gaziantep bölge adliye mahkemesi 11. hukuk dairesinin faktoring şirketinin iyiniyetli hamil olduğu iddiasıyla çek iptal kararının kaldırılması talebini inceleyen istinaf kararı.

Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesinin faktoring şirketinin iyiniyetli hamil olduğu iddiasıyla çek iptal kararının kaldırılması talebini inceleyen istinaf kararı.

Özet: Bu hukuki evrak, bir faktoring şirketinin, faktoring sözleşmesiyle devraldığı ve ödeme için bankaya ibraz ettiği bir çekin, davalı tarafça "zayi" olduğu gerekçesiyle daha önce alınmış iptal kararının kaldırılmasını talep ettiği istinaf başvurusunu konu almaktadır; davacı, çeki iyi niyetli hamil sıfatıyla devraldığını ve iptal kararıyla mağdur edildiğini ileri sürerken, davalı ise çekin gerçekten kaybolduğunu, iptal kararının usulüne uygun alındığını ve davacının çeki devraldığı firmanın dolandırıcılık amaçlı "naylon bir şirket" olduğunu iddia ederek iptal kararının hukuka uygunluğunu savunmaktadır.

T.C.

GAZİANTEP

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

11. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: ..

KARAR NO

: ..

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F K A R A R I

BAŞKAN

: ..

ÜYE

: ..

ÜYE

: ..

KATİP

: ..

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ KAHRAMANMARAŞ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: ..

NUMARASI

: ..

DAVACI

: ..

VEKİLLERİ

: AV...

DAVALI

:..

VEKİLİ

: AV...

DAVANIN KONUSU

: ÇEK İPTALİ

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ

: ..

YAZIM TARİHİ

: ..

İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuş olmakla dosya incelendi, gereği düşünüldü;

DAVA

: Davacı vekili, müvekkili şirketin bir faktoring şirketi olup, 6361 sayılı . ., . ve Finansman Şirketleri Kanunu çerçevesinde, işletmelerin mal veya hizmet satışından doğmuş fatura ile tevsik edilen alacaklarını ve mal veya hizmet satışına bağlı doğacak alacakları devir ve temlik almakta olduğunu, bu suretle, müşterisine faktoring finansman, tahsilat ya da garanti hizmetleri sunduğunu, dava dışı .. Taşımacılık Hizmetleri Limited Şirketi (..) ile müvekkili şirket arasında, .. tarihinde faktoring sözleşmesi imzalandığını, firmanın faturaya dayalı alacakları müvekkil şirketçe devir ve temlik alındığını, anılan firmanın, müvekkili şirkete devir temlik ettiği fatura konusu alacakların ödeme vasıtası olarak daha sonra iptal davasına konu edilen.. A.Ş.... nolu, .. keşide, .. ibraz tarihli .. TL bedelli çeki de iyiniyetli hamil olan müvekkili şirkete ciro ettiğini, söz konusu çeki tahsil etmek amacıyla .. tarihinde müvekkili şirket tarafından bankaya ibraz edildiğini, ancak çekin, kaybedildiği gerekçesiyle .. Asliye Ticaret Mahkemesinin .. Esas sayılı dosyası üzerinden çek iptal davasına konu edildiğinin öğrenildiğini, çekin tahsil edilemediğini, taraflarınca .. Asliye Ticaret Mahkemes.. E. sayılı dosyası incelendiğinde söz konusu çek hakkında zayi nedeniyle iptal kararı verilmiş olduğunun görüldüğünü, ancak mahkemenin işbu kararının usul ve yasaya aykırı olduğunu, müvekkili şirketin faktoring hizmeti karşılığında iş bu çekin yetkili ve gerçek hamili olduğunu, müvekkili şirketin iş bu çekten kaynaklı alacağı olup mahkeme tarafından verilmiş iptal kararı karşısında mağdur olduğunu ileri sürerek .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. tarih.. Karar sayılı.. . ibraz tarihli .. TL bedelli çekin zayi nedeni ile iptali kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

