tetkikatın bam esaskarar diyarbakir layihalar istenmiş hmknın yine evrak istinaf

Anahtar kelimeler: Tetkikatın Bam Esaskarar Diyarbakir Layihalar İstenmiş Hmknın Yine Evrak İstinaf

T.C. DİYARBAKIR BAM 6. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: █████████ - █████████

T.C.

DİYARBAKIR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

6. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: █████████

KARAR NO

: █████████

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: DİYARBAKIR ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

DAVANIN KONUSU

: Alacak

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

KARAR TARİHİ

: █████/2025

Taraflar arasında görülen davada İlk Derece Mahkemesince verilen kararın istinaf incelemesi davalı vekili tarafından istenmiş, 6100 sayılı HMK’nın 353. maddesi gereğince tetkikatın evrak üzerinde yapılmasına karar verildikten ve istinaf dilekçesinin süresi içinde verildiği anlaşılmış olmakla, dava dosyası için düzenlenen rapor ile istinaf sebepleri dinlendikten ve yine dosya içerisindeki dilekçe, layihalar, duruşma tutanakları, tüm belgeler okunup incelendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davacı vekili; müvekkili ile davalı arasında ...ilçesinde bir güzergahta döşenmek üzere parke taşı tahsisi üzerine satış sözleşmesi tanzim edildiğini,bu sözleşmeye göre müvekkili şirketin davalı tarafa ürün tahsis edeceğini, davalının da basiretli bir tacir olarak usulüne göre bu ürünleri kullanacağını, davalı tarafın öncelikle müvekkili şirkete gelerek parke taşlarını süresinden önce aldığını, davalı tarafından alınan parke taşlarının kullanım yönergesindeki makul bekleme süresine riayet etmeden ...Belediyesine ait bir işte müvekkilinin bilgisi dışında kullandığını, davalı tarafından kötüniyetle davranılarak ürünlere ilişkin hakedilen semenin ödenmediğini, müvekkili şirketin karşı tarafın istediği miktarda parke taşını ürettiğini, parke taşlarının götürülmeye hazır edildiğini, hazırlanan bu parke taşlarının üretildikten sonra 28 gün boyunca bekletilerek olgunlaşması ve oturtulması gerektiğini, aksi taktirde mukavemet testlerini geçecek hale gelemeyeceğini, davalı şirketin müvekkili tarafından üretim yapıldıktan hemen sonra gelip ürünleri götürmek istediğini, müvekkili tarafından kendilerine 28 günlük bekleme süresi hususu hatırlatılmış olsa da kendileri tarafından bu hususun kendileri tarafından bilindiğinin ve bekletip öyle kullanacaklarının beyan edildiğini, davalı tarafın onlarca kamyon dolusu malı müvekkili şirketten alıp götürdüğünü, basiretli bir tacir olan davalı tarafın 28 günlük mukavemet değerinin artması için beklenmesi gereken süreyi beklemeden parkeleri döşediğini, parke taşlarının tamamının davalı tarafından kullandığını, böylelikle davalı şirketin ...Belediye Başkanlığı ile arasında akdettiği işi icra ettiğini, davalı tarafın son gelen kamyondan numuneler alarak mukavemet testine gönderdiği, 8 cm ve 2,8 puan mukavemet puanı değerinde olması gereken parkelerin test sonucuna göre 8 cm ve 2,78 puan mukavemet değerinde çıktığını, daha sonra kötü niyetli olarak davalı tarafın müvekkili şirkete ...Noterliğinden bordür ve begonit taşların Çevre ve Şehircilik Bakanlığının mukavemet standartlarında olmadığını ve müvekkili şirketin gelip taşları söküp yenileri döşemesi yönünden ihtar gönderildiğini, kötüniyetli davalının teste götürürken özellikle en yeni gelen kamyonu götürmüş olmalarının dahi her şeyi açıkça ortaya koyduğunu, akabinde davalı şirketin ... isimli yetkilisi tarafından müvekkili şirketin yetkililerine ulaşıldığını ve müvekkili şirkete ihtarnameye cevap vermemeleri, bu ihtarı belediyeye açacağı bir dava için mecburen çektiklerini ve belediyenin hakedişlerini vermediği için mecburen bunu yaptıklarını belirttiğini, üstelik buna ilişkin olarak parke taşlarını ıslak olarak kendilerinin kabul ettiklerine ve sorumluluk kabul ettiklerine yönelik imzasız bir ibraname gönderdiklerini, zaten küçük bir yer olan ve tamamı birbirini tanıyan kişilerden oluşan ...ilçesinde davalı ile bir araya gelindiğini, bu esnada araya giren başka insanların da hatırıyla müvekkilinin hakedişin beklenmesi yönünde ikna edildiğini, bu nedenle bir süre beklenildiğini, ancak daha sonra müvekkilinin davalının bir kamyon dolu parkeyi kaldırıp sanki bütün parke taşlarının tamamı kalmış gibi tutanağa bağlamış olduğunu öğrendiğini, taraflarınca gidilip fotoğrafları çekilen alanın tamamının müvekkilinin davalıya verdiği parke taşlarıyla yapılmış olduğunun tespit edildiğini, üstelik salt fotoğraf çekmek ve tutanak tutmak için yapılan bir muvazaalı işlem olduğunu ...'