Bursa 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, adi yazılı tapulu taşınmaz devri sözleşmesinin butlanı nedeniyle ödenen Euro ve TL bedellerinin sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet ilkeleriyle iadesi talepli alacak davasının gerekçeli kararı.
Özet: Dava, davacının davalılarla yaptığı adi yazılı, geçersiz arsa devir sözleşmesi kapsamında ödediği toplam 66.860 Euro ve 5.989.470 TL bedellerin iadesini talep ettiği bir alacak davasıdır; davacı, Organize Sanayi Bölgesindeki arsanın devrinin imkansızlığını öğrendikten sonra, davalıların kendisini yanlış yönlendirerek ödeme yapmaya devam etmesini sağladığını iddia etmekte olup, dosya, tarafların ticari niteliği nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinden Asliye Ticaret Mahkemesine görevsizlik kararı ile devredilmiştir.
ESAS NO
: 2026/KARAR NO
: 2026/BAŞKAN
:ÜYE
:ÜYE
:KATİP
:DAVACI
:VEKİLİ
: Av.DAVALI
: 1-VEKİLİ
: Av.DAVALILAR
:2-3-DAVA
: AlacakDAVA TARİHİ
: 29/04/2026KARAR TARİHİ
: 17/09/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH
: 22/09/2026... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/05/2026 tarihli 2026/... esas 2026/... sayılı gerekçeli kararı ile görevsizlik kararı verilerek gönderilen alacak dava dosyasının incelenmesi sonucunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ
:DAVA
: Davacı vekili dava dilekçesi ile, müvekkili ile davalı şirket yetkilileri arasında, ... Mobilya ve Ağaç İşleri ,,, Bölgesinde yer alan 100 ada, A3 parsel numaralı ve 3267,16 metrekare yüzölçümlü arsanın devri hususunda şifahi olarak anlaşmaya varıldığını, davalı tarafın, kendi şirketine ait bir arsasının olduğunu ve söz konusu arsanın çok değerli olduğunu, ileride yüksek bedellerle satılabileceğini beyan ettiğini, ödemeler bittiğinde bahse konu arsayı 20-25 milyon TL bandında satabileceğini söyleyerek müvekkilini yatırıma ikna ettiğini, müvekkilinin, devir işlemini resmi şekilde yapmak istemişse de davalıların yönlendirmesiyle taraflar kendi aralarında adi yazılı şekilde arsa devir sözleşmesi tanzim ettiklerini, müvekkilinin bu geçersiz sözleşmeye ve davalıların beyanlarına güvenerek devir bedeline mahsuben ödemeler yapmaya başladığını, müvekkili tarafından, 05.04.2024 tarihinde davalı ... hesabına 15.000 Euro, 08.04.2024 tarihinde davalı ... hesabına 51.860 Euro olmak üzere toplam 66.860 Euro peşinat ödendiğini, sözleşmede yer alan ödeme takvimine uygun olarak davalı şirket yetkilisi ... hesaplarına taksitler halinde toplam 5.989.470,00.- TL ödeme gerçekleştirildiğini, müvekkilinin, ... arsalarının devrinin üretim şartına bağlı olduğunu ve ... yönetiminin onayı olmaksızın devrin hukuken ve fiilen imkansız olduğunu öğrendiğini, müvekkilinin verilen sözlere güvenerek ödeme yapmaya devam ettiğini, davalı taraf bu durumu en başından beri bilmesine rağmen müvekkilinden gizlediğini, müvekkilinin endişelerini oyalayıcı beyanlarla gidermeye çalıştığını ve ödemelerin devam etmesini sağladığını, müvekkilinin, son iki taksit ödemesine gelindiğinde maddi olarak zorlandığını ve burayı satmak istediğini davalılara bildirdiğini, davalıların çeşitli söylemlerle müvekkilini oyalamaya devam ettiğini, arabuluculuk başvurularının anlaşmama ile sonuçlandığını, taraflar arasında imzalanan sözleşme, tapulu bir taşınmazın devrini amaçlamakta olup adi yazılı şekilde yapıldığını, sözleşmeye konu taşınmazın organize sanayi bölgesi parseli olduğunu, müvekkilinin ödediği 66.860 Euro tutarındaki yabancı para borcu yönünden ise 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu madde 99 hükmü devreye girdiğini belirterek davanın kabulüne, taraflar arasındaki harici sözleşmenin mutlak butlanla batıl olması sebebiyle, müvekkil tarafından ödenen 66.860 Euro bedelin TBK md. 99 gereği aynen iadesine, bu tutara her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek Euro cinsinden en yüksek banka mevduat faizi uygulanmasına, mümkün değilse her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte TL karşılığının davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkili tarafından TL olarak taksitler halinde ödenen toplam 5.989.470,00 TL bedelin, sebepsiz zenginleşme ve denkleştirici adalet ilkeleri uyarınca her bir ödeme tarihindeki alım gücüne ulaştırılarak bilirkişi marifetiyle belirlenecek tutarının, her bir ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalılar üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir. ... 