Anahtar kelimeler: Meyvesebze Bahçelerini Sebze Muğla Heyetçe Uğraşan Merkezli Tedarik Meyve İthalat
DOSYA NO
: ████████KARAR NO
: ████████T Ü R K M İ L L E T İ A D I N AB Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R IİNCELENEN KARARINMAHKEMESİ
: MUĞLA 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTARİHİ
: 09.11.2023NUMARASI
: ████████ Esas ████████ KararDAVANIN KONUSU
: Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)KARAR TARİHİ
: 09.02.2026KARAR YAZIM TARİHİ
: 09.02.2026Muğla 1. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 09.11.2023 tarih ████████ Esas ████████ Karar sayılı kararına karşı istinaf yasa yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olup, dosya heyetçe incelendi.GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
:Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; Müvekkili İstanbul/Bağcılar merkezli faaliyet gösteren yaş sebze ve meyve ithalat ihracat ve tedarik işi ile uğraşan bir tüzel kişilik olduğunu, bazı meyve-sebze bahçelerini kiralamak suretiyle elde edilen ürünü ticari şekilde piyasaya ya da ihracata arz etmekte faaliyetin gerekliliklerinden olduğunu, müvekkili şirket Dalaman Tarım Müdürlüğüne ibraz edilen kira sözleşmesi ile ... 'e ait Dalaman, ... mevkii, ... ada ... ,... ,... parsellerde bulunan yaklaşık 157.000 m2 nar bahçelerini 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arası dönem için kira bedeli 1/2 ürün karşılığı olmak üzere kiraladığını, 2022 Yılı ürün sezonu bitiminde müvekkili ile görüşen tarla sahibi davalı yeni yılın kira bedeli konusunda şirket yetkilisi (vekili) ... ile anlaştıklarını, ... 'in kira sözleşmesini imzalaması halinde kendisine müvekkilince ... bank ... Şubesi, 10.05.2023 Keşideli, 200.000,00 TL bedelli, 16251 Numaralı çekin teslim edileceği hususunda mutabık kaldıklarını, bunun akabinde müvekkili şirket yetkilisi anlaşma gereğince düzenlenen çeki dava dışı çalışanı ... ve ... 'ü ... 'in ... Mahallesi ... Sokak ... Blok No:... adresinde bulunan evine göndererek kira sözleşmesini imzalamak karşılığında çeki teslim etmesini istediğini, şirket çalışanı eve gittiğinde ... kira sözleşmesini imzalamadan önce dava konusu çeki görmek istediğini, şirket çalışanı ... 'nun elinden çeki incelemek üzere aldığını, ancak tüm ısrarlara rağmen çeki geri vermediği gibi kira sözleşmesini de imzalamadığını, bu şekilde kira sözleşmesini imzalaması halinde tevdii edilecek çeki müvekkili firma çalışanlarından alan ... isimli şahıs müvekkili şirketin henüz kira sözleşmesinin imzalanmamış olması nedeniyle çekin teslimi yönünde bir iradesi yokken iradesi dışında çeke zorla el koyduğunu ve iade etmediğini, akabinde dava dışı ... tarafından Köyceğiz Polis Merkez Amirliğinin ████████ numaralı dosyası ile ... 'den şikayetçi olunduğunu ve soruşturmanın halen devam ettiğini, ayrıca müvekkili şirket adına da davalı ... hakkında gasp suçuna ilişkin olarak şikayette bulunulduğunu, Köyceğiz Cumhuriyet Başsavcılığının ████████ Soruşturma numaralı dosyasında ilgili şahıs hakkında soruşturma yürütüldüğünü, taraflar arasındaki anlaşma uyarınca ... 'in müvekkili şirket ile kira sözleşmesi imzalaması karşılığında dava konusu çek kendisine teslim edileceğini, ancak aradan geçen zamanda halen ... tarafından ne sözleşme imzalandığını ne de çekin taraflarına teslim edildiğini, müvekkili şirketin elinden rızası dışında çıkan müvekkilince keşide edilmiş çek kötü niyetli davalı tarafından sebepsiz olarak kötü niyetle elde tutulduğunu, bu nedenle Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Değişik İş sayılı dosyası kapsamında dava konusu çeke ilişkin ödeme yasağı konulması talebinde bulunulduğunu, Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ D. İş. ████████ Karar ve █████/2023 tarihli kararı ile tedbir talebinin kabulü ile çek bedeli olan 200.000,00 TL'nin %15'i teminat mukabilinde davalı ... tarafından