danıştayın, okul servis aracının denetim tarihinde başvuru yapılıp bir gün sonra düzenlenen güzergah izin belgesi nedeniyle verilen trafikten men ve idari para cezasının hukuka uygunluğunu değerlendirmesi.

Danıştayın, okul servis aracının denetim tarihinde başvuru yapılıp bir gün sonra düzenlenen güzergah izin belgesi nedeniyle verilen trafikten men ve idari para cezasının hukuka uygunluğunu değerlendirmesi.

Özet: Bir okul servis aracına, denetim sırasında geçerli güzergah kullanım izin belgesi bulunmadığı gerekçesiyle kesilen idari para cezası ve aracın trafikten men edilmesi işlemine karşı açılan davada, davacının izin belgesi için denetimin yapıldığı gün başvuruda bulunduğu ancak idari gecikmeyle belgenin bir gün sonra düzenlendiği tespit edilerek, başvuru tarihi göz önüne alındığında, söz konusu ceza ve men işlemlerinin hukuka aykırı olduğu sonucuna varılmıştır.

Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2025/3186 E. , 2025/10138 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No

: 2025/3186

Karar No

: 2025/10138

TEMYİZ EDEN (DAVALI)

: ... Valiliği

VEKİLİ

: Av. ...

KARŞI TARAF (DAVACI)

: ...

İSTEMİN KONUSU

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ

Dava konusu istem

: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b maddesi uyarınca 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 2.488,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti

: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; bakılan uyuşmazlıkta, trafik kaydı okul servisi - ticari olan davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, 19/12/2019 tarihi, saat 12.50 sıralarında trafik ekiplerince yapılan denetime istinaden durdurulduğu, ... Ortaokulu Özel Altsınıf öğrencilerinden oluşan iki öğrencinin okul servis taşımacılığının yapıldığının araç sürücüsünün imzaladığı tespit tutanağı ile belirlendiği, bahsi geçen araç ile ilgili olarak İstanbul Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Daire Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Müdürlüğünce verilmiş 02/07/2014 - 23/03/2027 tarihleri arasında geçerli olan Servis Taşımacılığı Kartı ile Küçükçekmece Behiye Selim Pars Ortaokulu öğrencilerini de taşınmasınıa izin veren 20/12/2019 - 30/06/2020 tarihleri arasında geçerli "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesi" bulunduğu; bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2. maddesinin 3. fıkrasının düzenlenme amacının ilgili belediye hudutları dahilinde, izinsiz ticari amaçlı yolcu taşımacılığını engellemek olduğu, davacının ise, öğrenci servis taşımacılığı işiyle iştigal ettiği, Öğrenci Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesinin ve Servis Taşımacılığı Kartının bulunduğu görüldüğünden, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir

Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti

: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla, davalı idarenin istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.

Anılan kararın temyiz edilmesi üzerine, Dairemizin 20/09/2024 tarih ve E:2021/2019, K:2024/4703 sayılı kararıyla; davacının dava dilekçesi ile dosyaya sunduğu güzergah izin belgesinin, dava konusu işlemlerin tesis edildiği 19/12/2019 tarihinden sonra alındığı tespit edilmiş olup; bu durumda, davacının işlem tarihinden sonra yetkili Büyükşehir Belediyesine başvurarak edindiği Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesinin makul sürede alınmadığı, davacının dava konusu işlem tesis edildiğinde tespit edilen taşımacılığa ilişkin geçerli izin belgesinin bulunmadığı, dava dilekçesinde belirtilen servis taşımacılığı kartının ise, yapılan taşımacılığın niteliğini, güzergahı ve aracı birarada belirtmediğinden tek başına okul servis taşımacılığı yapılabilmesi için yeterli olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmediği gerekçesiyle, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının bozulmasına karar verilmiştir.

Bunun üzerine, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararıyla; Dairemizin 20/09/2024 tarih ve E:2021/2019, K:2024/4703 sayılı bozma kararına uyulduğu belirtilerek, 17/12/2024 tarihli ara kararı ile, ilgili idareden sözü edilen belge için hangi tarihte başvurulduğu sorularak, bu hususa ait tarih ve saatini gösterir başvuru formunun (internet çıktısının) bir örneğinin, varsa önceki tarihli yetki belgesinin gönderilmesi istenilmiş olup; ara kararına cevaben İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğünce dosyaya sunulan 10/01/2025 havale tarihli belgeye göre, davacının izin belgesi için ilgili belediye birimine 19/12/2019 tarihinde başvuruda bulunduğu görüldüğünden; işlem tarihinde davacının "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi" bulunduğu, işlem tarihinde Behiye Selim Pars Ortaokulu öğrencilerini taşıdığı tespit edilen davacının "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi" bulunmamakla birlikte söz konusu araca ilişkin ilgili idaresine dava konusu işlem tarihinde (19/12/2019) tarihinde başvuru yapıldığı, ilgili idaresince başvurunun geç neticelendirilerek 20/12/20219 tarihinde -dava konusu tespitten 1 gün sonra- söz konusu belgenin davacıya verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, denetim tarihinde yapılan izin başvurusu üzerine, denetim tarihinden 1 gün gibi kısa bir süre içinde taşınan okul için izin belgesi alınmış olması karşısında, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-b maddesi uyarınca aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ve davacıya idari para cezası verilmesine ilişkin işlemlerde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmış olup; dava konusu işlemlerin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararının sonucu itibarıyla yerinde bulunduğu gerekçesiyle, davalı idare istinaf başvurusunun yukarıda belirtilen gerekçe eklenmek suretiyle reddine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI

: Davalı idare tarafından, tesis edilen dava konusu işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI

: Savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ

: ...