ın bizzat kendisinin müvekkili şirket yetkilisine ikrar ettiğini, kendilerinin söylediğine göre istenilen standartta parke taşlarıyla değiştirdik diyebilmek ve belediyeden hakediş alabilmek için bu yola başvurduklarını izah ettiklerini, davalı tarafın halen müvekkili oyalamaya devam ettiğini, davalı tarafın parke taşlarının bedelini ödemediğini, daha sonra fiziki olarak sunacakları evraklardan da anlaşılacağı üzere davalı tarafın ödemelerde geciktiğini, bu gecikmelerin toplamı ve KDV ilave edildiğinde çıkacak meblağın ticari faiziyle beraber hesabı çıkarıldığı takdirde taraflarınca harç ikmal edilerek dava değerinin ıslah edileceğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 20.000,00 TL alacağın ürünlerin teslim tarihlerinden itibaren hesaplanacak ticari faizi/yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili; öncelikle husumet, derdestlik, zamanaşımı, hakdüşürücü süre, görev ve yetki itirazları bulunduğunu, dosyaya sunulan ...Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesi içeriğinde de görüleceği üzere davacının müvekkilinden alacaklı değil borçlu olduğunu, müvekkili şirket tarafından davacı şirketten ...Belediyesi parke taşı ile dekoratif yol ve kaldırım yapım işinde kullanılmak üzere Çevre Şehircilik (Bayındırlık) standartlarına uygun olarak yapılması sözleşme şartı olan muhtelif miktarlarda bordür ve begonit taş satın alındığını, bu siparişle ilgili olarak müvekkili tarafından davacıya işin nevi ve kullanılacağı yerlerin özelliklerinin belirtildiğini, buna göre üretim yapılmasının istendiğini, siparişe sözleşmenin de eklendiğinin davacı tarafın da kabulünde olduğunu, bu satın alıma ilişkin olarak 79.060,00 TL bedelli ve █████/2020 tarihli fatura düzenlendiğini, anlaşma sonrasında davacı tarafça sözleşme konusu üretimlerin müvekkiline teslim edildiğini, işbu malzemelerin ve nakliye masraflarının ödendiğini, müvekkilinin teminat karşılığı almış olduğu ihale doğrultusunda işçilik bedeli ödenerek ihale gereğince uygulanmasının yapıldığını, ancak ihaleyi veren idare olan ...Belediyesi ve Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan inceleme ve araştırmalarda alınan bordür ve begonit taşların Çevre Şehircilik (Bayındırlık) standartlarına uygun olarak yapılmadığının ve gerekli şartları sağlamadığının tespit edildiğini, Çevre Şehircilik (Bayındırlık) standartlarına uygun olarak üretim yapılmadığından dolayı İdare tarafından müvekkil şirkete belirtilen malzemenin sökülerek uygun malzemenin döşenmesi, aksi taktirde herhangi bir ödeme yapılmayacağının yazılı olarak bildirildiğini, müvekkili ile davacı arasındaki sözleşme gereği alınan malzemenin standartlara uygun olarak imal edilmiş olmasının sözleşme şartı olduğunu, bu hususa davacı tarafça riayet edilmediğini, bu nedenle davacı tarafa ...Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesinin keşide edildiğini, bu ihtarname ile "müvekkilin tarafınızdan satın aldığı malzemenin sözleşmeye ve standartlara aykırı olması ve ihale makamınca yeniden döşenmesinin istenmesinden dolayı, öncelikle iş bu ihtarın tebliğinden itibaren 3 iş günü içinde nakliye ve uygulama döşeme işçilik bedelleri dahil olarak uygun malzemenin temin edilerek tarafımıza iadesini, aksi taktirde sözleşmeye aykırı imalden kaynaklanan kısımların tarafımızca yapılarak, hem malzeme bedelinin, hem nakliye ve işçilik bedelinin hem de mahrum kalınan kar ile ihale bedelinin tarafımıza geç ödenmesinden kaynaklı olan ve diğer tüm zararların tarafınıza rücu edileceği" şeklinde ihtarname gönderilmesine rağmen müvekkili şirkete bir dönüş olmadığını, davacıdan alınan taşların söküldüğünü ve idarece kırıma gönderildiğini, buna ilişkin tutanaklar belediyeden celbedildiğinde durumun açıklığa