Anahtar kelimeler: Kain Acentelik Bayilik Yakıt Lisansının Ermesine Kısaca Ederken Akaryakıt Yapmayarak
T.C.
İSTANBUL5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ
: █████/2021KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili tarafından mahkememize ibraz edilen █████/2021 tarihli dilekçesinde özetle; müvekkil şirket ile davalı ... Şirketi ...ve Ortağı (kısaca '...') arasında ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi’nde kain ve tapuda 2320 Ada ve 6 Parsel’de kayıtlı taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işletilmesi için 08.11.2017 tarihinden itibaren 5 yıl süreli bayilik anlaşmasının akdedildiğini, davalı ...'ün bayilik anlaşması devam ederken müvekkil şirketten yakıt alımı yapmayarak bayilik lisansının sona ermesine neden olduğunu, davalı şirketin anlaşmadan doğan müvekkil şirket alacağını ödemediğini, davalının Bayilik Anlaşmasının 23. Maddesi ".. Bayi'nin işbu Anlaşma ve eklerini süresinden önce feshetmesi veya fesih sonucunu doğuracak şekilde hareket etmesi halinde, Bayi; cezai şart olarak, ödeme gününde uygulanmakta olan TCMB döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak 150.000 USD karşılığı tutarında Türk Lirasını ...'ye ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir." hükmü uyarınca 150.000 USD cezai şart bedelini müvekkile ödemekle yükümlü olduğunu, müvekkil şirketin davalının bayilik anlaşmasının uygulanmasını imkansız kılması nedeniyle 9.998.302,00 TL kardan mahrum kaldığını, davalı ... borçlarını ödeme güçlük yaşadığı iddiasıyla konkordato talebinde bulunduğunu, müvekkil şirket tarafından konkordato komiserliğine davalıdan olan 1.265.794,44 TL cari hesap 150.000,00 USD cezai şart ve 9.998.302,00 TL kar kaybı olmak üzere toplam 11.264.096,40 TL + 150.000,00 USD alacağa ilişkin alacak başvurusunda bulunulduğunu, alacak bildirimine ilişkin davalı "...'ye şirket bilançosunda görünen tutar dışında borcun bulunmadığı, kar kaybı ve cezai şartın alacağına ilişkin açılan dava ya da takip bulunmadığından bu alacağın kabul edilmediği" gerekçesiyle borca itiraz ettiğini, konkordato davası kapsamında bahse konu alacağın çekişmeli hale geldiğini, .... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi 01.11.2021 tarihli, ...E. sayılı kararında "Davacının konkordato projesinin adi alacaklılar ve rehinli alacaklılar yönünden kabulüne" karar verildiğini, kararın 16.11.2021 tarihinde Basın İlan Kurumu'nda ilan edildiğini, alacağın ödenmesi için arabuluculuk yoluna başvurulduğunu, olumlu sonuçlamadığını, izah edilen nedenlerle davanın kabulü ile Bayilik Anlaşması'nın feshi nedeniyle ödenmesi gereken 150.000,00 USD cezai şart alacağın şimdilik 1.000,00 USD'sini, müvekkilin uğradığı 9.998.332,00 TL kar kaybı alacağı için şimdilik 1.000,00 TL'sini temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tahsiline, müvekkil şirketin konkordato kapsamında çekişmeli olan 9.998.332 TL + 150.000,00 USD tutarında cezai şart ve kar kaybı alacağı için pay ayrılmasına, bu payın bankaya yatırılması için ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ...Esas sayılı dosyasına müzekkere yazılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ve tensip tutanağı tebliğ edilmiş olup, davalı tarafından ibraz edilen █████/2022 tarihli cevap dilekçesinde; davacı tarafından açılan davanın haksız ve hukuka aykırı olduğunu, dava konusu alacağın belli olduğunu ve belirsiz alacak davası açılmasında davacının hukuki yararının varlığından söz edilemeyeceğini, davacı şirket tarafından