Özel Şirketçe İşletilen Yap-İşlet-Devret Otoyolunda Haksız Geçişten Kaynaklanan Ücret ve Ceza Alacağı İcra Takibine İtirazın İptali Davası.
Özet: Bir köprü ve otoyol işletmecisi şirketin, davalının araçlarıyla yapılan izinsiz geçişlerden kaynaklanan ödenmemiş geçiş ücretleri ile yasadan doğan cezaların tahsili amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptali istemini içeren bu hukuki evrakta; davacı, bu alacakların özel hukuk hükümleri kapsamında olduğunu belirterek takibin devamını ve icra inkar tazminatına hükmedilmesini talep ederken, davalı ise öncelikle yetki itirazında bulunmakta, aksi takdirde ise alacakların zamanaşımına uğradığını savunarak davanın reddini istemektedir.
T.C. ............ 1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/715 Esas - 2026/286
T.C.............1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO
: 2024/715 EsasKARAR NO
: 2026/286..........................................................................................................................................................................................................................................................................DAVA
: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)DAVA TARİHİ
: 28/10/2024KARAR TARİHİ
: 06/04/2026GEREKÇELİ KARAR YAZIM TARİHİ
: 30/04/2026Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılaması sonucunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:TALEP
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından işletilen köprü ve otoyoldan, davalıya ait, dava dilekçesi ve delil listesi ekinde sunulan listede belirtilen muhtelif plakalı araçlar ile gerçekleştirilen ihlalli geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla ............ 3. Genel İcra Müdürlüğü 2024/55775 Esas Sayılı dosyasından başlatılan icra takibinden gönderilen ödeme emrinin davalıya tebliğ edildiği, borçlunun borcun tamamına itiraz ettiğini, yapılan itirazın haksız ve yersiz olduğunu, müvekkili şirketin, 3996 sayılı “Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanun” ve 2011/1807 (eski 94/5907) sayılı “3996 Sayılı Bazı Yatırım ve Hizmetlerin Yap-İşlet-Devret Modeli Çerçevesinde Yaptırılması Hakkında Kanunun Uygulama Usul ve Esaslarına İlişkin” Bakanlar Kurulu Kararı çerçevesinde özel yetkili bir anonim şirket olarak kurulduğunu, “Gebze-Orhangazi-İzmir (İzmit Körfez Geçişi ve Bağlantı Yolları Dahil) Otoyolu Projesi” nin yap-işlet-devret modeli ile yapımı ve işletilmesini, Karayolları Genel Müdürlüğü ile imzalamış olduğu 27 Eylül 2010 tarihli Uygulama Sözleşmesi çerçevesinde üstlendiğini, müvekkil Şirketin, ortaklarının yine özel hukuk hükümlerine tabi ticaret şirketleri olan, özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş bir anonim şirket olması ve ayrıca ilgili mevzuatta böyle bir şartın aranmaması nedeniyle resmi tebligat yapma ve bu tebligat ile karşı tarafı temerrüde düşürme yetkisini haiz olmadığını, müvekkili şirketi bir kamu kurumu olmadığı için 6001 sayılı Kanun uyarınca tahakkuk ettirilen geçiş ücretinin, geçiş tarihini izleyen15 (on beş) gün içerisinde ödenmemesi halinde 1 (bir) katı, 45 (kırk beş) gün içerisinde ödenmemesi halinde ise 4 (dört) katı tutarındaki ceza 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nda düzenlenen idari yaptırım (idari para cezası) olmayıp Borçlar Kanunu tahtında özel alacak statüsünde olduğunu ve genel hükümlere göre araç sahibinden tahsil edileceğinin açıkça 6001 sayılı Kanunda düzenlendiğinden bahisle yapılacak yargılama neticesinde davalının ............ 3. Genel İcra Müdürlüğü 2024/55775 Esas sayılı dosyasına yaptığı itirazının iptali ile alacağın yasal faizi ve diğer tüm ferileri ile birlikte tahsili için takibin devamına ve borçlu aleyhine yüzde yirmiden az olmamak üzere icra inkâr tazminatına hükmedilmesine ve yargılama giderlerinin davalı üzerinde bırakılmasına ve lehlerine vekâlet ücretine hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP
: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; itirazın iptali talebine dayanak icra takibi ............ 3.Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/55775 Esas sayılı dosyasından başlatıldığını, söz konusu takipte yasal süresi içerisinde borca itiraz ile birlikte yetki itirazında da bulunularak müvekkili şirketin adresi Odunluk Mh. .......................... ............. AVM Nilüfer/Bursa olup, genel yetki kuralını içeren HMK 6 maddesi gereği Bursa İcra Müdürlüklerinin yetkili olduğu ifade edildiğini, davacı tarafından yetki itirazı dikkate alınmaksızın huzurdaki davanın açıldığını, yetkili icra dairesine yapılmış takip bulunmadığından huzurdaki itirazın iptali davasında esasa girilmeden davanın usulden reddine karar verilmesini talep ettiğini, Mahkemece aksi kanaat hasıl olarak davanın esasına girilmesi halinde davacı tarafın taleplerine karşı öncelikle zaman aşımı def'inde bulunduğunu, kabul anlamında gelmemekle birlikte davacının talepleri zaman aşımına uğramış olduğundan davanın reddinin gerektiğini, davacı tarafın dava dilekçesinde, dava dilekçesi ekinde sunulan listede belirtilen muhtelif plakalı araçlar ile gerçekleştirilen ihlali geçişler nedeniyle doğan ve yasal süresi içerisinde ödenmeyen geçiş tutarı ve yasadan kaynaklı para cezasının tahsili amacıyla ............ 3.Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/55775 Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlatıldığı, müvekkil şirketin itirazı üzerine takibin durdurulmasına karar verildiğini, yapılan itirazın haksız olduğu ve itirazın iptali ile takibin devamını talep ettiğini, Davacı tarafın, dava dilekçesi ekinde bir liste, listede bir kısım araçlar ve bu araçların geçişlerine ilişkin bir kısım fotoğraflar sunduğunu, Fakat ............ 3.Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/55775 Esas sayılı dosyasında söz konusu belgelerin sunulmadığını, İtirazın iptali davasının, icra takibine sıkı sıkıya bağlı; itiraz üzerine duran icra takibinin devam edebilmesini sağlayan ve takip hukuku içinde olmakla birlikte, maddi hukuk ilişkisinin incelenerek uyuşmazlığı kesin hükümle sonuçlandıran bir dava olduğunu, davanın takibe bağlılığı alacağın miktarı bakımından söz konusu olduğu gibi alacağın kaynağı bakımından da geçerli olduğunu, yine itirazın iptali davaları icra takibine sıkı sıkıya bağlı olduğundan, alacaklının takipte dayandığı belgeler dışında başka belgelere göre alacağının tespit edilmesi bu davalarda mümkün bulunmadığını, davacı tarafından ............ 3.Genel İcra Müdürlüğü'nün 2024/55775 Esas sayılı dosyasında alacağın varlığını ispata elverişli hiçbir. Delil sunulmadığından, takibe dayanak hiçbir belge gösterilmediğinden, itirazın iptali davası icra takibine sıkı sıkıya bağlı olduğundan, takipte dayanılmayan belgeye itirazın iptali davasında dayanılamayacağından ispatlanamayan davanın reddine karar verilmesini talep ettiğini, Müvekkili şirketin adına tescilli yüzlerce araç bulunduğunu, her bir aracın aktif olarak kullanımda olduğunu, bu yüzden davacı tarafın, dava dilekçesi ekinde sunduğu listede belirtilen muhtelif plakalı araçların gerçekleştirdiği iddia edilen ihlalli geçişleri kabul etmediklerini, yine bu araçlar arasında müvekkili şirkete ait olmayan araç var ise bu araçlara ilişkin sorumluluğu da kabul etmediklerini, Müvekkili şirketin araçlarında HGS/OGS bulunmakta olup, düzenli olarak ödemelerin yapıldığını, dava dilekçesi ekinde sunulan listede belirtilen muhtelif plakalı araçlar için de yasal süresi içerisinde gerekli ödemelerin yapıldığını, dava dilekçesi ekinde listede belirtilen muhtelif plakalı araçların 01.06.2024-09.06.2024 tarihleri arasında geçişler yaptığı, bunlara ilişkin son ödeme tarihlerinin 20.06.2024-24.06.2024 olduğu iddia edildiğini, kayıtlarının tetkikinde söz konusu araçlar için ............. üzerinden 04.06.2024 tarihinde 50.000,00-TL, 07.06.2024 tarihinde 50.000,00-TL ve 14.06.2024 tarihinde 100.000,00-TL