çekin bankaya ibraz edilmesi halinde çekle ilgili ödeme yasağı konulmasına karar verildiğini, taraflar arasında esasen 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri için imzalanan kira sözleşmesi kira müddeti sonunda davalı tarafça müvekkiline kira ilişkisinin sonlandırıldığına dair gönderilmiş bir ihtarname bulunmadığından 2023 yılı için de aynı koşullarda yenilendiğini, bu durumda taraflar arasında yeni bir sözleşme imzalanmadığından kira bedeli 1/2 ürün bedeli olduğundan çekin hiçbir dayanağının kalmadığını, dava konusu çek nedeniyle davacı müvekkilinin borcunun bulunmadığını, bu nedenle davanın kabulü ile lehtarı ... , keşidecisi ... olan ... bank ... Şubesi 10.05.2023 keşide tarihli 16251 numaralı 200.000,00 TL bedelli çek nedeniyle müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine ve dava konusu çekin iptaline, haksız ve kötü niyetli davalının çek bedelinin %20'sinden aşağı olmamak üzere takdir olunacak tazminata mahkum edilmesine, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yüklenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili, cevap dilekçesinde özetle; Davacının dava dilekçesinde ileri sürdüğü vakıaların gerçek dışı olduğunu, taraflar arasındaki ilişki ve olayların çarpıtıldığını, talebe uygun vakıalar icat edildiğini, taraflar arasında 01.01.2022 başlangıç tarihli hasılat kira sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ilişkisi 31.12.2022 tarihinde son bulacağını, sözleşmeye göre ürünlerin satış gelirlerinden giderler düşüldükten sonra elde edilen net gelirin yarısı davalıya hasılat kirası olarak ödeneceğini, davacı şirket 2022/Ekim ayı sonuna kadar ürünleri topladığını ve sattığını, davacı kiracı şirket 2022/Kasım ayı itibariyle taşınmazı terk ettiğini, sözleşmeye göre davacının davalıya ödemesi gereken bedelin 450.000,00 TL olduğunu, davacı 11.01.2023 tarihinde davalının ... Bankası ... İban numaralı hesabına sadece 50.000,00 TL havale etmek suretiyle ödemede bulunduğunu, davalının davacıdan bakiye 400.000,00 TL alacağının bulunduğunu, davalı davacı şirketten bakiye alacağını istediğinde bugün yarın diyerek sürekli ertelediğini, son olarak davacı şirket muhasebecisi ile bir çalışanını davalının evine göndererek bakiye borcuna mahsuben 200.000,00 TL bedelli 10.05.2023 keşide tarihli dava konusu çeki davalıya verdiğini, davalı alacağının tamamını talep ettiğini, bu kez şirket yetkilileri 2023 yılı için taşınmazları kiraya vermesi için yeni bir sözleşme yapmaları ve sözleşmenin imzalanması halinde bakiye borcun 2023 hasılat kirası ile birlikte ödeneceğini söylediklerini, davacı şantaj yapmak suretiyle taşınmazları 2023 yılı için de kiralamak istediğini, müvekkili davalı 2023 yılı için davacı şirkete taşınmazları kiraya vermeyi ve sözleşmeyi imzalamayı reddettiğini, davacı ile davalı arasındaki hasılat kira ilişkisi 31.12.2022 tarihinde sonlandığını, bu ilişkiden kaynaklı davacı şirketin davalıya ödemediği 400.000,00 TL borcunun kaldığını, iptali istenen 200.000,00 TL bedelli dava konusu çekin davacı tarafından 400.000,00 TL davalı ... alacağına mahsuben davalıya verildiğini, çek bedelinin davalıya ödenmesi halinde davacının 200.000,00 TL bakiye borcunun kalmış olduğunu, dava konusu çekin davacı şirketin 2022 yıl kira dönemi borcuna mahsuben müvekkili davalı ... 'e bilerek ve isteyerek verildiğini, davanın reddine, haksız kötü niyetli davacının çek bedelinin %40'dan aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesine ve tazminatın davacı şirketten alınıp davalı ... 'e verilmesine, dava masrafları ve vekalet ücretinin karşı taraf davacı şirkete yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.İLK DERECE MAHKEMESİNCE VERİLEN KARAR
