sigortacının, iş makinesinin şantiye dışı nakli sırasında hasarlanması nedeniyle ödediği bedelin rücuen tahsili talepli davasında, taşıma ve ekipman kiralama sözleşmeleri çerçevesinde sorumluluğun belirlenmesi.

Sigortacının, iş makinesinin şantiye dışı nakli sırasında hasarlanması nedeniyle ödediği bedelin rücuen tahsili talepli davasında, taşıma ve ekipman kiralama sözleşmeleri çerçevesinde sorumluluğun belirlenmesi.

Özet: Sigorta şirketinin, sigortalısına ait iş makinesinin ekipman kiralama sözleşmesi kapsamında şantiye içi kullanım şartlarına aykırı olarak kiralık araçla şantiye dışına taşınırken hasarlanması sonucu ödediği tazminatın rücuan tahsili talebiyle açtığı davada; mahkemeler, davalılar arasında doğrudan bir taşıma sözleşmesi bulunmaması ve bir davalı ile sigortalı arasında zarara ilişkin doğrudan hukuki bir ilişki tespit edilememesi nedenleriyle, kazanın sözleşme dışı bir fiil sonucu meydana geldiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir.

11. Hukuk Dairesi 2025/5966 E. , 2026/3099 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Adana Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2023/1182 Esas, 2025/1404 Karar

HÜKÜM

: Yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın reddi

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Mersin 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

SAYISI

: 2020/94 E., 2022/648 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin sigortalısı dava dışı ... İnşaat A.Ş.'nin (... A.Ş.) 50 tonluk iş makinesini İpsala Şantiyesi'ne nakletmek üzere davalı ... .... Taş. İnş. Tic. ve San. A.Ş.'den (... A.Ş.) taşıma hizmeti satın aldığını, bu davalının diğer davalı ... Lojistik Mad. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden (... Ltd. Şti.) araç kiraladığını, 26.07.2018 tarihinde çekici ve römorka yüklü iş makinesinin, aracın devrilmesi ile hasarlandığını, müvekkilinin sigortalısına 342.350,00 TL ödediğini, dava dışı ... A.Ş. ile davalı ... A.Ş. arasında imzalanan Ekipman Kira Sözleşmesi'nin (j) maddesine göre tedarikçi ... A.Ş.'nin hasardan sorumlu olduğunu, sigortalıya ödenen tazminatın davalılardan tahsili için başlatılan icra takibine haksız itiraz edildiğini ileri sürerek itirazın iptali ile icra inkâr tazminatına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalılar vekili cevap dilekçesinde, zaman aşımı itirazlarının olduğunu, müvekkili ... Ltd. Şti.'nin aracını ... A.Ş'ye kiraladığını, ... A.Ş.'nin bu aracı dava dışı ... A.Ş.'ye Ekipman Kiralama Sözleşmesi ile kiraya verdiğini, ... Ltd. Şti. ile ... A.Ş. arasında ticari veya hukuki herhangi bir ilişki bulunmadığını, ... Ltd. Şti. açısından husumet itirazlarının olduğunu, müvekkili ... A.Ş. tarafından da herhangi bir taşıma hizmeti verilmediğini, nakliye anlaşması bulunmadığını, Ekipman Kiralama Sözleşmesinin konusunun Ardahan- Posof ve İpsala şantiyelerinde kullanılmak üzere kiralanacak iş makineleri olduğunu, davacının sigortalısı ... A.Ş.'nin müvekkilinin bilgisi ve onayı dışında şantiye sahasında kullanmak üzere kiraladığı çekici ve dorseye kendilerine ait vinci yükleyerek yol izin belgesi almadan karayoluna çıkardığını, hasarın yükleme hatasından kaynaklandığını, kaza tarihinden sonra ... A.Ş.'nin özel yük taşıma belgesi aldığını, teminat dışı haller kapsamında yapılan ödemeden dolayı müvekkillerine rücu edilemeyeceğini savunarak davanın reddine ve kötüniyet tazminatına karar verilmesini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında düzenlenmiş bir taşıma sözleşmesi bulunmadığı, aralarındaki sözleşmenin Ekipman Kiralama Sözleşmesi olduğu, yük taşıma izin belgesinde ... A.Ş.'nin taşıyıcı gözüktüğü, hizmet ve bakımı da içeren Ekipman Kira Sözleşmesine göre ekipmanların "Posof, Damal ve İpsala ilçelerinde şantiye sahası içinde kullanılabileceği"nin düzenlendiği, tarafların sözleşmeye uyması ve kiralananları şantiye sahası dışına çıkarmaması gerektiği, dava konusu vince ilişkin kazanın sözleşmeye konu şantiye sahası içerisinde meydana gelmediği anlaşıldığından zarardan tedarikçi ... A.Ş.'nin sorumlu tutulamayacağı, davalı ... Ltd. Şti. ile davacının sigortalısı ... A.Ş. arasında herhangi bir hukuki ilişki bulunmadığı, bu davalının dava konusu kazaya yol açan araçları diğer davalı ... A.Ş.'ye kiraya verdiği, ... Ltd. Şti. ve ... A.Ş. arasındaki sözleşmede, araçların karışacağı kazalardan ve sözleşme kapsamında yapılacak işlemden dolayı meydana gelebilecek zarardan kiracının sorumlu olacağının belirtildiği, bu iki davalı arasındaki sözleşmeye dava dışı sigortalı ... A.Ş.'nin taraf olmadığı da dikkate alındığında gerek sözleşme hükümleri gerekse olayın meydana geliş biçimine göre kaza nedeniyle meydana gelen zarardan davalı ... Ltd. Şti.'nin sorumlu tutulamayacağı gerekçesi ile davalı ... Ltd. Şti. yönünden davanın pasif husumetten reddine, davalı ... A.Ş. yönünden davanın reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından istinaf edilmiştir.

