camiinin nden restorasyon manisa onarımına tabiat başlanıldığını varlıklarını parselde kültür

Anahtar kelimeler: Camiinin Nden Restorasyon Manisa Onarımına Tabiat Başlanıldığını Varlıklarını Parselde Kültür

6. Hukuk Dairesi █████████ E. , █████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ███████ K.

Mahkemece bozmaya uyularak verilen karar davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra, dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili; Manisa ili ... ilçesi 192 ada, 15 parselde kayıtlı ... ... Camiinin mülkiyetinin müvekkili idareye ait olduğunu, 2006 yılı restorasyon işleri kapsamında olan söz konusu camiinin onarımına İzmir 11 numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu'nun 18.05.2005 tarih ve 901 sayılı kararı doğrultusunda başlanıldığını, anılan camiinin onarım işi için ... Mühendislik ... .... Ltd .Şti 'nden 28.06.2006 tarih ve ... no'lu ... hizmet alım sözleşmesi ile ... hizmeti satın aldığını, söz konusu sözleşme doğrultusunda adı geçen firma tarafından ... Camii'nin onarımı için 2006 yılı fiyatları ile KDV hariç 507.740,89 TL'lik yaklaşık maliyet belirlendiğini, bu maliyetin mimarlar ve elektrik teknisyenleri incelemesi ile güncellenerek 09.08.2006 tarihinde 567.012,53 TL olarak belirlendiğini, anılan yaklaşık maliyet hesabı dikkate alınarak düzenlenen açık ihale sonucunda 433.964,50 TL birinci teklifi yapan diğer davalı ... Pazarlama San. Tic. Ltd. Şti'ne ihalenin verildiğini, ihale kararının 25.08.2006 tarihinde onaylandığını, ihalenin onaylanmasından sonra sözleşme imzalandığını, buna göre onarım işinin 120 gün içinde tamamlanmasının kararlaştırıldığını, sözleşme bedelinin tamamının davalı mimar ... ve dönemin bölge müdürü ...'ın olurunu taşıyan imzasına istinaden yüklenici firmaya verildiğini, mimar davalı ... başkanlığındaki inşaat mühendisi davalı ... ve elektrik mühendisi davalı ...'den oluşan geçici kabul komisyonu ile yüklenici firma tarafından onarım işi mahallininin incelendiğini, yapılan işlerin sözleşmeye ve eklerine uygun olduğunun belirtildiğini, müvekkili idare tarafından yaptırılan incelemede ise onarım işinin başından beri gereği gibi yapılmadığının, yaklaşık maliyetleri ölçüsüz ve abartılı belirlendiğinin, ayrıca yaklaşık maliyet cetvelinde yer almasına rağmen ve hakediş raporları ile bedeli yükleniciye ödenmesine rağmen çok sayıda imalâtın uygulanmadığının, onarım işinin sözleşmede belirtildiği sürede tamamlanmadığının, söz konusu camiide hatalı ve eksik imalâtların söz konusu olduğunun tespit edildiğini ileri sürerek davanın kabulü ile toplam 271.587,17 TL tazminatın tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı ... .... .... Ltd. Şti vekili; açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, söz konusu iş ile ilgili olarak 24.08.2006 tarihinde açık ihale usulü ile gerçekleştirilen ihalede en ekonomik teklifi veren yüklenici firmanın davalı ... olduğunu, davacı ile bu davalı arasında "Anahtar Teslim Götürü Bedel" sözleşme imzalandığını, müvekkili firmanın idare ile yaptığı sözleşme kapsamı iki ana başlık altında belirlenen işten sorumlu olduğunu, bunların ihale dosyasının hazırlanması ve kontrollük denetleme işi olduğunu, anahtar teslim götürü bedel sözleşme usullerinin dikkate alınmadığını, ...'nce hazırlanan raporun gerçek dışı olduğunu, fazladan yapılan imalât olarak belirtilen imalâtların dışında projenin tamamlanması için yapılan ve görülmesi için uzman olmaya gerek olmayan imalâtların bilinçli olarak görmezden gelindiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... .... San. Tic. Ltd. Şti vekili; davacının taleplerinin zamanaşımına uğramasının gerektiğini, davacı idare ile müvekkili arasında dava konusu camiinin onarım işi için sözleşme imzalandığını, götürü bedel üzerinden anlaşılan ve taahhüt edilen bakım, onarım işlerinin hepsinin müvekkili firma tarafından yerine getirildiğini, müvekkilinin sözleşme hükümlerine riayet ettiğini, müvekkilinin üzerine düşün bütün işlemleri yerine getirdiğini, yapılan işlerin idare adına hareket eden kişiler tarafından kontrol edildiğini, yapılan kontroller neticesinde işin sözleşmeye uygun olarak yapıldığının belirlendiğini, dava dilekçesinde dayanak olarak gösterilen bilirkişi raporunu davacı idarenin kendisinin hazırlattığını, yanlı bir rapor olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Davalı ... vekili; davanın müvekkili açısından mesnetsiz olarak açıldığını, müvekkiline husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu caminin yapı onarım işinin tamamlanmasından ve harcama yetkilisince bizzat kontrol edilmesinden itibaren ibadete açık ve kullanıma hazır halde geldiğini, onarımda kullanıma engel olabilecek bir eksik imalatın olmadığını, dava dilekçesinde belirtilen fazlaya ödemeye mesnet teşkil eden tabloların hangi uzmanlar tarafından düzenlendiğinin anlaşılamadığını, imzasız olan dolayısla belge niteliği taşımayan cetveller üzerinden tazmin davasının açılamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