CEVAP

: Davalı vekili, söz konusu çekin müvekkili şirket ile keşidecisi . .. Gıda Tekstil Tic ve San Ltd. Şti. arasındaki iş ilişkisinden dolayı, . . Gıda Tekstil Tic ve San Ltd. Şti. tarafından müvekkili şirket adına düzenlenerek müvekkil şirkete verildiğini, bu çek teslim için .. Kargo . .. Şubesine verildikten sonra henüz 3. kişi durumunda olan . . elindeyken kaybolduğunu, bu durumu kargonun müvekkili şirkete teslim ettiği zarfın içinin boş çıkması üzerine fark edildiğini, bu hususta tutanak tutulduğunu ve durumun derhal keşideciye bildirildiğini, keşideci tarafından ise derhal .. . .. şikayet yoluna gidildiğini dosyanın . . . .. nolu dosyası ile derdest olduğunu, yine aynı zamanda iş bu çekten dolayı taraflarınca .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını ve söz konusu çekin kötüniyetli şahısların eline geçmesi ve çekin bankaya ibrazı halinde çek bedelinin ödenmemesi hususunda ihtiyati tedbir kararı verilmesinin talep edildiğini, çek hakkında ödeme yasağı konulduğunu, davaya konu çekin zayi nedeniyle iptaline karar verileceği hususunun . . Sicili gazetesinde ilan edildiğini, yapılan ilana rağmen .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .. Esas sayılı dosyasına hak sahipliği iddiasıyla herhangi bir başvuru yapılmadığını, mahkemece .. tarihinde çekin iptaline karar verildiğini, davacı tarafın .. Taşımacılık Hizmetleri Limited Şirketi ile .. tarihinde factoring sözleşmesi imzaladığını, bu doğrultuda söz konusu firmanın faturaya dayalı alacaklarının devir ve temlik alındığını iddia ettiğini, şikayet üzerine .. Cumhuriyet Başsavcılığı'nın.. nolu dosyası ile başlatılan soruşturmada .. Taşımacılık Hizmetleri Ltd. Şti.'nin sahibi olarak görünen. . kimlik bilgileri ve adres bilgilerine ulaşıldığını, . .. alınan ifadesinde inşaat işçisi olduğu ve tüm bu işlem ve eylemlerden habersiz olduğunun anlaşldığını, dolayısıyla .. Taşımacılık Hizmetleri Ltd. Şti. olarak görünen şirketin asılsız ve içi boş naylon bir şirket olduğunun ortaya çıktığını, çek üzerinde ödemeden men yasağı mevcut olduğundan davacı tarafın iş bu çek getirildiğinde derhal ilgilileri arayarak çeki sorgulaması ve emniyete durumu bildirmesi gerekirken, dolandırıcılarla fikir ve eylem birliği içerisinde çeki tahsil etme yoluna gittiğini, .. tarihinde çek bankaya ibraz edildiğinde banka tarafından çekin arkasına karşılıksızdır yazısı yazılmadığını, çekin ödemeden men yasağından dolayı ödemesi yapılamadığının kendilerine bildirilmesine rağmen (çekin keşidecisi... Gıda Tekstil Tic ve San Ltd. Şti.'nin .. Bankası . Şubesi’ne ait .. iban nolu hesabında çekin bedelini karşılayacak para mevcut olup bu para üzerine.. tarihine kadar bloke konulmuştur.) derhal .. İcra Dairesi'nin .. E sayılı dosyası ile dava konusu çekten dolayı icra takibi başlattığını, yine davacı tarafın, çekin .. tarihinde kendileri tarafından bankaya ibraz edildiğinde çekin .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin.. E sayılı dosyası ile çek iptal davasına konu edildiğini öğrendiklerini beyan ettiğini, henüz çek iptali davası derdest iken üstelik bu davadan haberdar oldukları bizzat davacının kabulünde iken, davacının çek üzerindeki hak sahipliğine ilişkin iddiasını bu davada ileri sürmeyip çek iptali davası karara çıkıp kesinleştikten sonra böyle bir iddiada bulunmasının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğunu, çek üzerinde müvekkili şirketi ait görünen imza ve kaşenin sahte olduğunu, .. icra Hukuk Mahkemesi'nin.. Esas sayılı dosyasının imza incelemesi aşamasında olduğunu, davacının kötüniyetle olduğunu belirterek işbu dava haksız ve yersiz davanın reddini istemiştir.

