trafik kazası sonrası sigorta ödemesi rücu talebine itirazın iptali davasında işleten-malik ayrımı ve husumet itirazı.

Trafik kazası sonrası sigorta ödemesi rücu talebine itirazın iptali davasında işleten-malik ayrımı ve husumet itirazı.

Özet: Davacı sigorta şirketi, sigortalısına ödediği kasko tazminatını, kendi aracının %100 kusurlu bulunduğu bir trafik kazası sonrası davalı araç sahibinden rücuen tahsil etmek amacıyla başlattığı icra takibine yapılan itirazın iptalini talep etmekte; davalı ise kaza anında aracın kirada olduğunu ve yasal işletenin kiracı şirket olduğunu ileri sürerek davanın husumet yokluğundan reddini istemekte, mahkeme ise icra ve araç sahiplik kayıtlarını incelemektedir.

T.C.

ANTALYA

3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO

: 2025/675 Esas

KARAR NO

: 2026/627

DAVA

: İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: 15/08/2025

KARAR TARİHİ

: 08/09/2026

Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

... sayılı dosyası ile icra takibine geçildiğini, davalı-borçlu şirket ödeme emrini tebliğ aldığını, takibe konu borca ve fer’ilerine itiraz ettiğini, Dava dışı sigortalı ...'in maliki olduğu ... plakalı araç, müvekkili şirkete ... poliçe numaralı, ... başlangıç tarihli Genişletilmiş Full Kasko Sigorta Poliçesi ile sigortalandığını, ... tarihinde davalı şirketin maliki olduğu, sürücü ... sevk ve idaresindeki... plaka sayılı otomobil ile ... İli ... İlçesi ... . ... Bulvarında seyri sırasında önünde bulunan aracın durması sonucu ani şerit değiştirerek sigortalı aracın önüne kırması neticesinde kaza meydana geldiğini, taraflarınca kaza anlaşma tutanağı tanzim edilmiş olup Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezince yapılan kaza tespit tutanağı uygulamasında davalı şirketin maliki olduğu... plaka sayılı aracın kazada % 100 kusurlu olduğu tespit edildiğini, sigorta hükümleri uyarınca kaza nedeniyle zarar gören sigortalıya ... tarihinde kasko sigortasından ... TL pert tazminatı ödemesi yapıldığını, sigortalı aracın sovtaj bedeli olan ... TL ile davalı aracın ZMS poliçesinden tahsil edilen ... TL mahsup edildikten sonra kalan ... TL için davalıya yönelinmiş olup iş bu davaya dayanak icra takibi ile rücu edildiğini, davalı aleyhine rücuen tazminat talepli icra takibi başlatıldığını, davalı tarafından itiraz dilekçesinde herhangi bir itiraz gerekçesi bildirmemiş olup yapılan itiraz, müvekkil sigorta şirketinin alacağını geç tahsil etmesine neden olduğunu, bu nedenlerle davanın kabulü ile, Antalya Genel İcra Dairesinin ... / ... E. sayılı icra takibine vaki haksız itirazın iptali ile icranın devamına, haksız itirazdan mütevellit davalının % 20 icra inkar tazminatına hükmedilmesine, vekalet ücreti ve yargılama masraflarının davalıya (borçlu) yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle

