konya asliye ticaret mahkemesinin, alkollü araç kullanımıyla meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan haksız eylem zararı nedeniyle sigorta şirketinin rücu itirazının iptali davası kararı.

Konya Asliye Ticaret Mahkemesinin, alkollü araç kullanımıyla meydana gelen trafik kazasından kaynaklanan haksız eylem zararı nedeniyle sigorta şirketinin rücu itirazının iptali davası kararı.

Özet: Bu itirazın iptali davasında, davacı sigorta şirketi, davalının işlettiği aracın sürücüsünün alkollü olarak neden olduğu trafik kazası sonucu ödediği hasar bedelini rücuen talep ederek başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini ve takibin devamını istemektedir. Davalı, alkolün tek başına kusur oluşturmadığını savunurken, bilirkişi raporu, davalı sürücünün yasal sınırın üzerinde alkollü olduğunu ve kazanın münhasıran alkolün etkisiyle gerçekleştiği kabul edilirse sigorta şirketinin 84.134,74 TL tutarındaki rücu talebinin yerinde olacağını belirtmekle birlikte, haksız itiraz durumunda en az %20 icra inkar tazminatına hükmedilmesinin gerekliliğini de vurgulamaktadır.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

T.C.

KONYA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

HAKİM

KATİP

DAVACI

VEKİLİ

DAVALI

VEKİLİ

DAVA

: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

DAVA TARİHİ

KARAR TARİHİ

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; "Konya . İcra Dairesi ... E. sayılı icra dosyası ile başlatılan takibe davalının yapmış olduğu haksız ve hukuka aykırı İTİRAZIN İPTALİYLE TAKİBİN DEVAMINA, HAKLI DAVAMIZIN KABULÜNE, Davalı/borçlunun işbu haksız ve kötü niyetli itirazı nedeniyle %20’den aşağı olmamak üzere İCRA İNKÂR TAZMİNATINA HÜKMEDİLMESİNE, Yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin DAVALI ÜZERİNE BIRAKILMASINA, karar verilmesini" şeklinde talep ve dava ettiği görülmüştür.

Davalı vekili cevap dilekçesinden özetle; "Davacının haksız ve dayanaksız davasının REDDİNE, müvekkil şirketin kazada %100 kusurlu olmadığı, olayın salt alkol nedeniyle meydana gelmediği ve illiyet bağının kesildiğinin tespitine, davacının rücu istemi kapsamında talep ettiği meblağın fahiş olduğu gözetilerek bilirkişi incelemesi yaptırılmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesine, karar verilmesini" şeklinde cevap dilekçesi sunmuş olduğu görüldü.

Dava; İtirazın İptali davasıdır.

Tüm dosya kapsamı ve deliller birlikte değerlendirildiğinde; davacı vekili davalı aleyhine İtirazın İptali davası açmıştır.

İİK.67. maddesinde; "Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir. Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı; diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyin tahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere, uygun bir tazminatla mahkum edilir." şeklinde düzenlendiği,

