Apartman kapıcısının eksik bildirilen hizmet süresi tespiti davasında, sosyal güvenlik hakkının korunması için resen araştırma gerektiren bozma kararı.
Özet: Hizmet tespiti davasında, davacının davalı apartmanda kapıcı olarak 2016-2018 yılları arasında çalıştığı ve sigorta primlerinin eksik bildirildiği iddiasıyla açtığı davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin kısmen kabul yönündeki kararlarının yeterli incelemeye dayanmadığı belirtilerek, davalı apartmanın karar ve gelir-gider defterleri, davacının ikamet kayıtları incelenmeli, ilgili dönemde apartmanda ikamet eden kiracılar, komşu kapıcılar, yöneticiler ve iş yeri sahipleri gibi tanıkların bilgisine başvurulmalı ve kısmi çalışma ihtimali de dahil olmak üzere davanın resen araştırma ilkesi doğrultusunda eksiksiz aydınlatılması gerektiği vurgulanmıştır.
MAHKEMESİ : Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi
SAYISI
: 2024/1840 E., 2025/1397 K.İLK DERECE MAHKEMESİ
: Diyarbakır 1. İş MahkemesiSAYISI
: 2022/105 E., 2024/196 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı feri müdahil Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin davalı sitede kapıcı olarak 05/01/20 16... /07/2018 tarihleri arasında aralıksız çalışmasına rağmen sigorta girişinin geç ve eksik yapıldığını ileri sürerek 05/01/20 16... /07/2018 tarihleri arasında eksik bildirilen hizmetlerinin tespitini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili ve feri müdahil ... vekili cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile İlk Derece Mahkemesince; davacının davalıya ait ".." numaralı iş yerinde, 13/07/2016-02/12/2016 tarihleri arasında 2016/7.ayda 18 gün, 2016/8.ayda 30 gün, 2016/9.ayda 30 gün, 2016/10.ayda 30 gün, 2016/11.ayda 30 gün, 2016/12.ayda 1 gün olmak üzere toplam 139 gün hizmet akdine dayalı olarak çalıştığı ve bunun kuruma bildirilmediği ile bildirilmesi gerektiğinin tespitine, fazlaya ilişkin talebin reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ve feri müdahil Kurum vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine; davalı ve feri müdahil Kurum vekillerinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriFeri müdahil davalı SGK vekili temyiz dilekçesinde özetle; davacının diğer dönemlerdeki bildirimlerinin eksiksiz olması karşısında, tespit edilen süredeki bildirimsiz çalışma iddiasının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu ve çalışmanın fasılalı nitelik taşıdığını ileri sürmüştür. Nizalı dönemin üzerinden uzun zaman geçmesi nedeniyle tanık beyanlarının tek başına ispat vasıtası sayılamayacağını, ayrıca 506 sayılı Kanun'un 79. ve 5510 sayılı Kanun'un 86. maddelerinde düzenlenen beş yıllık hak düşürücü sürenin mahkemece gözetilmediğini belirterek, eksik incelemeye dayalı Bölge Adliye Mahkemesi kararının bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve SonuçUyuşmazlık, davacının davalı sitede 05.01.2016-12.07.2018 tarihleri arası kapıcı olarak çalıştığına iddiasıyla açılan hizmet tespiti istemine ilişkindir.1.Davanın yasal dayanağı 506 sayılı Kanun'un 79/10. ve 5510 sayılı Kanun'un 86/9. maddeleri olup bu tür sigortalı hizmetlerin tespitine ilişkin davaların, kamu düzeniyle ilgili olduğu ve bu nedenle de özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesinin zorunlu ve gerekli bulunduğu açıktır. Bu çerçevede, hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyip, gerek görüldüğünde resen araştırma yapılarak kanıt toplanabileceği de göz önünde bulundurulmalıdır.2.Eldeki davada, davacı 05.01.2016-12.07.2018 tarihleri arası davalı apartman yönetimi nezdinde kesintisiz çalıştığını iddia etmekle, Mahkemece davanın kısmen kabul kısmen reddine dair hüküm tesis edilmiş olup verilen karar eksik inceleme ve araştırmaya dayanmaktadır. Mahkemece yapılması gereken öncelikle, davalı apartman yönetimine ait talep konusu dönemle sınırlı olmak üzere apartman karar defterlerinin öte yandan gelir gider defter ve kayıtlarının dosya kapsamına dahil edilerek, irdelenmesi gerekmekle, iş bu kayıtlarda davacıya yapılan ödemeler var ise çalışma konusu döneme ilişkin değerlendirmede nazara alınması gerekmektedir. Öte yandan, davacıya ait ikamet kayıtları celp edilmek suretiyle, davalı apartmanda yaşayıp yaşamadığı, şayet yaşadığı belirlemesi yapılırsa hangi tarihten beri ikamet ettiği hususu irdelenmelidir.3.Davacının kapıcılık yaptığını iddia ettiği apartmanda ikamet edip etmediği tespit edildikten sonra davacının davalı nezdinde çalışıp çalışmadığı araştırılması yapılırken; davalı apartmanda, talep konusu dönemde ikamet eden kiracılar, davalı apartmana o tarihte komşu olan diğer apartman kapıcıları, yöneticileri, komşu iş yeri sahipleri kapsama alınış tarihleri ve bildirge tarihinde anılan iş yeri çalışanları davalı Kurumdan ve davacıdan sorulmak suretiyle tespit edilerek, bilgi ve görgülerine başvurulmalıdır.4.Ayrıca, özel hayat ile çalışma hayatının içe içe olduğu gözetilerek re'sen araştırma ilkesi doğrultusunda davacının kısmi zamanlı çalışma hususu irdelenmeli; bu doğrultuda mahkemece davanın aydınlatılması yükümlülüğü kapsamında davacıdan davalı işveren nezdinde hangi işleri yaptığı, ihtilaf konusu dönem içerisinde davalı apartmanda çalışma şeklinin nasıl olduğu, gün içinde hangi işlerle uğraştığı sorularak taleplerini açıklaması istenmeli, komşu apartman kapıcıları, yöneticilerden, varsa görevi kapsamında alışveriş yaptığı komşu işyeri çalışanları saptanarak bu konuda da dinlenilmeli; davalı apartmanın büyüklüğü, kapasitesi ve yapılan işlere göre davacının davalı işyerinde yaptığı kapıcılık faaliyetini periyodik olarak hangi işler için hangi sıklıkta (saat/gün/ay) yaptığı ve bunun için ne kadar zaman harcadığı araştırılmalı, günde kaç saat hizmet verildiği, haftalık ve aylık çalışma süreleri belirlenmeli, 7,5 saatlik çalışmanın 1 iş gününe karşılık geldiği nazara alınarak, çalışmaya başladığı tarih de tereddütsüz ortaya konularak, uyuşmazlık konusu dönem yönünden hüküm altına alınması gereken aylık çalışma süresi belirlenmelidir.Bu maddi ve hukuki olgular göz ardı edilerek, eksik araştırma ve inceleme sonucu yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1.Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,27.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.