santicltdşti batı göremezliğe san kalmak uğradığını kazası kaydıyla fazlaya şti

Anahtar kelimeler: Santicltdşti Batı Göremezliğe San Kalmak Uğradığını Kazası Kaydıyla Fazlaya Şti

10. Hukuk Dairesi ██████████ E. , ██████████ K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 29. Hukuk Dairesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara Batı 1. İş Mahkemesi

SAYISI

: ████████ E., ████████ K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı ve davalı ... San.Tic.Ltd.Şti. vekilleri tarafından temyiz edilmekle;kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili asıl dava dilekçesinde; 28.07.2016 tarihinde meydana gelen iş kazası sonucu sürekli iş göremezliğe uğradığını belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 15.000 TL maddi, 70.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 28.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılar ... San. Tic. Ltd. Şti. ve ... San. Tic Ltd. Şti.'den müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

Davacı vekili birleşen dava dilekçesinde, tahsilde tekerrür olmamak ve davalı ... şirketi yönünden poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla şimdilik 15.000 TL maddi, 70.000 TL manevi tazminatın kaza tarihi olan 28.07.2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalı ... şirketi ve asıl dosya davalılarından müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini istemiş ;21.7.2020 tarihli dilekçesiyle maddi tazminata ilişkin talebini 385.485,95 TL olarak arttırmıştır.

II. CEVAP

Davalı ... San. Tic. Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, kazanın davacının kusuru ile gerçekleştiğini, sürekli iş göremezlik oranına itiraz ettiklerini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... San. Tic Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde, husumet itirazında bulunarak müvekkili şirketin ihale makamı olduğunu ve diğer davalı şirkete ihale ile verilmiş olan bir işin bulunduğunu, davacının müvekkilinin işçisi olmadığını belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı ... AŞ vekili cevap dilekçesinde, davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte işveren sorumluluk sigorta poliçesi ile 14.12.2015- 14.12.2016 tarihleri arasında poliçede yer alan sürekli sakatlık teminatı kapsamında sorumluluklarının sigortalı işverenin kusurlu olması halinde ve kusuru oranında şahıs başına 250.000,00 TL olduğunu belirterek davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile " ███████E. sayılı esas dosyası ile Ankara Batı 5. İş Mahkemesinin ███████ E. ███████ K sayılı birleşen dosyası bakımından davanın kısmen kabul kısmen reddi ile , 9.981,22 TL geçici işgöremezlik zararı, 373.668,24 TL sürekli işgöremezlik zararı olmak üzere toplam 383.649,46 TL maddi tazminatın davalılar ... Sanayi Tic. Ltd. Şti. ve ... bakımından iş kazası tarihi 28.07.2016 tarihinden, davalı ... bakımından birleşen dava tarihi olan 14.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, (tahsilde tekerrüre esas olmamak üzere davalı ... şirketlerinin sorumluluğunun poliçe limitleri ve ile sınırlı tutularak birleşen dosya dava tarihi olan 14.02.2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle ); 70.000,00 TL manevi tazminatın kaza tarihi 28.07.2016 tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalı .... San Tic. Ltd. Şti. ve davalı .... Sanayi Tic. Ltd. Şti’den müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin taleplerin ayrı ayrı reddine" karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı ve davalı ... Makina..Ltd. Şti vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde özetle ;kusuru bulunmayan davacıya %20 oranında kusur yükleyen bilirkişi raporu esas alınarak hüküm kurulmasının hukuka aykırı olduğunu, davalılar arasında asıl-alt işveren ilişkisi olduğunun tartışma götürmeyecek kadar açık olduğunu, diğer davalı ... şirketi yönünden manevi tazminat talebinin reddedilmesinin hatalı olduğunu, kararın gerekçesi ile hüküm fıkrasının birbiri ile çeliştiğini, hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkilinin hesaplanan maddi zararı talebinin üzerinde olmasına rağmen davanın talebi gibi tam kabulü yerine, kısmen kabulüne karar verilmesinin hatalı olduğu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacının maddi zararının toplam 403.070,75 TL olup maddi tazminata ilişkin talebin toplam 385.485,95 TL olmasına rağmen yerel mahkemece ilk kararda hükmedilen miktardan daha düşük olacak şekilde 383.649,46 TL maddi tazminata hükmedilmesinin usul ve yasaya aykırı olduğu, geçici iş göremezlik süresinin hatalı belirlendiği, davalı lehine usuli kazanılmış hak oluşmamasına rağmen, bölge adliye mahkemesi kaldırma kararı doğrultusunda bilirkişi tarafından güncel asgari ücretlerin dikkate alınmamasının ve18.02.2020 tarihli hesap raporundaki bilinen dönem başlangıç ve bitiş tarihlerini değiştirmeden aynen kullanılarak davacı sigortalının maddi zarar tutarının hesaplanmasının hatalı olduğunu, geçici iş göremezlik, işlemiş dönem ve pasif döneme esas alınan ücretlerin hatalı olarak tespit edildiği ve ilk karara esas alınan ve lehine usuli kazanılmış hak doğuran hesap raporundan daha düşük miktarda maddi tazminat hesaplanmış olduğundan bu rapora itibar edilmesinin hukuka aykırı olduğunu, bakiye ömrün kaza tarihi itibariyle değil fiili durumu yansıtan rapor tarihi itibariyle hesaplanması gerektiği, vekalet ücreti ve yargılama giderinin hatalı belirlendiğini belirterek temyiz etmiştir.

