolu dükkanlardaki hisselerin 1.000.000 USD karşılığı devri iddiası,

2- Dava dışı ... senedinin davalıya cirosu iddiası,

3- 875.000 TL tutarında ... AŞ. Ve ... AŞ tarafından davalı şirket yetkilisi ... ...'a yapıldığı iddia olunan ödeme

4- Ve nihayet davalı şirket yetkilisinin kızına yapıldığı iddia olunan iki adet daire devri yapıldığı kanaatine varılabileceği, Sayın Mahkemece bu kanaate varılması halinde söz konusu ödemeler ile protokole dayalı ve uyuşmazlık konusu keşide edilen çeklere konu borcun ödemesinin yapıldığının söylenebileceği, bu tespitler ışığında taraflar arasında borca ilişkin protokole konu çeklerin bedelinin haricen ödendiğinin kabul edilebileceği,

Taraflar arasındaki protokol hükümlerinin ve protokole konu toplam borç miktarının değerlendirilmesinde yapıldığı iddia olunan bu devir ve ödemeler neticesinde davalının protokol madde 5'e uygun şekilde ipotek fekkinin de saptanabilmesi halinde bu hususun da borcun ödendiği noktasında kanaat verici olarak değerlendirilebileceği" şeklinde mütaalada bulundukları görülmüştür.

Mahkememizce █████/2024 günlü zapta geçen taraf beyanları, taraflar arasında yapıldığı iddia edilen sözleşmeler gereği devredildiği iddia edilen taşınmaz kayıtları, davacı ile davalı arasında dava konusu çeklerin verilişine ilişkin karşılıklı iddialar ve çeklerin veriliş sebebi konusunda farklı sebeplerin gösterilmesi göz önünde bulundurularak, tüm belge ve bilgiler değerlendirilerek, özellikle davacı ticari defter kayıtları ve davalı ticari defter kayıtları incelenerek dava konusu 3 adet çekin taraf ticari defter ve kayıtlarında ne şekilde kayıtlı olduğu, cari hesap ilişkisinin de değerlendirilerek, dava konusu çeklerin karşılığının ödenip ödenmediği veya sözleşmeler gereği bedelsiz hale gelip gelmediğinin değerlendirilerek, özellikle geçen celse ara kararı gereği celp edilen bilgi ve belgeler dikkate alınarak 3 nolu ara karar gereği, taşınmazın rayiç değerlerinin ara kararda belirtilen tarihler ve taşınmazların sözleşmeler gereği devir edildiği yeni tapuda işlem yapıldığı tarihteki gerçek değerinin satış sözleşmesindeki değerlerle karşılaştırarak dava konusu .... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı icra takibine konu senetlerin ödeme veya sözleşmeler gereği bedelsiz hale gelip gelmediğinin gerekçeleri ile birlikte mahkememiz ve yargı yolu denetimine uygun şekilde raporda gösterilmesine, ayrıca davacı itirazlarının tek tek karşılanması için bilirkişi heyetinden ek rapor hazırlanması istenilmiş, ancak heyette yer alan mali müşavir ...'ın sağlık sorunları nedeniyle istifa etmesi üzerine istifasının kabulü ile yerine ... atanmış ve konuya ilişkin █████/2025 tarihli ek rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişiler anılı raporlarında özetle;

"Fiziki dosya içeriği ve eklerinin heyet olarak tetkik, değerlendirme ve tespitlerimiz sonucunda; özellikle heyete eklenen mali teknik bilirkişi heyetince yapılan ilave değerlendirme ve inceleme sonucuna göre,

Davaya konu olan 3 adet çekin 20 Ocak 2018 tarihli protokol tarihi öncesinde, 29 Aralık 2017 tarihinde taraf defterlerine kaydedildiği, davacı bu çekleri teminat çeki olarak, davalı taraf ise tahsil çeki olarak kayıtlarına aldığı,

Yasal defterler üzerinden bir kısım eksiklik ve noksan yanların bulunduğu ve birbirlerini defterlerin teyit etmediği, bu nedenle ticari defter kayıtlarının hükme esas delil teşkil etme şartlarını (HMK m. 222) taşımadığı,

Davacı tarafın, 20 Ocak 2018 tarihli Protokole göre davalı şirkete 1.622.182,00.- USD borcu bulunduğu, bu borcun ticari defterler haricinde taraflar arasında ihtilafsız olduğu, 1.622.182,00.-USD'lik borcun, 20 Ocak 2018 tarihli Protokole göre belirlenen 2 (iki) adet dükkan devrinin haricen davacı tarafından 1.000.000,00.-USD olarak ödenmiş olduğunun mutlak ve kesin olduğu,

