Danıştay 13. Daire Başkanlığı'nın 2024/1148 Esas, 2024/2572 Karar sayılı, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın arsa ihalesi sözleşme iptali kararını inceleyen içtihat metni.
Özet: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın düzenlediği arsa müzayedesinde, davacının üzerine ihalesi bırakılan taşınmaz için, idarenin sözleşme imzalamaya davet yazısını usulüne uygun tebliğ etmediği gerekçesiyle, davacının sözleşme hakkının iptal edilmesi üzerine açılan davada, ilk derece mahkemesi davacıyı haklı bulmuş; Danıştay da, tebligatın usulsüzlüğü nedeniyle sözleşme hakkının iptalinin hukuka aykırı olduğuna hükmederek, ilk derece mahkemesi kararını onamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No
:█████████Karar No
:█████████TEMYİZ EDEN (DAVALI)
: ... Başkanlığı (E-Tebligat)VEKİLİ
: Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI)
: ...VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nın, Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla 17-18 Temmuz 2023 tarihlerinde düzenlediği "28 İlde 504 Muhtelif Arsa Müzayedesi" kapsamında 293 LOT numaralı Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı taşınmazın ihalesi üzerinde bırakılan davacı tarafından, ... tarih ve ... sayılı işlemin, süresinde sözleşme imzalamadığından bahisle sözleşme hakkının iptal edilmesine yönelik kısmının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: .... İdare Mahkemesi'nce verilen kararda; uyuşmazlığa konu taşınmazın satış ihalesi uhdesinde kalan davacıya iadeli taahhütlü tebligat ve SMS ile bildirim yapılmasına rağmen, 10 gün içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 15. maddesi uyarınca, davacının sözleşme hakkının iptal edilmesi üzerine, anılan işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı;Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 13. maddesine göre, davalı idarece, ihale sonucunun teklif sahiplerinin belirttiği adreslere iadeli-taahhütlü tebligat yoluyla ve şartnamede belirtilen cep telefonlarına sms ile bildirileceği, en yüksek teklif sahiplerince ihale sonucunun tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde arsa bedelinin ödenerek sözleşmenin imzalanması gerektiği, süresi içerisinde sözleşme imzalanmaması halinde ilgilinin sözleşme hakkının iptal edileceği;Bakılan davada, davalı idarece savunma dilekçesi ekinde sunulan ihale sonucunun tebliğine yönelik "yurtiçi haber alma kartı" incelendiğinde, tebligatın ... isimli kişi tarafından alındığı, davacı tarafından verilen beyan dilekçesinde anılan şahsı tanımadığının belirtildiği, haber alma kartında tebligatı alan kişinin davacıyla aynı evde ikamet edip etmediğine, davacıyla yakınlığının bulunup bulunmadığına, 18 yaşından büyük görünüp görünmediğine ve davacının evde bulunup bulunmadığına yönelik herhangi bir ibareye yer verilmediği, davalı idarenin 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nun 1. maddesinde sayılan idareler arasında yer aldığı ve davalı idarece yapılacak tebligatların anılan Kanun hükümleri uyarınca yapılması gerektiği dikkate alındığında, davacıya ihale sonucuna yönelik olarak usulüne uygun tebligat yapılmadığı, bu nedenle davacının ihale sonucunun tebliğinden itibaren 10 gün içerisinde sözleşme imzalamadığından söz edilemeyeceği anlaşıldığından, uyuşmazlığa konu taşınmaz için en yüksek teklifi veren davacının süresi içerisinde sözleşme imzalamadığından bahisle sözleşme hakkının iptal edilmesine yönelik dava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle hukuka aykırı bulunan dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından, davacının süresinde sözleşme imzalamadığı, taşınmazın en yüksek ikinci teklif sahibine satışının yapıldığı, ihalenin kesinleştiğinin iadeli posta yoluyla ya da imza karşılığı tebliğ zorunluluğun yapım ihaleleri için öngörüldüğü, dava konusu ihalenin ise arsa satışına ilişkin olduğu, davacıya SMS (kısa mesaj) yoluyla bildirim yapıldığı, ihale sürecinin Şartname'ye uygun yürütüldüğü ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Davacı tarafından, davalı idarenin Mahkeme kararına karşı istinaf kanun yoluna başvurduğu, istinaf başvurusunun tevil yoluyla temyiz başvurusu olarak değerlendirilemeyeceği, sözleşmeye davet yazısının usulüne uygun tebliğ edilmediği, Mahkeme kararının hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyize konu İdare Mahkemesi kararının gerekçeli onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesi'nce, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:ESAS YÖNÜNDEN