Davalı ... San. ve Tic. Ltd. Şti. vekili temyiz dilekçesinde özetle, asıl işveren konumunda olmadığını, işi anahtar teslim verdiğini, yapılan işin, müvekkili şirketin asıl işi ya da asıl işe yardımcı işi niteliğinde de olmadığını, faaliyet konularının farklı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, iş kazasından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.

A) Davacı vekilinin manevi tazminat alacağına ilişkin temyiz istemi yönünden;

Miktar veya değeri kesinlik sınırını geçmeyen davalara ilişkin nihai kararlar, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 362. maddesi uyarınca temyiz edilemez. Temyize konu edilen miktarın kesinlik sınırının altında kalması hâlinde anılan Kanun’un 366. maddesi atfıyla aynı Kanun’un 352. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekir.

6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 110. maddesi kapsamında dava yığılması (objektif dava birleşmesi) kapsamında her bir talebin ayrı bir dava olduğu ve ayrı ayrı hüküm ve sonuç doğuracağı açıktır.

Dosya içeriğine göre temyize konu manevi tazminat miktarının Bölge Adliye Mahkemesi karar tarihi itibari ile kesinlik sınırı olan 378.290,00 TL'nin altında kaldığı anlaşıldığından davacı vekilinin temyiz itirazının miktardan reddine karar verilmiştir.

B) Davacı ve davalı ..Ltd.Şti vekillerinin maddi tazminat alacağına yönelik temyiz istemi yönünden ;

1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere temyiz kapsam ve sebeplerine göre davacı ve davalı ..Ltd. Şti.vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki sair temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. 4857 sayılı Kanun'un 2. maddesine göre bir iş sözleşmesine dayanarak çalışan gerçek kişiye işçi, işçi çalıştıran gerçek veya tüzel kişiye yahut tüzel kişiliği olmayan kurum ve kuruluşlara işveren, işçi ile işveren arasında kurulan ilişkiye iş ilişkisi denir.

İş Kanunu'nun 2. maddesinin 7. fıkrasına göre bir işverenden, iş yerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin yardımcı işlerinde veya asıl işin bir bölümünde işletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde iş alan ve bu iş için görevlendirdiği işçilerini sadece bu iş yerinde aldığı işte çalıştıran diğer işveren ile iş aldığı işveren arasında kurulan ilişkiye asıl işveren-alt işveren ilişkisi denir. Bu ilişkide asıl işveren, alt işverenin işçilerine karşı o iş yeri ile ilgili olarak bu Kanun'dan, iş sözleşmesinden veya alt işverenin taraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işveren ile birlikte sorumludur.