IV. BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ KARARI

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı ... Ltd. Şti. adına kayıtlı aracın 01.08.2017 tarihli taşıt kira sözleşmesi ile ... A.Ş.'ye kiralandığı, ... A.Ş.'nin kiraladığı aracı ... A.Ş.'ye Ekipman Kiralama Sözleşmesi ile kiraya verdiği, ... Ltd. Şti. ile davacının halefi olduğu ... A.Ş. arasında herhangi bir ticari, hukuki ilişkinin, sözleşmenin bulunmadığı anlaşıldığından davalı ... Ltd. Şti.'ye husumet yöneltilemeyeceğinden ... Ltd. Şti. açısından davanın pasif husumetten reddinin doğru olduğu, davalı ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında 01.04.2018 tarihli Ekipman Kiralama Sözleşmesi ve zeyilname imzalandığı, davalı şirket adına kayıtlı çekici ve dorsenin ... A.Ş.’ye ait şantiyelerde iş makinesi olarak kullanılmak üzere kiralanarak teslim edildiği, bahse konu aracın ... A.Ş. tarafından şehiriçi, şehirlerarası veya uluslararası taşıma yapmak üzere değil ... A.Ş.'ye ait şantiyelerde iş makinesi olarak kullanılmak üzere kiralandığı ve davalı şirketten teslim alındığı, ... A.Ş. ile davalı ... A.Ş. arasında imzalanan Ekipman Kiralama Sözleşmesinin 2. maddesindeki düzenlemeye rağmen ... A.Ş.'nin davalı şirketin bilgisi ve onayı dışında, kiralamış olduğu çekici ve dorseye kendilerine ait vinci yükleyerek nakliye etmek istediği, bunun için yol izin belgesi dahi almadığı, 26.07.2018 tarihinde vincin araca ters-yanlış yüklenmesi neticesi aracın devrilmesiyle kazanın meydana geldiği, olaydan bir gün sonra ... A.Ş.'nin taşımayı yapan olarak kendi adlarına yol izin belgesi aldığı, kiralamış oldukları araç ile şantiye dışında sözleşmeye aykırı şekilde nakliye işini kendilerinin yaptığı, ... A.Ş. dava konusu vincin diğer şantiyelerine taşınması için davalı şirketten taşıma hizmeti vermesini talep etmiş olsaydı, taraflar arasında bu konuda ayrıca bir nakliye anlaşması ve sair işlemlerin yapılmış olması gerektiği, ... A.Ş. ile ... A.Ş. arasında bir taşıma sözleşmesi olmadığı, davalı ... A.Ş.'nin nakliyeci sıfatının bulunmadığı, yol izin belgesinde taşımayı yapanın davacının sigortalısı ... A.Ş. olduğu, yolda kazaya karışan araca eşlik eden eskort aracın da ... A.Ş.'ye ait olduğu, ... A.Ş.'nin davalı şirketin şantiyede kullanmak üzere kiraladığı araç ile kendisinin nakliye işini gerçekleştirdiği, davalı şirketin nakliyeci sıfatı ve sorumluluğunun olmadığı, davalı şirketlerce taşıma hizmeti verilmediğinden ... A.Ş.'ye ve halefi olarak davacıya karşı hiçbir borçlarının, sorumluluklarının ve yükümlülüklerinin bulunmadığı, aracın şantiye dışına çıkarılarak nakliye yapılmak istenmesi halinde sorumluluk ve mal sigortasının ... A.Ş.'ye ait olacağı anlaşıldığından Mahkemece bu yönlerden verilen kararın doğru görüldüğü, ancak davanın tazminat talebine yönelik olduğu ve tümden reddine karar verildiği dikkate alınarak maktu vekâlet ücretine hükmedilmesi gerekirken nisbi vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı gerekçesi ile davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne, hüküm fıkrasının 6. bendinin düzeltilmesine, İlk Derece Mahkemesi kararındaki diğer hükümlerin aynen muhafazasına karar verilmiş, hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Dava ve Hukuki Nitelendirme

