2024/771 Sayılı Antalya 4. Asliye Ticaret Mahkemesi Kararı: Trafik Kazası Sonucu Rücuen Tazminat Davasının Reddi
Özet: Trafik kazası sonucu araç mahrumiyet bedeli talebiyle açılan tazminat davasında, davalı kusuru reddederken ZMMS poliçesi olduğunu savunmuştur. Mahkeme, tarafların tacir sıfatı taşımadığı ve davanın ticari işletmeleriyle ilgili olmadığı gerekçesiyle, Türk Ticaret Kanunu'nun ilgili maddeleri ve Yargıtay kararlarına atıfta bulunarak davanın ticari dava niteliğinde olmadığına hükmetmiştir.
T.C.
ANTALYA4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO
: ████████KARAR NO
: ████████DAVA
: Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen)DAVA TARİHİ
: █████/2023KARAR TARİHİ
: █████/2024Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Trafik Sigorta Sözleşmesi Kaynaklı Rücuen) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
: Davacı vekili Antalya ... Asliye Hukuk mahkemesine verdiği dava dilekçesinde özetle; Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalının sevk ve idaresindeki ... plakalı araç ile davacıya ait ... plakalı ... arasında maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, davalının tam kusurlu ve ticari araç sürücüsü olduğunu, davacının ise kazaya karışan aracı ile ... firmasından gelir elde ettiğini ileri sürerek davacının araçtan mahrum kaldığı döneme ait ... TL araç mahrumiyet bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP
: Davalı vekili Antalya ... Asliye Hukuk mahkemesine verdiği cevap dilekçesinde özetle; Meydana gelen kazada müvekkilinin kusuru bulunmadığını, müvekkilinin aracının ... tarafından ... - ... tarihli ... poliçe numarası ile ZMMS'nin bulunduğunu, davanın ... ihbarını talep ederek davanın reddini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava, haksız fiile dayalı maddi tazminat istemine ilişkindir.Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... tarih ... Esas ... karar sayılı ilamı ile davaya konu olan aracın ticari araç olduğunu ve ticari amaçla kullanıldığını ifade ettiği, davaya konu kazadaki araçların, şahsi kullanılan araçlar olmayıp davaya taraf müteşebbisler tarafından ekonomik yarar elde etmek için kullanıldığı dosya içeriğinden anlaşılmış olup davacının davasının görevsizlik nedeniyle usulden reddine karar vererek dosyayı mahkememize göndermiştir.... Vergi Dairesine, Antalya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı'na, Antalya Ticaret ve Sanayi Odası'na müzekkere yazılarak, davacı ... ve davalı ... için tacir araştırması yapılmış ve gelen yazı cevaplarında tarafların gerçek usulde işletme hesabına tabi ticari faaliyette bulundukları tacir sıfatı taşımadıkları anlaşılmıştır.Bir davanın ticari dava olup olmadığı TTK'nın 4. maddesinde gösterilen ilkelere göre belirlenmektedir.Ticari davalar, mutlak ticari davalar, nispi ticari davalar ve yalnızca bir ticari işletmeyle ilgili olmasına rağmen ticari nitelikte kabul edilen davalar olmak üzere üç gruba ayrılır. Mutlak ticari davalar TTK'nın 4/1-a bendi uyarınca; tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın TTK'da düzenlenen hususlardır. Mutlak ticari davalar, TTK'nın 4/1. maddesinde bentler halinde sayılmıştır. Bunların yanında Kooperatifler Kanunu (m.99), İcra İflas Kanunu (m.154), Finansal Kiralama Kanunu (m.31), Ticari İşletme Rehni Kanunu (m.22) gibi bazı özel kanunlarda belirlenmiş ticari davalar da bulunmaktadır. Bu guruptaki davaların ticari dava sayılabilmesi için taraflarının tacir olması