ödeme yapıldığını, Ayrıca geçiş tarihi itibariyle de hesaplarda bakiyeler bulunduğunu, geçiş tarihleri ile ödeme tarihleri arasındaki süre dikkate alındığında ödemelerin cezayı gerektirmeyen yasal sürede yapıldığının net bir şekilde anlaşıldığını, yapılan ödemelere ve hatta söz konusu tarihlerin bir öncesi ve bir sonrasına ilişkin banka dekontlarının ekte arz edildiğini, bu haliyle davacı tarafından başlatılan icra takibinin hukuki dayanaktan yoksun olup, davanın reddi gerektiğini, Müvekkili tarafından yasal süresi içerisinde ödeme yapılmasına rağmen şayet söz konusu ödemelerin davacı kuruma ait hesaplara geçişinde gecikme var ise bunun sorumluluğu müvekkili şirkete yükletilemeyeceğini, müvekkili şirketin, banka transferlerinin gerçekleştirilebildiği mesai gün ve saatinde ödemeyi yaptığını, ödemenin gecikmesine sebebiyet vermediğini, yine ödemelerin yanlış hesaba değil, davacı kurumun koordineli bir şekilde çalıştığı ............. hesabına yapıldığını, olası bir gecikmede sorumluluğun müvekkili şirkete değil, ............. ve dolayısıyla davacı kuruma ait olduğunu, buradaki sorumluluk gereği huzurdaki davanın Beytepe Ma............. Çankaya/............ adresinde mukim .......... Teknoloji ve Elektronik Hizmetler A.Ş.'e ihbarını talep ettiklerini, Yine davacı kurumun 6001 sayılı Kanun gereği hesaptan otomatik çekme yükümlülüğünün bulunduğunu, bu yükümlülük yerine getirilmeksizin ceza tahakkuk ettirilmesinin ve icra takibi yapılmasının isabetsiz olduğunu, davacı şirket tarafından geçiş ücretlerinin ve ceza bedellerinin tahsili noktasında uygulanması gereken yasal düzenleme 6001 sayılı Kanun'un 30.maddesinin 5, 6 ve fıkraları olduğunu, yasal düzenleme gereği ceza tahakkuk ve icra takibi yapılmadan önce davacı şirketin tebliğ zorunluluğu bulunduğunu, bildirim yapılmadan kişiye geçiş ücreti yansıtılmamalı ve bildirim yapılmaması sebebiyle gerekli görülen süre içerisinde ödeme yapılmadığı zamanda kişiye aleyhine de icra takibi başlatılmaması gerektiğini, davacı şirket tarafından tahsil edilen geçiş ücretleri ve cezalar için tebliğ zorunluluğu olmadığı düşünülse dahi bu hükmün uygulanabilmesi için ihlalli geçişin, geçiş anında muhataba bildirilmesi gerektiğini, davacı tarafından ihlalli geçiş esnasında bu bildirimin basılarak davalıya ait araçların sürücülerine teslim edildiğinin ispatlanması gerektiğini, yine geçiş anında tahsilat yapılmamış ise bu durumun bankadan mı, yoksa davacının kullandığı OGS/HGS sisteminden mi kaynaklandığı, bakiyenin belli bir limit altına düşmesi halinde otomatik yükleme yapılıp yapılmadığı, geçiş anında bakiye yetersiz kalırsa sonradan yapılan yükleme ile geçişten itibaren 15 gün içerisinde tahsilat yapılıp yapılamadığı /tahsilatın mümkün olup olmadığı, sonradan yükleme yapılmış ise geçiş bedellerinin tahsil edilememesinin sebebinin ne olduğunun da belirlenmesi gerektiğini, açıklanan nedenlerle öncelikle ihlalli geçiş bildirimlerinin davalıya ait araç sürücülerine teslim edildiğine ilişkin kayıtların davacı tarafça ibraz edilmesi gerektiğini, müvekkilin huzurdaki davanın açılmasına sebebiyet vermediği, davacının alacağının yargılama ile belirlenebilecek bir alacak olup, likit bir alacak niteliğinden bulunmadığını, yapılacak yargılama sonucunda müvekkili şirket aleyhine hüküm kurulması halinde bu hususlar nazara alınarak yargılama giderlerinin belirlenmesini ve icra inkar tazminatı talebinin reddedilmesi talep ettiklerini beyanla arz ve izah edilen nedenlerden dolayı hukuki dayanaktan yoksun olan davanın reddine karar verilmesini, yargılama gideri ve vekalet ücretinin davacı tarafa yükletilmesini, davacı aleyhine %20'den az olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.GEREKÇE