4. Davalılar ... ve ... vekili; açılan davanın usul ve yasalara aykırı olduğunu, müvekkillerinin geçici kabul komisyonu olarak hiçbir ödemeyi yapmada yetkilerinin olmadığını, geçici kabul komisyonunu işin fiyatlandırılmasının ve ödemelerin yapılmasının hiçbir aşamasında rol almadıklarını, davaya konu işin sözleşmesinin devam ettiğini, yüklenici ile idare arasında akdedilen sözleşmenin idare tarafından fesih edilmediğini, işin kesin kabulünün de yapılmadığını, sözleşmenin devam etmesinden dolayı idarenin herhangi bir zararının olamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. MAHKEME KARARI

Mahkemenin 19.02.2015 tarihli kararıyla; dava konusu işin yapı denetim hizmetini yürüten davalılardan ... .... .... Ltd. Şti'nin işin proje ve sözleşmeye uygun bir şekilde yapılıp buna göre ödemelerin yapılmasında sorumluluğunun bulunduğu, yüklenici firma olan ... Pazarlama San. Ltd'ye eksik ve hatalı işler söz konusu olduğu halde bilirkişi raporunda belirtildiği üzere fazla ödeme yapıldığı, bu yapılan fazla ödemelerden yüklenici firma olan ... Pazarlama San. Ltd'nin ve ... firma olan ... .... .... Ltd. Şti'nin ayrıca mimar ... ile elektrik teknisyeni ...'ın sorumlu oldukları, diğer davalılar olan geçici kabul heyetinde görev alan ..., ... ve ...'in, geçici kabul heyetinin ara hakediş ödemelerinden kaynaklı bir sorumluluğunun olamayacağı, ödemelerden kaynaklı olarak ise hakedişlerde hakedişi düzenleyen olarak imza atan davalılardan ... .... .... Ltd. Şti, ... ve ...'in sorumlu olabileceği benimsenen bilirkişi raporlarından anlaşıldığı gerekçesiyle geçici kabul komisyonu üyeleri olan davalılar ..., ... ve ... aleyhine açılan davanın ispatlanamadığından reddine, diğer davalılar ihaleyi alan ... Pazarlama San. Ltd. Şti, ... firma ... Müh. Hizt. Ltd Şti, mimar ... ve elektrik teknisyeni ... aleyhine açılan davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Mahkemenin 19.02.2015 tarihli kararına karşı süresi içinde davacı iş sahibi idare, davalı ... ve yüklenici şirket ile davalı idare çalışanları ..., ... ve ... vekilleri tarafından temyiz isteminde bulunulması üzerine Yargıtay (Kapatılan) 15. Hukuk Dairesinin 16.01.2017 tarihli ilamıyla, mahkemece öncelikle sözleşme eki ihale evrakları ve dokümanlarında yapılması kararlaştırılan işlerin dosyada yer alan evraklardan yararlanılarak, gerekirse davaya dayanak teşkil eden belgeler bilirkişiler kuruluna incelettirilerek yapılması kararlaştırılan işlerde hangi imalatlarla ilgili fahiş bedel belirlendiği yönünde itirazların bulunduğu da tespit edilip, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 195. maddesi uyarınca sözleşme tarihi itibariyle gerçek piyasa fiyatlarının ticaret ve sanayi odaları ile ilgili meslek kuruluşlarından sorularak tespit edildikten sonra bilirkişi kurulundan yaklaşık maliyet cetveli, mahal listesi, ihale evrakları ve sözleşme bedelinin belirlenmesinde davalı idare elemanlarının ihmal ve kusurları bulunup bulunmadığı varsa dereceleri ve miktarları ile davalı yüklenicinin sözleşme ile eki ihale dokümanlarına göre yapımını üstlendiği halde hiç yapmadığı ya da eksik yaptığı işler olup olmadığı ve bunlar sebebiyle kendisine ne miktarda fazla ödeme yapıldığı, kontrol ile geçici kabul komisyonunda görevli olan davalı idare elemanlarının kontrol ve denetim görevini ihmal sebebiyle fazla ödemeye neden olup olmadıkları, davacının kabul ettiği ve davalı yüklenici şirket .... .... San. Tic. Ltd. Şti.'nin savunmasında belirttiği sözleşme dışı işlerin yapılıp yapılmadığı, yapıldı ise işin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 818 sayılı Borçlar Kanunu'nun 410. ve devamı maddelerinde düzenlenen vekaletsiz iş görme hükümlerine göre sözleşme dışı yapıldığı tespit edilen tüm işlerin yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiçlerine göre bedellerinin hesaplattırılıp davacı alacağı hesaplanırken hükme esas alınan bilirkişi ek raporunda yasal dayanağı olmadan belirlenen davacı alacağının dava tarihine güncellenmesinin yanlış olduğu anlaşılmakla güncelleme yapılmadan bulunacak bedelden hesaplanan sözleşme dışı iş bedelinin mahsup edilmesi konusunda gerekçeli ve denetime elverişli ek rapor alınıp, davalı yüklenici ve müşavirin, ihale evraklarında fiyatın yüksek belirlenmesi ya da hayali imalât gösterilmesinde katkısı bulunup bulunmadığı ve avukatlık ücreti ile ilgili olarak da kararın verileceği tarihteki hükümler dikkate alınarak ret sebebinin ortak veya farklı olduğu sebebi değerlendirilerek sonucuna uygun bir karar verilmesi gerektiği belirtilerek kararın bozulmasına karar verilmiştir.