Mahkememiz ara kararı gereğince dosyanın bilirkişi heyeti olarak ... , ... ve ... tevdii ile düzenlenen bilirkişi heyeti raporundan özetle; "ÜÇ ARACIN KARIŞTIĞI MADDİ HASARLI TRAFİK KAZASINDA,DAVACI ... SİGORTA A.Ş. TARAFINDAN ZMMS POLİÇESİ İLE SİGORTALANAN ... PLAKALI ARAÇ SÜRÜCÜSÜ DAVA DIŞI SÜRÜCÜ ... %100 ORANINDA KUSURLU OLDUĞU, DAVALI ... TİC. LTD. ŞTİ'NİN İŞLETENİ OLDUĞU ... PLAKALI ARAÇ SÜRÜCÜSÜ DAVA DIŞI SÜRÜCÜ ... , KAZA ESNASINDA KANDAKİ ALKOL DÜZEYİNİN 0,81 PROMİL ALKOLLÜ OLDUĞU VE YASAL SINIR OLAN %50 PROMİL ALKOL DÜZEYİ ÜZERİNDE OLUP, DAVACI SİGORTA ŞİRKETİNİN; TRAFİK SİGORTASI GENEL ŞARTLARININ B.4/D MADDESİNE GÖRE;"TAZMİNATI GEREKTİREN OLAY, İŞLETENİN VEYA EYLEMLERİNDEN SORUMLU OLDUĞU KİŞİLERİN VEYA MOTORLU ARACIN HATIR İÇİN KARŞILIKSIZ OLARAK KENDİLERİNE VERİLEN KİŞİLERİN, UYUŞTURUCU VEYA KEYİF VERİCİ MADDELER ALMIŞ OLARAK, ARACI GÜVENLİ SÜRME YETENEKLERİNİ KAYBETMİŞ BULUNMALARINDAN İLERİ GELİYORSA, SİGORTACININ RÜCU HAKKI OLDUĞU” DAVAYA KONU ARAÇTA VE DAVA KONUSU TRAFİK KAZASI SONUCUNDA, ARAÇTA MEYDANA GELEN DEĞER KAYBININ, 84.134,74 TL OLDUĞU. KUSUR ORANINA GÖRE, DAVACI ... SİGORTA A.Ş.'NİN, DAVALI ... . SAN. TİC. LTD. ŞTİ'DEN TALEP EDEBİLECEĞİ ALACAK-TAZMİNAT MİKTARININ; 100 X 84.134,74 = 84.134,74 TL OLDUĞU. NETİCE (SİGORTA HUKUKU YÖNÜNDEN); Az yukarıda zikredilen Yargıtay kararlarına göre; davacı sigorta şirketinin, davalı sigortalısına rücu edebilmesi için; meydana gelen kazanın münhasıran alkolün etkisi ile olması gerekmektedir. Mahkemeniz tarafından meydana gelen kazanın münhasıran alkolün etkisi ile olduğunun kabulü durumunda; rücu talebinin yerinde olduğu,," şeklinde görüş ve kanaat bildirir rapor tanzim etmişlerdir.

İcra İnkar Tazminatı;

İtirazın iptali davasında, borçlunun itirazsında haksız olduğu mahkemece tespit edilir ise, borçlu hükmolunan borç miktarının yüzde yirmisinden aşağı olmayacak şekilde tazminata mahkum edilir. Buna "icra inkar tazminatı" denir

İcra İnkar Tazminatı Şartları;

1-Geçerli bir ilamsız genel icra takibi olmalıdır.

2-Borçlu yedi günlük süre içinde ödeme emrine itiraz etmiş olmalıdır.

3-Bir yıl içinde açılmış bir itirazın iptali davası bulunmalıdır.

4-Talep Şartı.

5-İtirazın kötü niyetle yapılmış olması (itirazın haksızlığına karar verilen borçlunun iyi niyetle ya da kötü niyetle itiraz etmiş olmasına bakılmaz. Ancak ödeme emrine itiraz eden borçlunun velisi, vasisi, kayyımı veya mirasçısı ise bu halde borçlunun icra inkar tazminatına mahkum edilebilmesi için, bu kimselerin ödeme emrine kötü niyetle itiraz ettiklerinin ispat edilmiş olması gerekir. )

6-Borçlunun itirazının haksızlığına karar verilmesi (mahkeme, itirazın iptali davası hakkında yaptığı inceleme sonucunda, borçlunun ödeme emrine karşı yapmış olduğu itirazın haksız olduğuna karar vermesi gerekir, haksızlık itirazın yapıldığı tarihe göre belirlenir)

7- Alacak (takip konusu alacağın miktarı bellidir. Yani borçlu tarafından alacağın gerçek miktarını belirlemek için bütün unsurlar bilinmekte veya bilinebilecek durumdadır. Alacağın gerçek miktarını tespit etmek için alacaklı ve borçlunun anlaşmalarının veya böyle bir anlaşma olması bir mahkeme kararına gerek yoktur. Borçlu yalnız başına ne kadar borçlu olduğunu tespit edebilecek durumda ise alacak likit olacaktır... Alacakların var olup olmadığı, hangi miktar alacağın var olduğu, tarafların anlaşması ya da mahkeme kararını gerekli kıldığından... Açılan itirazın iptali davasında davacının davayı kazanması halinde dahi borçlu icra inkar tazminatına mahkum edilemez. )Yargıtay Üyesi ... (İtirazın İptali Menfi Tespit Ve İstirdat Tasarrufun İptali, İflas Ve İflasın Ertelenmesi, Sıra Cetveline İtiraz Davaları Genişletilmiş 4. Baskı Kitabı )bilgileri de dikkate alındığında,

Rücu davalarının genel özelliklerine baktığımızda;

1-Rücu hakkı 'halefiyet" yoluyla doğmaktadır.

2-Tazmin ettiği bedel kadar, davacıya geçer.