:Dava, İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasıdır.Taraflar arasındaki ihtilafın; davalıya ait araçların davacıya ait otoyollardan ihlalli geçiş yapıp yapmadığı, hangi plakanın hangi tarihlerde kaç adet ihlalli geçiş yaptığı, davalının HGS ve OGS hesaplandan bakiyenin bulunup bulunmadığı, kanuni sürede hesaplara ödeme yapılıp yapılmadığı, geç ödeme yapılmış ise davalının bunda kusurunun bulunup bulunmadığı, davacının icar dosyası kapsamında alacaklı olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmaktadır.Karayolları Genel Müdürlüğü'nün, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi'nin, Ulaştırma ve Alt Yapı Bakanlığı'nın yazı cevapları dosya kapsamına alınmıştır.HMK 266.maddesi uyarınca Çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren hususlar olan alacak hesabı konusunda rapor alınmıştır.19/06/2025 tarihli bilirkişi raporunda; ............ 1.Asliye Ticaret Mahkemesinin 2024/715 esas sayılı dosyası, ............ 3. Genel İcra Dairesinin 2024/55775 esas sayılı icra dosyası, dava dosyasında bulunan ihlalli geçişlere ait dokümanların bilirkişiye verilen görev gereğince incelenip değerlendirilmesi sonucunda; Raporun İnceleme ve Analiz Bölümünde Ayrıntılı Olarak Açıklandığı Üzere; davalıya ait araçların, davacının işlettiği otoyolda 01.06.2024-09.06.2024 tarihleri arasında toplam 33 kez ihlalli geçiş yaptığı, davalıya ait araçların 01-09.06.2024 tarihlerinde 33 kez ihlalli geçiş yaptığı, geçiş ücretleri toplamının 14.792,00 TL, 4 kat cezasının 59.168,00 TL olduğu, ihlalli geçiş yapılan 0l-09.06.2024 tarihinden itibaren geçiş tarihinden itibaren 15 günlük yasal süre içinde ödenmesi halinde herhangi bir ceza uygulanmadan geçiş yapma imkanı bulunduğu, buna göre ceza uygulanmadan yapılması gereken son ödeme tarihinin 24.06.2024 tarihi olacağı, son ödeme tarihine kadar ihlalli geçiş yapan araçlarda yeterli bakiye bulunması halinde cezasız ihlalli geçiş ücretinin tahsil edilebileceği, ancak söz konusu araçlarda son ödeme tarihinde kadar cezasız ödeme tutarını karşılayacak OGS/HGS bakiyesinin bulunmaması sebebiyle geçiş ücretlerinin tahsil edilemediği, bu sebeple; davalıya ait araçların, davacı tarafından işletilen köprü ve otoyollardan 01-09.06.2024 tarihleri arasında 33 kez ihlalli geçiş sonucu davacının davalıdan takip tarihi alacağının 73.960,00 TL olacağı rapor edilmiştir.Mahkememizce yapılan yargılama sonucunda;Davalı tarafın ihlalli geçişleri inkar etmediği ancak bakiyesinin bulunduğu iddiasında olduğu, ancak HGS ve OGS bilgileri celp edilmekle davalının ödeme savının yerinde olmadığının anlaşıldığı ,sisteme geç yansıtılan ödeme savunması karşısında bu hususun davalı ile ilgili banka arasında çözülmesi gereken bir hukuki uyuşmazlık olduğu bu hali ile davalının 33 kez ihlali geçişi sebebi ile icra takibi ne konu borçtan sorumlu olduğu bu hali ile ;çılan davanın KABULÜNE,............ 3. Genel İcra Dairesi 2024/55775 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline,Asıl alacağın (73.960,00-TL) %20 si oranında davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;1- Açılan davanın KABULÜNE,............ 3. Genel İcra Dairesi 2024/55775 esas sayılı dosyasına yapılan itirazın iptaline,2-Asıl alacağın (73.960,00-TL) %20 si oranında davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine,3-Alınması gerekli karar ve ilam harcı 5.052,20-TL olduğundan, peşin alınan 893,26-TL harçtan mahsubu ile bakiye 4.158,94-TL harcın davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,4-Zorunlu arabuluculuk gideri olan 3.600,00-TL'nin davalıdan tahsili ile Hazine'ye irat kaydına,5-Davacı duruşmada kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 45.000,00-TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,6-Davacı tarafından yatırılan 1.320,86-TL harç toplamı ve 4.660,00-TL posta, tebligat ve bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.980,86-TL yargılama giderinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,7-Davacı tarafından yatırılan gider avansından artan kısmının HMK'nun 333.maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde ............ Bölge Adliye Mankemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıld. 06/04/2026