Konya Ticaret Mahkemesi, kooperatif üyeliği biten kişinin alacağını denkleştirici adalet ilkesiyle güncelleyerek belirleyen, bilirkişi raporları ışığındaki gerekçeli kararı.
Özet: Bu gerekçeli karar, kooperatif üyeliği sona eren bir murisin mirasçılarının, murislerinin kooperatife ödediği meblağın denkleştirici adalet ilkesi uyarınca güncel değerinin tahsilini talep ettiği alacak davasında; davalı kooperatifin zamanaşımı itirazlarına rağmen, bilirkişi raporlarıyla murise ait 38.000 TLlik orijinal alacağın güncel değerinin 522.958,97 TL ile 882.682,65 TL arasında hesaplandığı belirtilmiş, Yargıtay içtihatları ve denkleştirici adalet prensibi ışığında, hukuken geçersiz sözleşmelerden kaynaklanan sebepsiz zenginleşmenin adaletli bir şekilde tasfiye edilmesi gerektiği vurgulanarak, davacıların güncellenmiş alacak talebinin kabul edilmesi yönündeki gerekçeleri ortaya koymaktadır.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C.KONYA. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
:KARAR NOHAKİM
: ... ...KATİP
: ... ...DAVACILAR
: 1- ... - ...2- ... - ...3- ... - ...4- ... - ...VEKİLİ
:DAVALI
: ... - ... ...VEKİLİ
:DAVA
: Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle)DAVA TARİHİ
:KARAR TARİHİ
:GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
:Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Kooperatif Üyeliğinin Sona Ermesi Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:Davacılar vekili dava dilekçesinden özetle; Muris ...'ün davalı kooperatife ödemiş olduğu miktarın denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncel bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep ve dava ettiği görülmüştür.Davalı vekili tarafından sunulan cevap dilekçesinden özetle; Davacının talepleri zamanaşımına uğramış olup, reddi gerektiğini, Haksız ve dayanaktan yoksun davanın reddini, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep ettiği görülmüştür.Mahkememiz ara kararı gereğince dosyanın bilirkişi heyetine tevdii ile ..., ... ve ... tarafından düzenlenen bilirkişi heyeti raporundan özetle; " Davalı Kooperatifin tutulması zorunlu defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin muhasebe usul ve esaslarına göre yapıl olduğu, Davacı ...'e ait üyelik bilgilerinin karar defterinde yer aldığı, Davacı ...'ün davalı kooperatif üyeliğinden dolayı 38.000,00 TL alacağının olduğu, bu alacağın 35.000,00 TL'lik kısmının ... 30.12.2010 tarihli üye kayıt defterindeki ödemeden kaynaklandığı, daha sonra 3.000,00 TL'lik bir ödemeyle birlikte toplam alacağın 38.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Denkleştirici Adalet sistemi ile 30.12.2010 tarihindeki dava konusu olan 38.000,00 TL alacağın, 07.06.2024 tarihindeki değerinin; 882.682.65 TL olabileceği hesaplanmıştır." şeklinde müşterek rapor tanzim etmişlerdir.AYNI BİLİRKİŞİ EK RAPORDAN ÖZETLE; " Davacı ...'e ait üyelik bilgilerinin Kooperatif karar defterinde yer aldığı, Davacı ...'ün davalı kooperatif üyeliğinden dolayı 38.000,00 TL alacağının olduğu, bu tespit Kooperatif Ticari Defterlerinden yapılmış olup, bu alacağın 35.000,00 TL'lik kısmının ... 30.12.2010 tarihli üye kayıt defterindeki Mevlüt Bakır'dan virman şeklinde devir işleminden kaynaklandı; daha sonra 3.000,00 TL'lik bir ödemeyle ( kooperatif Ticari defterlerindeki kayda göre) birlikte toplam alacağın 38.000,00 TL olduğu tespit edilmiştir. Denkleştirici Adalet sistemi ile 30.12.2010 tarihindeki dava konusu olan 38.000,00 TL alacağın, 07.06.2024 dava tarihindeki değerinin; 882.682,65 TL, Denkleştirici Adalet sistemi ile 18.01.2016 tarihindeki dava konusu olan 38.000,00 TL alacağın, 07.06.2024 dava tarihindeki değerinin; 522.958.97 TL olabileceği hesaplanmıştır. " şeklinde kanaat bildirir ek rapor tanzim etmişlerdir.Mahkememiz dosyasına kazandırılan bilirkişi raporları taraflara usulüne uygun şekilde tebliğ edilmiştir.Davacılar vekilinin ıslah dilekçesi sunmuş olduğu görüldü.Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Muris ...'