DÜŞÜNCESİ

: Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:

İNCELEME VE GEREKÇE

MADDİ OLAY

Dava; davacı adına kayıtlı ... plakalı araç ile, ilgili belediyeden alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek-2/3-b maddesi uyarınca anılan aracın 30 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile davacıya 2.488,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.

İLGİLİ MEVZUAT

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…)

(Ek fıkra

:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.

10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;

a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,

b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,

c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında

belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.

İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;

a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,

b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,

c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.

İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.

Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi Öğrenci ve Personel Taşımacılığı Yönergesi'nin 4. maddesinde, "Servis Taşımacılığı Yetki Belgesi"; öğrenci veya personel servis taşıtlarıyla servis hizmeti vermek isteyen gerçek ve tüzel kişilere; çalışma usul ve esasları, yeterlilik kriterleri çerçevesinde çalışma izni veren, 10 yıl süreli belge; "Servis Taşımacılığı Kartı", Servis Taşımacılığı Yetki Belgesine sahip kişilerin yetki belgesi süresi ve kapsamında sahip oldukları taşımacılık iznini gösterir, her bir taşımacılık izni için ayrı düzenlenen en fazla 10 yıl süreli belge; "Güzergah Kullanım İzin Belgesi", taşıtın güzergah ve şoför bilgileri, taşımacılık türünü, Servis Taşımacılığı Kartı bitiş ve başlangıç tarihini gösteren en fazla bir yıllık belge olarak tanımlanmış; 5. maddesinde, servis taşımacılığı yetki belgesi, servis taşımacılığı kartı ve güzergah kullanım izin belgesine sahip olmayan gerçek veya tüzel kişilerin hiçbir şekilde öğrenci ve personel servis taşımacılığı hizmeti veremeyeceği belirtilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME

Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri / araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları izin / ruhsat gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmelerinin gerektiği, başka bir ifadeyle söz konusu belgelerin denetim ve işlem tarihinde düzenlenmiş bulunması gerekmekte olup, daha sonra temin edilen izin / ruhsat gibi belgeler, tesis edilen işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecektir. Bu durumun tek istisnasının, araç sahipleri / araç sürücüleri tarafından işlem tarihinden önce izin / ruhsat için ilgili belediyeye başvuru yapılmış olmasıdır.

Bakılan uyuşmazlıkta; trafik ekiplerince düzenlenen tutanaktan, davaya konu aracın taşımacılık faaliyetine ilişkin okul servis aracı güzergah kullanımı izin belgesinin, denetim esnasında bulunmadığı ve trafik ekiplerine ibraz edilmediği anlaşılmaktadır.

Bölge İdare Mahkemesinin bozmaya uyma kararında her ne kadar, "..yapılan ara kararına cevaben İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanlığı Toplu Ulaşım Hizmetleri Şube Müdürlüğünce dosyaya sunulan 10/01/2025 havale tarihli belgeye göre, davacının izin belgesi için ilgili belediye birimine 19/12/2019 tarihinde başvuruda bulunduğu görüldüğünden; işlem tarihinde ... Ortaokulu öğrencilerini taşıdığı tespit edilen davacının "Okul Servis Aracı Güzergah Kullanım İzin Belgesi" bulunmamakla birlikte söz konusu araca ilişkin ilgili idaresine dava konusu işlem tarihinde (19/12/2019) tarihinde başvuru yapıldığı, ilgili idaresince başvurunun geç neticelendirilerek 20/12/20219 tarihinde dava konusu tespitten 1 gün sonra söz konusu belgenin davacıya verildiği hususları birlikte değerlendirildiğinde, denetim tarihinde yapılan izin başvurusu üzerine, denetim tarihinden 1 gün gibi kısa bir süre içinde taşınan okul için izin belgesinin alındığı.." gerekçesiyle, dava konusu işlemlerin iptaline yönelik İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun (gerekçe eklenmek suretiyle) reddine karar verilmiş ise de; davacının, dava dilekçesi ile dosyaya sunduğu güzergah izin belgesini almak için, işlemlerin tesis edildiği 19/12/2019 tarihi, saat 12.50 - 13.49 sıralarından sonra, aynı gün saat 14.57 sıralarında başvuru oluşturduğu, denetim esnasında faaliyetine uygun güzergah izin belgesinin bulunmadığı ve trafik ekiplerine ibraz edilmediği; bir başka ifadeyle, izin belgesinin, dava konusu işlemlerin tesis edilmesinin ardından ilgili belediyeye yapılan başvuru üzerine alındığı anlaşılmaktadır.

Bu durumda, Okul Servis Aracı Güzergah Kullanımı İzin Belgesinin, işlemlerin tesis edilmesinden sonra yetkili Büyükşehir Belediyesine başvurularak edinildiği; dava konusu işlemlerin tesis edildiği esnada, tespit edilen taşımacılığa ilişkin davaya konu araca ait geçerli izin belgesinin (veya bu hususta işlemden önce tamamlanmış bir başvurunun) bulunmadığı, dava dilekçesinde belirtilen servis taşımacılığı kartının ise yapılan taşımacılığın niteliğini, güzergahı ve aracı birarada belirtmediğinden tek başına okul servis taşımacılığı yapılabilmesi için yeterli olmadığı anlaşıldığından, tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir.

Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yolunda verilen ... İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin gerekçe eklenmek suretiyle reddine ilişkin temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

KARAR SONUCU

Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,

2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine,

4. Kesin olarak, 19/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.