Dava, nakliyat emtia sigorta poliçesi kapsamında ödenen tazminatın rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali talebine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

İlk Derece Mahkemesince verilen karara yönelik olarak yapılan istinaf başvurusu üzerine 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. vd. maddeleri kapsamında yöntemince yapılan inceleme sonucunda Bölge Adliye Mahkemesince esastan verilen nihai kararda, dosya kapsamına göre saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kurallarına aykırı bir yön olmadığı gibi aynı Kanun'un 369/1 hükmü ve 371. maddesinin uygulanmasını gerektirici nedenlerin de bulunmamasına göre usul ve yasaya uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI.SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 01.06.2026 tarihinde kesin olarak oy çokluğuyla karar verildi.

K A R Ş I O Y

Dava, davacı ... şirketinin sigortalıya ödediği tazminatın davalılardan rücuen tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

İlk Derece Mahkemesince davacının, davalı ... Lojistik Madencilik İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. aleyhine açtığı davanın pasif husumetten, davalı ... Uluslararası Taşımacılık İnş. Tic. ve San. A.Ş. aleyhine açtığı davanın ise esastan reddine karar verilmiş, karar, davacı vekili tarafından istinaf edilmiş, Bölge Adliye Mahkemesince davacı vekilinin esasa yönelik istinaf başvurusu reddedilmiş, ancak davalı lehine maktu vekâlet ücreti gerekirken nispî vekâlet ücreti takdiri usul ve yasaya aykırı görülerek davacı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının hüküm fıkrasının 6. bendinin kaldırılmasına, hüküm fıkrasının 6. bendinin "Karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan AAÜT 13/4. maddesi gereğince hesaplanan 9.200,00 TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalı ... Uluslararası Taşımacılık İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.'ye verilmesine" olarak düzeltilmesine, İlk Derece Mahkemesi kararındaki diğer hükümlerin aynen muhafazasına karar verilmiştir.

HMK'nın 353. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinin (2). alt bendi, Bölge Adliye Mahkemesince, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasından hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmiş ise düzelterek yeniden esas hakkında karar verileceği hükmünü haizdir. Ayrıca Bölge Adliye Mahkemelerinin HMK'nın 370/2 hükmünde belirtildiği şekilde İlk Derece Mahkemelerince verilen kararlarda hatalı olduğu belirlenen hususları düzeltme yetkileri bulunmamaktadır. Anılan hükümler doğrultusunda Bölge Adliye Mahkemesince, istinaf başvurusunda ileri sürülen hususlar hakkında HMK'nın 353/1-b(2) hükmü uyarınca değerlendirme yapılması halinde, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılıp yeniden esas hakkında hüküm kurulması gerekirken, İlk Derce Mahkemesince verilen karar tümüyle kaldırılarak yeniden esas hakkında karar verilmeksizin vekâlet ücretine ilişkin bendin düzeltilerek diğer hükümlerin aynen muhafazasına dair karar tesisi doğru olmadığından kararın bozulması, bozma sebep ve şekline göre, davacı vekilinin temyiz itirazlarının bu aşamada incelenmesine yer olmadığına karar verilmesi gerektiği görüşünde olduğumdan sayın çoğunluğun onama yönündeki görüşüne katılmamaktayım.