Konya BAM 5. Hukuk Dairesinin iflas nedeniyle sözleşme kapsamında verilen çeklerin ibraz ve ciro edilmesinin önlenmesi talepli ihtiyati tedbir istinaf kararı.
Özet: Bu hukuki evrak, bir şirketin, taraflar arasında akdedilen eser ve montaj sözleşmesi karşılığında karşı tarafa teslim ettiği, ancak işin ifa edilmemesi nedeniyle bağımsız bir borç doğurmadığını ileri sürdüğü 12 adet çekin bankaya ibrazının, takasa sunulmasının, ciro edilmesinin veya herhangi bir icra takibine konu edilmesinin önlenmesi amacıyla ihtiyati tedbir kararı verilmesi talebini içermektedir. Talep eden vekili, bazı çeklerin üçüncü bir şirkete ciro edildiğini belirterek, açılacak menfi tespit davası sonuçlanana kadar çekler üzerindeki her türlü tasarrufun durdurulmasını, ilgili banka ve kurumlara bildirim yapılmasını ve tehlike nedeniyle karşı taraf dinlenmeksizin acilen karar verilmesini talep etmiştir.

T.C. KONYA BAM 5. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: ... - ...

T.C.
KONYA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
5. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO
: ...
KARAR NO
: ...
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
BAŞKAN
: ... (...)
ÜYE
: ... (...)
ÜYE
: ... (...)
KATİP
: ... (...)
İNCELENEN DEĞİŞİK İŞ KARARIN
MAHKEMESİ
: Konya .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
D.İŞ KARAR TARİHİ
: 13/05/2026
NUMARASI
: ... D.İş Esas - ... D.İş Karar
İHTİYATİ TEDBİR
TALEP EDEN
: ...
VEKİLİ
: Av...
KARŞI TARAF
: (İFLAS NEDENİYLE) ......
VEKİLİ
: Av...
DAVANIN KONUSU
: İhtiyati Tedbir
İSTİNAF KARAR TARİHİ
: 11/09/2026
G. KARAR YAZIM TARİHİ
: 14/09/2026
İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen Değişik İş kararına yönelik ihtiyati tedbir talep eden vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş ve dosya istinaf incelemesi yapılmak üzere dairemize gönderilmiş olmakla 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 353. maddesi uyarınca dosya incelendi.
GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP, DÜŞÜNÜLDÜ
:
Talep eden vekili ihtiyati tedbir talep dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile karşı taraf ...... arasında 06.10.2025 tarihinde yazılı sözleşme akdedildiğini, sözleşmenin tarafları sözleşme metninde açık biçimde ...... ile ...... olarak gösterildiğini, sözleşme konusu iş; ...... Mah. ...... projesine ilişkin 383 adet PVC pencere, 264 adet PVC kapı ve 119 adet doğrama camı uygulamasına ilişkin yapım ve montaj işi olduğunu, sözleşme bedeli yaklaşık 4.700.000,00 TL (dört milyon yedi yüz bin Türk Lirası) olarak belirlendiğini, aynı tutar ...... tarafından düzenlenen tahsilat makbuzunda da kayıt altına alındığını, sözleşmenin ödeme planı kısmında, toplam 12 adet çekin sözleşme tarihi itibarıyla teslim alınacağı açıkça düzenlendiğini, dosyada mevcut makbuz ve yazışmalarla da müvekkilinin söz konusu çekleri karşı tarafa teslim ettiğinin sabit hale geldiğini, müvekkili şirket, sözleşme karşılığı olarak keşide ettiği çekleri ifa edilecek eser ve montaj işinin bedeli olmak üzere verdiğini, çeklerin teslimi bağımsız ve soyut bir borç doğurmak amacıyla değil, yalnızca sözleşme konusu edimin yerine getirilmesi beklentisiyle gerçekleştiğini, karşı tarafa mezkur sözleşme kapsamında teslim edilen çeklerin ise;
...... - ...... Çek Numaralı 20.01.2026 vadeli 410.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.02.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.03.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.04.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.05.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.06.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.07.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.08.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.09.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.10.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
...... - ...... Çek Numaralı 20.11.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı
...... - ...... Çek Numaralı 20.12.