müvekkiline mal temini yapılmadığını, kusuru ile satış yeri olarak belirlenen taşınmaza ilişkin kira akdinin feshine sebebiyet vermesinden dolayı bayilik sözleşmesinin devamını imkansız hale getirdiğini, müvekkil şirket ile davacı ... Aş. Arasında akdedilen 08.11.2017 tarihli Bayilik Anlaşması madde 1'de Satış Yeri "...'nin kullanma ve yararlanma hakkına sahip bulunduğu "..." adresinde ve ... ili, ... İlçesi, ... Mahallesinde kain ve tapuda 2320 ada 6 parsel sayıda kayıtlı, 797,56 metre kare mesehalı taşınmazda bulunan akaryakıt ve otogaz LPG satış yeri ve müştemilatı..." olarak belirtildiğini, satış yeri olarak belirlenen taşınmazın bayilik sözleşmesine istinaden davacı şirket tarafından dava dışı ... LTD. ŞTİ.'ne kiralandığını, davacı şirketin dava dışı ... ile aralarındaki kira bedeli edimini yerine getirmeyerek satış yeri olarak belirlenen taşınmaza ait kira sözleşmesinin feshine neden olduğunu, dava dışı ...ile davacı ... arasında █████/2017 tarihli kira sözleşmesi ile "..." adresinde bulunan mecurun sözleşme tarihinden itibaren 5 yıl süreyle ... tarafından kiralandığını, ... ili ... ilçesi ... mahallesinde kain 2320 Ada 6 Parsel sayılı 796,56 m² taşınmazın kira sözleşmesinin 3. Maddesine göre kira bedeli 5.152.612,00TL+KDV olup bu miktarın takas mahsup işleminden kalanı sözleşmenin 3/b maddesi gereği peşin ödenmesi gerekirken kira bedelinin davacı tarafından ödenmediğini, ... tarafından kira alacağına istinaden davacı şirkete fatura kestiğini, dava dışı ... tarafından ... 2. Noterliği ...tarih ... yevmiye nolu ihtarname ile taşınmazın kira sözleşmesi haklı nedenlerle feshedildiği ihtaren davacı ...Aş.'ye bildirdiğini, akabinde ... şirketi tarafından müvekkil şirketten taşınmazı tahliye etmesi ve ticari faaliyetine son verilmesi istenildiğini, davacı şirketin hiçbir hukuki gerekçesi bulunmadan ... şirketinin ekonomik olarak zor duruma düştüğünü ileri sürerek uzun bir süre müvekkil şirkete mal temini yapmadığını ve müvekkil şirketin bayilik lisansının sona erdirildiğini, davacı şirketin adım adım bayilik sözleşmesinin uygulanmasını imkansız hale getirdiğini, davacı şirket tarafından talep edilen alacağın hukuka aykırı olduğunu izah edilen nedenlerle müvekkil şirket aleyhine açılan haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın usul ve esas yönünden reddine, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.Mahkememiz dosyasında mali müşavir bilirkişi ... ve akar yakıt uzman bilirkişi ... tarafından sunulan █████/2023 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacının cezai şart talep edebileceğinin yerinde görülmesi durumunda sözleşmenin 23. Maddesi kapsamında ceza şart tutarının 150.000,00 USD olduğunu, davacının bayi açabilmesi için 180 gün (6 ay) süre gerekli olduğunu, 6 ay için kar mahrumiyetinin 367.220,49 TL olarak hesaplandığını, davacının 1.000,00 TL kar mahrumiyet talebinde bulunduğunu, davalının davacıya olan borcundan dolayı davacıdan yakıt almadığını, 6 aydan uzun yakıt alınmadığı ve satılamadığı için EPDK İstasyonlu bayilik lisansının iptal olduğu kanaatine vardıkları anlaşıldı.Mahkememiz dosyasında mali müşavir bilirkişi ... tarafından sunulan █████/2025 tarihli ek raporunda özetle; davacı tarafından işbu davanın kısmi tutarda açılması nedeniyle kısmi talep edilen tutarlar için faizin hesaplandığını, davacının asıl hesap alacağına ilişkin 1.265.794,44 TL asıl ve iflas tarihine kadar 187.380,93 TL işlenmiş faiz olacağı olmak üzere toplam 1.453.175,97 TL alacağı olduğunu, davacının cezai şart talebine ilişkin tenkisi hususunda nihai karar takdiri mahkemeye ait olmak üzere 150.000,00 USD cezai şart (iflas tarihi itibariyle TL karşılığı 2.802.270,00 TL) ve 28,27 USD (iflas tarihi itibariyle TL karşılığı 528,21 TL) faiz hesaplandığını, davacının kar mahrumiyeti talebine ilişkin toplam 367.220,49 TL kar mahrumiyeti ve iflas tarihine kadar işleyen faizin 148,03 TL olduğu kanaatine vardığı anlaşılmıştır.Davalı ... Şirketi ... ve Ortağı'nın ... 