3-Rücu davalarında faiz oranı halefiyete göre belirlenir.

4-Rücu davasında faiz başlangıç tarihi, ödeme tarihidir.

5-Rücu davalarında zaman aşımı konusunda da halefiyet ilkesi rol oynar.

6-Rücu davası davalı tarafından kabul edilmezse;

a-Hem kusur

b- hem de hasar zarar yönünden inceleme yapmak zorundadır.

c-ödenmesi gereken gerçek zarar miktarının araştırılması gerekir.

d- hükmedilecek miktar gerçek zararı geçemez.

e- rücu edilecek miktar, kusur oranındadır.

f-rücu hakkı ödediği tazminattan fazla olamaz.

g-rücu davalarında kusur ve hasarın ispatı davacıya düşmektedir.

ÖZEL SİGORTALARIN RÜCU DAVALARI

A. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Sigortacının Rücu Davası

1. Genel Olarak

Sigortacının rücu hakkı Ticaret Kanunundaki halefiyet hükmüyle, KTK 98/2 ve 99/2. Maddelerinden ve genel şartnamenin (ZMSSGS) 11. Maddesinden kaynaklanmaktadır. Ticaret Kanununa göre (6762 sayılı TTK'nın 1301; 6102 sayılı TTK m. 1472) rücu hakkı "halefiyet" YOLUYLA DOĞMAKTADIR. Buna göre, Sigortacı, sigorta tazminatını ödediğinde, hukuken sigortalının yerine geçer. Sigortalının, gerçekleşen zarardan dolayı sorumlulara karşı dava hakkı varsa bu hak, tazmin ettiği bedel kadar, sigortacıya intikal eder.

2. Ağır Kusur veya Kasıt Nedeniyle Rücu

3. İstiap Haddinin Aşılması Nedeniyle Rücu

4. Rizikodan Sonra İhbar ve Diğer Yükümlülüklerin Yerine Getirilmemesi Nedeniyle Rücu Hakkı

5. Aracın Çalınması Ya Da Gasp Edilmesi Durumda Rücu Hakkı

Sürücünün ağır kusurlu veya kasıtlı olması halinde sigortacı 3. Kişinin zararını ödeyecek fakat ödediği bede için sigortalıya rücu edecektir. Tam (%100) kusurlu olmak ağır kusur veya kasıtlı olmak biçiminde kabul edilmemektedir.

Sürücünün alkollü olması; KTK 4199 sayılı Kanunla değişik 48/son maddesine göre, alkollü olarak ölümlü ya da yaralamalı trafik kazasına neden olunması halinde sürücünün ağır kusurunun varlığının kabulü gerekmektedir. Ancak bunun için, sürücünün bu hali ile riziko arasında uygun illiyet bağı bulunmalıdır. Başka bir deyişle; alınan alkolün güvenli araç sürme yeteneğini engellemesi hali aranmaktadır. Konu, sigorta genel şartlarının 4/d maddesinde düzenlenmiştir. Bu durumda üçüncü kişinin zararını ödeyecek olan sigortacı, sigorta ettirene rücu edecektir. Fakat rücu için, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğinin ispat edilmesi gerekir. Bu husus, nöroloji uzmanı tabip, hukukçu ve trafik uzmanı kişilerden oluşacak bilirkişi heyetince inceleme yaptırılarak, olayın sırf alkolün tesiri ile güvenli sürme yeteneğinin kaybına dayalı olup olmadığı saptanmalıdır58. Olayın sırf alkolün tesiri altında meydana geldiğinin kabul edilebilmesi için, kazada diğer bir etkenin ( yol bozukluğu, buzlanma , karşı araç sürücüsünün veya yayanın kusuru vb.) rol oynanması gerekir. Başka deyişle, salt asgari sınırların üzerinde alkollü olmak, münhasıran alkolün etkisiyle kazaya neden olunduğu şeklinde yorumlanmamalıdır. Bu nedenle, kazanın münhasıran alkolün etkisiyle olduğunun kabul edilebilmesi için, diğer bir etkinin neden olmadığı bir durumda sürücünün tam kusuru ile kaza yaptığının belirlenmesi gerekir." Somut olayda, sigortalı araç sürücüsü 163 promil alkollü olarak araç kullanılarak tespit tutanağına göre yayaya çarparak ölümüne neden olmuştur. Ancak münhasırlıktan bahsedilmek için sürücünün tam kusurlu olarak yayaya çarpması gerekir. Oysa somut olayda, sürücünün tam kusuru söz konusu değildir. Açıklanan nedenle somut olayda kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiğinden söz edilemeyeceğinden oluşa uygun olmayan 06. 01.2014 tarihli rapor doğrultusunda kazanın münhasıran alkolün etkisiyle meydana geldiği gerekçesiyle birleştirilen davanın kabulü doğru olmamıştır" (Karayolları Trafik Kanununa Göre HUKUKİ SORUMULULUK TAZMİNAT SİGORTA ve RÜCU DAVALARI, ..., 9. Baskı, Seçkin Yayınevi)

