ankara 3. asliye ticaret mahkemesinin elektrik arızası sonucu hard diskte kaybolan 2023 yılına ait e-defter ve berat dosyaları için zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin gerekçeli kararı.

Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin elektrik arızası sonucu hard diskte kaybolan 2023 yılına ait e-defter ve berat dosyaları için zayi belgesi verilmesi talebine ilişkin gerekçeli kararı.

Özet: Bir iş ortaklığı, 2024 yılında meydana gelen elektrik arızası sebebiyle muhasebe kayıtlarını barındıran hard diskte bulunan 2023 yılına ait ekim, kasım ve aralık dönemi e-defter ve berat dosyalarının mücbir sebep sonucu kurtarılamaz biçimde zayi olduğunu belirterek, durumun tespiti ve zayi belgesi verilmesini talep etmiştir; mahkeme, hasımsız açılan ve önceki bir kararın kaldırılmasıyla yeniden ele alınan davada, bilirkişi incelemesi yaptırmış ve arızalı hard diskin başka bir mahkemede olduğunun tespit edilmesi üzerine, delillerin değerlendirilmesi sürecini sürdürmektedir.

T.C. ANKARA 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2026/86 Esas - 2026/292

T.C.

ANKARA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: 2026/86

KARAR NO

: 2026/292

DAVALI

: HASIMSIZ

DAVA

: Zayi Belgesi Verilmesi

DAVA TARİHİ

: 17/12/2024

KARAR TARİHİ

: 15/04/2026

K.YAZIM TARİHİ

: 16/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Zayi Belgesi Verilmesi davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

DAVA

:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; İş Ortaklıklarının muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimlerinde 02.12.2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve içeriği donanım zarar gördüğünü, arızanın meydana geldiği donanım arasında İş Ortaklıklarının muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard disk de bulunduğunu, arızalanan hard disk içeriği verilerin kurtarılması için Veri Kurtarma Hizmeti sağlayan... Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti.'ne başvurulduğunu, bu kurumca 06.12.2024 tarihinde düzenlenen Veri Kurtarma ve Hasar Tespit Tutanağı ile "Ani ve sürekli elektrik kesintilerinden, voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle elektronik ve/veya hareketli sistemlerin mekanik arızalanması nedeniyle disk arızalanmış ve yaptığımız incelemelerde disk yüzeyindeki hasar nedeniyle verilere erişilmesi mümkün olmamıştır." Şeklinde cevap verildiğini, İş Ortaklıklarının 2023 yılı 10 ,11,12 dönemlerine ait verileri mücbir sebep neticesinde zayi olduğundan ilgili dönem e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının tarafımıza verilmesi için Gelir İdaresi Başkanlığına başvurulmuş ancak 15 günlük dava süremiz içinde cevap verilmediğini, ancak genel uygulama olarak zayi belgesi olmaksızın ikincil kopyalar GİB tarafından Elektronik Defter Genel Tebliğinin 7.1. maddesi gerekçe gösterilerek verilmediğini, müvekkilinin ticari işletmesinde bulunan anılan sebeple gerekli tüm özen gösterilmesine karşın zayi olduğundan durumun bilirkişi marifetiyle tespiti ve Türk Ticaret Kanunu m.82/7. Maddesi ve Elektronik Defter Genel Tebliğinin 7.1 maddesi uyarınca sayın mahkemeden ilgili belge ve defterlerin zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini, her ne kadar iş ortaklığının hükmi şahsiyeti olmadığından davanın ortaklarca müştereken açılması gerekmekte ise de diğer ortak .... .... .... San. Tic. A.Ş.'ne ulaşamadıkları nedeniyle davanın açılmasında menfaatleri bulunduğundan HMK 60/1 de yer alan "Mecburi dava arkadaşları, ancak birlikte dava açabilir veya aleyhlerine de birlikte dava açılabilir. Bu tür dava arkadaşlığında, dava arkadaşları birlikte hareket etmek zorunda olduklarını, ancak, duruşmaya gelmiş olan dava arkadaşlarının yapmış oldukları usul işlemleri, usulüne uygun olarak davet edildiği halde duruşmaya gelmemiş olan dava arkadaşları bakımından da hüküm ifade eder (HMK'nın 60/1) hükmü ve TM 701de yer alan elbirliği ile mülkiyet hükümleri uyarınca ortaklardan her birinin, topluluğa giren hakların korunmasını sağlayabileceği ve bu korumadan bütün ortakların yararlanacağı sonucuna varıldığını, mahkemece diğer ortak olan Tarmac Agrega Mad. Ve Yapı San. Tic. A.Ş.'nin muvafakatinin alınarak taraf teşkili sağlanıp davanın görülmesini, muvafakat verilmemesi halinde diğer adi ortağın davalı olarak davada yer almasının sağlanmasını, mahkeme aksi kanaatte ise elbirliği ile mülkiyet hükümleri uyarınca müvekkili şirketin iş ortaklığı davacı sıfatının kabul edilerek davanın görülmesini, izah olunan sebeplerle iş ortaklıklarının 2023 yılı 10, 11,12 dönemlerine ait e-Defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının zayi olduğuna dair taraflarına zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