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin ( Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) ... Esas ve ... Karar sayılı dosyasından █████/2022 günü saat 12:03 itibariyle iflasına karar verildiği, kararın █████/2023 tarihinde kesinleştiği, müflis şirket ile ilgili ... İcra Müdürlüğü 'nün ...İflas sayılı dosyasından tasfiyesinin yapıldığı, mahkememizce ikinci alacaklılar toplantısının yapılmasının ve sıra cetvelinin düzenlenmesinin beklenmesine karar verilmiş; ... İcra Müdürlüğü tarafından mahkememize █████/2025 tarihinde gönderilen yazıda müflis şirket yetkilisi alacağı kabul etmediğinden söz konusu alacak ile ilgili mahkemeye dava açıldığından sırasının 4.sıraya kaydının yapılması ile mahkeme ilamı doğrultusunda alacağının belirlenmesi halinde kesinleşen alacağın sıra cetveline kaydına karar verilmiş olduğunun bildirilmesi üzerine dava kayıt kabul davasına dönüşmüş olup, yargılamaya devam olunmuştur.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı ile davalı ...Şirketi ... ve Ortağı arasında ... İli, ... İlçesi, ... Mahallesi’nde kain ve tapuda 2320 Ada ve 6 Parsel’de kayıtlı taşınmaz üzerinde kurulu akaryakıt istasyonunun işletilmesi için 08.11.2017 tarihinden itibaren 5 yıl süreli bayilik anlaşmasının akdedildiği, bilirkişi heyeti tarafından yapılan incelemede Son mal alımının 28.12.2018 olduğu, EPDK tarafından Mahkememize gönderilen cevabi yazıda davalının, Bayilik Lisansının Yönetmeliği 17 -1/g maddesi uyarınca Bayilik faaliyetinin 6 aydan uzun süreliyapılmaması nedeniyle lisansın 23.08.2019 tarihinde sona erdirildiği, davalı tarafından aynı işyerinde 10.12.2019 tarihinde yeni bir dağıtıcı firma ile lisans tesis edildiği, taraflar arasındaki Bayilik Anlaşmasının 23. Maddesinde ".. Bayi'nin işbu Anlaşma ve eklerini süresinden önce feshetmesi veya fesih sonucunu doğuracak şekilde hareket etmesi halinde, Bayi; cezai şart olarak, ödeme gününde uygulanmakta olan TCMB döviz satış kuru üzerinden hesaplanacak 150.000 USD karşılığı tutarında Türk Lirasını ...'ye ödemeyi kabul ve taahhüt etmiştir." hükmünün mevcut olduğu, anılan hüküm uyarınca davalının bayilik sözleşmesinin sona ermesinde tek taraflı kusurunun mevcut olduğu anlaşıldığı, bu nedenle söz konusu hüküm uyarınca talep edilebilecek cezai şart bedelinin 150.000 USD olduğu, 150.000 USD cezai şart miktarının davalının iktisaden mahvına sebep olup olmayacağına ilişkin, dosyaya gelen .... 2 Asliye Ticaret Mahkemesi ... E. sayılı dosyası içeriğinde mevcut 19.08.2021 tarihli bilirkişi raporunda 30.06.2021 tarih itibariyle borç toplamının 16.544.033,39 TL, Varlık icmalinin 10.784.520,07 TL olduğu, şirket borçlarının varlıklarının üstünde olduğu, şirketin konkordato kapsamındaki ödemelerini 48 ay içinde yapılacağı ve şirketin konkordato borçlarını gelecekteki faaliyetleri ve sermaye artışı ile karşılanacağı ve diğer hususlar mevcut olup, rapor içerisindeki mali belirlemeler kapsamında 150.000 USD cezai şart tutarının davalının iktisaden mahvına sebep olacağının mahkememizce aldırılan bilirkişi raporunda