kavuşacağını, müvekkilinin bahse konu işten dolayı hem satın aldığı taşları sökmek durumunda kaldığını, hem yeniden taş ve bordür satın alarak döşeme yaptığını, ayrıca işçilik ve nakliye masrafları da ödediğini, bu zararların tazmini için Diyarbakır Arabuluculuk Bürosuna ███████████ numaralı arabuluculuk başvurusunun yapıldığını, bu konuya ilişkin olarak dava açılması yoluna gidileceğini, yukarıda belirtilen ve davacının da tevil yoluyla ikrar ettiği üzere müvekkilinin satın aldığı malzemelerin standartların altında çıktığını, davacının standartları bilmiyor olmasının mümkün olmadığını, ayrıca hem taraflarınca sunulan hem de davacının sunmuş olduğu protokolde teklif koşulları olarak en başta üretimin bayındırlık standartlarına uygun olacağının belirtildiğini, buna rağmen davacı tarafından kötü niyetli olarak kendi kusurundan kaynaklı olarak dava açılmasının haksız ve hukuka aykırı olduğunu, her ne kadar dava dilekçesinde parke taşları kullanım yönergesindeki makul bekleme süresine ve müvekkiline bu konuda bildirim yapıldığı belirtilmiş olsa da bu konuya ilişkin olarak herhangi bir bildirim yapılmadığını, yazılı delille ispat şartı gereği davanın hiçbir aşamasında tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini, dosyada yazılı delil bulunmadığı gibi davacının iddia ettiği ibranamede de imza bulunmadığını, ibranamenin kim tarafından nasıl hazırlandığının dahi belirli olmadığını, bu nedenle ibranamenin hukuki hiçbir değerinin olmadığını, davacının duyuma dayalı ve tanıkla ispat etmeye çalıştığı diğer iddiaların ise hiçbir şekilde hukuki olmadığını, değer verilse bile kendi muvazaasına dayandığından iddiasına değer verilmeyeceğini beyan ederek davanın reddini gerektiğini savunmuştur.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk Derece Mahkemesince yapılan yargılama sonucunda; davanın parke taşı satış sözleşmesi gereğince teslim edilen ürün bedellerinin tahsili istemine ilişkin olduğu, davalı şirket ile dava dışı ...Belediyesi arasında imzalanan █████/2020 tarihli "Parke Taşı İle Dekoratif Yol ve Kaldırım Yapım İşi Sözleşmesi" kapsamında taraflar arasında satış sözleşmesi bulunduğu, davacı ile davalı arasında yapım işinde kullanılacak parke taşlarının tedariki hususunda sözlü anlaşma olduğu, ürünlerin davacı tarfından davalıya teslim edildiği, ürünlerin davalı tarafından yapım işinde kullanıldığı, ...Belediyesi tarafından düzenlenen geçici kabul tutanağına göre malzemenin test raporunda belirtilen standartları karşılamadığından davalı firmaya sahada döşediği parke taşı için herhangi bir ödeme yapılmadığı, ürünlerin mukavemet değerlerine uygun olması için 28 günlük bekleme süresi bulunduğu hususunun her iki tarafın kabulünde olduğu, satış sözleşmesinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda zamanaşımı süresinin 10 yıl olduğu, sözleşme ilişkisinin 2020 yılında kurulduğu, davanın 2022 yılında açıldığı, davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığı, taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin eser sözleşmesi olarak nitelendirildiği halde dahi davanın zamanaşımı süresi içinde açıldığı, dava dilekçesinin ekindeki tarafların kaşesi ve imzasının bulunduğu █████/2021 tarihli ibraname başlıklı belgeye göre davalı şirket yetkilisinin ...Belediyesine giden malzemeyi ıslak bir şekilde kabul ettiğinin yazılı olduğu, davacı tarafından üretimi yapılan parke taşlarının tarafların da kabulünde olduğu üzere mukavemet değerlerinin standartlara uygun hale gelmesi için 28 günlük bekleme süresinden önce kullanılmış olması nedeniyle ortaya çıkan zarara davalı tarafın katlanmakla yükümlü olduğu, davalının temerrüde düşürüldüğüne dair dosyada herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığı, 79.060,00 TL ürün bedelinin KDV hariç fiyat olduğuna dair davacı tarafın dosyaya sunduğu herhangi bir delil bulunmadığı gerekçesiyle davacı tarafın davalıdan satılan parke taşları karşılığı 79.060,00 TL alacaklı olduğunun kabulüyle ve taleple bağlı kalınarak davanın kabulüne, 20.000,00 TL'nin dava tarihi olan █████/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Karara karşı, davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