:MADDİ OLAY
:Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca, Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. aracılığıyla, 17-18 Temmuz 2023 tarihlerinde, "28 İlde 504 Muhtelif Arsa Müzayedesi" kapsamında düzenlediği ihalede Antalya ili, Manavgat ilçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parsel sayılı arsa vasıflı taşınmaz satış ihalesi 23.000.000,00-TL bedel ve %35 peşin-48 ay vade seçeneği ile davacı üzerinde bırakılmıştır.Davalı idarenin, ihale kararının onaylandığına ve ödenecek peşinat, ihale karar pulu ve damga vergisi tutarlarına yer vererek bu tutarların ödendiğine dair dekontlarla birlikte 1 Ağustos 2023-10 Ağustos 2023 tarihleri arasında saat 17.00'ye kadar İstanbul veya Ankara'da bulunan Hizmet Binasına gelinerek sözleşme imzalanması gerektiği yönündeki... tarih ve ... sayılı sözleşmeye davet yazısı, davacının bildirdiği adreste █████/2023 tarihinde ... isimli kişinin imzasına tebliğ edilmiştir.Davalı idarenin aynı hususları içeren SMS (kısa mesaj) bildirimi de davacıya █████/2023 tarihinde saat 10.52.23'te ulaşmıştır.Davacı tarafından, 750.000,00-TL tutarındaki katılım bedeli, ihaleden önce █████/2023 tarihinde; ihale bedeli üzerinden %4 oranındaki ek teminat tutarı olan 920.000,00-TL ve hizmet bedeli tutarı olan 552.000,00-TL, █████/2023 tarihinde; %35 oranındaki peşinat tutarı █████/2023 tarihinde; ihale karar pulu ve damga vergisi ise █████/2023 tarihinde yatırılmıştır.Davalı idarenin █████/2023 tarih ve 8017 sayılı yazısıyla, Satış Şartnamesi'nin 15. maddesi uyarınca, süresinde sözleşme imzalanmadığı nedeniyle katılım teminatının, ek teminat ve hizmet bedelinin irat kaydedildiği bildirilmiştir.Davacı vekili sıfatıyla ... tarafından █████/2023 tarihinde sözleşme imzalanmak üzere davalı idareye müracaat edilmiş, sözleşme imzalanma süresinin geçirildiğinin bildirilmesi üzerine, 10 Ağustos 2023 tarihinde davalı idareyle yapılan telefon görüşmesinde sözleşme imzalanmak üzere herhangi bir zaman gelinebileceği yönünde bilgi verildiğinden bahisle mağduriyetin giderilmesi talebiyle yazılı başvuruda bulunulmuştur.Davalı idarenin █████/2023 tarih ve 8727 sayılı yazısıyla, Satış Şartnamesi'nin 15. maddesi uyarınca, süresi içerisinde sözleşmenin imzalanmaması nedeniyle hakkının iptal edildiği, yatırılmış olan tutarların irat kaydedildiği bildirilmiştir.Bunun üzerine, █████/2023 tarih ve 8727 sayılı işlemin, süresi içerisinde sözleşme imzalanmaması nedeniyle sözleşme hakkının iptal edilmesine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT
:Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Satış, Devir, İntikal, Kiraya Verme, Trampa, Sınırlı Ayni Hak Tesisi ve Arsa Satışı Karşılığı Gelir Paylaşımı İhale Yönetmeliği'nin "Kesinleşen ihale kararlarının bildirilmesi" başlıklı 23. maddesinde, "(1) İhale Yetkilisince onaylanan ihale kararları, onaylandığı tarihi izleyen 5 iş günü içinde üzerinde ihale yapılana veya vekiline, imzası alınmak suretiyle tebliğ edilir. Tebliğ yazısının iadeli taahhütlü mektupla tebligat adresine gönderilmesi halinde mektubun postaya verilmesini takip eden yedinci günü, kararın istekliye tebliğ tarihi sayılır. (...); "Sözleşmeye davet" başlıklı 31. maddesinde, "(1) İhale üzerinde bırakılan istekliye 23’üncü madde uyarınca yapılan tebliği müteakip on gün içinde sözleşmeyi imzalaması hususu tebliğ edilir. Verilen süre içinde ihale üzerinde kalan isteklinin kesin teminatı yatırarak sözleşme imzalaması zorunludur. Aksi takdirde, protesto çekmeye ve hüküm almaya gerek kalmaksızın ihale üzerinde kalan isteklinin, varsa, geçici teminatı gelir