kıymetini denizli idarî parasının lirası kabahatli hakimliği hakimliğinin adalet görüşü

Anahtar kelimeler: Kıymetini Denizli İdarî Parasının Lirası Kabahatli Hakimliği Hakimliğinin Adalet Görüşü

7. Ceza Dairesi █████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

HÂKİMLİĞİ : Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimliği

SAYISI

: █████████ Değişik iş

KARAR

: İtirazın reddi

KANUN YARARINA BOZMA YOLUNA BAŞVURAN

: Adalet Bakanlığının istemi üzerine Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı

TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ

: İlgili kararın kanun yararına bozulması

1567 sayılı Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında Kanun’un 3/3. maddesine aykırılık eyleminden dolayı kabahatli ... hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının 20.01.2023 tarihli ve ████████ idari yaptırım, ███████ sayılı kararı ile uygulanan 6.811,00 Türk lirası idarî para cezasına yönelik başvurunun reddine ilişkin Denizli 1. Sulh Ceza Hâkimliğinin 25.09.2023 tarihli ve ████████ değişik iş sayılı kararına yönelik itirazın Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13.10.2023 tarihli ve █████████ değişik iş sayılı kararıyla reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Adalet Bakanlığının, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (5271 sayılı Kanun) 309/1. maddesi uyarınca, 11.03.2024 tarihli evrakı ile kanun yararına bozma istemine istinaden düzenlenen, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 02.04.2024 tarihli ve KYB-██████████ sayılı Tebliğnamesi ile dava dosyası Daireye gönderilmekle, gereği düşünüldü:

I. İSTEM

Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının, 02.04.2024 tarihli ve KYB-██████████ sayılı kanun yararına bozma isteminin; “...Her ne kadar kabahatli ... hakkında █████/2020 tarihli ve 203521 00... 8 sayılı Gümrük Beyannamesi ile yapmış olduğu ihracata ait 36.326,40 USD tutarındaki bedeli 180 gün içinde yurda getirmediğinden bahisle 1567 sayılı Kanun'un

3. maddesinin 3. fıkrası uyarınca 6.811,00 Türk lirası idarî para cezasına yönelik başvurunun reddine karar verilmiş ise de;

İlgili mevzuat incelendiğinde;

1567 sayılı Kanun'un 3/1. maddesinde yer alan, "Cumhurbaşkanının bu Kanun hükümlerine göre yapmış olduğu genel ve düzenleyici işlemlerdeki yükümlülüklere aykırı hareket eden kişi, üçbin Türk lirasından yirmibeşbin Türk lirasına kadar idari para cezası ile cezalandırılır." şeklindeki,

Anılan Kanun'un 3/3. maddesinde yer alan, "Her türlü mal, kıymet, hizmet ve sermaye ithal ve ihraç edenler veya bu işlere aracılık edenlerden bu işlemlerinden doğan alacaklarını 1 inci maddeye göre alınan kararlardaki hükümlere göre ve bu kararlarda tayin edilen süreler içinde yurda getirmeyenler, yurda getirmekle yükümlü oldukları kıymetlerin rayiç bedelinin yüzde beşi kadar idarî para cezasıyla cezalandırılırlar. İdarî para cezasına ilişkin karar kesinleşinceye kadar alacaklarını yurda getirenlere, birinci fıkra hükmüne göre idarî para cezası verilir. Ancak, verilecek idarî para cezası yurda getirilmesi gereken paranın yüzde ikibuçuğundan fazla olamaz." şeklindeki,

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara ilişkin █████/2018 tarihli ve ... nolu Tebliğin 3. maddesinde yer alan, "Türkiye'de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller, ithalatçımın ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edilir veya getirilir. Bedellerin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez...." şeklindeki,

Anılan Tebliğ'in "Hesap kapatma, ihbar ve ek süre" başlıklı 8. maddesinde yer alan, "(1) Ticari amaçla mal ihracında, bedelleri yurda getirilme süresi içinde gelen ihracat ile il gili hesaplar aracı bankalarca kapatılır. (2) Süresi içinde kapatılmayan ihracat hesapları aracı bankalarca 5 iş günü içinde muamelenin safhalarını belirtecek şekilde yazılı olarak ilgili Vergi Dairesi Başkanlığına veya Vergi Dairesi Müdürlüğüne ihbar edilir. (3) İlgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce, ihbarı müteakip 10 iş günü içinde ilgililere hesapların kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderilir. Bu süre içinde hesapların kapatılması veya 9 uncu maddede belirtilen mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmesi gereklidir ..." ve

Anılan Tebliğ'in "Mücbir sebep halleri" başlıklı 9. maddesinde yer alan,“(1) Mücbir sebep kabul edilebilecek haller;

a) İthalatçı veya ihracatçı firmanın infisahı, iflası, konkordato ilan etmesi veya faaliyetlerini daimi olarak tatil etmesi, firma hakkında iflasın ertelenmesi kararı verilmesi, şahıs firmalarında firma sahibinin ölümü,

b) Grev, lokavt ve avarya hali,

c) İhracatçı veya ithalatçı memleket resmi makamlarının karar ve işlemleri ya da muhabir bankaların muameleleri dolayısıyla hesapların kapatılmasının imkânsız hale gelmesi,