YEREL MAHKEME KARARI

: Mahkemece, davacının dava konusu çeklerin meşru hamili olduğu, dava konusu çeklerin hırsızlandığı şeklindeki iddiaların itirazın iptali ya da menfi tespit davası sırasında tartışılacak iddialar olduğu, işbu davanın zayi davası açan kişiye karşı açılması gerekli ve yeterli olup, davalının borcun bulunmadığına ilişkin iddiaların da menfi tespit ya da itirazın iptali davasının konusunu oluşturduğu, dava konusu çeklerin ortaya çıkması nedeniyle mahkemeleri tarafından verilen.. karar sayılı kararının iptali talebinin haklı olduğu gerekçesiyle davanın kabulüne, .. Asliye Ticaret Mahkemesinin .. Karar sayılı kararı ile iptaline karar verilen dava konusu . Cumhuriyeti .. Bankası A.Ş .. Şubesi, . ..Gıda Tekstil Ziraat Pazarlama Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi, .. keşide tarihli, .. TL meblağlı ve .. seri nolu çekin iptaline ilişkin bölümün hükümden kaldırılmasına, kararın muhatap bankaya gönderilmesine karar verilmiştir.

İSTİNAF NEDENLERİ

: Davalı vekili, mahkeme kararının, dosya kapsamındaki somut gerçeklerle bağdaşmadığı gibi, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) ve 6361 sayılı .. Kiralama, .. ve .. Şirketleri Kanunu hükümlerine açıkça aykırılık teşkil ettiğini, dava konusu çekin, müvekkili şirket ile keşideci . .. Gıda Tekstil Tic. ve San. Ltd. Şti. arasındaki ticari ilişkiden kaynaklı olarak, müvekkil adına düzenlenmiş.. keşide tarihli, .. seri nolu ve .. TL bedelli bir kıymetli evrak olduğunu, söz konusu çekin, müvekkiline ulaştırılmak üzere .. Şubesi'ne teslim edildiğini ancak kargo şirketinin elindeyken rıza dışı bir şekilde kaybolduğunu, çekin kaybolduğunun anlaşılması üzerine derhal keşideciye bilgi verildiğini, .. Cumhuriyet Başsavcılığı'nın ..oruşturma sayılı dosyası ile suç duyurusunda bulunulduğunu ve .. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin.. E. sayılı dosyası ile çek iptali davası açıldığını, mahkemece çek üzerine "ödeme yasağı" konulduğunu ve bu hususun çekin arkasına şerh edildiğini, tüm yasal ilan süreçlerinin tamamlandığını, ilan süresince hiçbir hak sahibinin ortaya çıkmadığını ve neticede çekin iptaline karar verildiğini, davacı faktoring şirketinin, bu çekin kendisine . .. Hizmetleri Ltd. Şti. tarafından ciro edildiğini iddia ederek iptal kararının kaldırılmasını talep ettiğini, oysa ki, çek iptali kararının kaldırılması davasının ancak ve ancak çeki elinde bulunduran "iyiniyetli üçüncü kişiler" tarafından açılabileceğini, davacı .. .. somut olayda iyiniyetli olduğunun kabul edilmesinin hukuken mümkün olmadığını, somut olayda da müvekkili tarafından konulan ödeme yasağına rağmen davacının çeki devralması, basiretli tacir sıfatıyla bağdaşmayan ağır bir kusur olduğunu, yerel mahkemenin, davacının "faktoring sözleşmesi ve fatura" sunduğu gerekçesiyle iyiniyetli olduğunun varsayıldığını, oysa ki sunulan faturaların sahte olduğu, ciro eden şirketin naylon olduğu ve çekin üzerinde halihazırda ödeme yasağı bulunduğu göz ardı edildiğini, davacının, adli makamları yanıltarak haksız kazanç elde etmeye çalışan bir organizasyonun parçası gibi hareket ettiğini belirterek İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılması talebiyle istinaf isteminde bulunmuştur.

