**finansal kiralama sözleşmesinden doğan geri alım hakkının haczinin protokolde belirlenen şartlara uygun sağlanamaması nedeniyle, çeklerin iadesi talebinin esastan reddedilmesi.**

**Finansal kiralama sözleşmesinden doğan geri alım hakkının haczinin protokolde belirlenen şartlara uygun sağlanamaması nedeniyle, çeklerin iadesi talebinin esastan reddedilmesi.**

Özet: Taraflar arasındaki protokolle davacının ticari borcuna karşılık davalıya verdiği çeklerin iadesi talebi üzerine gelişen uyuşmazlıkta, davacı ilamsız takibin kesinleşmesine rağmen çeklerin iade edilmediğini ve haksız kullanıldığını ileri sürmüş; davalı ise çek iadesinin davacının bir bankadaki geri alım hakkını haczederek teminatlandırması koşuluna bağlı olduğunu, bu yükümlülük yerine getirilmediği için çekleri iade etmeme hakkı bulunduğunu savunmuştur. Mahkemeler, davacının protokolde taahhüt ettiği geri alım hakkı haczinin finansal kiralama sözleşmesinin feshi ve uygulanabilirlik sorunları nedeniyle gerçekleştirilemediği, dolayısıyla davalının teminatlandırma beklentisinin karşılanmadığı tespit ederek, davalının çekleri iade etmemekte haklı olduğuna ve davacının çeklerin iadesi ile murazaanın meni yönündeki taleplerinin tüm aşamalarda reddine karar vermiştir.

11. Hukuk Dairesi 2025/5158 E. , 2026/2445 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2022/2038 Esas, 2025/1227 Karar

HÜKÜM

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: İstanbul 19. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: 2020/107 E., 2022/451 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasındaki ticari ilişki gereği davalıya çekler verildiğini, davalı tarafça ayrıca cari alacağının tahsili için takip başlatıldığını, ardından düzenlenen 08.10.2019 tarihli protokol gereği müvekkilince ilamsız icra takibindeki borcun kabulü ile takibin kesinleştirildiğini, ancak davalının hiçbir hak talebinde bulunmaksızın iade etmesi gereken çekleri iade etmediğini, hatta bazı çeklerin arkasını yazdırdığını ileri sürerek davalıya verilen çeklere yönelik murazanın menine ve çeklerin iadesine karar verilmesini talep etmiştir. Davacı vekili 30.12.2020 tarihli dilekçesi ile davaya konu beş adet çek için davayı atiye bıraktıklarını beyan etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının protokolde yer alan ... Bankası A.Ş. nezdindeki geri alım hakkının haczine ilişkin müzekkerenin gönderilmesi ve haczin işlenmesinin sağlanmasına dair yükümlülüklerini yerine getirmediğini, bu durumda çeklerin bedelsiz kalmadığını, alacağın davacı tarafça teminatlandırılmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 08.10.2019 tarihli protokolde davalıya verilen çeklerin davacıya iade edilebilmesi için geri alım hakkının haczine ilişkin müzekkerenin ... Bankası A.Ş.'ye gönderilmesi ve bu haczin işletilmesinin sağlanmasının şart koşulduğu, dava dışı ... Kiralama A.Ş. ile davacı arasında 18.12.2018 tarihli finansal kiralama sözleşmesi akdedildiği, sözleşmenin borçlunun temerrüde düşmesi nedeniyle feshedildiği ve sözleşmeye konu menkulün bankaya iadesi için dava ikame edildiği, bu haliyle protokole konu haczin işletilemediğinden davacının çeklerin iade edilmesi veya çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi yönündeki talebinin yerinde olmadığı gerekçesiyle davaya konu edilen çeklerden, 10.10.20 19... .476,17 USD, 12.10.20 19... .671,00 USD ve 15.10.20 19... .832.531,00 USD bedelli çekler açısından açılan davanın reddine, 04.10.20 19... .383,00 USD, 08.10.20 19... .141.699,10 USD, 18.10.20 19... .096.120,64 USD, 25.10.20 19... .510.314,23 USD, 26.10.20 19... .382,07 USD bedelli çekler açısından açılan davanın ayrı bir esasa kaydı ile işlemden kaldırılmasına karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında düzenlenen protokol ile davacı tarafça borcun ifası uğruna davalı tarafa verilmiş olan çeklerin iadesi edilebilmesinin, temel borç ilişkisinden kaynaklanan alacağın tahsili için başlatılan ilamsız icra takibinin kesinleştirilmesinin yanında, ... Bankası A.Ş. nezdinde finansal kiralama sözleşmesine konu geri alım hakkı veya sözleşmenin feshi halinde ödenecek bakiye bedel üzerine haciz konması şartına bağlandığı, ... Bankası A.Ş. tarafından davacıya sözleşme ile tanınmış alım/opsiyon hakkına haciz konulmadığı, haciz müzekkeresine itiraz edildiği, davacının, dava dışı Banka'da haczi kabil bakiye bir alacağının bulunmadığı, kaldı ki Banka ile davacı arasında imzalanan 14.08.2014 tarihli finansal kiralama sözleşmesi ile davacıya tanınan opsiyon hakkının haczinin mümkün olmadığı, dolayısıyla davalının protokol ile temin etmek istediği teminat fonksiyonunun sağlanmadığı ve Küçükçekmece 2. İcra Müdürlüğü'nün 2019/17522 E. sayılı dosyasına konu borç da ödenmediğinden davalının çekleri iade etmemekte haklı olduğu gerekçesiyle istinaf isteminin esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, taraflar arasında düzenlenen protokol gereği, davacı tarafından borcun ifası maksadı ile davalıya verilen çeklerin iadesi talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacının temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 29.04.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.