İstinaf kanun yoluna başvuran davalı vekili; İlk Derece Mahkemesince deliller toplanmadan, bilirkişi incelemesi ve yemin deliline başvurulmadan, taraflı ve eksik inceleme ile davanın kabulüne karar verildiğini, müvekkilinin delilerinin dikkate alınmadığını, ...Noterliğinin ...... yevmiye nolu ihtarnamesi ile davacının borçlu olduğunun ortaya konulduğunu, müvekkili şirket tarafından davacı şirketten Çevre Şehircilik (Bayındırlık) standartlarına uygun olarak yapılması sözleşme şartı olan muhtelif miktarlarda bordür ve begonit taş satın aldığını, istenilen özelliklerin belirtildiğini, anlaşma sonrası davacı tarafça sözleşme konusu üretimlerin müvekkili şirkete teslim edildiğini, ...Belediyesi ve Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan incelemede davacının teslim ettiği parke ve bordür taşlarının Çevre Şehircilik (Bayındırlık) standartlarına uygun imal edilmediğinin tespit edildiğini, dava dışı İdare tarafından anılan durumun yazılı olarak müvekkili şirkete bildirildiğini, bu nedenle ...Noterliğinin ... yevmiye nolu ihtarnamesinin keşide edildiğini, davacıdan alınan taşların sökülüp İdarece kırıma gönderildiğini, davacının bekleme süresine ilişkin bildirim yapmadığını, yazılı delil ile ispat şartı olduğundan tanık dinletilmesine muvafakat etmediklerini, ibranamede müvekkilinin imzasının olmadığını, ibranamenin müvekkiline bir kısım ödeme yapıldıktan sonra alındığını, bu durumda mahkemenin tespitinin yerinde olmadığını, hatalı hukuki nitelendirme sonucu verilen kararın ortadan kaldırılması gerektiğini, delillerin toplanmadan karar verilmesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek kararın kaldırılmasına, davanın tamamen reddine, dosya üzerinden karar verilmesinin mümkün olmaması halinde dosyanın yeniden yargılama yapılmak ve karar verilmek üzere İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE GEREKÇE:

6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinaf sebepleri ve kamu düzeni ile sınırlı olarak yapılan istinaf incelemesi sonunda;

Dava, satış sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Dosya içeriği ve toplanan delillerden; ...Belediye Başkanlığı ile yüklenici davalı .... Ltd. Şti. arasında "...Belediyesi Parke Taşı ile Dekoratif Yol ve Kaldırım Yapım İşi" için █████/2020 tarihinde 109.200,00 TL bedelle sözleşme imzalandığı, sözleşmeye göre işin bitim tarihinin █████/2020 olduğu, işin süresinin takvim günü olduğu, uzatılmış süreye göre işin bitim tarihinin █████/2020 olduğu, "......" antetli █████/2020 tarihli tarafların kaşesinin ve imzalarının olduğu protokole göre miktarı 400 tutarı 4.400,00 TL rengi kırmızı olan cinsi 50 cm bahçe bordür, miktarı 200 tutarı 2.600,00 TL rengi kırmızı olan cinsi 75 cm yol bordür, miktarı 500 tutarı 10.000,00 TL rengi beyaz olan cinsi 8 cm begonit taş ve miktarı 2500 tutarı 50.000,00 TL rengi siyah olan cinsi 8 cm begonit taş olan ürünlerin KDV dahil toplam tutarının 79.060,00 TL olduğu hususunda tarafların anlaştığı, davacı tarafından davalıya 8 cm begonit taş için.... tarihli .... fatura nolu 30.000,08 TL bedelli faturanın düzenlendiği, davacı tarafından davalıya 50 cm bahçe bordür renkli ve 8 cm begonit taş için .... tarihli .... fatura nolu 10.000,03 TL bedelli faturanın düzenlendiği, █████/2020 tarihinde davacı tarafın .....Bankası AŞ'de bulunan hesabından davalı tarafa ".....Hizmet İşleri İade" açıklamasıyla talimatsız EFT işlemi aracılığıyla 20.000,00 TL gönderdiği, davalı vekilinin █████/2022 tarihli cevap dilekçesinde "Anlaşma sonrasında davacı tarafça sözleşme konusu üretimler müvekkile teslim edilmiştir" şeklinde beyanda bulunarak ürünlerin tamamının müvekkili şirket tarafından alındığını kabul ettiği, █████/2020 tarihli yapım işleri geçici kabul tutanağına göre 8 cm yüksekliğinde normal çimentolu buhar kürlü beton parke taşı ile döşeme kaplaması yapılması (her ebat renk ve desende) 15.435.1005 pozunda belirtilen malzemelerin ekteki test raporunun ilgili standartları karşılamadığından yüklenici firmaya sahada döşemiş olduğu beton parke taşı için idare tarafından ödeme yapılmadığı, "...Belediyesi Parke Taşı ile Dekoratif Yol ve Kaldırım Yapım İşi" için yüklenici davalı tarafından kullanılan malzemelerin ilgili standartları karşılamadığına dair iki adet █████/2020 tarihli Diyarbakır Büyükşehir Belediyesi Ar-Ge Şube Müdürlüğü Yarmada Çekme Dayanım Deney Raporlarının davalı şirkete elden teslim edildiği, anılan durum üzerine davalı tarafından davacı tarafa tüm zararlarının tazmini için yasal yollara başvuracağına dair ...Noterliğinin ....... yevmiye nolu ihtarnamesinin keşide edildiği, dava dilekçesinin ekinde olan (UYAP sisteminde dava dilekçesinin ekindeki 113. sayfada) "İbraname" başlıklı tarafların kaşelerinin ve imzalarının olduğu █████/2021 tarihli yazıya göre davalı şirketin ihtarnameyi geri çektiği, ...Belediyesi tarafından kırıma gönderilen malzemenin davalı tarafından ıslak olarak alındığı anlaşılmaktadır.