Davacının bu harici ödeme ile haricen tahsili sonrasında davacının davalı firmaya borcu (1.622.182,00-1.000.000,00)5622.182,00.-USD'ye indiği, 20 Ocak 2018 tarihli Protokole göre 100.000,00.-TL'lik senedin, 80.000,00.-TL'lik kısmının ödeme olarak davalı şirkete veri Protokol tar bari ile bu senedin dikkate alınması (davacı lehine) ve protokolde mutabık kalınan 601.759,00.-USD'lik bakiyenin davacının borcu olarak esas alınması gerektiği,

Davacının kalan bu bakiye alacağının ödendiği ve dava konusu çeklerin teminat çeki olduğu iddiasını (çek bir ödeme aracı olduğundan) ispat yükünün davacı yanda olduğu,

Teminat çeki olarak verildiği iddia olunan dava konusu çekler haricinde 20 Ocak 2018 tarihli protokolde belirtilen kalan bakiye borcun (601.759,00.-USD'nin) haricen ödemelerinin yapılıp yapılmadığının ve sözleşmedeki edimlerin haricen yerine getirilmi: olduğunun, sözleşme kapsamlarına uygun olarak kanıtlanmasını gerektirdiği, bu nedenle hesaplanarak da teyit edilmesi gerektiği, yasal ticari defterler üzerinden bu kanıtlamanın yukarıda belirttiğimiz nedenler ile mümkünlüğünün ise olamayacağı,

Kalan bakiye ödemenin ve çeklerin bedel muhasip bilirkişiliğince yapılan incelemelere göre; kaldığının ispatı yönünden hevetimiz 20 Ocak 2018 tarihli Protokolden kalan davacının davalıya bakiye borcunun, devir olan 5 adet dairenin tapu senetlerinde gösterilen tapu bedellerinin TL tutarları ile ... A.Ş. ve ... AŞ yetkilisi konumunda olan ...'”ın şahsi hesabından, alacağın — devri — sözleşmesi — kapsamında — ... — ...'a — ödenen (800.000,004-75.000,00)7 875.000.00 TL'lik ödeme baz alındığında, davacı tarafından toplamda 2.165.000,00.-TL'lik ödemenin gerçekleştiği, USD bakiye alacağının ister 20 Ocak 2018 tarihli Protokol tarihindeki döviz kuru üzerinden hesaplansın ister 20 Ocak 2018 tarihli Protokol içeriğinde belirlenen kur verisi dikkate alınsın, harici ödeme tutarları bakiye borç tutarının altında kalmaktadır. USD bazlı yapılmış olan diğer hesaplamalar ile de bakiye borç tutarının ödenen tutarlarında eksik tutarlar kalmakta, bu durum ise davacının harici ödemelerinin eksiksiz olarak yerine getirmediğini ve eksik ifa yaptığını gösterdiği, dolayısı ile dava konusu çeklere yönelik davacı iddialarının hesaplama yöntemleri ile doğrulanamadığı, bu nedenle davacının sözleşmeler kapsamında borçlu durumda olduğu ve diğer iddia olan teminat çeki iddiasına geçilemeyeceği, çeklerin iade koşullarının da oluşamayacağı,

Ancak nihai değerlendirmesi ve hukuki değerlendirmesi Mahkemenizde olmak üzere; Alacağın Devri Sözleşmesinin 7nci maddesi hükmünde belirtildiği ve hükme bağlandığı üzere 168 ve 194 no'lu dairelerin, sözleşme tarihinde belirlenmiş olan toplam değerleri 824.729.60.- TL olarak baz alınıp, tapu değerleri ve tapu senetleri göz ardı edilir ise davacı şirketin 601.759,00.-USD'lik kalan bakiye alacağının ödemesinin gerçekleşme ihtimalinin olabileceği,

