Trabzonda görülen kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında, mülkiyet, değerleme, usul ve kesin hüküm itirazlarının Yargıtay 5. Hukuk Dairesince temyiz incelemesi.
Özet: Bu dava, kamulaştırma bedelinin tespiti ve taşınmazın yola terkini talebiyle açılmış, ilk derece mahkemesinin kabul kararları sonrasında bölge adliye mahkemesince iki kez istinaf incelemesinden geçmiştir. İlkinde dosya iade edilirken, ikincisinde taşınmazın arsa vasfında olduğu ve emsal incelemesiyle değerinin belirlendiği kabul edilmiş, ancak dava konusu taşınmazın süreç içinde satılması nedeniyle önceki hüküm kaldırılarak düzeltilmek suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir. Davalılar ise, kamulaştırılan alanın satışının gerçekleşmediğini, bedelin kendilerine ödenmesi gerektiğini ve kesin hüküm itirazlarının haksız yere reddedildiğini öne sürerek bu düzeltilmiş kararı temyiz etmiştir.

MAHKEMESİ
: Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 2. Hukuk DairesiSAYISI
: 2023/1772 Esas, 2025/1216 KararKARAR
: Esastan ret / Düzeltilerek yeniden esas hakkında verilen kararİLK DERECE MAHKEMESİ
: Trabzon 3. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: 2020/352 Esas, 2023/140 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 30 uncu maddesine dayanan kamulaştırma bedelinin tespiti ve kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkini davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak davanın yeniden görülmesi için dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı üzerine yargılama yapan İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare ve davalılar ... vd. vekilleri tarafından istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine, davalı ... vd. vekilinin başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararı kaldırılarak düzeltilerek yeniden hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalılar vekilleri tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Trabzon ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 20... parsel sayılı taşınmazın kamulaştırma bedelinin tespiti ile kamulaştırılan taşınmazın yol olarak tapudan terkinini talep etmiştir.II. CEVAPDavalılar vekilleri cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare ve davalılar ... Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti vd. vekilleri istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf Sebepleri1.Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; uygun emsal alınmadığını, emsal karşılaştırmasının usule uygun olmadığını, idare lehine vekalet ücretine takdir edilmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2.Davalılar ... vd. vekili istinaf dilekçesinde özetle; taşınmazın 14.08.2020 tarihinde belediyeden satın alındığını, müvekkilinin istinaf mahkemesi kaldırma kararından önce malik sıfatını kazandığını, dava öncesi ve dava sırasında yapılan yola terklerin bilirkişilerce yeterince değerlendirilmeden ve düzenleme ortaklık payı uygulamasına aykırı raporlarla hüküm kurulmasının yasal olmadığını, Danıştay 6. Dairesinin 09.06.2015 tarihli ve 2012/5145 Esas, 2015/3907 Karar sayılı kararının acele el koymaya ilişkin olduğundan bahisle dava şartı olan kesin hüküm itirazının reddedilmesinin hatalı olduğunu ileri sürmüştür.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taşınmazın arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapmak suretiyle değerinin belirlemelesinde isabetsizlik bulunmadığı, ancak kaldırma kararından sonra dava konusu taşınmazın 04.10.2021 tarihli işlem ile ... isimli şirkete satıldığı anlaşıldığından davalı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile düzeltilerek yeniden esas hakkında hüküm kurulmak suretiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalılar vekilleri temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz Sebepleri1.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde özetle; kamulaştırma konusu alanın satışının yapılmadığını, kamulaştırma dışı olan 4.693,74 m²lik alandan, 397,17 m²lik yola terkler düşüldükten sonra kalan 4.296,57 m²lik alanın satışının yapıldığını, Trabzon 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/708 Esas sayılı dosyası ile verilen tescil kararıyla 205,19 m²lik alanın davacı idare lehine yol olarak terkin edildiğini, bu nedenle davaya konu alanın satışının söz konusu olamayacağını, bedelin davalı şirkete ödenmesine karar verilmesinin hatalı olduğunu, kamulaştırmaya konu alanın ihale edilmediğinin ihale evraklarından anlaşıldığını, kamulaştırma bedelinin müvekkili kuruma ödenmesi gerektiğini ileri sürmüştür.2. Davalılar ... vd. vekili temyiz dilekçesinde özetle; Danıştay 6.Dairesinin 2012/5145 Esas sayılı dosyasından verilen kararın acele el koymaya ilişkin olduğundan bahisle kesin hüküm itirazlarının reddedilmesinin kanuna aykırı olduğunu, Danıştay 1.Dairesinin 2017/827 Esas sayılı dosyasından verilen kararın idari bir karar olduğunu, Bakanlar Kurulunca yeni bir kamulaştırma kararı alınmadan işlem yapılamayacağını ileri sürmüştür.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalılar arasındaki kamulaştırma bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre taraf vekillerinin aşağıdaki paragrafların kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.3. Dava konusu taşınmazın 4.296,57 m²lik kısmının ... Belediye Başkanlığının 03.08.2021/1 tarih ve sayılı ihale onay belgesi doğrultusunda davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine satıldığı, satışın 04.10.2021 tarihinde tapuda tescil edildiği anlaşılmıştır. Ancak dosya kapsamında yer alan belgeler ile Trabzon 3.Asliye Hukuk Mahkemesinin 2017/708 Esas, 2020/173 Karar sayılı kararı incelendiğinde iş bu kararda dava konusu taşınmazın 205,19 m²lik kısmının yol olarak terkinine kesin olarak karar verildiği, dava konusu taşınmazın yola terkler düşüldükten sonra kalan 4.296,57 m²lik alanın satışının yapıldığı, dolayısıyla dava konusu 205,19 m²lik kısmının satışa konu olmadığının anlaşılması karşısında, dava konusu taşınmazın kamulaştırma bedelinin davalı ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketine ödenmesine karar verilmesi doğru görülmediğinden hükmün bozulmasına karar vermek gerekmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;1. Davalılar ... vd. vekilinin temyiz itirazlarının reddine,2. Davalı ... vekilinin temyiz itirazının kabulü ile temyiz olunan, Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Davalılar ... Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketinden peşin alınan temyiz harcının Hazineye irat kaydedilmesine, davalı ... Başkanlığından peşin alınan temyiz harcının istenildiğinde iadesine,Dosyanın 6100 sayılı Kanun'un 373 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,16.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.