ç) Tabii afet, harp ve abluka hali,

d) Malların kaybı, hasara uğraması veya imha edilmesi,

e) İhtilaf nedeniyle dava açılması veya tahkime başvurulması,

Mücbir sebep hallerinin tevsiki;

(a) ve (e) halinin yetkili mercilerden, (b) ve (ç) halinin, ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya mahalli odaca tasdik edilmiş olmak kaydıyla alıcı veya ithalatçı firmadan (harp ve abluka hali hariç), (c) halinin resmi makamlarımızdan, ithalatçının bulunduğu memleketin resmi makamlarından veya muhabir bankalardan, (d) halinin ise sigorta şirketlerinden, uluslararası gözetim şirketlerinden veya ilgili ülke resmi makamlarından alınmış belgelerle tevsik edilmesi şarttır.

(2) Mücbir sebep halleri ile ilgili olarak yurtdışından temin edilecek belgelerin dış temsilciliklerimizce veya Lahey Devletler Özel Hukuku Konferansı çerçevesinde hazırlanan Yabancı Resmi Belgelerin Tasdik Mecburiyetinin Kaldırılması Sözleşmesi hükümlerine göre onaylanmış olması gerekir.” şeklindeki düzenlemeler birlikte nazara alındığında,

Türk parasının kıymetinin korunması amacıyla Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerinde ihracat gerçekleştiren şirketlere yükümlülükler verildiği, bu kapsamda ihracat işlemlerinde ihracatçıların ihracat bedellerini fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirmesi ve bunu takip eden kurum nezdinde ihracat hesabının kapatılmasının sağlamasının gerektiği,

İhracat bedellerinin fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirilmemesi eyleminin 1567 sayılı Kanun'un 3/3. maddesinde, anılan Tebliğ'in "Hesap kapatma, ihbar ve ek süre" başlıklı 8. maddesinde yer alan yükümlülük ihlalinin ise anılan Kanun'un 3/1. maddesinde idari yaptırım altına alındığı,

Somut olayda, kabahatli vekili tarafından dosyaya ibraz edilen....Bankası A.Ş. ... Ticari Şubesinin █████/2022 tarihli ve 1378991 seri numaralı İhracat Bedeli Kabul Belgesinde, idarî yaptırım kararına konu edilen 36.326,40 USD bedelli ve 203521 00... 8 sayılı Gümrük Beyannamesi ile yapılan ihracata dair bedelin 33.326,40 USD'lık kısmının iki seferde █████/20 20... /███████ tarihlerinde havale şeklinde yurda getirildiği, .... Vergi Dairesi Başkanlığı .... Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından kabahatli şirkete █████/2020 tarihinde ihracata ait mal bedellerini yurda getirip getirilmediğinin belgelenmesi, bedeller yurda getirildi ise İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB)/ Döviz Alım Belgelerinin (DAB) asıllarının veya bir örneğinin hesabın kapatılmasını teminen gönderilmesi hususunda 90 gün süreli ihbarname gönderildiği, kabahatli şirket tarafından ise yasal süresinden sonra █████/2022 tarihinde ihracat hesabının kapatıldığına ilişkin bildirim yapıldığı,

Bu haliyle,

1- Kabahatli şirket tarafından ihracat bedelinin fiili ihraç (█████/2020) tarihinden itibaren 180 günlük süre içinde █████/20 20... /███████ tarihlerinde yurda getirildiği, ancak İlgili Vergi Dairesi Müdürlüğünce hesapların kapatılmasını teminen 90 gün süreli ihtarname gönderilmesine rağmen belirtilen süre içinde hesabın kapatılmadığı gibi anılan Tebliğin 9. maddesinde belirtilen mücbir sebep hallerinin ya da haklı durumun belgelenmediğinin anlaşılması karşısında, ihracata ait mal bedellerinin yurda getirilmesi nedeniyle kabahatli hakkında anılan Kanun'un 3/3. maddesi uyarınca idari yaptırım kararı uygulanamayacağı, ancak kabahatli ihracatçı tarafından vergi dairesince verilen 90 günlük ihtarname süresine rağmen ilgili evrakın süresinde ibraz edilmediği cihetle, kabahatli hakkında anılan Kanun'un 3/3. maddesi yerine 3/1. maddesi uyarınca idari yaptırım kararı düzenlenmesi gerektiği gözetilmeden, itirazın bu yönden kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde,

2-Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ (ihracat bedelleri hakkında)(tebliğ no: 2018-█████)'nin 3. maddesinde "Türkiye’de yerleşik kişiler tarafından gerçekleştirilen ihracat işlemlerine ilişkin bedeller, ithalatçının ödemesini müteakip doğrudan ve gecikmeksizin ihracata aracılık eden bankaya transfer edilir veya getirilir. Bedellerin yurda getirilme süresi fiili ihraç tarihinden itibaren 180 günü geçemez. Söz konusu bedellerin en az %80’inin bir bankaya satılması zorunludur." şeklindeki,