tespit edildiği, nitekim davacının da 1.000 USD cezai şart talebinde bulunduğu anlaşılmakla taleple bağlılık kuralı gereği davacının cezai şart talebinin kabulüne, 1.000,00 USD cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4-A maddesi uyarınca iflas tarihine kadar işleyecek faizi ile birlikte davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt ve kabulüne; kar mahrumiyeti talebi açısından yapılan değerlendirmede taraflar arasındaki sözleşmede kar mahrumiyetine ilişkin düzenlemeye yer verilmediği, ancak kar mahrumiyetinin sözleşmenin haksız feshinin doğal sonucu olarak uğranılan zararın tazmini gerektiğinden talep edilebileceği kanaatine varılmış, bilirkişi heyeti tarafından kar mahrumiyeti hesabının taraflar arasında, ticari ilişkinindevam ettiği sürede istasyon için gerçekleşen alımlara göredavacının mali tabloları oranları ve yapılmaktan imtina edilen giderler düşülerek bilirkişi tarafından hesaplandığı, davacının tedarik ettiği ürünlere ilişkin davalının geçmiş dönem alımları uyarınca 1 günlük alım miktarı her bir ürün için ayrı ayrı hesaplanmış olup, son faturalardaki mevcut birim fiyat üzerinden 1 günlük alım tutarı 34.001,90 TL olarak belirlenmiş, davacının bu geliri elde etmek için yapmaktan imtina ettiği satılan mal maliyeti ve pazarlama satışı giderleri düşüldüğünde (1 günlük kar mahrumiyeti 2.040,11 TL olarak hesaplanmış olup, davacının davalının bulunduğu bölgede yeni bir bayi açılabilmesi için 180 gün (6 ay) süre gerekli olduğu değerlendirildiğinde 6 ay için kar mahrumiyeti 367.220,49 TL olarak hesaplanmış, mahkememizce de anılan hesaplama Yargıtay içtihatlarında belirtilen kriterler ile uyumlu olarak yapıldığı tespit edildiğinden hükme esas alınmasına karar verilmiş, ancak taleple bağlılık kuralı gereği davacı tarafça 1.000 TL talep edildiğinden kar mahrumiyeti talebi açısından 1.000,00 TL'nin dava tarihinden iflas tarihine kadar işleyecek avans faizi ile birlikte davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt ve kabulüne, karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM
: Yukarıda açıklanan nedenlerle;1-Davanın kabulüne,2-1.000,00 USD cezai şart alacağının dava tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4-A maddesi uyarınca iflas tarihine kadar işleyecek faizi ile birlikte davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt ve kabulüne,3-1.000,00 TL'nin dava tarihinden iflas tarihine kadar işleyecek avans faizi ile birlikte davalı müflis şirketin iflas masasına kayıt ve kabulüne,4-Harçlar tarifesi uyarınca alınması gereken 957,70 TL karar harcından peşin alınan 239,43 TL'nin mahsubu ile bakiye 718,27 TL'nin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,5-Davacı tarafından yatırılan 239,43 TL peşin harcın davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,6-Davacı tarafından yapılan; posta, tebligat müzekkere ve bilirkişi ücretlerinden oluşan toplam 5.320 TL yargılama giderinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,7-Davalı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,8- Davacı taraf duruşmalarda vekil ile temsil edildiğinden kabul edilen dava değeri itibariyle AAÜT uyarınca takdiren 14.020 TL vekalet ücretinin davalıdan tahsil edilerek davacı tarafa verilmesine,9-Bakiye gider avansının HMK 333 maddesi uyarınca yatıran tarafa iadesine,Dair, Taraf vekillerinin yüzlerine karşı tebliğden itibaren 2 haftalık sürede HMK 341 maddesi uyarınca istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi.█████/2026KatipE-imzalıdırHakimE-imzalıdır