: Dava hasımsız olarak açılmıştır.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Davanın zayi nedeniyle iptal davası olduğu anlaşıldı.

Mahkememizin 15/10/2025 tarih 2024/878 Esas 2025/699 Karar sayılı kararı... Bölge Adliye Mahkemesi 21.Hukuk Dairesinin 04/12/2025 tarih 2025/1571 Esas 2025/1492 Karar sayılı ilamı ile kararın kaldırılmasına dair karar verildiği, davanın mahkememizin işbu esasına kaydedildiği anlaşıldı.

Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.

Bilirkişi kurulundan alınan 16.05.2025 tarihli raporda:Davacı ...Üst Yapı A.Ş.’nin ... Çankaya/ Ankara adresinde 16.05.2025 tarihinde saat:14:00 sularında Ticari Defterlerin tutulduğu bilgisayar üzerinde inceleme yapıldığını, davaya konu arızalanan harddiskin fiziki olarak işyerinde olmamasından dolayı harddisk incelemediğini, arızalı harddiskin... 9. Asliye Ticaret Mahkemesinin... ve ... Esas dosyası kapsamında, mahkeme kaleminde bulunduğu, tarafımızca inceleme yapılabilmesi için harddiskin... 9. Asliye Ticaret Mahkemesi’nden celp edilmesi gerektiği bildirilmiştir.

Bilirkişi kurulundan alınan 21.07.2025 tarihli raporda: Davacı ...Üst Yapı A.Ş.’nin ... Çankaya/ANKARA adresinde 16.05.2025 tarihinde saat:14:00 sularında Ticari Defterlerin tutulduğu bilgisayar üzerinde inceleme yapıldığını, işyerinde davacı firmanın muhasebe işlemlerinin ... masaüstü bilgisayardan yapıldığının belirtildiğini, Muhasebe işlerinin ... .... ... yazılımı üzerinden yapıldığının belirtildiğini, ilgili yazılımın web tabanlı çalıştığını, saklanması gereken EDefter kayıtlarını, bilgisayarın lokalinde hardisk üzerine “MiraEdefter” klasörü altına aktardığının anlaşıldığını, taraflarına gösterilen çalışır durumdaki bilgisayarın harddiskin lokalinde Edefter klasörünün olmadığının görüldüğünü, aynı ofiste başka bir firmanın kayıtlarının bulunduğu başka bir bilgisayarda “MiraEdefter” klasörünün olduğu ve yıl ay’lara klasörler oluşturularak kayıtların burada saklandığı anlaşıldığını, (Bu kayıtlarda anılan döneme dair kayıtlar bulunmadığını, daha çok son döneme ait kayıtların olduğunun görüldüğünü) davacı firma arızalanan harddisk için... Bilgi ve İletişim Sistemleri Ltd. Şti. firmasından veri kurtarma hizmeti talep edildiğini, firmanın harddisk üzerinde yaptığı inceleme sonucunda verilere ulaşamadığı yönünde belge verdiğinin görüldüğünü, anılan Harddisk incelendiğinde; Harddisk’in içeriğine ulaşılamadığını, harddisk’den kafa vurma sesi olarak tabir edilen sesin geldiği ve disk içerisinde hiçbir veriye ulaşılamadığı görüldüğünü, harddisk’in tam ve kesin olarak neden dolayı arızalandığının tespiti taraflarınca mümkün olmadığını, davacının ve... firmasının belirttiği voltaj düşüklüğü ve yüksekliği nedeniyle arızalanmış olma ihtimali bulunduğunu, davacı işyerinde yapılan incelemede, davacı işyerine ait 2023 yılı 10, 11, 12 dönemine ait Berat Belgeleri, Defteri Kebir, yevmiye Defteri gibi bilgilerin yedeklerinin harici harddisk, farklı biri bilgisayar, flaş bellek gibi farklı bir fiziki saklama ortamında yedeğinin bulunmadığı saklanmadığının belirtildiğini, firmanın herhangi bir entegratör firmadan saklama - yedekleme hizmeti almadığının belirtildiği bildirilmiştir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunun 82/1. maddesine göre; “Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilançolarını, ara bilançolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür.”