Davacı yan takip talebinde ticari faiz talep etmiştir.

"Avans faizi istenmeyip ticari faiz istenmiş ise yasal faiz oranında faiz istenmiş sayılmalıdır. " ... Yargıtay Üyesi Faiz hukuku Güncelleştirilmiş 3. Baskı.

Dikkate alındığında yasal faize karar verilmiştir.

Takip öncesi faiz konusunda bilirkişiler hesap yapmamışsa da 05/04/2023 - 31/10/2024 tarihleri arasındaki faiz hesaplaması yapıldığında yıllık 10,75 üzerinden daha fazla faiz olduğu anlaşılmakla taleple bağlı kalınarak (HMK 26) hüküm kurulmuştur.

Rücu davası niteliği gereği bağımsız bir davadır. Davacı yanın alacağı bilirkişi marifeti ile tespit edildiğinden başka bir ifade ile likit olmadığından icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.

TMK 1/3. Maddesinde; "Hâkim, karar verirken bilimsel görüşlerden ve yargı kararlarından yararlanır."

Anayasa'nın 138/1. Maddesinde; " Hakimler, görevlerinde bağımsızdırlar; Anayasaya, kanuna ve hukuka uygun olarak vicdanı kanaatlerine göre hüküm verirler." şeklinde düzenlemeler olduğu,

Somut olayımızda; tüm dosya kapsamı, dosyadaki tüm bilgi - belgeler, tüm deliller, alınan bilirkişi rapor/ları, tarafların iddia - savunmaları, yukarıda yapılan açıklamalar, bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Mahkememizce benimsenen hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime elverişli olduğu sonuç ve kanaatine varılarak, TMK 1/3 ve 6100 Sayılı HMK 297. Maddesi kapsamında Anayasa'nın 138/1 maddesi atfı ile Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yapılan İTİRAZIN İPTALİ ile 84.134,74TL asıl 1.685,00 TL işlemiş faiz (taleple bağlı kalınarak) toplam 85.819,74 TL üzerinden asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte TAKİBİN DEVAMINA, Şartları oluşmayan icra inkar tazminat talebinin REDDİNE dair mahkememizde oluşan vicdani kanaate göre aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.

HÜKÜM

: GEREKÇESİ YUKARIDA AÇIKLANDIĞI ÜZERE;

1-Konya . İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından yapılan İTİRAZIN İPTALİ ile 84.134,74TL asıl 1.685,00 TL işlemiş faiz (taleple bağlı kalınarak) toplam 85.819,74 TL üzerinden asıl alacağa takip tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte TAKİBİN DEVAMINA,

2-Şartları oluşmayan icra inkar tazminat talebinin REDDİNE,

3-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam 5.862,34-TL harçtan dava başında yapılan 1.465,59-TL peşin harçtan mahsubu ile bakiye kalan 4.396,75-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad KAYDINA,

4-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 45.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

5-Davacı tarafından yapılan sarfına mecbur kalınan ilk yargılama harcı olan 2.168,49TL ile 15.322,50-TL bilirkişi ücreti, tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 17.490,99-TL'nin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,

6-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri olmadığından bu konuda karar verilmesine YER OLMADIĞINA,

7-6102 sayılı TTK'nun 5/A maddesi kapsamında arabuluculuğa başvurulduğundan 4.600,00-TL arabulucu ücretinin 6325 sayılı Kanunu 18/A-13.maddesi gereğince davalıdan alınarak Hazine'ye gelir KAYDINA,

8-Davacı tarafından dava başında depo edilen gider avansından kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde davacıya İADESİNE,

Dair, davacı ve davalı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık süre içerisinde mahkememize veya başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesi'ne verilecek dilekçe ile Konya Bölge Adliye Mahkemesi'ne İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/04/2026

Katip Hakim