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı çekler olduğunu, müvekkili şirket ile karşı taraf ...... arasında akdedilen 06.10.2025 tarihli sözleşme kapsamında teslim edilen dava konusu çekler yönünden, dava şartı arabuluculuk süreci tamamlanıp akabinde açılacak menfi tespit davası sonuçlanıncaya kadar ihtiyati tedbir kararı verilmesine, bu kapsamda, dava konusu çeklerin bankaya ibrazının, takasa sunulmasının veya takasta bekleyenlerin tahsil edilmesinin, ciro ve sair devir işlemlerine konu edilmesinin, kambiyo senetlerine mahsus takip dâhil herhangi bir icra takibine dayanak yapılmasının önlenmesine, tedbir kararının, çeklerin işlem gördüğü ...... ilgili şubesine, dava konusu çeklerin takasa sunulduğu Kuveyt Türk Katılım Bankasına, gerekli görülürse Türkiye Bankalar Birliği Risk Merkezi’ne ve ilgili diğer kurumlara derhâl bildirilmesine; çek kayıtlarına tedbir şerhi işlenmesine, dava konusu çeklerin bir kısmının Parsal Metal isimli şirkete ciro edildiği bildirildiğinden, bu şirkete ve işlem gören banka/şubelere müzekkere yazılarak dava konusu çeklerin hangi numaralar olduğunun, hangi tarihte ciro edildiğinin, hangi hesap ve şubede takasa alındığının tespitine ve tedbir kararının bu çekler yönünden de uygulanmasına, çeklere dayanılarak açılmış veya açılacak kambiyo takibi yahut başka icra işlemleri bulunması hâlinde, tedbir kararının ilgili icra dairelerine bildirilmesine ve dava konusu çeklerin takip dayanağı yapılmasının önlenmesine, HMK m. 390/2 gereğince, çeklerin yeni kişilere ciro edilmesi ve tahsil işlemlerinin hızlandırılması tehlikesi nedeniyle karşı taraf dinlenmeksizin, dosya üzerinden ve ivedilikle karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesinin 12/05/2026 tarihli değişik iş kararında; "...Somut olayda; Talep dilekçesinin incelenmesinde ihtiyati tedbir isteyen tarafından taraflar arasında akdedilen sözleşme kapsamında çeklerin verildiği, aleyhine tedbir talep edilenin teslim edimini kararlaştırılan sürede yerine getirilmemesi sebebiyle çekin bedelsiz kaldığı, bu nedenle söz konusu çekin icra takibine konu edilmesi ya da başkaca hukuki yollara başvurulması halinde talep edenin zarara uğrayacağı iddia edilmiştir.
2004 Sayılı Kanunun 72/2. Maddesinde icra takibinden önce açılan menfi tesbit davasında talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebileceği ifade edilmiştir.
Taraflar arasında akdedilen sözleşme, talep edenin iddiası, talep dilekçesi ekinde yer alan belgeler ve 2004 Sayılı Kanunun 72/2 maddesi ile 6100 Sayılı Kanunun 389/1 maddesi de nazara alındığında ihtiyati tedbir isteyenin muhtemel haklarının güvence altına alınması yönünden gecikmesinde sakınca görülmesi nedeniyle ihtiyati tedbir talebinin çeklerin kambiyo senedi vasfı nazara alınarak sadece aleyhine ihtiyati tedbir istenilen yönünden kabulüne karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmış, yaklaşık ispat kuralı gereğince iddianın doğruluğu ağırlıklı olarak kabul edilmekle birlikte, aksinin mümkün olduğu ihtimali de göz önünde bulundurularak talep edilen alacak miktarının %20'si oranında teminat yatırmasına karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü açısından aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
3.Kişiler yönündeki talebin ise; davalı şirket ile 3. Kişiler arasında organik bağ/muvazaa iddiasının somut olmadığı, ayrıca bu yönde verilecek bir kararın mevcut delil durumu da gözetildiğinde kambiyo senedinin dolaşımını ve 3 kişilerin haklarını aşırı ölçüde kısıtlayacağı değerlendirilmekle reddine karar verilmiştir..." gerekçesiyle
1-Talep eden şirket vekilinin talebinin kısmen kabulü ile;
-...... - ...... Çek Numaralı 20.01.2026 vadeli 410.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.02.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.03.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.04.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.05.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.06.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.07.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.08.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.09.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.10.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı Çek
-...... - ...... Çek Numaralı 20.11.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı
-......-...... Çek Numaralı 20.12.2026 vadeli 390.000,00 TL tutarlı toplam: 4.700,000,00 TL %20'si olan 940.000,00TL nakdi teminat tutarını Mahkememiz veznesine yatırdığında veya muteber bir bankanın kesin ve süresiz nitelikteki teminat mektubunu Mahkememize ibraz ettiğinde ÜÇÜNCÜ KİŞİLER HARİÇ OLMAK KAYDIYLA;
(a) İCRA TAKİBİNİN BAŞLATILMASININ ÖNLENMESİNE YÖNELİK İHTİYATİ TEDBİR TALEBİNİN KABULÜ İLE Sadece aleyhine tedbir istenilen ...... tarafından ihtiyati tedbir isteyene yönelik icra takibi başlatılmasının ÖNLENMESİNE/DURDURULMASINA, bu hususta talep hakkında hakkında icra takibi başlatıldığının Mahkememize bildirilmesi halinde ilgili icra dairesine kararın infazı için müzekkere yazılmasına,
(b) Talep edenin ödeme yasağı konulması talebinin kabulü ile Sadece aleyhine tedbir istenilen ...... tarafından talebe konu çekin ödenmek üzere muhatap bankaya ibraz edilmesi halinde (3. KİŞİLER HARİÇ OLMAK ÜZERE ) çek bedelinin Sadece aleyhine tedbir istenilen ......'e ödenmemesine, bu hususta muhatap bankaya müzekkere yazılmasına, karar verilmiştir.