veya ticari işletmeleriyle ilgili olması gibi şartlar aranmaz.TTK'nın 4/1. maddesi uyarınca nisbi ticari dava olması için, her iki tarafın tacir olması ve davanın ticari işletmelerinden doğması gerekir. Bu hükme göre bir davanın ticari dava sayılabilmesi için, hem iki tarafın ticari işletmesini ilgilendirmesi hem de iki tarafın tacir olması gereklidir. Bu şartlar birlikte bulunmadıkça, uyuşmazlık konusunun ticari iş niteliğinde olması veya ticari iş karinesi sebebiyle diğer taraf için de ticari iş sayılması davanın ticari dava olması için yeterli değildir. Ticari iş karinesinin düzenlendiği TTK’nın 19/2. maddesi uyarınca, taraflardan biri için ticari iş sayılan bir işin diğeri için de ticari iş sayılması, davanın niteliğini ticari hale getirmez. TTK, Kanun gereği ticari dava sayılan davalar haricinde, ticari davayı ticari iş esasına göre değil, ticari işletme esasına göre belirlemiştir. Hal böyle olunca, işin ticari nitelikte olması davayı ticari dava haline getirmez.Türk Ticaret Kanunu'nun 3.maddesinde; "ticari iş" kavramı açıklanmış ve "Bu Kanunda düzenlenen hususlarla bir ticari işletmeyi ilgilendiren bütün işlem ve fiiller ticari işlerdendir." denilmiştir.Ticaret hayatının temel öznesi olan "tacir" de yine işletme kavramı bağlamında tanımlanmış ve "bir ticari işletmeyi kısmen de olsa kendi adına işleten kişi"ye tacir deneceği TTK'nın 12/1.maddesinde belirtilmiştir.Türk Ticaret Kanunu tacir kavramını gerçek kişiler ve tüzel kişilerde ayrı ayrı ele almış, gerçek kişilerde tacir sıfatının kazanılması bir ticari işletmenin mevcut olması, bir ticari işletmenin işletilmesi ve ticari işletmenin kısmen de olsa o kişi adına işletilmesi unsurlarına bağlanmıştır. Tüzel kişi tacir kavramının kapsamı ise TTK'nın 16/1. maddesinde düzenlenmiştir.YARGITAY 20. Hukuk Dairesi ESAS NO
: ████████ KARAR NO: ████████ sayılı ilamında; "Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin ██████████ Esas - ██████████ Karar sayılı kararı ile "somut olaya bakıldığında ise; taraflar arasındaki ticari araç (kamyonet) satım sözleşmesi ile davacının ikinci el araba satışı işi ile uğraşan davalıdan kamyonet satın aldığı, gerçek kişi olan davacının TTK hükümlerine göre tacir sıfatına haiz olup olmadığının araştırılarak, tacir olması halinde uyuşmazlığın çözümünün yukarıdaki yasa hükümleri de gözetildiğinde asliye ticaret mahkemesinin görevi içinde olduğu, tacir sıfatını haiz olmadığında ise uyuşmazlığın 6502 sayılı Kanun kapsamında kalmadığından asliye hukuk mahkemesi olarak davanın görülmesi gerekir. O halde mahkemece, davanın taraflarının tacir olup olmamasına göre uyuşmazlıkta asliye ticaret mahkemesinin görevli olması halinde görevsizlik kararı verilmesi, değilse asliye hukukmahkemesinin görevli olması gözetilerek davaya devam edilmesi gerekirken bu husus göz ardı edilerek gerekli araştırma yapılmadan hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.'' denilerek bozulmuştur. Mahkemece yapılan inceleme sonucunda davacının tacir olduğu anlaşıldığına göre uyuşmazlığın ... Asliye Ticaret Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir." şeklinde karar verildiği;İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 18. Hukuk Dairesi DOSYA NO: ████████, KARAR NO: ████████ sayılı ilamında "....İhlalli geçişe konu araçların ruhsat kaydından anlaşıldığı üzere araçlar ticari kullanım amacına tahsisli iseler de bu durumun davanın niteliğini ticari dava niteliğine sokmak için yeterli olmadığı, davalının da tacir olması gerekmektedir.... "şeklinde karar verildiği görülmüştür.ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 13. Hukuk Dairesi ESAS NO: ████████, KARAR NO: ████████ sayılı ilamında; "....Somut olayda, davacı, davalı üzerine kayıtlı araç ile diğer davalının asli kusurlu olarak aracına çarptığını, kendisinin taşımacılık işi yaptığını ve aracı servis aracı olarak kullandığını,araçta meydana gelen hasarın giderilmesi süresince başka bir araç kiralamasından kaynaklanan zararının tazminini talep etmiştir. Davacının aracı ticari araç olmasına rağmen, davalıların tacir olmadığı ve uyuşmazlığın her iki tarafında ticari işletmesi ile ilgili husustan doğmadığından dava, mutlak ve nispi ticari dava niteliğinde olmadığı, uyuşmazlık haksız fiilden kaynaklanan zararın rucüan tazmini istemine ilişkin bulunduğundan uyuşmazlığın çözümünde genel hükümlerin uygulanması gerekeceğinden davanı asliye hukuk mahkemesi tarafından görülüp sonuçlandırılması gerektiğinin kabulü...." şeklinde karar verdiği görülmüştür.Yukarıda açıklanan kanun maddeleri ve emsal içtihatlar doğrultusunda; dava; TTK.nun 4/1-a-f bentlerinde sayılan mutlak ticari davalardan (tarafların tacir olup olmadığına bakılmaksızın) değildir. Taraflar hakkında vergi dairesinden getirtilen yazı cevapları ile gerçek usul işletme hesabına tabi olduğu, 1. Veya 2. Sınıf tacir ayrımına dahil olmadığı, beyanname vermediği ve 2. sınıf tüccarlara (esnaf) ilişkin hükümlere tabi olduğu ikinci sınıf tüccarın, tacir sayılmadığı, işletme hesabına göre defter tuttuğu anlaşılmaktadır.( İSTANBUL BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 44. HUKUK DAİRESİ DOSYA NO:█████████ KARAR NO: █████████). Her ne kadar davaya konu aracın ticari araç niteliğinde olduğu gerekçe gösterilmiş ise de; tek başına aracın ticari araç olmasının davaya ticari dava niteliği kazandırmadığından tarafların tacir sıfatının da bulunması gerekmektedir. Tarafların tacir olmadığı dolayısıyla davanın da hukuki niteliği itibariyle ticari dava olmadığı, bu nedenle uyuşmazlığın mahkememiz görev alanına girmediği anlaşılmıştır.Görev, 6100 Sayılı HMK’nın 1. maddesi hükmü gereği kamu düzenine ilişkin olduğundan mahkemece yargılamanın her safhasında kendiliğinden gözetilmelidir. Bu durumda, davanın Asliye Hukuk Mahkemesinin görevine girdiği gözetilerek mahkememizce karşı görevsizlik kararı verilmesi gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Ayrıntısı gerekçeli kararda açıklandığı üzere;1-Davanın 6100 sayılı Kanunun 114/1-c maddesi gereğince dava şartı yokluğu nedeniyle HMK'nun 115/2. Maddesi gereğince USULDEN REDDİ ile, Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, karar kesinleştikten sonra talep halinde dosyanın görevli ANTALYA NÖBETÇİ ASLİYE HUKUK MAHKEMESİNE GÖNDERİLMESİNE,2-Taraflardan birinin, H.M.K.'nun 20. Maddesi gereğince görevsizlik kararının kesinleşmesinden itibaren iki hafta içinde mahkememize başvurarak dava dosyasının görevli mahkemeye gönderilmesini talep edebileceği, aksi takdirde mahkememizce davanın açılmamış sayılacağına karar verileceğinin ihtarına,3-Yargılama giderlerinin görevli mahkemece dikkate alınmasına,4-Mahkememiz kararının istinaf edilmeden kesinleşmesi halinde olumsuz görev uyuşmazlığı oluşacağından dosyanın re'sen Antalya BAM ... Hukuk Dairesine gönderilmesine,Dair, davacı vekili ...'ın yüzüne karşı davalının yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. █████/2024Katip ...e-imzaHakim ...e-imza