Anahtar kelimeler: Senetsiz Hilafına Hamile Borçludan Sürebilir Hasımsız Çeke Hamil Kıymetli Hamilin
T.C.
İSTANBUL14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARARESAS NO
: ████████ EsasKARAR NO
: ████████DAVA
: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ
: █████/2026KARAR TARİHİ
: █████/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... şubesine ait ... seri numaralı, 1.000.000,00-TL bedelli, keşidecisi ... olan çekin müvekkilinin zilyetliğindeyken rızası hilafına elden çıktığını, bu nedenlerle dava konusu zayi olan çekin iptalini ve yetkili hamilin müvekkilinin sayılmasına karar verilmesini talep etmiştir.Dava, kıymetli evrak (çek) iptali istemine ilişkindir.İptal davası açma hakkı, TTK'nın 651.maddesi uyarınca, çeke bağlı alacağı bulunan hamile aittir. İptal kararını alan hamil, TTK'nın 652. maddesinde düzenlendiği üzere, hakkını senetsiz ileri sürebilir ya da borçludan yeni bir kıymetli evrak düzenlenmesini isteyebilir. İptal davasının amacı budur. Çek keşidecisinin TTK'nın 818/1-s maddesi yollamasıyla TTK'nın 757 maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. (Y.11.H.D. █████████E-█████████K emsal kararı)Kıymetli evrak iptali davasının kanunda düzenlenen şartları ve amacı değerlendirildiğinde, davacının keşideci konumunda bulunacağı çek yapraklarının iptali için dava açmasında hukuki yararı bulunmamaktadır. Davacının ileride karşılaşabileceği ihtimali dava ve takipler, bu davayı açmasında hukuki yarar olarak görülemez. Zira bu davada verilebilecek iptal kararı üçüncü kişiler yönünden kesin hükmün sonuçlarını doğurmaz.Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin █████/2015 tarih, ██████████ esas ve ████████ karar sayılı ilamı; █████/2015 tarih, ████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamı; █████/2015 tarih, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamlarında belirtildiği üzere keşidecinin çek iptali davası açma hakkı bulunmamaktadır.Yargıtay 11.Hukuk Dairesinin █████/2013 tarih, █████████ Esas ve █████████ Karar sayılı ilamı; █████/2012 tarih, █████████ Esas ██████████ Karar sayılı ilamı; █████/2013 tarih, █████████ Esas ██████████ Karar sayılı ilamı; █████/2013 tarih, █████████ Esas ██████████ Karar sayılı ilamlarında da belirtildiği üzere bu davanın açılabilmesi için davacının keşideci değil, hukuki hamil olması gerekir, keşidecinin doğrudan doğruya çek iptali davası açma hakkı bulunmayıp keşidecinin keşide ettiği çekin bedelini hamile ödeyerek çeki geri alması da kendisine hamil sıfatı kazandırmaz. HMK 114/1.h.bendinde, hukuki yarar dava şartları arasında sayılmıştır. HMK 115/1.maddesine göre, mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır ve dava şartlarında eksiklik bulunması halinde davanın usulden reddine dair kararını yargılamanın her aşamasında verir. Bu hukuki gerekçelerle, çek iptali davalarında dava dilekçesi üzerinden duruşma açılmadan davanın reddine karar verilebilecektir. (İstanbul 14.H.D. █████████ E- ███████K)Yasal dayanakları ortaya konularak yapılan bu açıklamalardan sonra somut olaya gelindiğinde, davacı keşidecisi olduğu çekin kaybolduğu iddiası ile iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiş ise de; Yargıtay'ın yerleşik kararlarında da vurgulandığı gibi keşidecinin zayi davası açma yetkisi bulunmadığı, davacının iş bu davayı çek hamili sıfatıyla değil çekin keşidecisi sıfatı ile açtığı, zayi nedeniyle çek iptali davasını ancak çek hamilinin açabileceği, keşidecinin dava açma (aktif husumet) hakkı bulunmadığından davanın reddine karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (Yargıtay 11. Hukuk Dairesi ██████████ Esas ████████ Karar no, 14.01.2015 tarihli ilamı, Yargıtay 11. Hukuk Dairesi █████████ Esas ██████████ Karar no, 22.10.2014 tarihli ilamı, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 43. Hukuk Dairesi ████████ Esas, ████████ Karar, 31.05.2021 tarihli ilamı)HÜKÜM
:Yukarıda gerekçesi ve ayrıntısı açıklanan nedenlerle;1-Davanın REDDİNE,2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,3-Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde resen iadesine,4-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süresi içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu kabil olmak üzere dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oybirliği ile karar verildi.█████/2026Başkan ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırÜye ...e-imzalıdırKatip ...e-imzalıdır