kamulaştırma kanunu uyarınca irtifak ve mülkiyet bedelinin tespiti ile tescil davasında, taşınmazın arsa niteliği ve bedel değerlemesinin hukuka uygunluğuna dair istinaf kararının temyiz incelemesi.

Kamulaştırma Kanunu uyarınca irtifak ve mülkiyet bedelinin tespiti ile tescil davasında, taşınmazın arsa niteliği ve bedel değerlemesinin hukuka uygunluğuna dair istinaf kararının temyiz incelemesi.

Özet: Kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet bedelinin tespiti ile tescili davasında, ilk derece mahkemesinin bedel tespiti ve tescil kararının ardından, davacı idare taşınmazın arazi vasfında olması gerektiğini, bilirkişi değer tespitinin yüksek olduğunu, düzenleme ortaklık payı kesintisi yapılmamasını ve faiz uygulamasını hukuka aykırı bularak istinaf etmiş; Bölge Adliye Mahkemesi, taşınmazların imar durumu, altyapı hizmetlerinden faydalanması ve emsal incelemesi doğrultusunda arsa vasfında kabul edilmelerinde, bilirkişi değer tespitinde ve düzenleme ortaklık payı düşülmemesinde isabetsizlik görmeyerek istinaf başvurusunu esastan reddetmiş, ancak faiz başlangıcını revize ederek kararı temyiz etmiştir.

5. Hukuk Dairesi 2025/15980 E. , 2026/2375 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ

: Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2025/1344 Esas, 2025/1817 Karar

KARAR

: Esastan ret

İLK DERECE MAHKEMESİ

: ... 1. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: 2024/694 Esas, 2025/367 Karar

Taraflar arasındaki 4650 sayılı Kanun'la değişik 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu'nun (2942 sayılı Kanun) 10 uncu maddesine dayanan kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet kamulaştırmasına konu yer bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tescili davasında yapılan yargılama sonunda İlk Derece Mahkemesince davanın kabulüne karar verilmiştir.

Kararın davacı idare vekilince istinaf edilmesi üzerine, Bölge Adliye Mahkemesince başvurunun esastan reddine karar verilmiştir.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı idare vekili tarafından temyiz edilmekle; süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı idare vekili dava dilekçesinde özetle; Sakarya ili, ... ilçesi, ... mahallesi 1 16... parsel (eski 1 44... parsel), 1 15... parsel (eski 1 43... parsel) sayılı taşınmazlarda kamulaştırma konusu irtifak hakkı ve mülkiyet kamulaştırmasına konu yer bedelinin tespiti ve bu hakkın müvekkili idare adına tescilini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; dava konusu taşınmazın bulunduğu ... ilçesinin tarihi ipek yolu üzerinde yer alan, ...'nin Seyahatname'sinde anlatılan, Bizans zamanından kalan hamamları, ... tarafından yapılan tarihi ... Cami, tarihi evler ve 5 asırlık doğal anıtlarıyla koruma altında bulunan doğa ve kültür turizmi için çok önemli bir ... olduğunu, son dönemde kültür turizmi yanında sağlık turizmi ile öne çıkan ... ilçesi termalleriyle marmara bölgesinin göz bebeği haline geldiğini ileri sürerek diğer objektif unsurların yanında tüm bu hususlarında değerlendirilerek kamulaştırma bedelinin tespitini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti ve bu hakkın davacı idare adına tesciline karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

A. İstinaf Yoluna Başvuranlar

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

B. İstinaf Sebepleri

Davacı idare vekili istinaf dilekçesinde özetle; davaya konu taşınmazların fiili kullanımı ve nitelikleri gereğince arazi olarak değerlendirilmesi gerektiğini, anılan taşınmaz bakımından hesaplamada kullanılan emsal, emsal ile davaya konu taşınmaz üzerinde yapılan karşılaştırma ve bulunan oranlar gerçek durumu yansıtmamakta olup davaya konu taşınmaza gerçek değerinin çok üzerinde bir değer belirlenmesine neden olduğunu, düzenleme ortaklık payı kesinti yapılmamasının, kamulaştırma bedeline faiz işletilmiş olmasının, müvekkili kurum lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin hukuka aykırı olduğunu ileri sürerek yerel mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