Talep eden vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; ihtiyati tedbir talep dilekçesindeki hususlar tekrarlanarak; yerel mahkemece reddedilen kısmın geçici hukuki korumanın amacını boşa çıkaracak biçimde dar kurulduğunu, istinaf başvurularının kabul edilen tedbirin kaldırılmasına değil; tam tersine mahkemenin kabul ettiği yaklaşık ispat düzeyinin ve açık zarar tehlikesinin, çekleri elinde bulunduran üçüncü kişiler bakımından da zorunlu sonucu olan kapsam genişletmesinin sağlanmasına yönelik olduğunu, somut olayda üçüncü kişiler yönünden tedbir talebinin varsayımsal değil, fiili tahsil tehlikesine dayandığını, müvekkilinin, karşılığını hiç alamadığı sözleşmesel edimler için vadesi geldikçe ödeme yaptığını, halihazırda vadesi gelen çeklerin ödendiğini, bir sonraki çekin vadesinin ise 20.05.2026 olarak yaklaştığını, tedbirin yalnız lehtar şirkete yöneltilmiş haliyle bırakılmasının, müvekkilinin aynı çekler nedeniyle üçüncü kişilere ödeme yapmasını önlemediğini, böyle bir korumanın, şeklen var fakat maddi olarak yok hükmünde olduğunu, ilk derece mahkemesi kararının gerekçesinin olayın fiili akışının karşılamadığını, muvazaa iddiasının somutluğu bakımından aranan eşik geçici korumanın niteliğiyle bağdaşır biçimde değerlendirilmesinin gerektiğini, muvazaa iddiasının somutluğu bakımından aranan eşik geçici korumanın niteliğiyle bağdaşır biçimde değerlendirilmesinin gerektiğini, tedbirin, yalnız lehtara yöneltilirse uyuşmazlığın esasını korumayacağını, ödeme ve tahsil kanalına yönelmesinin gerektiğini, tedbirin konusu kişiden ziyade çek ve ödeme hareketi olduğunu,
kambiyo senedinin dolaşımı ilkesi, somut ve yakın zarar tehlikesi karşısında mutlak bir ret gerekçesi olarak kullanılamayacağını, yaklaşık ispatın kabul edildiği yerde, üçüncü kişilere ilişkin araştırma yapılmadan kategorik ret kurulamayacağını,
mahkemenin kabul gerekçesinin, reddedilen kısım bakımından da aynı sonuca götürdüğüğünü, istinaf denetiminde yapılması gerekenin, tedbiri kaldırmak değil etkili hale getirten ibaret olduğunu belirterek istinaf başvurularının kabulü ile yerel mahkemenin 13.05.2026 tarihli değişik iş kararının kaldırılarak 1-Dava konusu olan ve ilk derece mahkemesi kararında tek tek gösterilen 12 adet çek yönünden, yalnız ...... bakımından değil, bu çekleri elinde bulunduran, ciro ile devralan, takasa sunan veya tahsil için bankaya ibraz eden üçüncü kişi cirantalar/hamiller yönünden de ödeme yasağı ve tahsilin önlenmesine ilişkin ihtiyati tedbir kararı verilmesine, 2-Bu kapsamda, dava konusu çeklerin muhatap bankaya ibraz edilmesi, takasa sunulması, takasta bekletilenlerin tahsil edilmesi, ciro ve sair devir işlemlerine konu edilmesi ile kambiyo senetlerine mahsus takip dahil herhangi bir icra takibine dayanak yapılmasının tedbiren önlenmesine, 3-Özellikle dosyada adı geçen Parsel Metal isimli şirkete, çeklerin takasa sunulduğu bildirilen bankalara, muhatap banka şubelerine ve gerek görülürse Türkiye Bankalar Birliği nezdindeki ilgili birimlere müzekkere yazılarak; dava konusu çeklerden hangilerinin kimde bulunduğunun, hangi tarihte ciro edildiğinin, hangi hesap ve hangi şube üzerinden tahsil/takasa konulduğunun sorulmasına, tespit edilen çekler bakımından tedbirin derhal uygulanmasına, 4-İlk derece mahkemesince belirlenmiş bulunan teminatın yeterli görülmemesi halinde, Bölge Adliye Mahkemesi’nce uygun görülecek şekilde tedbirin kapsamı ile orantılı ek/uyarlanmış teminat belirlenmek suretiyle de olsa üçüncü kişiler yönünden tedbirin tesisine, karar verilmesini talep etmiştir.