Benzer şekilde; heyetimizce yapılmış olan 5 adet dairenin TL bazındaki rapor tarihi itibari ile belirlenmiş toplam güncel rayiç değerlerinin 36.350.000,00.-TL olarak belirlendiği, USD'nin artış oranları üzerinden yapılacak hesaplamalar ile işlemin yapıldığı tarihlerdeki döviz cinsinden 5 adet dairenin karşılıklarının toplamda 1.118.079,67.-USD'ye tekabül ettiği, işlemin yapıldığı tarihlerdeki TL karşılığının (USD artışı oranı ile gayrimenkullerin aynı oranda artış gösterdiği varsayımı ve TL bazında le uygulanarak belirlenen) 4.373.616,32.-TL'ye tekabül etmekte olduğu, diğer nakdi harici ödeme de dikkate alındığında (875.000,00.-TL-229.405,90.-USD karşılığı olan) mevcut 601.759,00.-USD bakiye borcun ödendiği anlaşılabilecek olmakla birlikte, hatta bu şekilde yapılabilecek bir hesaplamanın (davacı tarafından öne sürülmemekle birlikte) davaya konu çeklerin bedellerinin bile ödendiği manasına gelebileceğini gösterecek, ancak bu ödemelerin oransızlık/orantısızlık yönleri ile Sayın Mahkemenizce göz önüne alınmasını gerektirdiği, bu nedenle bu hesaplama yöntemi ile ilgili nihai değerlendirmenin Sayın Mahkemenizin nihai takdirinde olduğu,

Ancak bu durumda da, 20 Ocak 2018 tarihli Protokolde belirtilen çeklerin teminat çeki olduğuna yönelik açıkça atıf yapılma durumunun ve açıkça atıf yapılmamakla birlikte dava konusu çeklerin vade tarihleri, vade uzatma hükmü, çek tutarları belirtildiğinden ötürü sözleşme hükmünün atıf yapıldığı kabulüne yönelik, “dava konusu çeklerin teminat çeki olduğu iddiasına yönelik” davacı iddialarının ve 20 Ocak 2018 tarihli sözleşmenin 4.Maddesindeki hüküm ve ibarenin hukuki yorum ve hukuki değerlendirmeyi gerektirmesi ve bu nedenle bu konudaki nihai takdirin Sayın Mahkemenizin takdirinde olduğu, Sayın Mahkemenizce böyle bir değerlendirme yapılması halinde ise; davacının borçlu durumunda olmayacağı ve çeklerin iade koşullarının oluşabileceği, 20 Ocak 2018 tarihli Protokolde davacı şirket unvanı adı altında ve davalı şirket lehine düzenlenmiş olan bir ipotek tesisine ve ipotek fek/terkin işlemine rastlanılmadığı,

Alacağın devri sözleşmesindeki tüm unsurların taraflar ile muhataplarca tamamlandığı ve sözleşme kapsamında yer verilen 38 adet dükkân üzerinde bulunan ipotek fek/terkin işleminin 30 Ocak 2018 tarihinde tamamlandığı, 20 Ocak 2018 tarihli Protokol ile Alacağın Devri Sözleşmesinin illiyetli olabileceği, protokolün devamı niteliğinde olabileceği, bir bütün olarak birlikte değerlendirilmesinin de mümkün olabileceği, ancak davacının protokolde tespit edilmiş olan kalan bakiye borcunun ödendiğine yönelik iddialarının, tapu senetleri üzerinden yapıldığı da dikkate alındığında ve protokolde belirlenen 4ncü maddedeki hükmün ve Snci maddedeki eksiklik barındıran (20 Ocak 2018 tarihli Protokolde davacı şirket unvanı adı altında ve davalı şirket lehine düzenlenmiş olan başka bir ipotek tesisine ve ipotek fek/terkin işlemine rastlanılmaması) hususun, ipotek konulan 3.750.000,00.-TL'lik tutarın gerçek bir borç-alacak ilişkisine dayanıp dayanmadığı noktasında herhangi bir değerlendirmeyi gerektirip/gerektirmeyeceğinin,

Rapor içeriğinde ayrıntıları belirtilen ve söz konusu 5 daireye yönelik alıcı ve satıcı işleminde bulunan ve isim bilgilerine yer verilen kişilerin Mahkemenizce tanıklıklarına başvurulup/başvurulmayacağına yönelik nihai ve hukuki değerlendirmesinin Sayın Mahkemenin Takdirinde olduğu" şeklinde mütaalada bulundukları görülmüştür.