Dosya kapsamının incelenmesinden, somut uyuşmazlıkta, her ne kadar davacı tarafça sadece 30.000,08 TL ve 10.00,03 TL bedelli iki adet fatura sunulmuş ise de, █████/2020 tarihli "Protokol" başlıklı ve tarafların kaşe ve imzasının bulunduğu belgede toplam satış bedelinin 79.060,00 TL olduğu, davacı vekilinin █████/2023 tarihli duruşmada da bu yönde beyanda bulunduğu, davalı tarafça da cevap dilekçesinde "Satın alıma ilişkin olarak, 79.060,00 TL bedelli █████/2020 tarihli fatura kesilmiştir. Anlaşma sonrasında davacı tarafça sözleşme konusu üretimler müvekkile teslim edilmiştir." denilerek hem sözleşme bedelinin hem de sözleşmeye konu malların teslim edildiğinin davalı tarafça kabul edildiği anlaşılmaktadır. Şu hâle göre, sözleşme bedelinin 79.060,00 TL olduğu ve sözleşme konusu malların davacı tarafından davalı tarafa teslim edildiği hususlarında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.

Öte yandan, İlk Derece Mahkemesinin █████/2022 tarihli duruşmasında davalı vekilinin "Satış sözleşmesi kapsamında alınan tüm parke taşlarının bedeli davacı yana ödenmiştir" şeklinde beyanda bulunarak, ödeme konusundaki ispat yükünü üzerine aldığı anlaşılmaktadır.

Somut olayda, davalı tarafın satım ilişkisini, parke taşlarının toplam bedelinin 79.060,00 TL olduğunu, malların müvekkili davalı şirkete teslim edildiğini inkar etmediğinden, dolayısıyla mezkur hususlar taraflar arasında ihtilafsız olduğundan, dava dilekçesinin ekinde olan (UYAP sisteminde dava dilekçesinin ekindeki 113. sayfada) "İbraname" başlıklı tarafların kaşelerinin ve imzalarının olduğu yazıya göre davalı şirketin ihtarnameyi geri çektiği, ...Belediyesi tarafından kırıma gönderilen malzemenin davalı tarafından ıslak alındığı anlaşıldığından, davalı tarafın bilirkişi ve yemin deliline başvurulmadan yerel mahkeme tarafından karar verildiğine dair istinaf sebebi dışındaki tüm istinaf itirazları yerinde görülmemiştir. Ancak;

1-) 6100 sayılı HMK m. 222(1) hükmü uyarınca; Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir. Somut olayda, dosya kapsamına göre; davacı ve davalı tarafın limited şirket olması hasebiyle 6102 sayılı TTK m. 124(1) hükmü uyarınca tüzel kişi tacir olduğu ve uyuşmazlığın her iki tarafın da ticarî işletmesi ile ilgili olması nedeniyle nispî ticarî dava olduğu hususunda tereddüt bulunmamaktadır. Bu durumda tarafların ticari defterleri Mahkemece de resen incelenerek sonuca gidilmesi mümkündür.

Somut olayda da, ödeme savunmasında bulunarak ispat yükünü davalının üzerine aldığı göz önünde bulundurularak, davalı tarafa bu konudaki ispat vasıtalarını (delillerini) sunması için süre ve imkân tanınması, ayrıca 6100 sayılı HMK 222. maddesindeki düzenleme uyarınca mahkeme ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden karar verebileceğinden, İlk Derece Mahkemesi öncelikle davalının ödeme iddiasının ispatı açısından tarafların ticari defterlerinin dosyaya ibrazı için süre vermeli, tarafları ticari defterlerini dosyaya ibraz etmesi halinde, davacı ve davalı defterleri üzerinde mali müşavir ve ticaret hukuku alanında nitelikli hesaplamalar uzmanı hesap bilirkişisinden oluşan heyet tarafından bilirkişi incelemesi yapılmak suretiyle, davalının ödeme iddiası değerlendirilip hâsıl olacak sonuca göre karar verilmesi gerekirken eksik inceleme ve araştırmaya dayalı karar verilmesi yerinde olmamıştır.