2. Mahkemenin ilâm başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bozmaya uyularak dava konusu işe ait; davalı ... hizmeti veren ... ve Mühendislik ... Hizmetleri Limited Şirketi tarafından hazırlanan yaklaşık maliyetin sözleşmenin imzalanmasından sonra bir hükmünün bulunmadığı, davalı ... ve Mühendislik ... Hizmetleri Limited Şirketi tarafından hazırlanan ve İdareye sunulan yaklaşık maliyetin İdareye sunulduğu ve İdare tarafından incelenip onaylanarak bu bedel üzerinden ihaleye çıkıldığı, anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde ödemeler yüklenici tarafından teklif edilen bedel üzerinden ödendiği için yaklaşık maliyet cetvelinin sözleşme imzalandıktan sonra herhangi bir hükmü kalmadığı, dava konusu işe ait kesin hesap ve kesin hak ediş düzenlenmediği için yapı denetim görevlileri ve geçici kabul komisyonunun görevleri ihmal sebebi ile fazla ödeme yapıp yapmadıklarının belirlenemediği, geçici kabule kadar yapılan hakediş ödemeleri ara ödemeler olup, iş için eksik ve fazla yapılan ödemeler kesin hesap ve kesin hakedişten sonra belirleneceği, dolayısıyla idare görevlileri tarafından eksik veya fazla ödeme yapılıp yapılmadığının belirlenemeyeceği, işe ait yaklaşık maliyet, işin maliyetinin belirlenmesi olup ihaleye çıkılıp yüklenicinin teklif ettiği bedel üzerinden sözleşme akdedildiği ve ihaleye katılan firmalar arasından en ekonomik teklife ihale verildiği ve verilen teklif yaklaşık maliyetin altında bulunduğu için yaklaşık maliyetin hazırlanmasında herhangi bir kamu zararı oluşmadığı bu nedenle tazminat koşullarının dosya kapsamında oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; bilirkişilerce tespiti yapıldığı üzere yaklaşık maliyetin 70.218,46 TL yüksek hazırlandığının sabit olduğunu, bozma öncesi idare zararı bizzat mahallinde keşif yapılarak hesaplanmışken bozma sonrası düzenlenen raporlardaki idare zararı bulunmadığı yönündeki tespitlerin anlaşılabilir olmadığını, davanın reddinin hatalı olduğunu beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Dosya içeriğine, bozmanın mahiyeti ve kapsamına göre dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat istemine ilişkindir.

1. Mahkemelerin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası atfıyla uygulanmasına devam olunan mülga 1086 sayılı Kanun'un 428 inci maddesi ile 439 uncu maddesinin ikinci fıkrasında yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen İlk Derece Mahkemesi kararının bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; davacı vekilince temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz edene yükletilmesine,

Kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere,

26.11.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.