tır şoförü sefer geçim ücretli uluslararası primi ödenmediğini izmir işçilik

Anahtar kelimeler: Tır Şoförü Sefer Geçim Ücretli Uluslararası Primi Ödenmediğini İzmir İşçilik

9. Hukuk Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 19. Hukuk Dairesi

SAYISI

: █████████ E., █████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: İzmir 4. İş Mahkemesi

SAYISI

: ███████ E., ███████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalıya ait işyerinde 26.05.1999-23.12.2022 tarihleri arasında uluslararası tır şoförü olarak aylık asgari ücret + sefer primi karşılığında çalıştığını, iş sözleşmesinin geçerli nedenler gerekçe gösterilerek feshedildiğini, işçilik alacaklarının ödenmediğini ileri sürerek kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, asgari geçim indirimi ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının uluslararası tır şoförü olarak iki dönem şeklinde çalıştığını, ilk dönem çalışmasının hak edişleri ödenerek 24.05.2002 tarihinde tasfiye edildiğini, ikinci dönem çalışmasının 28.05.2022-23.12.2022 tarihleri arasında gerçekleştiğini, iş sözleşmesinin ekonomik nedenlerle geçerli nedene dayanılarak feshedildiğini, ücretinin bordrolarda görünen ücret olduğunu, davacının tüm alacaklarının iş sözleşmesine uygun şekilde tahakkuk ettirilerek ücret bordrolarına yansıtıldığını ve banka hesabına ödendiğini, taleplerin zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacıya 2002 yılında yapılan kıdem tazminatının eksik ödenmesi nedeniyle 2002 yılı öncesi dönemin tasfiye edilmediğini kabul etmek gerektiği, ödenen miktarın fesih tarihine kadar işleyecek yasal faizi ile birlikte mahsubu gerektiği, tanık beyanları ve dosya kapsamına göre davacının ayda 1,5 sefer yaptığı ve sefer başı harcırahının 500,00 Euro olduğu, dolayısıyla hak ettiği harcırahın aylık net 750,00 Euro olduğu, davacının bakiye kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacaklarının bulunduğu, dosya kapsamı ve tanık beyanlarına göre ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının hesaplandığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; eldeki davada davacının iki dönem çalışması arasında 10 yıllık zamanaşımı süresi dolmadığından ve ilk dönem çalışması karşılığının tam olarak ödenmemesi nedeniyle ilk dönemin tasfiye edilmediğinin kabul edilmesinde hata bulunmadığı, yerleşik Yargıtay kararlarında uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağının kabul edildiği, dosyada dinlenen tanıkların da davacının asgari ücret + sefer başı primle çalıştığını ve ayda 1,5 sefer yaptığını doğruladıkları, sefer primi temel ücretin içinde kabul edildiğinden yıllık ücretli izin alacağı hesabında hata bulunmadığı ve hesaplama sırasında yıllık ücretli izin ödemesinin mahsup edildiği, davacının yurt dışında bulunduğu tarihlere denk gelen genel tatil günlerinde çalıştığının kabulü ile genel tatil ücreti alacağının hesaplanıp hüküm altına alınmasında hata bulunmadığı, ayrıca dinlenen davalı tanıklarının da davacının yurt dışında olduğunda genel tatil günlerinde çalıştığını doğruladıkları gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacının bakiye kıdem tazminatı ile ihbar tazminatı hakkı bulunmadığını,

2. Bilirkişi raporunda hükme esas alınan ücret ve tazminata esas ücret belirlemelerinin Yargıtay içtihatlarına aykırı olup tespitlerin hatalı, fahiş ve eksik incelemeye dayalı olduğunu,

3. Davacının bakiye yıllık ücretli izin alacağının bulunmadığını,

4. Görgü tanığı olmayan tanık beyanlarına istinaden ulusal bayram ve genel tatil günlerinde çalışıldığının ispatlanmasının mümkün olmadığını,

5. Alacakların zamanaşımına uğradığını,

6. Müvekkili lehine hüküm altına alınan vekâlet ücretinin eksik olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; aylık ücretin miktarı, davacının kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin alacağının bulunup bulunmadığı, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağının ispat ve hesaplanması, zamanaşımı ile vekâlet ücretine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Uluslararası alanda çalışan tır şoförlerinin ücretleri genelde asgari ücret ve sefere bağlı prim esasına göre belirlenmektedir. Bazı işveren uygulamalarında ise garanti ücret olarak adlandırılan asgari ücret ödenmeyip sadece sefere bağlı prim ödemesi yapılmaktadır. Bu ihtimalde de tır şoförünün ücreti salt sefer primlerinden oluşur.