4. Asliye Hukuk Mahkemesinin 13/05/2026 tarihli 2026/... esas 2026/... sayılı gerekçeli kararı ile davacının vergi kayıtları incelendiğinde şirket genel müdürü ve şirketin hissedarı olduğu davalı tarafında şirket olduğu uyuşmazlığın çözümünde ticaret mahkemelerinin görevli olduğu değerlendirildiği, ancak Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevrelerinin belirlenmesine ilişkin ... Kurulu'nun 07/07/2021 tarih ve ... sayılı kararı gereğince '' ... Asliye Ticaret Mahkemesi yargı çevresinin ... ilinin mülki sınırları " olarak belirlendiği, bu kapsamda davacı tarafça açılan davada görevli ve yetkili Mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemeleri olduğu göz önüne alınarak, HMK'nın 114/1-c ve 115/2 maddeleri gereğince görevsizlik kararı verildiği anlaşılmıştır.Görev hususu dava şartlarından olup, mahkemece resen davanın her aşamasında incelenmesi gereken dava şartıdır. TTK nun 4. maddesinde ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi kurumu düzenlenmiştir. TTK nun 4. maddesine göre; Her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. Yine tarafların tacir olup olmadıklarına bakılmaksızın; TTK ndan, TMK nun 962–969. maddelerinden, TBK nun 202, 203, 444, 447, 487–501, 515–519, 532–545, 547–554, 555–560 ve 561–580. maddelerinden, fikrî mülkiyet hukukuna dair mevzuattan, borsa, sergi, panayır ve pazarlar ile antrepo ve ticarete özgü diğer yerlere ilişkin özel hükümlerden ve bankalara, diğer kredi kuruluşlarına, finansal kurumlara ve ödünç para verme işlerine ilişkin düzenlemelerden doğan hukuk davaları ve çekişmesiz yargı işleri ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi sayılır. TTK nun 5. maddesinde de ticari dava ve ticari nitelikte çekişmesiz yargı işi kurumundan hareket ederek asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğu dava ve işler düzenlenmiştir. TTK nun 5. maddesine göre; Asliye ticaret mahkemeleri tüm ticari davalar ile ticari nitelikteki çekişmesiz yargı işlerine bakmakla görevlidir. Yine özel kanunlardan doğan özel hükümler uyarınca ticaret mahkemesinde görülecek diğer dava ve işlere asliye ticaret mahkemesinde bakmakla görevlidir. Bir davaya asliye ticaret mahkemesinin bakmakla görevli olabilmesi için görülecek dava veya işin; her iki tarafın da ticari işletmesiyle ilgili hususlardan doğan hukuk davası olması, yada TTK'nunda düzenlenen bir konudan doğan hukuk davası olması, veyahut TTK 4/1. maddenin (b), (c), (d), (e), (f) bentlerinde sayılan konulardan doğan hukuk davası olması, yahut da diğer özel kanunlardan doğan hukuk davası olması gerekmektedir. Somut olaya gelince; davacı ile aralarında akdedilen adi yazılı şekilde düzenlenen arsa devir sözleşmesinden kaynaklı alacağın tahsilini istemiştir. Davalılardan ... Makina Aksesuar..Ltd Şti. sermaye şirketi olup tacir ise de, davacı gerçek kişi olup tacir sıfatını haiz olup olmadığının belirlenmesi gerekmiştir. Davacı gerçek kişi hakkında ... Vergi Dairesince dosyaya gönderilen 11.05.2026 tarihli yazısında; davacı ...'ın 01/05/2013- 31/01/2017 tarihleri arasında veri mükellefi olup, işletme usulü defter tuttuğu, ayrıca söz konusu mükellefin ... Turizm..Ltd Şti ve GM Turizm Danışmanlık ..Ltd Şti'nin müdürü olduğu bildirilmiştir.Hal böyle olunca, işbu davanın davacısı gerçek kişi olup, yalnızca 01/05/2013 ile 31/01/2017 tarihleri arasında kendi adına işletme kaydı olduğu, dava tarihi itibari ile esnaf veya işletme kaydının bulunmadığı, tek başına şirket ortağı ve/veya yetkilisi olmasının ilgili kişinin tacir olduğu anlamına gelmediği, ortağı ve müdürü olduğu dava dışı şirketler adına hareket ettiğine dair bir delilin veya beyanın bulunmadığı, tacir araştırmasına ilişkin diğer kayıtların incelenmesinde davacının tacir olduğunun tespit edilmediği dolayısı ile nisbi ticari dava yönünden aranan şartlar gerçekleşmediği anlaşılmaktadır (Emsal ... 19 HD, 30.09.2015 tarih ve 2015/ -2015/ E.K sayılı ilamı; ... 4 HD, 21/03/2023 tarih ve 2023/-2023/ E.K; 02/06/2025 tarihli ve 2025/ -2025/ E.K ilamları)Açıklanan bu nedenle; iş bu davada görevsizlik kararı veren ... 4.Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu değerlendirilerek karşı görevsizliğe karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM
: Ayrıntısı ve yasal gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Mahkememizin GÖREVSİZLİĞİNE, Davaya bakmaya görevli mahkemenin ... 4.Asliye Hukuk Mahkemesi olduğundan davanın görev yönünden usulden reddine, HMK m.21 ve 22 maddesi gereğince hükmün istinaf kanun yoluna başvurulmadan kesinleşmesi halinde, mahkememiz ile yine istinaf edilmeksizin görevsizlik kararı kesinleşen ... 4.Asliye Hukuk Mahkemesi arasında göre uyuşmazlığı çıktığından olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın ilgili ... Bölge Adliye Mahkemesinin ilgili Dairesine gönderilmesine ve görevli mahkemenin belirlenmesini istenmesine, Harç, masraf, avans ve vekalet ücreti hususlarının görevli mahkemece karara bağlanmasına,Dair, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içinde ... açık olmak üzere dosya üzerinden yapılan inceleme sonunda oy birliği ile karar verildi. 17/09/2026Başkane-imzaÜyee-imzaÜyee-imzaKatipe-imza