5510 sayılı Kanun'un 12/6. maddesi ile de asıl işveren, bu Kanunun işverene yüklediği yükümlülüklerden dolayı alt işveren ile sorumlu tutulmuştur.

4857 sayılı Kanun'un 2/7. maddesi ile işçilerin İş Kanunu'ndan, sözleşmeden ve toplu iş sözleşmesinden doğan hakları, 5510 sayılı Kanun'un 12/6. maddesi ile de Kurumun alacakları ve işçinin sosyal güvenlik hakkı daha geniş koruma-güvence altına alınmak istenmiştir. Aksi halde 48 57... sayılı Kanun'dan kaynaklanan yükümlülüklerinden kaçmak isteyen işverenlerin işin bölüm veya eklentilerini muvazaalı bir biçimde başka kişilere vermek suretiyle yükümlülüklerinden kaçması mümkün olurdu.

Asıl işveren ile alt işverenin birlikte sorumluluğu "müteselsil sorumluluktur". Asıl işveren, doğrudan bir hizmet sözleşmesi bulunmamakla birlikte İş Kanunu'nun 2. maddesinin 6. fıkrası gereğince alt işverenin işçilerinin iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle uğrayacakları maddi ve manevi zarardan alt işveren ile birlikte müteselsilen sorumludur. Bu nedenle meslek hastalığına veya iş kazasına uğrayan alt işverenin işçisi veya ölümü halinde mirasçıları tazminat davasını müteselsil sorumlu olan asıl işveren ve alt işverene karşı birlikte açabilecekleri gibi yalnızca asıl işverene veya alt işverene karşı da açabilirler.

Alt işverenden söz edebilmek ve asıl işvereni, aracının borçlarından sorumlu tutabilmek için bir takım zorunlu unsurlar bulunmaktadır.

a) İş yerinde işçi çalıştıran bir asıl işveren bulunmalıdır. Sigortalı çalıştırmayan “işveren” sıfatını kazanamayacağı için bu durumdaki kişilerden iş alanlar da aracı sayılmayacak ve anılan madde kapsamında dayanışmalı sorumluluk doğmayacaktır.

b) Bir başka işveren, işyerinde yürüttüğü mal veya hizmet üretimine ilişkin bir işte veya bir işin bölüm veya eklentilerinde iş almalı ve sigortalı çalıştırmalıdır.

c) İşverenlik sıfatını, alınan işte ve o iş nedeniyle sigortalı çalıştırılması sonucunda kazanmış olması aranacaktır. Bu kişinin diğer bir takım işyerlerinde çalıştırdığı sigortalılar nedeniyle kazandığı işverenlik sıfatının sonuca etkisi bulunmamaktadır.

d) İşverenden alınan iş, işverenin sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir iş yeri olarak değerlendirilebilecek nitelikte olmamalıdır, aksi halde iş alan kimse aracı değil, bağımsız işveren niteliğinde bulunacaktır.

e) İşin bütünü başka bir işverene bırakıldığında, iş anahtar teslimi verildiğinde veya işveren kendi iştigal konusu olmayan bir işi kendisi sigortalı çalıştırmaksızın bölerek ihale suretiyle farklı kişilere vermişse, iş sahibi (ihale makamı) Yasanın tanımladığı anlamda asıl işveren olmayacağından, bir alt-üst işveren ilişkisi bulunmayacaktır.

f) Alt işverenin aldığı iş, işverenin asıl işinin bölüm ve eklentilerindeki işin bir kesimi ya da yardımcı işler kapsamında bulunmalıdır. Asıl işverenden alınan iş, onun sigortalı çalıştırdığı işe göre ayrı ve bağımsız bir nitelik taşımaktaysa, işi alan kimse alt işveren değil, bağımsız işveren sayılacaktır. Bu noktada belirleyici yön; yapılan işin, diğerinin bütünleyici, yardımcı parçası olup olmadığıdır. İş yerindeki üretimle ilgili olmayan ve asıl işin tamamlayıcısı niteliğinde bulunmayan bir işin üstlenilmesi halinde, alt işverenden söz etme olanağı kalmayacak, ortada iki bağımsız işveren bulunacaktır. (Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 24.05.1995 gün ve 1995/9-273-548 sayılı kararı da aynı yöndedir.)