: Huzurda görülen davada davanın muhatabının müvekkili şirket olmadığını, müvekkili şirket kazaya konu aracın maliki olup, ancak işleteni olmadığını, müvekkili şirket söz konusu aracı ... ... Mahallesi ... Sokak ... ... Sitesi No: ... D Blok Daire: ... ... / ... adresinde mukim ... ... ... Şirketi'ne kiraya verdiğini, miştir. KTK 3. ve 85. maddeleri uyarınca işleten kiracı olduğundan, müvekkili şirket açısından işbu davanın husumet yokluğu nedeni ile reddi gerektiğini, ... ... Limited Şirketi'nin aracın işleteni olması sebebiyle davanın muhatabı söz konusu bu kiracı şirketi olduğunu, işleten kiracı olduğundan müvekkili şirket açısından davanın husumet yokluğundan reddi gerektiğini, bu sebeplerle kiracı ... ... Şirketi'nin aracın işleteni olması sebebiyle davanın muhatabı olduğunu, davalı müvekkili şirket araç kiralama hizmeti veren bir ticari işletme olduğunu, kaza tarihinde de araç, akdedilen sözleşme nedeniyle, ... ... Şirketi'nin kullanımında bulunduğunu, davacının istemleri tümüyle dayanaksız, ispatsız ve fahiş nitelikte olduğunu, kazayla ilgili hiçbir kusuru bulunmayan, hatta usule ilişkin açıklamalar uyarınca işbu dava ile hiçbir surette sorumluluk ve husumet yöneltilemeyecek olan müvekkili şirkete, davacı tarafından kazayla ilgili hiçbir ihbar ve bildirimde de bulunulmadığını, bu nedenle kaza tarihinden itibaren faiz işletilmesi de hukuka uygun olmadığını, kazaya karışan dava konusu araç müvekkil şirket tarafından ... ... Şirketi'ne olması nedeniyle araçta meydana gelebilecek her türlü kaza ve bundan kaynaklanacak maddi ve manevi zararlar ve her türlü cezalardan kiracı ... ... Şirketi'nin sorumlu olduğunu bir kez daha belirtmek isteriz. İş bu husus hakkında Sayın mahkemenizden Emniyet KABİS sorgusu yapılmasını talep ettiklerini, bu nedenlerle davanın müvekkili şirket yönünden husumet yokluğu nedeniyle reddine, davanın ... ... Şirketi'ne ihbar edilmesine, davacının haksız davasının ve taleplerinin reddine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacıya yüklenmesine karar verilmesini talep etmiştir.

Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... /... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir. Söz konusu dosya incelendiğinde; alacaklının ... Şirketi, borçlunun ... ve ... Anonim Şirketi olduğu, takip konusunun ... tarihinde ... ... ... Mah.de meydana gelen trafik kazası nedeniyle zarar gören sigortalı ... plakalı araç malikine yapılan hasar ( pert ) tazminatı ödemesi, Rücuen Tazminat ( ... ) ... TL olduğu, takip çıkışının işlemiş faiz ile birlikte toplam ... -TL olduğu ve ilamsız icra takibinin borca itiraz nedeniyle ... tarihinde durdurduğu anlaşılmıştır.

Davaya konu araçların sahiplik bilgileri dosya arasına alınmıştır.

Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne yazılan müzekkereye verilen cevap dosya arasına alınmıştır.

İstanbul ... . Asliye Ticaret mahkemesi aracılığıyla ... /... sayılı talimat dosyasında aldırılan bilirkişi raporu dosya arasına alınmıştır.

SMMM Bilirkişisi ... 'un ... tarihli raporda özetle; " 1- Davalı şirketin 1 Sıra No.lu Elektronik Defter Genel Tebliği gereği ... ve ... yılları Ticari Defterlerini E-Defter olarak kayıt altına alındığı 2. Sıra Nolu Elektronik Defter Genel tebliği 3. Maddesi gereği ise Yevmiye ve Kebir defteri beratlarını süresi içerisinde Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine yüklediği, muhasebe kayıtlarının Tek Düzen Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğine ve Muhasebe İlke ve Kurallarına uygun tutulduğu, defterlerinin genel kabul görmüş muhasebe kurallarına riayet ettiği, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı görülmüş sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,

2- Davalı Şirket 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 421 sıra numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile e defter kullanan mükellef olduğu ... ve ... yılları yasal ticari defterleri usul yönünden incelendiğinde; fiziki ortamda tutulan Envanter ve Damga Vergisi Defterlerinin noter onayı ile aynı yıllara ilişkin elektronik ortamda tutulan GİB onaylı Yevmiye ve Defter-i Kebir e-defter beratlarının süresinde yapıldığı, ticari defterlerin TTK’ nu ve VUK’ nu hükümlerine göre usulüne uygun tutulduğu,

3- Davalı şirketin, Ticari defterlerin ibrazı ve delil olmasını öngören 6100 sayılı HMK m. 222/2’deki, ticari defterlerin delil olabileceği hususu, “Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş” olması şartına bağlanmış olup, sahibi lehine delil niteliği taşıdığı,

4- Davalı ... Anonim Şirketi ve ... ... Şirketi arasında ... tarihinde imzalanmış... plakalı aracın ... ile ... tarihleri arası dönemi kapsayan, Uzun Süreli Araç Kiralama Sözleşmesi bulunduğu, 12 aylık olduğu, araç teslim tarihinin ... ve araç iade tarihinin ... , aylık kira bedelinin sabit ... TL+KDV olarak belirlendiği,