"Terkin" başlıklı 10. maddesinde "Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla;

a) 100.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, mücbir sebeplerin varlığı dikkate alınmaksızın beyanname veya formda yer alan bedelin %10’una kadar noksanlığı olan (sigorta

bedellerinden kaynaklanan noksanlıklar dahil) ihracat hesapları doğrudan bankalarca ödeme şekline bakılmaksızın,

b) 200.000 ABD doları veya eşitini aşmamak üzere, bu Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebep halleri göz önünde bulundurulmak suretiyle beyanname veya formda yer alan bedelin % 10’una kadar açık hesaplar ilgili Vergi Dairesi Başkanlığınca veya Vergi Dairesi Müdürlüğünce,

terkin edilmek suretiyle kapatılır.

(2) Her bir gümrük beyannamesi itibarıyla, 200.000 ABD doları veya eşitini aşan noksanlığı olan açık hesaplara ilişkin terkin talepleri bu Tebliğin 9 uncu maddesinde belirtilen mücbir sebepler ile haklı durumlar göz önünde bulundurulmak suretiyle Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından incelenip sonuçlandırılır." şeklindeki düzenlemeler nazara alındığında,

Kabahatli firmanın 36.326,40 USD tutarlı gümrük beyannamesinin 3.000,00 USD kısmının %5'i esas alınarak 1.500,00 USD karşılığı olan 1.125,00 Türk lirası idarî para cezası ile cezalandırılmasına, ancak 5326 Sayılı Kabahatler Kanunu'nun İçtima başlıklı 15.maddesinin 1.fıkrasında; "Bir fiil ile birden çok kabahatin işlenmesi halinde kabahatlere ilişkin tanımlarda sadece idari para cezası öngörülmüşse, en ağır idari para cezası verilir" denildiğinden, kabahatlinin 1567 sayılı yasanın 3/3 maddesi uyarınca en ağır ceza olan 6.811,00 Türk lirası idari para cezası ile cezalandırılmasına, karar verilmiş ise de; kabahatli şirket tarafından toplam ihracat bedeli olan 36.326,40 USD'nın % 80'i oranındaki bedelin bedelin bir bankaya satılmasının zorunlu olduğu, İhracat Bedeli Kabul Belgesinde ihracat bedelinin 33.326,40 USD'lık kısmını süresi içinde yurda getirildiği nazara alındığında, her ne kadar yatırılan miktarda 3.000,00 USD eksiklik bulunsa da, bu miktarın 2018-█████ sayılı Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'in 10 ve İhracat Genelgesi'nin 28. maddeleri uyarınca terkin sınırı içinde kaldığının anlaşılması karşısında, kabahatlinin yapmış olduğu ihracatın bedelini, ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde yurda getirdiği gözetilmeksizin, itirazın kabulü yerine yazılı şekilde reddine karar verilmesinde, isabet görülmemiştir.” yönündeki gerekçeye dayandığı anlaşılmıştır.

II. GEREKÇE

Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karara İlişkin Tebliğ'de (İhracat Bedelleri Hakkında) (Tebliğ No: 2018-█████) 31.12.2019 tarihinde değişiklik yapılması nedeniyle kabahat tarihinde yürürlükte bulunan düzenlemelerde; kanun yararına bozma istemine dayanan ihbarname içeriğindeki hususlardan (2) numaralı nedende yer verilen düzenlemelere nazaran bir kısım farklılıklar bulunmasına karşın, anılan Tebliğ'in belirtilen değişiklik öncesi yürürlükte bulunan 3/1 ve 10. maddelerindeki haline yer verilmesi ile gümrük beyanname tarihinin 21.02.2020 yerine 23.02.2020 olarak belirtilmesinin maddi yazım hatası olduğu kabul edilerek yapılan incelemede;

Kanun yararına bozma müessesesinin uygulanmasında, 5271 sayılı Kanun'un 309/3. maddesindeki

"Yargıtayın ceza dairesi ileri sürülen nedenleri yerinde görürse, karar veya hükmü kanun yararına bozar." şeklindeki düzenleme esas alınarak, kanun yararına bozma incelemesi, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki istem ve gerekçe ile sınırlı olduğu cihetle, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının ihbarnamesindeki talepler yerinde görüldüğünden istemin kabulüne karar vermek gerekmiştir.

2. Denizli 2. Sulh Ceza Hâkimliğinin 13.10.2023 tarihli ve █████████ değişik iş sayılı kararının 5271 sayılı Kanun’un 309/3. maddesi gereği, oy birliğiyle KANUN YARARINA BOZULMASINA,

5271 sayılı Kanun’un 309/4-d maddesi uyarınca, muteriz hakkında Denizli Cumhuriyet Başsavcılığının 20.01.2023 tarihli ve ████████ idari yaptırım, ███████ sayılı kararı ile uygulanan 6.811,00 Türk lirası idarî para cezasının kaldırılmasına, dosyanın, Hâkimliğine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına TEVDİİNE, 17.11.2025 tarihinde karar verildi.