ödeyebileceğini muteber ödeyeceği şahıs borçlusu borçlusuna iiknın yazim konumunda ödemenin

Anahtar kelimeler: Ödeyebileceğini Muteber Ödeyeceği Şahıs Borçlusu Borçlusuna İiknın Yazim Konumunda Ödemenin

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ

:█████/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ

:█████/2024

DAVANIN KONUSU

:3. Şahıs Tarafından Açılan Menfi Tespit

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ

:█████/2026

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, Konya 4. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra takip dosyasında üçüncü şahıs konumunda bulunan müvekkiline, davalı takip alacaklısının talebi üzerine takip borçlusu olan ...'ya ödeyeceği borcunu ancak icra dairesine ödeyebileceğini ve takip borçlusuna yapılan ödemenin muteber olmadığını bildirir İİK'nın 89/1. maddesi gereği haciz ihbarnamesi gönderildiğini,█████/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, birinci haciz ihbarnamesine süresinde itiraz edilmemesi üzerine davalı takip alacaklısının talebi üzerine ... haciz ihbarnamesinin gönderildiğini ve █████/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, ikinci haciz ihbarnamesine de süresinde itiraz edilmemesi üzerine 89/3. haciz ihbarnamesinin gönderildiğini ve █████/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, müvekkilinin söz konusu icra takibinden █████/2021 tarihinde Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre muhtara tebliğ edilen 3. haciz ihbarnamesi ile haberdar olunduğunu ve 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde işbu İİK'nın 89/3. maddesinden kaynaklı menfi tespit davasının açıldığını, Konya 4. İcra Müdürlüğü’nün ... Esas sayılı icra takip dosyasında borçlu olarak bulunan ...'nın alacaklısı olduğu, Ereğli (Konya) İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasında müvekkilinin borçlu olarak yer aldığını ancak bu takip dosyasının █████/2021 tarihinde haricen tahsil edildiğini, tahsil harcı alacaklı vekilince yatırılarak takip dosyasının işlemden kaldırıldığını, müvekkilinin kendisine gönderilen ihbarnamelerden haberdar olamadığını, 89/3. haciz ihbarnamesinin ise Tebligat Kanunu'nun 21. maddesine göre muhtara bırakılması nedeniyle haricen öğrendiğini, haciz ihbarnamesinde borçlu olarak görünen ... isimli kişiye olan borcunu ödemiş olması nedeniyle ve vatandaş Uyap portal sistemi üzerinden yaptığı sorgulamada taraf kaydını göremiyor olması nedeniyle yasal süresi içerisinde söz konusu ihbarnamelere de itiraz etme şansının olmadığını, fazlaya ilişkin talep ve hakları ve ıslah hakkı saklı kalmak kaydıyla; icra takibinin kötüniyetli olduğu ilk bakışta anlaşıldığından ve cebri icra işlemleri nedeniyle müvekkilinin hak kaybına neden olunmaması amacıyla takibin müvekkili açısından karar kesinleşene kadar durdurulmasına, müvekkilinin davalıya takip dosyası kapsamında borçlu olmadığının tespitine, davalının kötüniyetli olmasından dolayı takip konusu alacağın %20'si oranında tazminata mahkum edilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, müvekkil şirkete borçlu bulunan dava dışı ...’nın borcundan dolayı Konya 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığını, icra takibinin kesinleştiğini, şu ana kadar bir ödemenin de olmadığını, alacağın devam ettiğini, davacıya 4. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasındaki alacaklarının tahsili için birinci haciz (89/1) ihbarnamesinin █████/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, tebligatı eşi ...'ın teslim aldığını, davacı tarafından 89/1. haciz ihbarnamesine süresi içinde itiraz olmadığından dolayı davacıya yasal işlemin devamı noktasında ikinci haciz (...) haciz ihbarnamesinin gönderildiğini ve .... haciz ihbarnamesinin █████/2021 tarihinde iade geldiğini, TK'nın 21. maddesi tebligatın yeniden gönderildiğini ve davacıya █████/2021 tarihinde tebliğ edilmesine rağmen davacı tarafından yine itiraz edilmediğini, haciz ihbarnamelerinin devamı ile yasal işlemin yerine getirilmesi için davacıya üçüncü haciz (89/3) ihbarnamesinin █████/2021 tarihinde gönderildiğini ve █████/2021 tarihinde tebliğ edildiğini, davacının bunun üzerine işbu davayı açtığını, davanın açılmasına sebebiyet veren ve haciz ihbarnamelerine itiraz etmeyenin davacı olduğunu, HMK'nın 312/2. maddesi gereğince; davalı alacaklı müvekkilinin davanın açılmasına kendi hal ve davranışıyla sebebiyet vermediğinden yargılama giderlerinden sorumlu olmadıklarının sabit olduğunu beyan ederek, davacının davasının reddine, davacı aleyhine alacağın %20'sinden aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama masraflarının ve vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...takip alacaklısı olan davalı, soyut alacak iddiasında bulunmuş ve bu iddiasını herhangi bir belgeye veya ticari ilişkiye dayandırmamıştır. Haciz ihbarnamelerinde de herhangi bir somut hukuki ilişki belirtmemiştir. Davacı üçüncü kişinin iddiasını ispat edebilmesi için davalı alacaklının, takip borçlusunun üçüncü kişiden neden alacaklı olduğunu açıklaması gerekir. Davalı alacaklı tarafından herhangi bir somut hukuki ilişki sürülmediğinden davacının, dava dışı borçlu ...'ya, dolayısıyla davalı alacaklıya borçlu olmadığının tespitine karar vermek gerekmiştir. Öte yandan İİK'nın 89/3. maddesi hükmünde menfi tespit davasını açan üçüncü şahsın davayı kaybetmesi durumunda mahkemece tazminata mahkum edileceği hükmüne yer verilmiş olmasına rağmen davayı kazanması halinde tazminat verileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığından davalı aleyhine tazminata hükmedilmemiştir." gerekçesiyle davanın kabulü ile, davacının davalı tarafa borçlu olmadığının tespitine, davacı tarafın kötüniyet tazminatı isteminin şartları oluşmadığından reddine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; davanın süresinde açılmadığını, mahkemece bu yönde hiçbir araştırma yapılmadığını, davacının takip borçlusuna borcu olduğunu kabul ettiğini, ispat külfetinin bu nedenle davacıda olduğunu, kaldı ki davanın açılmasına da haciz ihbarnamelerine itiraz etmeyerek davacının sebebiyet verdiğini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinden sorumlu olmadıklarını beyan ederek ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava, İİK'nın 89/3. maddesi uyarınca açılan menfi tespit istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