Sefer primi, uygulamada harcırah olarak adlandırılmakta ve gidilen ülkeye göre değişkenlik gösterebilmektedir. Sözü edilen sefer primi, yol geçiş ücretleri ve diğer masraflar için verilen, Türkiye’ye dönüşte belge karşılığı kapatılan avanstan farklı olup tamamen işçiye ödenen ücret niteliğindedir. Yerleşik Yargıtay kararlarında da uluslararası alanda faaliyet gösteren tır şoförlerinin yasal asgari ücretle çalışmayacağı kabul edilmektedir.

Uluslararası taşımacılık işinde çalışan tır şoförünün aylık ücretinin tartışmalı olması durumunda, tarafların ikame ettikleri delillerle kesin bir sonuca ulaşılamaması hâlinde ilgili işçi ve işveren meslek kuruluşları ile gerektiğinde sendikalardan ücret araştırması yapılmalıdır. İşçinin çalıştığı süre içinde taşıma işini gerçekleştirdiği ülkeler belirtilerek sefer başına ne kadar ücret alabileceği belirlenmeli ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirmeye tâbi tutularak sonuca gidilmelidir.

Sefer primi hesabı yönünden işçinin aylık veya yıllık sefer sayılarının tartışmalı olması ve bu konunun diğer delillerle kesin olarak kanıtlanamaması durumunda işçinin yurda giriş ve çıkış kayıtları emniyet birimlerinden getirtilmeli ve buna göre değerlendirme yapılmalıdır.

Yurt dışı sefer primi, ücretin eki olmayıp ücret niteliğinde olmakla tazminata esas ücrette doğrudan dikkate alınır. Ücretin asgari (garanti) ücret ve sefer primi toplamından oluşması durumunda, işçinin ayda kaç sefer yaptığı belirlenerek aylık sefer primi ile asgari ücretin toplamı üzerinden tazminata esas ücret tespit olunur. Yurt dışına çıkış periyodunun değişkenlik göstermesi ve gidilen ülkeye göre sefer priminin değişmesi hâlinde, işçinin bir yılda yapmış olduğu seferlere göre aldığı prim tutarları toplamının bir güne bölünmesi suretiyle günlük tazminata esas ücret belirlenir.

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince, işyerinde uluslararası tır şoförü olarak çalışan davacının tanık beyanları ve dosya kapsamına göre ayda ortalama 1,5 sefer yaptığı kabul edilerek bilirkişi raporundaki hesaplamalara göre alacaklar hüküm altına alınmıştır. Ancak davacının yurda giriş çıkış kayıtları incelendiğinde davacının çalıştığı son bir yıl içinde 15 sefer yaptığı görülmektedir. Şu hâlde davacının aylık ortalama sefer sayısı 1,25'tir. Hesaplamalara esas alınacak ücretin bu tespite göre belirlenerek dava konusu alacakların yeniden hesaplatılması gerekmektedir. Eksik inceleme ve yanılgılı değerlendirme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalıdır.

3. İlk Derece Mahkemesince hükme esas alınan bilirkişi raporunda, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacağı tanık anlatımlarına göre hesaplanmıştır. Uluslararası tır şoförü olarak çalışan davacı işçiye ait yurda giriş çıkış kayıtları üzerinden inceleme yapılarak davacının yurt dışında olduğu süreye rastlayan ulusal bayram ve genel tatil günleri için hesaplama yapılması gerekirken, tanık anlatımlarına göre yapılan hesaplamaya itibarla karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

24.12.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.