Mahkememizce taraf beyanları zapta geçen beyanlarda dikkate alınmak suretiyle, dava konusu edilen 3 adet çek yönünden; borcun yapılan ödemeler ile tamamen ödenip ödenmediğini, ödeme tarihleri ve ödeme miktarları esas alınmak suretiyle belirlenmesi, özellikle ödemelerin USD ve TL olması sebebiyle USD'den TL'ye yapılan ödemelerinin çevrilerek mahsupların çeklerin tanzim tarihi itibariyle yapılması, mahkemece deliller takdir edilmesi kaydıyla davacı yanın 2 adet taşınmaz, davalı yanın ise 5 adet taşınmazı ... ... sitesinden devir borcu olduğu kabulü halinde, çeklerin karşılığında ne miktar borcun ödenmiş kabul edilmesi gerektiği hususunun tespit ve mahkeme ve yargı yolu uygulamasında esas teşkil edilecek şekilde bilirkişi kurulundan ek rapor hazırlanması istenilmiş ve konuya ilişkin █████/2025 tarihli ek rapor teminle dosyamız arasına alınmıştır.

Bilirkişiler anılı ek raporlarında özetle;

"Delil takdirleri, hukuki yorum ve nihai değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere;

3. Ek rapor tanzimi görevlendirmesi kapsamında; heyetimizde yer alan gayrimenkul değerleme uzmanları tarafından, 5 adet taşınmaz için ayrı ayrı olmak üzere tapu devir tarihleri itibari ile taşınmazların gerçek değer tespitlerinin yapıldığı,

Tapu devir tarihleri itibari ile taşınmazların gerçek değer tespitlerinin 168 No'lu daire için 880.000,00.-TL, 184 No'lu daire için 1.170.000,00.-TL olarak belirlendiği, 2 adet dükkan yönünden; tutar ve devir yönlerinden taraflar arasında ihtilaf olmadığından, tapu devir tarihleri itibari ile taşınmazların gerçek değer hesaplaması yapılmasına gerek görülmediği,3 adet ve her biri 500.000,00.-TL bedelli çekler, TL Cinsinden düzenlendiğinden çek tanzim tarihleri itibari ile kur verisinin hesaplamalarda dikkate alınmasına gerek bulunmadığı,

█████/2018 tarihi itibari ile taraflar arasında imza edilmiş protokol kapsamında; belirlenmiş borç tutarının 1.622.182,00.-USD olduğu,

1 ve 5 no'lu 2 adet dükkan devirleri kaynaklı olarak düşülecek harici edim tutarının 1.000.000,00.-USD olduğu, (taraflar arasında dükkan değerleri ve devri noktasında ihtilafın bulunmadığı)

15/1/2018 vade tarihli senetten ödenmeyen 80.000,00 TL'lik kısmın harici ödenmesi kaynaklı (20.423,00.-USD karşılığına tekabül eden) düşülecek harici edim tutarının 20.423,00.-USD olduğu, harici ödemeler sonrasında protokol ile belirlenen kalan bakiye borç tutarının 601.759,00.-USD olduğu, (601.759,00.-USD'lik kalan bakiye borç tutarı üzerinde taraflar arasında ihtilaf bulunmadığı)

█████/2018 tarihli protokolde yer alan kur bilgisinin 1 USD/$- 3,91715.-TL olduğu, █████/2018 tarihli protokol kapsamında TL Cinsinden Kalan Bakiye Borç Tutarının (601.759,00-USD*3,91715)- 2.357.180,27.-TL olduğu,

8 Şubat 2018 tarihinde, 2 ayrı makbuz ve dekont ile ... ... tarafından haricen tahsil edilen bedellerin toplamının (800.000,00--75.000,00)-875.000,00 TL olduğu,

... ...'ın kızına devir edilen 168 nolu dairenin 2/2/2018 tarihli tapu devir tarihindeki gerçek/rayiç bedelinin 880.000,00.-TL olduğu,

... ...”ın kızına devir edilen 184 nolu dairenin 2/2/2018 tarihli devir tarihindeki gerçek/rayiç bedelinin 1.170.000,00.-TL olduğu,

Dolayısı ile davacının 2 adet taşınmaz devir borcu olduğunun kabulü halinde dava konusu edilen ve TL Cinsinden keşide edilen 3 adet çek yönünden, davacının (dava dışı ... ... tarafından da kabul edilen 601.759,00.-USD karşılığı) █████/2018 tarihli ve 2.357.180,27.-TL'lik kalan bakiye borç tutarından, davacı tarafından harici ödemelerinin mahsuplarının (düşümlerinin) yapılması sonucunda, tamamen ödenmiş durumda olduğu, haricen yapılan ödemelerin toplam tutarlarının (800.000,00--75.000,00--880.000,00--1.170.000,00)-2.925.000,00.-TL olarak kabul edilmesi gerektiği,

