5. Hukuk Dairesi kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili davasında faiz, değerleme yöntemleri ve tarımsal verilere ilişkin davacı idare temyiz itirazlarını değerlendirdi.
Özet: Bir kamu idaresi tarafından, 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununun 10. maddesi uyarınca irtifak hakkı bedelinin tespiti ve tescili talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesi davanın kabulüne karar vermiş; davacı idare ise faiz başlangıç ve oranları, tarımsal verim ve gider hesaplama yöntemleri, objektif değer artışı ve taşınmazın kalan kısmındaki değer azalışı gibi hususlara itiraz ederek istinaf yoluna başvurmuştur. Bölge Adliye Mahkemesi, net gelir esasına göre değer biçmenin kanuna uygun olduğunu, tarımsal verilerin ve münavebe sisteminin doğru kullanıldığını, kapitalizasyon faiz oranının ve objektif değer artışlarının yerinde olduğunu, yapı birim maliyetleri ve yıpranma payı ile %35 değer azalışı katsayısı uygulamasında isabetsizlik bulunmadığını ve yasal faiz uygulamasının yerinde olduğunu belirterek davacı idarenin istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, bunun üzerine davacı idare kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ
: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk DairesiSAYISI
: 2025/1425 Esas, 2025/1816 KararKARAR
: Esastan retİLK DERECE MAHKEMESİ
: ... 1. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI
: 2025/191 Esas, 2025/362 KararTaraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 1 28... ve 5 parsel, 1 29... parsel sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı cevap dilekçesi sunmamıştır.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.IV. İSTİNAFA. İstinaf Yoluna Başvuranlarİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.B. İstinaf SebepleriDavacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; kamulaştırma bedeline işletilen faiz oranı ve faiz başlangıç tarihinin hukuka aykırı olduğunu, 2021 ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verilerini kullanırken verim (fiğ hariç) ve fiyat kısmını (enginar hariç) ortalama değerleri kullanırken gider kısmında ise Yargıtay 5. Hukuk Dairesinin bir kararı doğrultusunda brüt gelirin 1/3’ü oranında aldığını, oysa başka Yargıtay kararlarında üretim giderleri ile ilgili farklı kararlar olduğunu, bu kararlar doğrultusunda farklı durumlar göz önüne alındığında ya tarımsal verilerin kullanılması ya da brüt gelirin %50 altında üretim gideri hesabı yapılmaması gerektiğini, uygulanan münavebe sisteminin yanlış olduğunu ve verimlerin doğru kullanılmadığını, uygulanan objektif değer artışının mükerrer artışa sebep olacağını, idarenin kıymet takdir komisyonu raporunda belirlenen kıymet bedeli ile bilirkişi raporunun belirlediği kıymet bedeli arasında önemli bir orantısızlık olduğunu, dava konusu taşınmazın kamulaştırılan kısımları haricinde kalan alan geometrik ve tarımsal bütünlük açısından tarımsal faaliyete engel teşkil edecek veyahut kalan kısmı değer kaybına uğratacak bir kamulaştırma söz konusu olmadığını, bu yüzden değer azalış hesabını kabul etmediklerini ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.C. Gerekçe ve SonuçBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile arazi vasfındaki taşınmazlara net gelir esas alınarak değer biçilmesinin 2942 sayılı Kanun'un değerlendirmeye ilişkin hükümlerine aykırılık teşkil etmediği, taşınmazlarda yetiştirilen ürünlerin münavebe durumlarının İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü verileri ile örtüşür şekilde uygulandığı, enginar bitkisinin ... İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü veri cetveli itibarıyla yörede yaygın olarak yetiştirilen mutat ürünlerden olması nedeniyle münavebeye dahil edilmesinde herhangi bir isabetsizlik bulunmadığı, kapitalizasyon faiz oranının Yargıtay içtihatları ve bilimsel verilere göre taşınmazların özelliklerine uygun şekilde belirlendiği, taşınmazların konumuna göre takdir edilen objektif değer artış oranlarının yerinde olduğu, dava konusu 1 28... parsel sayılı taşınmaz üzerinde bulunan yapı için Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığınca yayımlanan ve değerlendirme tarihi olan 2021 yılına ait Yapı Yaklaşık Birim Maliyetleri Hakkındaki Tebliğ'e göre yapı sınıfı, bu yapı sınıfına uygun birim fiyatları ve yaşına uygun yıpranma payı düşülerek değerlendirme yapılmasında, daimi irtifak hattının geçtiği güzergah dikkate alınarak %35 değer azalışı katsayısı uygulanmasında isabetsizlik bulunmadığı, kamulaştırma bedeline 2942 sayılı Kanun’un 10 uncu maddesinin dokuzuncu fıkrası gereğince davanın açıldığı tarihten 4 ay sonrasından başlamak üzere yasal faiz uygulanmasının yerinde olduğu, İlk Derece Mahkemesi kararı usul ve esas yönünden kanuna aykırı görülmediği gerekçesi ile davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.B. Temyiz SebepleriDavacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.C. Gerekçe1. Uyuşmazlık ve Hukukî NitelendirmeUyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.2. Değerlendirme1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle;Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.