kamulaştırma bedelinin tespiti davasında arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırmasıyla değer biçilmesi ve istinaf başvurularının reddi üzerine temyiz incelemesi.

Kamulaştırma bedelinin tespiti davasında arsa niteliğindeki taşınmaza emsal karşılaştırmasıyla değer biçilmesi ve istinaf başvurularının reddi üzerine temyiz incelemesi.

Özet: İdarenin bir taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açtığı davada, taraflar arasında taşınmazın tarla/arsa vasfı, emsal karşılaştırması ve düzenleme ortaklık payı kesintisi uygulanmaması gibi değerleme uyuşmazlıkları yaşanmış; uzun süren yargılamanın ve defalarca bozma kararı verilmesinin ardından Bölge Adliye Mahkemesi, bilirkişi raporunun uygun, emsallerin doğru ve taşınmazın niteliği gereği düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasının yerinde olduğuna hükmeden ilk derece mahkemesi kararını esastan onamış, davacı idarenin bu karara yönelik temyiz başvurusu da Yargıtay tarafından hukuka uygun bulunarak reddedilme aşamasına gelmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/17241 E. , 2026/2422 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ

: İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2025/5115 Esas, 2025/3421 Karar

KARAR

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: 2022/533 Esas, 2023/1057 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 30 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın taraf vekillerince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvuruların esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı taraf vekillerince temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Manisa ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 87... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; kıymet takdirinde tespit edilen değerin düşük olduğunu ileri sürerek taşınmazın gerçek değerinin tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

1. Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın tarla vasfında olmasına rağmen arsa olarak değerlendirilmesinin hatalı olduğunu, emsal karşılaştırmasının usule uygun olmadığını, taşınmazdan düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılması gerektiğini, uygulanan faiz türü ve tarihinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; alınan raporlar arasındaki çelişki giderilmeden karar verildiğini ileri sürmüştür.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile bilirkişi raporunun dava konusu taşınmazın niteliğine uygun olarak düzenlendiği, alınan emsalin uygun olduğu, dava konusu taşınmazın dava tarihi itibariyle; emsal alınan taşınmazın ise, satış tarihi itibariyle, olduğu gibi bırakılan kadastro parseli olması nedeniyle düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasının yerinde olduğu, davacı idare lehine vekâlet ücreti takdir edilmemesinin doğru olduğu gerekçesiyle taraf vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde taraf vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

1. Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

2. Davalı vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Arsa niteliğindeki taşınmazın zeminine 2942 sayılı Kanun’un 11 inci maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca emsalin üstün ve eksik yönleri belirlenip kıyaslaması yapılarak değer biçilmesi yöntemi itibari yerindedir.

3. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı idare vekilinin tüm, davalı vekilinin aşağıdaki paragraf kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

4. Aynı kamulaştırma kapsamında dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan ... Mahallesi 1 91... parsel sayılı taşınmaza 08.10.2018 değerlendirme tarihi itibarıyla 84,81 TL/m² değer biçildiği ve bu parsele ilişkin kararın davacı idare temyizi üzerine Dairemiz denetiminden geçerek onandığı, güçlü delil niteliğindeki bu karar gözetilerek dava konusu taşınmaza aynı değerlendirme tarihi itibarıyla 44,82 TL/m² değer biçen bilirkişi kurulundan dava konusu taşınmaza yakın konumda bulunan parsele ilişkin bedelden ayrılma nedenleri konusunda ek rapor alınıp sonucuna göre karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi bozmayı gerektirir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Davacı idare vekilinin tüm temyiz itirazlarının reddine,

2. Davalı vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

3. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Davacı idareden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalıdan peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

16.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.