TTK'nun 82/7. maddesinde, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir," hükmünün düzenlendiği görülmüştür.

Ankara 5. Vergi Mahkemesinin 2025/387 Esas,2025/1049 Karar sayılı dosyasında; ''Davacılar tarafından, iş ortaklığına ait 2023/10,11,12 dönemlerine ilişkin GİB sisteminde yüklü olan e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının kendileri ile paylaşılması talebinin reddine dair 11.03.2025 tarih ve E-22950 sayılı işlemin; şirketin muhasebe kayıtlarının tutulduğu birimde 02.12.2024 tarihinde meydana gelen elektrik arızası sebebiyle bazı bilgisayar ve içeriği donanımın zarar gördüğü, arızanın meydana geldiği donanım arasında şirketin muhasebe kayıtlarının yer aldığı hard diskin de bulunduğu, hard disk içeriği verilerin kurtarılması için veri kurtarma hizmeti sağlayan şirkete başvurulduğu, ancak bu kurumca 06.12.2024 tarihinde düzenlenen tutanakta verilere erişilmesinin mümkün olmadığının tespit edildiği, bunun üzerine ikincil kopyalarının idareden istenildiği, ancak dava konusu işlemle talebin reddedildiği, ikincil kopyaların mükelleflere verilmemesine ilişkin yasal düzenleme bulunmadığı, ikincil kopyaların yüklenmesinin herhangi bir usulsüzlüğe sebep olmadığı, bir sonraki beyanın önceki beyanla uyumlu verilebilmesi ve idarece defter ve belge ibrazı talebinde bulunulması halinde herhangi bir yaptırımla karşılaşılmamak için talep edildiği, hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek iptali istenilmiştir.