Dairemizce yapılan inceleme sonucunda
:
Dairemizce HMK'nın 355. maddesi kapsamında istinaf dilekçesinde belirtilen hususlarla sınırlı olmak üzere ve kamu düzenine ilişkin hususlar re'sen dikkate alınarak yapılan inceleme neticesinde;
Talep eser sözleşmesinden kaynaklanan sözleşmeden dönme nedeniyle iş bedeli olarak verilen çeklerin tedbiren icra takibine konu edilmemesi istemine ilişkindir.
Mahkemece talebin kısmen kabulü ile üçüncü kişiler hariç olmak üzere talep konusu çeklerin icra takibine konu edilmemesi yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmiş, karar davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
İhtiyati tedbirin şartlarını düzenleyen 6100 Sayılı HMK'nın 389/1. maddesine göre mevcut durumda meydana gelebilecek eğişme nedeniyle hakkın elde edilmesinin önemli ölçüde zorlaşacağından ya da tamamen imkânsız hale geleceğinden veya gecikme sebebiyle bir sakıncanın yahut ciddi bir zararın doğacağından endişe edilmesi hallerinde, uyuşmazlık konusu hakkında ihtiyati tedbir kararı verilebilir. Ancak hakim, tedbir kararı verirken uyuşmazlığı peşinen halleder nitelikte bir karardan çekinmelidir. Nitekim, bu tür tedbir kararları davanın sonucunda ulaşılmak istenilen yararın, davanın henüz başında elde edilmesi gibi bir sonuç doğurur.
HMK'nın 390/3. maddesinde ise, tedbir talep eden tarafın, dilekçesinde dayandığı ihtiyati tedbir sebebini ve türünü açıkça belirtmek ve davanın esası yönünden kendisinin haklılığını yaklaşık olarak ispat etmek zorunda olduğu belirtilmiştir. Tam ispata göre kolaylaştırılmış bu ispat ölçüsü çerçevesinde, tam kanaat değil, kuvvetle muhtemel, yaklaşık bir kanaat yeterli görülmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki yaklaşık ispat aranması, ispat kurallarının dışına çıkılarak her hangi bir emare ile yetinilmesi anlamına gelmez. Bu yüzden tedbir talep eden geçerli ispat kuralları çerçevesinde iddiasını yaklaşık da olsa ispat etmelidir.
Somut olayda davacı iş sahibi ile davalı yüklenici şirket arasında yapılan eser sözleşmesi kapsamında iş bedeli olarak verilen çekin ödemesinin durdurulmasına ilişkin ihtiyati tedbir talep edildiği talep edildiği anlaşılmaktadır. Davaya konu çekler, kambiyo senedi olmakla kambiyo senedinin dayanağı olan temel ilişkinin tarafları temel ilişkiden kaynaklanan hakları ve savunmaları birbirlerine karşı ileri sürebilirken temel ilişkiden bağımsız olan kambiyo senedinden doğan talep hakkına ise kambiyo hukuku icra edilecektir. Kambiyo hukuku kapsamında talep hakkı olanların temel ilişki nedeniyle talep hakları tedbiren engellenemeyeceğinden mahkemenin üçüncü kişilere yönelik tedbir talebini reddetmesi yerindedir.
Açıklanan nedenlerle mahkeme kararında bir isabetsizlik bulunmadığından ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince esastan reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;
1-Konya .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.İş Esas - ... D.İş Karar sayılı dosyasından verilen 12.05.2026 tarihli D.İş kararı usul ve esas yönünden hukuka uygun bulunduğundan ihtiyati tedbir talep eden vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b.1 maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,
2-İhtiyati tedbir talep edenden alınması gereken 732,00 TL istinaf karar harcı peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,
3-İhtiyati tedbir talep eden tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-İstinaf kararının İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğ edilmesine,
Dair; 6100 sayılı HMK'nın 362/1-f. maddesi uyarınca dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.11/09/2026
...
Başkan
...
¸e-imzalıdır.
...
Üye
...
¸e-imzalıdır.
...
Üye
...
¸e-imzalıdır.
...
Katip
...
¸e-imzalıdır.
¸Bu belge 5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu kapsamında Elektronik İmza ile imzalanmıştır.¸