Dosya kapsamından ; davacının 28.7.2016 tarihinde fabrika binası inşaatında fabrikanın 4 metre yüksekliğinde istinat duvarının yapılması sırasında demir bağlama işi yapılırken iskeleden düşerek yaralandığı, kaza tarihinde ..Ltd.Şti işyerinden çalışmalarının bildirildiği, ... San. ve Tic. Ltd. Şti. ile ..... San. Tic. Ltd. Şti.arasında 28.06.2013 tarihinde imzalanan sözleşmenin içeriğinde sözleşme konusunun; “İşveren adına 1. Organize Sanayi Bölgesi... parselde yapılacak olan fabrika ilave imalatlarının müteahhit tarafından yapılması işi” olduğunun belirtildiği, 8. maddede keşifte belirtilen imalatların götürü bedel üzerinden yapılması işi olduğu, işveren onayından itibaren fabrika ve idari binanın 300 günde biteceği şeklinde belirtildiği, sözleşmenin 3. maddesinde, sözleşmenin ekleri olarak “tanzim edilen imalatlar keşif özeti” yer aldığı, Fabrika Betonarme İnşaatı Keşif Eki'nde; ".... Organize Sanayi bölgesinde bulunan fabrika inşaatı ile ... tarafından yapılacak işlere ait teklifin, kazı dolgu imalatları,fabrika temel ve kat betonarme imalatları, altyapı ve izolasyon imalatları, çelik konstrüksiyon imalatlarını kapsadığının belirtildiği, yine projenin ... Ltd.Şti tarafından hazırlandığı, işin yer tesliminden itibaren 300 gün içinde 4.500.000,00 TL bedelle yapılacağının belirtildiği görülmektedir.

Ticaret Sicil Kayıtlarında ... San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin amaç ve konusu, 03.01.1996 tarihli Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayınlanan ana sözleşmesine göre, “-Pik, Aliminyum, Bronz, Sarı, Sfero, Çelik ve hernevi döküm ve işlemesi,İştigal Konusu ile ilgili olarak hernevi mühendislik, mümessillik ve organizasyon hizmetleri ile ithalat ve ihracat işlerinin yapılması, Pik, Aliminyum, Bronz, Sarı, Sfero, Çelik ve benzeri hammaddelerden mamul üretimi yapabilir." şeklinde belirtildiği, SGK kayıtlarında ...Ltd. Şti. 'nin demir çelik ve sefro döküm imalatı mahiyetinde (yarı mamul demir ürünlerin dökümü, küresel grafit demir dökümü,dövülebilir dökme demir ürünleri dökümü, tüp, boru ve içi boş profil imalatı) tescil edildiği, . ..Ltd.Şti'nin ticaret sicil kayıtlarında faaliyet konusunun, zemin ve arazi hazırlama, kazı ve hafriyat işleri, prefabrik binalar için bileşenlerin alanda birleştirilmesi ve kurulması olarak belirtildiği ve SGK kayıtlarında iş yerinin prefabrik fabrika inşaatı mahiyetinde kapsama alındığı görülmektedir.