█████/2018 tarihli 2.357.180,27.-TL'lik bakiye kalan borç tutarından, 2 adet taşınmaz devrinin hariçte tutularak, 8/2/2018 tarihinde ... ...'a ödenen (75.000,004-800.000,00)-875.000,00.-TL'lik tutarının düşülmesi sonucunda kalan bakiye tutarının; (2.357.180,27 - 875.000,00-1.482.180,27.-TL olduğu) 3 adet çek bedelleri tutarına (1,5 milyon TL'ye) yaklaşık olarak tekabül ettiği, (1.500.000,00 - 1.482.180,27- 17.819,73.- TL'lik fark tutarının ise protokolde belirtilen ... senedinin 100.000,00 — 80.000,00- 20.000,00.-TL'lik tutarına yaklaşık olduğu) bu sağlama işlemleri sonucu ile borç kabulleri ile ipotek fek işlemlerinin yapılması da dikkate alındığında, davacı tarafından keşide edilerek davalıya verilen üç adet çekin, teminat senedi kapsamında verildiğinin anlaşıldığı ve değerlendirildiği,

Davacı tarafından haricen yapılan ödemeler sonucunda ise; bakiye borç bedellerinin ödenmesi nedeni ile davaya konu çeklerin (..., ..., ... no'lu) davacıya iadesi gerektiği görüş ve kanaatini bildirmişlerdir.

Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda

: Mahkememizde açılan iş bu davada yapılan bilirkişi incelemeleri ve dosya kapsamındaki delillerin birlikte değerlendirilmesinden;

Taraflar arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı davacının davalıya, davacı şirket ile davalı şirket arasında yapılmış olan ... Noterliğinin █████/2015 gün ve ... nolu gelir paylaşımlı inşaat sözleşmesi gereğince davacının davalı tarafa aktarması gereken tutarların teminatı olarak davacı tarafından davalı yana verilen ... Bankası'na ait ..., ..., ... seri nolu her biri 500.000 TL bedelli olan 3 adet çekin, sözleşme gereği davacı yan tarafından ifa edilmesi gereken edimlerin ifa edildiği, gerekli ödeme ve devirlerin yapıldığı iddiası ile İİK 72 maddesi gereğince açılan menfi tespit davası olup, işbu çeklerden ötürü teminat işlevinin tamamlandığı iddiası ile bedelsiz kalmış olduğu belirtilerek borçlu olmadığının tespiti ile dava konusu çeklerin iptali talep edilmektedir.

Davacı şirket ile davalı şirket arasında ticari ilişkinin ... Noterliğinin █████/2015 gün ve ... nolu gelir paylaşımlı inşaat sözleşmesi ile başladığı, 2018 yılı başına kadar yapılan işlere yönelik taraflar arasında bir uyuşmazlığın bulunmadığı, █████/2018 tarihli protokol ile davacı şirketin davalıya toplam 1.622.182,00 USD borcunun olduğu davacı tarafından kabul edilmiş olup, davalı taraf ise çekin teminat çeki olmadığını, davalı şirketin alacağının tahsili için icra takibinin yapıldığını, tahaahhüt edilen bağımsız bölümlerin devir edilmediğini çeklerin █████/2017 tarihli çek alım bordrosu ile teslim alındığını belirterek davanın reddini talep etmekte olduğu anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki uyuşmazlık esasen, dava konusu 3 adet çek ile █████/2018 tarihinde yapıldığı anlaşılan sözleşmede tarafların üzerinde düşen yükümlülükleri yerine getirip getirmediklerinin tespiti ile dava konusu çeklerin teminat çeki olup olmadığı ve protokol gereği davacı yanın üstlendiği edimleri yerine getirmediğinin belirlenerek, buna göre çeklerin bedelsiz hale gelip gelmediği noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.