ün davalı kooperatife ödemiş olduğu miktarın denkleştirici adalet ilkesi gereğince güncel bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek temerrüt faiziyle birlikte davalıdan tahsilini talep ve dava etmiştir."Denkleştirici Adalet" düşüncesine dayandığı, denkleştirici adalet ilkesinin ise, haklı bir sebebe dayanmadan başkasının mal varlığından istifade ederek, kendi mal varlığını artıran kişinin elde ettiği kazanımı geri verme zorunda olduğu ve gerçek bir eski hale getirme yükümlülüğünü ifade ettiği, şu durumda; hukuken geçersiz sözleşmeler, sebepsiz zenginleşme kuralları uyarınca tasfiye edilirken, denkleştirici adalet kuralının hiçbir zaman göz ardı edilmemesi gerektiği, denkleştirici adalet kuralı gözetilerek sözleşme tarihinde satış bedeli olarak verilen paranın dava tarihi itibariyle ulaşacağı değerin tespitini içeren, ayrıntılı, gerekçeli, denetime ve hüküm kurmaya elverişli 06/02/2017 havale tarihli bilirkişi heyeti raporunda belirtildiği üzere davacının dava tarihi itibariyle talep edebileceği miktarın 691.274,03 TL olduğu , bu miktar üzerinden davanın kabulüne karar verilmesinin gerektiği, şeklinde ilk derece Mahkemesince değerlendirme yapıldığı, "...sözleşme geçersiz olduğundan iş bedeli alacağının denkleştirici adalet ilkesi uyarınca hesaplanıp hüküm altına alınmasında usul ve yasaya uygundur." demek suretiyle Yargıtay . H.D ... E, ... K sayılı ilamı ile onandığı,Yargıtay . H.D ... E, ... K sayılı ilamı da dikkate alınarak,Yargıtay . H.D 03/05/2004 tarih ... E, ... K. ... ; "...Haklar devir alana geçmiştir."Kooperatif hukukunda "açık kapı ilkesi" vardır bir sonraki üye, bir başka ifade ile devir alan, devir edenin halefidir devir alan hak ve yükümlülükleri devir edenin hak ve yükümlülüklerine sahiptir.Somut olayımızda da davacıların murisi, devir alan konumundadır. Ve evveliyatında davalı kooperatife üyelik kaydı yapılmıştır. Aynı şekilde devir eden (...'ta) de davalı kooperatifte üyedir ve ödemelerde bulunduğu dosya kapsamı ve bilirkişi raporu ile sabittir.Konya . Asliye Ticaret Mahkemesinin ... E, ... K sayılı ilamı ile; "a) S.S. ... Toplu İşyeri Kooperatifi Başkanlığı’na ait ... ’a ait üyelik haklarının davalı kooperatif tarafından davalı ...’e devrinin geçersizliğinin tespitine, b) Davacı tarafından vekiline ödenen 1.800 TL’nin davalılardan tahsiline yönelik talebi içerir davasının reddine, 2- Davacının üyelik tespitine ilişkin talebinin feragat nedeniyle reddine," şeklinde karar verilmiş olduğu görüldü.Bu durumda muris ... mirasçılarının, babalarının yaptığı ödeme nedeniyle dava açmakta haklı oldukları sonuç ve kanaatına varılmıştır.Ödeme kayıtları birbirini doğruladığından husumet itirazına itibar edilmemiştir.Konya . Ticaret Mahkemesinin kararının kesinleşme ve eldeki davanın açılış tarihine baktığımızda zamanaşımı defiine itibar edilmemiştir.Davacı yan AAÜT 16/2-c maddesine göre vekalet ücreti istenmişse de (Yargıtay . HD. ... E. - ... K. Ve Konya BAM . HD. ... E. - ... K. Sayılı ilamları) emsal kararlar dikkate alındığında reddine karar verilmiştir. İtibar edilmemiştir.TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile Davacıların, davasının KABULÜ İLE; 522.958,97 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıları miras payları oranında VERİLMESİNE, Konya . Noterliğinin 04/10/2021 tarih ve ... yevmiyeli mirasçılık belgesinin Mahkememiz kararının eki SAYILMASINA, dair Mahkememizce oluşan vicdani kanaat ile karar verilmiştir.HÜKÜM
: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;Davacıların, davasının KABULÜ İLE;1-522.958,97 TL'nin dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıdan alınıp davacıları miras payları oranında VERİLMESİNE,2-Konya . Noterliğinin 04/10/2021 tarih ve ... yevmiyeli mirasçılık belgesinin Mahkememiz kararının eki SAYILMASINA,3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 35.723,32-TL harçtan dava başında yatırılan 427,60TL peşin harç ile 8.742,98-TL ıslah harcının toplamı olan 9.170,58-TL'nin mahsubu ile bakiye 26.552,74-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA,4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 83.673,44-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,5-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan ilk yargılama harcı olan 916,00TL ile 8.742,98-TL Islah Harcı ve 11.551,00-TL bilirkişi ücretleri, tebligat, posta ve diğer masraflar olmak üzere toplam 21.209,98TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,6-Davalı tarafından yargılama gideri bulunmadığından bu hususta hüküm kurulmasına YER OLMADIĞINA,,7-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 3.600,00-TL arabulucu ücretinin 6235 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğinc davalıdan alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,8-Davacı tarafından dava başında yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/05/2026Katip ... Hakim ...