:Mahkemece, dava konusu çekin taraflar arasındaki hasılat kirası bedeli için davalıya verildiği, davacının talebinin hasılat kirası nedeniyle verildiği iddia olunan çekten dolayı menfi tespit istemine ilişkin olup, davalının da cevap dilekçesiyle söz konusu çekin taraflar arasındaki hasılat kirası nedeniyle verildiğini kabul ettiği, bu haliyle somut uyuşmazlığın davacı tarafça hasılat kirası bedeli olarak verilen çekten kaynaklandığı, kambiyo ilişkisinden kaynaklı herhangi bir uyuşmazlığın bulunmadığı, dava ve uyuşmazlığın niteliği, dayanılan sözleşmenin hasılat kira sözleşmesi olması gerekçesiyle, görevsizliğine karar verilmiştir.İSTİNAF SEBEPLERİ
:Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; 2022 Yılı ürün sezonu bitiminde davacı şirket yetkilisi (vekili) ... ile davalı ... 'in kira sözleşmesini imzalaması halinde kendisine müvekkilce, ... bank ... Şubesi, 10.05.2023 Keşideli, 200.000,00 TL bedelli, 16251 Numaralı çekin teslim edileceği hususunda mutabık kaldıklarını, m şirketin henüz kira sözleşmesinin imzalanmamış olması nedeniyle çekin teslimi yönünde bir iradesi yokken, iradesi dışında zorla el koymuş, iade etmediğini, bu nedenle Muğla Asliye Ticaret Mahkemesinin ████████ Esas sayılı dosyasında lehtarı ... , keşidecisi ... olan, ... bank ... Şubesi, 10.05.2023 keşide tarihli, 16251 Numaralı, 200.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davacı müvekkilin borçlu olmadığının tespitine ve dava konusu çekin iptali talep edildiğini, davanın çek nedeniyle açılan menfi tespit davası olup, uyuşmazlığın temelde kambiyo senedinden kaynaklandığı dikkate alındığında 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 4. Ve 5. maddesi maddeleri uyarınca uyuşmazlığın çözümünde Asliye Ticaret Mahkemesi görevli olduğunu ileri sürmüştür.GEREKÇE
:Somut olayda; Dava, kira sözleşmesi nedeni ile verildiği iddia edilen çeke ilişkin icra takibinden önce açılan menfi tespit istemi ve İİK. nun 72/2 maddesi uyarınca ihtiyati tedbir istemine ilişkindir.Davacı, davalı ile aralarında 01.01.2022-31.12.2022 tarihleri arası dönem için hasılat kira sözleşmesi bulunduğunu, 2023 yılı için de sözlü olarak kira sözleşmesi yapıldığını, yazılı kira sözleşmesinin imzalanması karşılığında verilmesi kararlaştırılan, menfi tespit davasına konu çekin bu aşamada davalı tarafça haksız olarak el konulmak sureti ile alındığını ileri sürmüştür.Davalı ise taraflar arasında 2022 yılına ait yazılı hasılat kira sözleşmesi bulunduğunu, söz konusu çekin davacının hasılat kira borcu nedeni ile kendisine verildiğini savunmuştur.HMK'nun 4.maddesinde kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıkların sulh hukuk mahkemesinde görüleceği düzenlenmiştir. Görev hususu kamu düzeninden olup, taraflarca ileri sürülmese dahi hakim tarafından kendiliğinden gözetilmesi gerekir. Olayda taraflar arasındaki sözleşme niteliği itibarı ile kira sözleşmesi olmakla, görevli mahkeme Sulh Hukuk Mahkemesidir.İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 23.Hukuk Dairesinin █████/2023 tarih ve █████████ Esas █████████ Karar sayılı kesin kararı ile de aynı gerekçelerle somut olaya dair İlk derece Mahkemesinin tedbir kararının kaldırılmasına karar verilmiştir.Dolayısıyla, taraflar arasında kira ilişkisi bulunduğu sabit olup; Davacının davasını ileri sürüş biçimine göre mahkemece görevsizlik kararı verilmiş olması doğrudur.Açıklanan nedenlerle davacının istinaf kanun yolu başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.KARAR
: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;Davacının istinaf kanun yolu başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanununun 353/b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,Alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcından peşin alınan 269,85 TL'nin mahsubu ile bakiye 462,15 TL'nin istinaf edenden tahsiline,İstinaf gider avansının artan kısmının istinaf eden tarafa iadesine,Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362/1-b maddesi uyarınca kesin olmak üzere 09.02.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.