kaydedilir. Bu durumda İdare, en uygun ikinci teklif fiyatının ihale yetkilisince uygun görülmesi kaydıyla, bu teklif sahibi istekli ile de sözleşme imzalayabilir. (...)" kurallarına yer verilmiştir.Toplu Konut İdaresi Başkanlığı Arsaları Açık Artırma İle Satış Şartnamesi'nin 13. maddesinde, "İhale sonucu, ihalenin onay tarihini takip eden ilk iş günü, EMLAK YÖNETİM tarafından alıcılara işbu şartnamede teklif sahibi tarafından belirtilen adreslerine iadeli-taahhütlü tebligat yolu ve işbu şartnamede belirtilen cep telefonlarına SMS (kısa mesaj) gönderilerek bildirilecek olup, bu tarihten itibaren 10 (on) gün içerisinde kabul edilen bedel; peşin ise tamamını nakden ve defaten, taksitli ise peşinat tutarını nakden ve defaten ödeyerek sözleşme imzalamak zorundadır. Alıcı ödemeyi, T.C. Ziraat Bankası'na müracaatla, Arsa Tahsilat Sistemine açıklama kısmında arsa numarasını (İDARE'ce oluşturulan ve ödeme sisteminde kullanılan, arsayı tanımlayan arsa kimlik numarası) vererek ödeme yükümlülüğündedir. Bu işlem için alıcının ilgili banka nezdinde bir hesabının bulunması gereklidir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinin tüm sorumluluğu Alıcıya aittir. Ödemelerin belirtilen şekilde yapılmaması durumunda satışın onaylanmayacağı Alıcı tarafından kabul edilmiş sayılır. Alıcı bu durum sonucunda İDARE'den herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder. Mücbir sebepler dışında süre uzatımı verilmeyecektir. Mücbir sebepler a) Doğal afetler, b) Kanuni grev, c) Genel salgın hastalık, d) Kısmi veya genel seferberlik ilanı, e) Gerektiğinde İDARE tarafından belirlenecek benzeri diğer haller"; 14. maddesinde, "Alıcı ile İDARE arasında sözleşme bağıtlanacak olup bu aşamada İDARE'nin teminat şartlarına uyulacaktır. Sözleşme aşamasında; 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu gereği satış bedeli üzerinden hesaplanan tutara ait yatırılması zorunlu olan ihale karar pulu (%5,69) ve sözleşme damga vergisi (%9,48) tutarını ödeyecektir. Alıcı ödemeyi, T.C. Ziraat Bankası'na müracaatla, Arsa Tahsilat Sistemine açıklama kısmında arsa numarasını (İDARE'ce oluşturulan ve ödeme sisteminde kullanılan, arsayı tanımlayan arsa kimlik numarası) vererek ödeme yükümlülüğündedir. Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesinin tüm sorumluluğu Alıcıya aittir. Ödemelerin belirtilen şekilde yapılmaması durumunda satışın onaylanmayacağı Alıcı tarafından kabul edilmiş sayılır. Alıcı bu durum sonucunda İDARE'den herhangi bir hak ve alacak talebinde bulunmayacağını kabul ve taahhüt eder. Alıcılar ödemelere ilişkin dekontları, EMLAK YÖNETİM'e teslim ettikten sonra satış sözleşmesi imzalamaya hak kazanacaklardır. (EMLAK YÖNETİM banka dekontlarını sözleşme ile birlikte İDARE'ye göndermek zorundadır.)"; 15. maddesinde, "Satın almaktan vazgeçen veya %4'lük teminat veya mal/peşinat bedeli ile damga vergisi ve karar pulu bedellerini T.C. Ziraat Bankası'na müracaatla Arsa Tahsilat Sisteminden yapmayan, süresinde yatırmayan veya yatırıp da süresinde sözleşmesini imzalamayan teklif sahibinin hakkı iptal edilerek, herhangi bir ihtara gerek kalmaksızın, yatırılan katılım teminatı ve %4'lük teminatı İDARE'ce irat kaydedileceği gibi, EMLAK YÖNETİM de tahsil ettiği %2 + KDV hizmet bedelini irat kaydedecektir. İDARE ve teklif verenden kaynaklanmayan nedenlerle, teklif alınan taşınmazın satılamaması ve/veya tapu devrinin gerçekleştirilememesi halinde, katılım teminatı ile birlikte EMLAK YÖNETİM tarafından tahsil edilen hizmet bedeli de teklif verene iade edilecektir." kuralları yer almıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Dosyanın incelenmesinden, anılan Yönetmelik ve uyuşmazlığa konu ihaleye ilişkin Satış Şartnamesi hükümlerine göre, ihale üzerinde bırakılan alıcıların sözleşme imzalaması gerektiği, davacının taşınmaza %35 peşin, geri kalan kısmı 48 ay vadeyle ödemek üzere teklif verdiği, sözleşme davet yazısının davacının bildirdiği adrese tebliğe çıkarıldığı, davacı tarafından Yurtiçi Alma Haberi Kartında tebliğ yapıldığı bildirilen kişinin tanınmadığı