Mahkemece Dosyanın incelenmesinden, yasal defterlerini elektronik ortamda tutan davacılar tarafından, muhasebe verilerinin yer aldığı bilgisayarda yaşanan sorundan kaynaklı olarak verilerin kurtarılmasının imkansız olması nedeniyle adli bilişim uzmanı bilirkişiden alınan uzman raporu ile birlikte 2023/10,11,12 dönemlerine ait e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının bir örneğinin verilmesi amacıyla Gelir İdaresi Başkanlığı'na yapılan başvurunun reddine ilişkin11.03.2025 tarih ve E-22950 sayılı işlemin iptali istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Olayda, davacıların muhasebe verilerinin yer aldığı bilgisayarın harddiskinin arızalandığı ve içeriğindeki verilerin kurtarılmasının mümkün bulunmadığı hususu uzman raporu ile ortaya konulmuş ise de; davalı idarenin savunma dilekçesinde 2023/10,11,12 dönemi e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının davalı idare sistemlerine yüklenmediği ifade edildiği, bunun üzerine Mahkememizin 28/05/2025 tarihli ara kararı ile bu durumun davalı idare ve davacıdan sorulduğu, ara kararımız iki tarafa da tebliğ edilmesine rağmen 2023/10,11,12 dönemi e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının davalı idare sistemlerine yüklendiğini gösterir bilgi ve belgeler veya e-defterlerin ikincil kopyalarının sisteme yüklenilmesi ve idarece saklanması için davacılar ile idare arasında yapılmış herhangi bir sözleşme örneğinin gönderilmediği anlaşılmakta olup davacılar tarafından davalı idareden örneği istenilen 2023/10,11,12 dönemi e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının davalı idare sistemine yüklenilmediği sonucuna varıldığından; davacıların iş ortaklığına ait 2023/10,11,12 dönemlerine ilişkin GİB sisteminde yüklü olan e-defter dosyaları ile bunlara ilişkin berat dosyalarının ikincil kopyalarının kendileri ile paylaşılması talebinin reddine dair dava konusu 11.03.2025 tarih ve E-22950 sayılı işlemde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.'' gerekçesiyle açılan davanın reddine karar verilmiş, karar istinaf edilmeden 06/01/2026 tarihinde kesinleşmiştir.

Tüm dosya kapsamında istinaf kaldırma ilamı doğrultusunda Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı bilgi işlem sistemine yüklü durumda bulunan talep edenin talebine konu 2023 yılı Ekim, Kasım, Aralık dönemlerine ait e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının yüklenmesi için talep eden tarafından anılan başkanlığa dilekçe ile resmi bir başvuru yapılarak bu başvuruya karş davacı vekiline yasal yollara başvurması ve başvurduğuna, dava açtığına ilişkin evrakları sunarak tüm yasal yolların tüketilmesi için süre verilmiştir.

Davacı tarafça... 5.Vergi Mahkemesince örneği istenilen 2023/10,11,12 dönemi e-defter ve beratlarının ikincil kopyalarının davalı idare sistemine yüklenilmediği sonucuna varıldığından davanın reddine karar verildiği ve kararın istinaf edilmeden kesinleşmiştir. Davacı, ticari defterin zayi olduğunun tespiti amacıyla eldeki davayı açmış ise de, davacının tacir olup ticari defter ve kayıtlarının korunmasında özen yükümlülüğünün bulunduğu, zayi belgesi verilmesine ilişkin hallerin TTK'nun 82/7 maddesinde tahdidi olarak sayıldığı, bununla birlikte tacirin bu maddeden yararlanabilmesi için, somut olayın özelliği de gözetilerek hem defterlerin korunması amacıyla gerekli dikkat ve özenin gösterilmiş olması hem de ziyaa uğramanın onun iradesinin dışında meydana gelmiş olması gerekmektedir. Davacı işyerine ait 2023 yılı 10, 11, 12 dönemine ait Berat Belgeleri, Defteri Kebir, yevmiye Defteri gibi bilgilerin kayıtların yedeklerinin alındığına dair objektif bir delil dosyaya sunmadığı ve davaya konu verilerin saklanması hususunda entegratör firmadan destek alınmadığı, davacının zayi belgesi verilmesi için davayı ispata yeterli bilgi ve belge sunulmadığı, gerekli özenin gösterilmediği (davacının başka mahkemelerde de benzer davaları açtığı), vergi mahkemesinde açtığı davanı reddedildiğinden TTK'nın 82. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesi şartlarının oluşmadığı ve eldeki davanın ispatlanamadığı anlaşıldığından davanın reddine ilişkin aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda açıklanan nedenlerle;

Davanın REDDİNE,

Alınması gereken 732,00TL harçtan peşin alınan 427,60TL harcın mahsubu ile eksik alınan 304,40TL harcın tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

HMK 333. maddesi uyarınca yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,

Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.15/04/2026