Mahkememizin aldığı bilirkişi raporlarında tespit edildiği gibi, davalı şirket temsilcisi ... ...'ın █████/2025 tarihli mahkememizdeki 12. Celsedeki duruşmada, "1.622.182,00 USD'lik alacağın hem ... ... A.Ş.'nin hem de kendisinin şahsen verdiği paraların toplamı olduğunu, bu paranın tarafına 80.000 TL ve 1.000.000 USD'lik kısmını █████/2018 günlü protokolün 3. Maddesinde bahsi geçen ... binasında bulunan ... A.Ş'ye kayıtlı 1 ve 5 nolu iş yerlerinin satışı ve bedelinin davalı şirkete ödenmesine ilişkin koşulun gerçekleştiğini kabul ettiğini ve bu madde gereğince 1.000.000 USD alacağı tahsil ettiğini kendisinin böylece 1.622.182,00 USD'lik alacağından bahsi geçen ödemelerin düşülmesi sonucu kalan alacağının 601.759 USD olduğunu, sözleşme yapılarak kendisine bu alacağın ödenmesi için verilen toplam 1.500.000 TL bedelli 3 adet çekin verilmiş olduğunu, ancak █████/2018 tarihli protokol gereğince dava konusu ticari ilişkin nedeniyle verilen çeklerin, ... Mimarlık.. Şirketinin borçları karşılığında ... binasındaki ....... Danışmanlık A.Ş.'ye ait hisseler üzerine konulan ipotekler borçların tamamı ödenmesi halinde, ... A.Ş. Tarafından kaldırılacağı taahhüt edildiği, sözleşmenin 5. Maddesinde düzenlenmiş olduğunu" beyan etmiş olup, bu beyan ile, dava konusu borcun 601.759 USD'ye indiği ve dava konusu çeklerin teminat çeki olarak alınmış olduğu, kalan iş bu borcun, davacı tarafından protokol gereği edimlerin ifa edildiğini ispat etmesi halinde çeklerin bedelsiz hale geleceği anlaşılmaktadır.

Bu sözleşme dışında alacaklı ... ... ile borçlu ....... Danışmanlık A.Ş. Ve muhattaplar olarak ... A.Ş. Ve ... ... A.Ş gösterilen █████/2017 günlü sözleşmede, (tarafların bu sözleşmenin esasen █████/2018 tarihli olduğu, hataen 2017 şeklinde yazıldığını beyanlarında kabul etkileri sözleşme olduğu mahkememizce belirlenmiştir.) █████/2018 tarihli sözleşmenin 5.maddesinde belirtilen ipoteklerin █████/2018 tarihli olduğu mahkememizce benimsenen sözleşmede, alacaklı ... tarafından ... İlçesi ... Mahallesi ... pafta 5/3, parsel 23361, dış kapı no:1 olan bloktaki dükkan no: 1'den 38'e kadar olan (tüm dükkanlar dahil) dükkanlar üzerindeki toplam 3.750.000 TL'lik tapudaki ipoteklerin tamamı ...... A.Ş. Tarafından, davalı şirket temsilcisi ... ...'ın ipotek alacağı karşılığında ... A.Ş. ve .... A.Ş. adına tapuda kayıtlı olan ███████/███████ ve 200 nolu bağımsız bölümlerin alacaklı ...'e veya belirleyeceği kişilere devredilmesini tarafların beyan ve kabul ettikleri, tapu maliklerinin bu devirleri ipotekleri fek edilmesi karşılığında devir edileceği, ipotek fekleri ile tapu devir işleri en geç █████/2018 tarihine kadar tamamlanacağı, alacaklı madde 2 de belirtilen devir işlemleri ve madde 6 da belirtilen bakiye ve yerin kendisine ödenmesi şartıyla ...... A.Ş.'den ipotek karşılığında alacakları almış olduğunu kabul edecek ve başkaca ipotek alacağı kaldığı iddiasında bulunmayacağının sözleşmede kararlaştırıldığı mahkememizce tespit edilmiştir.

█████/2018 tarihli sözleşmede belirtilen ... nolu bağımsız bölümlerin █████/2018 tarih ve birbirini takip eden işlemlerde tapuda 168 ve184 nolu bağımsız bölümlerin ... ...'ın kızı ... ...'a devredilerek onun adına tescilli olduğu, diğer taşınmazların ise aynı gün 3. Şahıslara devredildiği tapu kayıt vekat mülkiyeti defter örneğinin incelenmesinden anlaşılmıştır.