2-) Öte yandan; bir vakıayı ispat yükü kendisine düşen taraf, o vakıayı başka delillerle ispat edemezse, diğer tarafa yemin teklifinde bulunabilir. Yemin, taraflardan birinin davanın çözümünü ilgilendiren bir olayın doğru olup olmadığı konusunu, kanunda belirtilen usule uyarak, mahkeme önünde, kutsal sayılan değerlerle teyit eden ve kesin delil vasfı yüklenmiş sözlü açıklamalardır (█████/2017 tarihli ve 2015/2 E., 2017/1 K. sayılı YİBK). Bir ispat vasıtası olan yeminin konusu 6100 sayılı HMK'nın 225. maddesine göre, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır. Yemini kendisine ispat yükü düşen taraf teklif edebilir. Mahkemece tarafa yemin teklif etme hakkının hatırlatılması için, delil listesinde açıkça yemin deliline dayanılmış olması yeterlidir. Hangi maddi vakıanın çekişmeli olacağı başlangıçta belli olmadığından, tarafın dayandığı yemin deliliyle hangi maddi vakıayı ispat edeceğini ayrıca mahkemeye bildirmesi gerekmemektedir. Hakim, tarafın iddiasını, yazılı delillerle ispat edemediği kanaatine vardığı takdirde, tarafa, dayandığı yemin delilini de resen hatırlatmalıdır. Aksi halde, tarafın tüm delilleri toplanıp değerlendirilmemiş olur (Yargıtay 3. HD'nin █████/2023 tarih ve █████████ E., ████████ K. sayılı kararı). Başka bir ifadeyle, tarafın yargılamanın başında hangi maddi vakıanın yemin deliliyle ispat edileceğini delil listesinde somutlaştırması mümkün olmadığı gibi, 6100 sayılı HMK’nın 31. maddesinde düzenlenen hâkimin davayı aydınlatma ödevine göre de açıkça yemin deliline dayanan tarafa yemin teklif etme hakkının hatırlatılması gereklidir (Yargıtay HGK'nın █████/2022 tarihli ve ███████-799 E., ████████ K. sayılı kararı).

Somut olayda da ödeme hususunda ispat yükü kendisinde olan davalı taraf, cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayanmıştır. Bu durumda, yukarıda (1) numaralı paragrafta izah edilen hususlar çerçevesinde yapılacak araştırma ve inceleme sonucunda davalı tarafın ödeme olgusunu yazılı delillerle ispat edemediği ihtimalinde, İlk Derece Mahkemesince davalının ispatta dayandığı yemin delili çerçevesinde gerekli hatırlatma ve teklif yapılması ve sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, davanın bu yönüyle de eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesinde de isabet bulunmamaktadır.

Yukarıda anılan gerekçelerle, 7251 sayılı Kanun'un 35. maddesi ile değişik 6100 sayılı HMK'nın 353 maddesi gereğince, uyuşmazlığın çözümünde etkili olabilecek ölçüde önemli delillerin toplanmamış ve değerlendirilmemiş olması nedeniyle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca davalı tarafın istinafına atfen kaldırılmasına, yukarıda belirtildiği şekilde araştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre karar verilmek üzere dosyanın Mahkemesine gönderilmesine dair aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

H Ü K Ü M

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-) Davalı vekilinin istinaf isteminin KISMEN KABULÜNE, İlk Derece Mahkemesinin yukarıda anılan kararının davalı tarafın istinafına atfen 6100 sayılı HMK m. 353(1)-a-6 hükmü uyarınca KALDIRILMASINA,

2-) Gerekçede belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

3-) 492 sayılı Harçlar Kanunu’na ekli (1) sayılı tarife gereğince, peşin alınan istinaf karar ve ilâm harçlarının davalıya İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

4-) İstinaf kanun yoluna başvuran davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin İlk Derece Mahkemesince hükümle birlikte DEĞERLENDİRİLMESİNE,

5-) İstinaf incelemesi duruşma açılmadan yapıldığından davalı lehine vekâlet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6-) 6100 sayılı HMK'nın 7035 sayılı Kanun ile değişik m. 359(4) maddesi uyarınca Dairemiz kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda, 6100 sayılı HMK'nın m. 353(1)-a ve 362(1)-g hükümleri gereğince KESİN olmak üzere oy birliği ile karar verildi.█████/2025

Bu evrak 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.