SGK Denetmen Raporunda, işveren olarak ... Ltd.Şti'nin %80 kusurlu olduğu, sigortalının %20 kusurlu olduğunun belirtildiği, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 10 Hukuk Dairesi █████████ E. ████████ K. ilamı ile kesinleşen rücuen tazminat davasında hükme esas alınan kusur raporunda, davalı ...Ltd.Şti. % 80 ve sigortalının % 20 oranında kusurlu olduğunun tespit edildiği, eldeki dosyada alınan 20.05.2019 tarihli kusur raporunda davalı ... Ltd.Şti'nin %80 kusurlu olduğu, davalı ... Ltd.Şti'nin faaliyet alanının metal döküm işleri olduğu, uzmanlığı olmayan ve faaliyet gösterdiği işler dışında bir iş olan inşaat işini sözleşme ile verdiği, bu nedenle işin sahibi konumunda olduğu, asıl alt işveren ilişkisi bulunmadığı, kazada kusuru bulunmadığı, davacının %20 kusurlu olduğu kanaatinin bildirildiği anlaşılmaktadır.

Somut olayda, yukarıda yapılan açıklamalar ve dosyadaki kayıtlar değerlendirildiğinde davalı ..Ltd. Şti. ile davalı ....Ltd.Şti. arasında asıl işveren alt işveren ilişkisi bulunmadığı anlaşılmakla davalı ... ..Ltd.Şti'nin müteselsil sorumluluğuna karar verilmesi isabetsiz bulunmuştur.

Öte yandan, 18.2.2020 tarihli kök hesap raporu ile davacının geçici iş göremezlik zararının 11.817,71 TL, sürekli iş göremezlik zararının 373.668,24 TL olarak hesaplandığı, davacı vekilinin bilirkişi raporuna süresinde itiraz ettiği, daha sonra raporda hesaplanan toplam 385.485,95 TL maddi tazminat yönünden 21.7.2020 tarihli talep arttırım dilekçesini verdiği, İlk Derece Mahkemesince 4.9.2020 tarihli ███████ 75... /1813 Karar sayılı karar ile 11.817,71 TL geçici işgöremezlik zararı, 373.68,24 TL sürekli işgöremezlik zararı olmak üzere toplam 385.485,95 TL maddi tazminatın tahsiline karar verildiği, anılan kararın davacı vekili tarafından maddi tazminata ilişkin istinaf sebepleri de ileri sürülerek istinaf edildiği, Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararından sonra alınan 7.1.2023 tarihli hesap raporunda, kök raporda daha önce geçici iş göremezlik süresinin hatalı olarak belirlendiği gerekçesiyle geçici iş göremezlik süresinin düzeltilerek, ancak işlemiş dönem sonunun değiştirilmeksizin davacının geçici iş göremezlik zararı olarak 9.981,22-TL, sürekli iş göremezlik zararı olarak 393.089,53-TL olmak üzere toplam 403.070,74-TL maddi tazminat alacağı bulunduğunun hesaplandığı anlaşılmaktadır.

İlk Derece Mahkemesince verilen 4.9.2020 tarihli ilk kararda hükmedilen geçici iş göremezlik zararının davalı tarafından açıkça istinaf sebebi olarak ileri sürülmemiş olması nedeniyle davacı lehine oluşan usuli kazanılmış hak gözetilmeden, mahkemece bölge adliye mahkemesinin kaldırma kararından sonra hesaplanan 9.981,22-TL tutara hükmedilmesi ve bu nedenle davalı lehine reddedilen tutar yönünden vekalet ücretine hükmedilmesi; ayrıca, davacının 18.2.2020 tarihli kök hesap raporuna somut itiraz nedenlerini açıklayarak itiraz ettiği ve mahkemece verilen ilk kararı istinaf ettiği dikkate alınmadan mahkemece güncel verilere göre yapılacak hesaplamayı hükme esas alarak karar vermek gerekirken, 18.02.2020 tarihli hesap raporunda esas alınan işlemiş (bilinen) devre yönünden davalılar lehine usuli kazanılmış hakkın oluşacağı gerekçesi ile karar verilmesi usul ve yasaya aykırı olup bozma sebebidir.

O halde, davacı vekilinin ve davalı ..Ltd.Şti. vekilinin bu yönleri amaçlayan temyiz itirazları kabul edilmeli ve Bölge Adliye Mahkemesinin istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin kararı kaldırılarak İlk Derece Mahkemesince verilen hüküm bozulmalıdır.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgililere iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,15.09.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.