İİK'nın 89. maddesine göre, ikinci ihbarnameye süresi içinde itiraz etmeyen ve zimmetinde sayılan borcu icra dairesine ödemeyen veya yedinde sayılan malı icra dairesine teslim etmeyen üçüncü şahsa on beş gün içinde parayı icra dairesine ödemesi veya yedinde sayılan malı teslim etmesi yahut bu süre içinde menfi tespit davası açması, aksi takdirde zimmetinde sayılan borcu ödemeye veya yedinde sayılan malı teslime zorlanacağı bildirilir. On beş günlük bu süre hak düşürücü süre olup taraflarca ileri sürülmemiş olsa dahi yargılamanın her aşamasında mahkemece re'sen dikkate alınır.

Davalı vekili, davanın söz konusu 15 günlük hak düşürücü süre içerisinde açılmadığını savunmuş ise de, üçüncü haciz ihbarnamesinin davacıya █████/2021 tarihinde tebliğ edildiği, davanın ise █████/2021 tarihinde açıldığı, 15 günlük sürenin son günü hafta sonu tatiline denk gelmekle, HMK'nın 93. maddesi gereği davanın süresinde açıldığı anlaşıldığından davalının bu yöne ilişen istinaf sebebi yerinde değildir.

Öte yandan, Medeni Kanun'un 6. maddesi ve HMK'nın 190. maddesi gereğince iddia sahibi iddiasını ispat etmekle yükümlüdür. Genel kural ve İİK'nın 89. maddesi hükmü böyle olmakla birlikte somut olayın özelliğine göre ispat yükü yer değiştirebilir.

İİK'nın 89/3. maddesine göre, açılan menfi tespit davasında genel kural gereği ispat yükü davacıda ise de, somut olayın özelliğine göre ispat yükü yer değiştirebilecektir. Soyut olarak borçlunun, davacıdan alacaklı olduğunun ileri sürelemeyeceği ve bu ilişkinin neye dayalı olduğu açıklanmadan davacıdan borçlu olmadığını ispat etmesinin beklenemeyeceği, davacı üçüncü kişinin iddiasını ispat ederken ileri sürdüğü vakıaların aydınlatılması için davalı alacaklının doğruluk ödevine (HMK 29.) uygun hareket ederek takip borçlusunun üçüncü kişiden neden alacaklı olduğunu açıklaması gerektiği, ispat yükünün olumsuzu kanıtlama olanağı bulunmayan davacıda olduğu kabul edilemeyeceği sabittir (Yargıtay 19. Hukuk Dairesi'nin ██████████ Esas, █████████ Karar, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi'nin █████████ Esas █████████ Karar sayılı ilamları).

Ancak somut olayda, davacı, takip borçlusunun Ereğli (Konya) İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasında davacıdan alacağı için takip başlattığını, davacının bu borcu ödediğini savunarak eldeki davayı açmış olmakla, borcun sebebini açıklayarak, ödediğini savunan davacı, eldeki davada, söz konusu icra dairesi borcunu ödediğini ispatla mükelleftir.

Mahkemece ise, bu hususun dikkate alınmadan karar verilmesi hatalı olmuştur. Bu nedenle davalı vekilinin istinaf sebebi yerinde görülmüştür.

Yine takip borçlusu ...'nın █████/2021 tarihinde vefat ettiği anlaşılmakla, takip dosyasındaki taraf teşkili bozulmuştur. Takip işlemlerine devam edebilmek için taraf teşkilinin yeniden sağlanması gerekmektedir. Alacaklı tarafından henüz borçlunun mirasçılarına takip yöneltilmeden 3. kişiye İİK'nın .... ve .... haciz ihbarnamesi düzenlenerek tebliğ edilemez. Takibin takip borçlusu mirasçılarına, tüm mirasçıların mirası reddi halinde ise takibin terekeye karşı yöneltilmesi gerekmektedir. Mahkemece bu hususun araştırılmaması da hatalı olmuştur.

Mahkemece yapılması gereken iş, takipte yukarıda açıklandığı şekilde taraf teşkilinin sağlanıp sağlanmadığının, yine davacı tarafa gönderilen haciz ihbarnamelerinin taraf teşkili sağlandıktan sonra gönderilip gönderilmediğinin araştırılması, ardından davacının, Ereğli İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasına ödeme yapıp yapmadığının, ödeme yapıldıysa, takip borçlusunun alacaklı olduğu icra dairesine yapılan ödemenin 1. haciz ihbarnamesinin tebliğinden sonra yapılmasının sonuca etkisinin tartışılarak bir karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin █████/2024 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,

5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

8-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.

...