iddia edilmekte ise de davacıya 1-10 Ağustos 2023 tarihleri arasında sözleşmenin imzalanması gerektiği bildiriminin SMS (kısa mesaj) yoluyla da yapıldığı, davacının, sözleşmenin imzalanması için ödenmesi gereken ihale karar pulu ve damga vergisi bedelini sözleşmenin imzalanmasının son günü olan 10 Ağustos 2023 tarihinde yatırdığı hususları dikkate alındığında, davacının 10 Ağustos 2023 tarihine kadar sözleşme imzalaması gerektiğinden haberdar olduğu, peşinat ve diğer ödemeler yatırılmasına karşın davalı idarece belirlenen süreler içinde sözleşmenin imzalanmadığı, sözleşme imzalamak üzere vekil aracılığıyla 17 Ağustos 2023 tarihinde, süresinden sonra, davalı idareye başvurduğu anlaşıldığından, süresinde sözleşme imzalamaması nedeniyle taşınmazı satın alma hakkının iptal edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Öte yandan, davacı tarafından, Emlak Yönetim Hizmetleri ve Ticaret A.Ş. görevlilerinden biriyle yaptığı telefon görüşmesinde sözleşme imzalanması için gereken ödemelerin süresinde yatırılması halinde sözleşme imzalanması için herhangi bir günde gelinebileceğinin ifade edildiği iddia edilmekte ise de, gerçekleştirilen ihalede usül ve yaptırımların Şartname ile belirlendiği, ihaleye katılmak suretiyle, süresinde sözleşme imzalanması gerektiğinin ve imzalanmaması halinde karşılaşılacak yaptırımlara ilişkin şartların davacı tarafından kabul edildiği görüldüğünden davacının bu iddiasına itibar edilemeyeceği açıktır.Bu itibarla, davacıya ihale sonucuna yönelik olarak usulüne uygun tebligat yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle;1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca .... İdare Mahkemesi'nin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. DAVANIN REDDİNE,4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ...-TL ilk derece yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,5. Kullanılmayan ...-TL ilk derece aşamasındaki yürütmeyi durdurma harcının istemi hâlinde davacıya iadesine,6. 3.301,30-TL temyiz yargılama gideri ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idareye verilmesine,7. Posta giderleri avansından artan tutarın taraflara iadesine,8. Dosyanın anılan Mahkeme'ye gönderilmesine,9. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), █████/2024 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY
:Dosyanın incelenmesinden, Toplu Konut İdaresi Başkanlığı'nca, davacının, adresine çıkarılan tebligat ve SMS (kısa mesaj) yoluyla sözleşmenin 1 ilâ 10 Ağustos 2023 tarihleri arasında imzalanması gerektiği hususunda bilgilendirildiği, bu doğrultuda, ihaleden önce ödediği katılım bedelinden başka █████/2023 tarihinde, ihale bedeli üzerinden %4 oranındaki ek teminat ve hizmet bedelini, █████/2023 tarihinde, ihale bedelinin %35'i oranındaki peşinat tutarını ve █████/2023 tarihinde sözleşmenin imzalanması için gerekli olan ihale karar pulu ve damga vergisini yatırdığı, sözleşme imzalamak üzere vekili aracılığıyla █████/2023 tarihinde davalı idarenin hizmet binasına gelerek müracaatta bulunduğu ancak süresinde sözleşme imzalamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin tesis edildiği anlaşılmaktadır.İhaleye en yüksek teklifi veren davacının, taşınmazın satın alınması ve sözleşmenin imzalanmasına yönelik Şartname'de belirtilen yükümlükleri yerine getirdiği, █████/2023 tarihi itibarıyla peşinat tutarı ve sözleşmeye ilişkin karar pulu ve damga vergisini yatırdığı, dolayısıyla sözleşme imzalama iradesinin bulunduğu, nitekim █████/2023 tarihinde sözleşme imzalamak üzere davalı idareye başvurduğu, buna karşın, sözleşme imzalanması için idarece belirlenen sürenin, aşırı katı ve şekilci biçimde yorumlanarak, sırf sözleşmenin █████/2023 tarihine kadar imzalanmamış olması nedeniyle davacının taşınmazı satın alma hakkının iptal edilmesi ve yatırılan teminatın irat kaydedilmesinin hakkaniyete uygun olmadığı sonucuna varılmıştır.Bu itibarla, İdare Mahkemesinin dava konusu işlemin iptali yönündeki temyize konu kararının, belirtilen gerekçeyle onanması gerektiği oyuyla karara katılmıyorum.