C. Gerekçe ve Sonuç

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu taşınmazların imar durumuna ilişkin yazı cevabında Güney Planlama Alt Bölgesi 1/25000 ölçekli Çevre Düzeni Planında kaldığı, etrafının meskun olduğu, belediye ve diğer kurumların elektrik, su, telefon, yol, çöp toplama hizmeti, ulaşım gibi altyapı hizmetlerinden yararlandığı parsel sorgu sistemi üzerinden yapılan incelemedeki konumları ve etrafındaki yapılar da dikkate alındığında arsa vasfında kabul edilmelerinde isabetsizlik görülmediği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda dava konusu taşınmazların emsal taşınmazın %75'i değerde olduğunun kabulü ile metrekare birim fiyatı 2022 yılı Nisan ayı itibari ile 224,27 TL/m² olarak tespit edildiği, dava konusu taşınmazların kadastro parseli olduğu, somut emsal kabul edilen taşınmazın da yine 3194 sayılı İmar Kanunu gereğince uygulama görmemiş kadastro parseli arsa olduğu, her üç parselin de kadastral parsel olmaları nedeniyle düzenleme ortaklık payı düşülmemesi doğru olduğu gibi, sonuç olarak bilirkişi heyetince taşınmazların arsa vasfında olduğunun kabulü ile emsal incelemesi yapılmak suretiyle değerini belirlemeleri ve davaya konu taşınmazların niteliği, tamamının yüzölçümü, geometrik durumu ve su borusu hattı güzergahı dikkate alınarak değer düşüklüğü oranı belirtilmek suretiyle irtifak hakkı karşılığı bedelinin tespit edilmesinde isabetsizlik bulunmadığı, kamulaştırma bedeline dava 4 ay içerisinde sonuçlandırıldığından, istinaf ilâmı öncesi belirlenen 85.600,24 TL kamulaştırma bedeline yasal faiz işletilmesine yer olmadığına, istinaf ilâmı sonrası belirlenen 1.389,31TL kamulaştırma fark bedeline davanın açıldığı tarihin 4 ay sonrası olan 13.08.2022 tarihinden karar tarihi olan 28.05.2025 tarihine kadar yasal faiz uygulanmasının yerinde olduğu, davalı taraf davanın açılmasına sebebiyet vermediğinden davacı idare lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesi, yine kendisini vekille temsil ettiren davalı yararına 30.000,00 TL maktu vekâlet ücretine hükmedilmesinin doğru olduğu, İlk Derece Mahkemesi tarafından kurulan hükmün ve yapılan yargılamanın usul ve kanuna, Yargıtay yerleşik içtihatlarına uygun olduğu anlaşıldığından davacı idare vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Yoluna Başvuranlar

Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı idare vekili temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Temyiz Sebepleri

Davacı idare vekili temyiz dilekçesinde özetle; istinaf dilekçesinde ileri sürdüğü sebepleri tekrar etmiştir.

C. Gerekçe

1. Uyuşmazlık ve Hukukî Nitelendirme

Uyuşmazlık, temel olarak davacı idare ile davalı tapu maliki arasındaki kamulaştırma konusu irtifak hakkı bedelinin tespiti istemine ilişkindir.

2. Değerlendirme

1. Bölge adliye mahkemelerinin nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (6100 sayılı Kanun) 371 inci maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen karar, tarafların karşılıklı iddia ve savunmalarına, dayandıkları belgelere, uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kuralları ile hukuki ilişkinin nitelendirilmesine, dava şartlarına, yargılama ve ispat kuralları ile kararda belirtilen gerekçelere göre usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davacı idare vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Kanun'un 370 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA,

Davacı idare harçtan muaf olduğundan harç alınmasına yer olmadığına,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.