Davalı ... Anonim Şirketi’nin kiralayan olarak, Sözleşmenin 22.maddesinde belirtildiği üzere damga vergisinin tamamının kiralayan tarafından ödeneceği hükmü gereğince, bu yönde ... yılı Damga Vergisi Defterine sözleşmeye ait damga vergisini kaydedilerek ... tarihinde ... Dairesi Müdürlüğü’ne .... no.lu tahakkuk fişi ile beyan ettiği ve .... tarihinde damga vergisi borcunu yasal süresinde ödediği, davalı tarafından sözleşmeye ait içerik olarak başkaca bir hususu vergi dairesine bildirmediği, hususları tarafımca tespit edilerek, görüş ve kanaatine varılmıştır. " şeklinde rapor düzenlenmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE

Dava ; ... tarihinde ,... plakalı araç ile davalıya ait olan... plakalı aracın karıştığı trafik kazası nedeniyle,... plakalı aracın kasko şirketi olan davacının sigortalısına ödediği miktarı rücuan tahsil amacıyla davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesi ... /... sayılı dosyası ile giriştiği ilamsız icra takibinin davalının itirazı üzerine durması nedeniyle, davacının itirazın iptali talebine yöneliktir.

Araç maliki Davalı ... Anonim Şirketi ve ihbar olunan ... ... Şirketi arasında ... tarihinde imzalanmış... plakalı aracın ... ile ... tarihleri arası dönemi kapsayan, Uzun Süreli Araç Kiralama Sözleşmesi bulunduğu, sözleşmenin 12 aylık olduğu, araç teslim tarihinin ... ... ... ve araç iade tarihinin ... , aylık kira bedelinin sabit ... TL+KDV olarak belirlendiği anlaşılmıştır.

KTK'nın 3. maddesinde, "İşleten

: Araç sahibi olan veya mülkiyeti muhafaza kaydıyla satışta alıcı sıfatıyla sicilde kayıtlı görülen veya aracın uzun süreli kiralama, ariyet veya rehin gibi hallerde kiracı, ariyet veya rehin alan kişidir. Ancak, ilgili tarafından başka bir kişinin aracı kendi hesabına ve tehlikesi kendisine ait olmak üzere işlettiği ve araç üzerinde fiili tasarrufu bulunduğu ispat edilirse, bu kimse işleten sayılır." şeklinde tanımlanmıştır. Aynı Kanun'un 85/1. maddesine göre "Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar. " maddenin son fıkrasına göre ise "işleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur." İşletenin bu sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.

2918 sayılı KTK'nın 3. maddesinde işleten sıfatının belirlenmesinde şekli ve maddi ölçüt olmak üzere iki ayrı ölçüden yararlanılmıştır. Şekli ölçüye göre trafik sicilinde malik görülen kişi işletendir. Maddi ölçüye göre ise trafik sicilinde adı geçen kişinin önemi bulunmamakta olup önemli olan araç üzerindeki fiili hakimiyet, araçtan ekonomik yarar sağlama, masraf ve rizikolara katlanma gibi ölçütlerdir. İşletenin belirlenmesinde doktrin ve Yargıtay'ın kabul ettiği görüş maddi ölçüdür (Yargıtay 17. Hukuk Dairesinin 28/02/2019 tarih, 2016/6712 E. ve 2019/2237 K. sayılı kararı).

Dosyada mevcut davalılar arasında yapılan bir yıllık kira sözleşmesinde, kira süresince 3. kişilere verilen zararlardan kiracının sorumlu olacağı, kiralayan şirkete yöneltilecek tüm zararların koşulsuz ve şartsız olarak kiracı tarafından karşılanacağı belirtildiğinden aracın maliki olan davalı ... Anonim Şirketi 'nin pasif husumeti bulunmadığı anlaşıldığından davanın pasif husumet yokluğundan reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın pasif husumet yokluğundan reddine,

2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ... TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan ... -TL harçtan mahsubu ile bakiye ... TL harcın davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,

4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ... .-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

5-Zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle kamu tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'ın 18/A-13. maddesi gereğince davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,

6-Taraflarca Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,

Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 08/09/2026

Katip ...

¸e-imza

Hakim ...

¸e-imza