İNCELEME VE GEREKÇE

: İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında inceleme; 6100 sayılı HMK'nın 355. maddesi uyarınca, istinafa gelen tarafın sıfatı ve istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak yapılmış, kamu düzenine aykırılık olup olmadığı resen gözetilmiş, ayrıca HMK'nın 357. maddesindeki "İlk Derece Mahkemesinde ileri sürülmeyen iddia ve savunma istinafta dinlenemez ve istinafta yeni delillere dayanılamaz." kuralı nazara alınmıştır.

Dava hukuki niteliği itibariyle; davalının zayi nedeniyle çekin iptali için açtığı hasımsız davada aldığı ilamın ortadan kaldırılması/iptali istemine ilişkindir.

Davacı vekili, çekin zayi nedeniyle iptaline karar verilebilmesi için çekin kaybolmuş ve ortaya çıkmamış olması gerektiğini, oysaki . . .. Bankası A.Ş .. Şubesi, keşidecisi . . Gıda Tekstil Ziraat Pazarlama Ticaret Ve Sanayi Limited Şirketi, .. keşide tarihli, .. TL meblağlı ve .. seri nolu çekin ise zayi olmayıp müvekkilinin elinde bulunduğunu, hatta söz konusu çekle ilgili .. İcra Dairesi'nin... Esas sayılı dosyasıyla kambiyo senetlerine özgü icra takibi bile başlatıldığını belirtmiştir.

Eldeki davaya konu ... keşide tarihli çek yönünden .. Asliye Ticaret Mahkemesinin.. Karar sayılı kararı ile zayi nedeniyle hasımsız olarak çek iptali kararı verildiği anlaşılmaktadır.

TTK'nın 792. maddesinde "Çek, herhangi bir suretle hamilin elinden çıkmış bulunursa, ister hamile yazılı, ister ciro yoluyla devredilebilen bir çek söz konusu olup da hamil hakkını 790'ıncı maddeye göre ispat etsin, çek eline geçmiş bulunan yeni hamil ancak çeki kötüniyetle iktisap etmiş olduğu veya iktisapta ağır bir kusuru bulunduğu takdirde o çeki geri vermekle yükümlüdür." şeklinde bir düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenleme uyarınca somut olayda davalının, dava konusu yapılan çekin yetkili hamili olduğunu kanıtlaması yanında, çeki elinde bulunduran yeni hamilin çeki kötü niyetle iktisap ettiğini ya da iktisapta ağır kusuru bulunduğunu ispat etmesi gereklidir. Bu durum karşısında somut olayda, ispat yükü davalıya ait olup aksinin kabulü kıymetli evrakın mücerretlik ilkesini ortadan kaldıracaktır... tarih ve ...Karar sayılı kararları).

Somut olayda, ispat yükü davalı üzerinde olup yukarıda izah edildiği üzere, davalının çeki elinde bulunduran hamilin yani davacının çeki kötüniyetle iktisap ettiğini ve ağır kusuru bulunduğunu ispatlayamadığından iptal davasının kabulü yerinde olmuştur. Bu nedenle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar vermek gerekmiştir.

HÜKÜM

: Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;

1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b-1 maddesi uyarınca ESASTAN REDDİNE,

2-Kafi miktarda harç alındığından yeniden harç alınmasına yer olmadığına,

3-Davalı tarafından yapılan istinaf masraflarının kendi üzerinde bırakılmasına,

4-HMK'nın 333. maddesi uyarınca artan gider avansının karar kesinleşince ilgili tarafa iadesine,

5-İstinaf yargılaması duruşmalı yapılmadığından vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

6-HMK'nın 359/4. maddesi uyarınca kararın İlk Derece Mahkemesince taraflara tebliğine,

Dair, dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde HMK'nin 353 ve 362/1-a bendi uyarınca kesin olmak üzere oy birliği ile karar verilmiştir. 23.09.2026

Başkan .

¸e-imzalıdır

Üye .

¸e-imzalıdır

Üye ..

¸e-imzalıdır

Katip ..

¸e-imzalıdır

NOT

: BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP AYRICA ISLAK İMZA UYGULANMAYACAKTIR. "5070 Sayılı Yasanın 5. ve 22. maddeleri gereğince elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan ıslak imza ile aynı hukuki sonucu doğurur."