Davalı yan mahkememize sunduğu █████/2025 günlü beyan dilekçesinde, █████/2018 günlü protokol gereği, davalı şirket temsilcisi ...'in █████/2025 tarihli beyanında bahsi geçen 800.000 TL'lik banka ödemesi ve 75.000 TL'lik makbuz karşılığı yapılan ödemeler, █████/2018 tarihinde yapıldığı ve bu tarihteki kur karşılığının 230.000 USD olup, █████/2018 günlü protokol ile belirlenmiş olan toplam borçtan kaldığı taraflarca kabul edilen 601.759 USD alacaktan iş bu 230.000 USD mahsup edildiğinde, davalının kalan alacağının 371.766 USD olup, bu alacak için 5 adet dairenin devri halinde █████/2018 günlü protokol gereğince borcun tamamını ödenmiş sayılacağı, sadece iki dairenin ...'in kızına devredildiği ve devir tarihindeki karşılığının 250.000 USD olduğu ve toplam kalan 371.766 USD'lik borçtan bu miktar çıkarıldığında kalan borcun 121.766 USD karşılığı olup bunun TL karşılığının 5.095.907,00 TL olduğunu beyan ettiği görülmektedir.

Mahkememizce alınan en son █████/2025 tarihli bilirkişi raporunda; "█████/2018 tarihli protokolde yer alan kur bilgisinin 1 USD/$- 3,91715.-TL olduğu, █████/2018 tarihli protokol kapsamında TL Cinsinden Kalan Bakiye Borç Tutarının (601.759,00-USD*3,91715)- 2.357.180,27.-TL olduğu,

8 Şubat 2018 tarihinde, 2 ayrı makbuz ve dekont ile ... ... tarafından haricen tahsil edilen bedellerin toplamının (800.000,00+75.000,00)=875.000,00 TL olduğu,

... ...'ın kızına devir edilen 168 nolu dairenin 2/2/2018 tarihli tapu devir tarihindeki gerçek/rayiç bedelinin 880.000,00.-TL olduğu belirlenen,

... ...”ın kızına devir edilen 184 nolu dairenin 2/2/2018 tarihli devir tarihindeki gerçek/rayiç bedelinin 1.170.000,00.-TL olduğu belirlenen,

Dolayısı ile davacının 2 adet taşınmaz devir borcu olduğunun kabulü halinde dava konusu edilen ve TL Cinsinden keşide edilen 3 adet çek yönünden, davacının (dava dışı ... ... tarafından da kabul edilen 601.759,00.-USD karşılığı) █████/2018 tarihli ve 2.357.180,27.-TL'lik kalan bakiye borç tutarından, davacı tarafından harici ödemelerinin mahsuplarının (düşümlerinin) yapılması sonucunda, tamamen ödenmiş durumda olduğu, haricen yapılan ödemelerin toplam tutarlarının (800.000,00+75.000,00+880.000,00+1.170.000,00)=2.925.000,00.-TL olarak kabul edilmesi gerektiği,

█████/2018 tarihli 2.357.180,27.-TL'lik bakiye kalan borç tutarından, 2 adet taşınmaz devrinin hariçte tutularak, 8/2/2018 tarihinde ... ...'a ödenen (75.000,004+800.000,00)=875.000,00.-TL'lik tutarının düşülmesi sonucunda kalan bakiye tutarının; (2.357.180,27 - 875.000,00-1.482.180,27.-TL olduğu) 3 adet çek bedelleri tutarına (1,5 milyon TL'ye) yaklaşık olarak tekabül ettiği, (1.500.000,00 - 1.482.180,27- 17.819,73.- TL'lik fark tutarının ise protokolde belirtilen ... senedinin 100.000,00 — 80.000,00- 20.000,00.-TL'lik tutarına yaklaşık olduğu) bu sağlama işlemleri sonucu ile borç kabulleri ile ipotek fek işlemlerinin yapılması da dikkate alındığında, davacı tarafından keşide edilerek davalıya verilen üç adet çekin, teminat senedi kapsamında verildiğinin anlaşıldığı ve değerlendirildiği

Davacı tarafından haricen yapılan ödemeler sonucunda ise; bakiye borç bedellerinin ödenmesi nedeni ile davaya konu çeklerin (..., ..., ... no'lu) davacıya iadesi gerektiği " şeklinde tespit ve görüşler dosya kapsamındaki deliller ile uyuştuğu ve dava konusu çeklerin teminat çeki olarak verildiği, protorokollerde taşınmazların, özellikle 5 adet bağımsız bölümlerin (... nolu bağımsız bölümlerin) davalı şirket temsilcisi ... veya onun göstereceği şahıslara devir edilmesi halinde borcun sona ereceği ve taşınmazlar üzerindeki ipoteğin kaldırılacağı belirtildiğinden █████/2018 tarihli sözleşmenin 5. Maddesinde davalı şirketin (...... A.Ş.'nin) borçları karşılığında ... binasındaki .... A.Ş.'ye ait hisseler üzerine konulmuş bulunan ipoteklerde, ...... A.Ş. Tarafından borçlarının tamamı ödenmesi halinde fek edileceğine ilişkin düzenleme dikkate alındığında, davalı şirket tarafından ipoteklerin fek edilmesinin, dava konusu teminat çeklerini bedelinin ödenmesine karine olup, davalı tarafından ipotek feklerinin kalan alacak miktarı belirtilmeden yapılması karşısında, kalan alacağı var ise de bunun davalı tarafından ispat edilmesi gerektiği, davalının buna ilişkin yeni bir delil veya kalan bedelin ödenmediğine dair itirazı kayıt koymaması karşısında, davalı şirketin davacıdan olan alacağının sona erdiği mahkememize benimsenmiş olup, dava konusu çeklerin bedelsi hale geldiğine ilişkin █████/2025 tarihli rapor kapsamı ve içeriğindeki tespitlerle dava konusu çeklerin bedelsiz hale geldiğinin kabulü gerektiği mahkememizece benimsenmiştir.

Özellikle davacı yanın davalıya temlikinin yapılacağı protokollerde kabul edilen 153-194 ve200 nolu bağımsız bölümlerin 3. Şahıslara devir edilmiş olması, bunlar üzerindeki ipotekleri kaldırılan davalı şirketin bu devirlerin 3. Şahısa yapılmasına muvafakat ettiği ve bu devirler nedeniyle kendisinin de alacağının ödenmiş olduğunu kabul etmek gerektiği sonucuna varılmıştır.

Bu nedenler; mahkememizce yapılan yargılama sonucunda, alınan bilirkişi raporları ve dosya kapsamı dikkate alınarak, davanın kabulü ile, dava konusu 3 adet, ... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli, ... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli, ... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli çeklerden kaynaklı yapılan .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, dava konusu sözleşmeler kapsamında davacının sözleşmelerdeki borcu ifa edecek senetlerin bedelsiz hale gelip gelmediğinin yargılama sonunda belirlendiği, takibin sırf davacıyı zarara zarara uğratmak amacıyla kötü niyetli olarak yapıldığı ispatlanamadığından, davacının kötü niyet tazminat isteminin İİK 72/5 maddesi uyarınca reddine dair karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KABULÜ ile,

Dava konusu 3 adet,

... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli,

b-... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli,

... Bankası ... ... Şubesi'ne ait ... çek seri nolu █████/2018 keşide tarihli 500.000 TL bedelli çeklerden kaynaklı yapılan .... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takibi nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,

2-Dava konusu sözleşmeler kapsamında davacının sözleşmelerdeki borcu ifa edecek senetlerin bedelsiz hale gelip gelmediğinin yargılama sonunda belirlendiği, takibin sırf davacıyı zarara zarara uğratmak amacıyla kötü niyetli olarak yapıldığı ispatlanamadığından, davacının kötü niyet tazminat isteminin İİK 72/5 maddesi uyarınca REDDİNE,

3-Hüküm altına alınan miktar üzerinden hesaplanan 102.465,00 TL ilam harcından peşin alınan 853,88 TL ve 24.762,38 TL tamamlama harcı olmak üzere toplam 25.616,26 TL'nin mahsubu ile bakiye 76.848,74 TL ilam harcının davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

4-Davacı tarafından yatırılan 853,88 TL peşin harç, 24.762,38 TL tamamlama harcı ve 54,40 TL başvuru harcı olmak üzere toplam 25.670,66 TL nin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

5-Davacı kendisini vekille temli ettirdiğinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 228.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Davacı tarafından yapılan 48.488,50 TL (bilirkişi ücreti, tebligat v.s posta masrafları) yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A-14. maddesi ile Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26. maddesine göre; Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan arabuluculuk ücretinin davada haksız çıkan taraftan karşılanması gerekmekle, 1.320,00 TL arabuluculuk ücretinden davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

8-Taraflarca yatırılan ancak kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatıran tarafa iadesine,

Dair, taraf vekillerinin ve davacı şirket temsilcisinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize ya da mahkememize gönderilmek üzere istinaf dilekçesi sunulmak suretiyle İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliğiyle karar verildi. █████/2026

Başkan ...

e-imza

Üye ...

e-imza

Üye ...

e-imza

Katip ...

e-imza