kamu ihalesiyle yapılan istinat duvarı ve beton saha yapım işinde, metraj farklılıkları nedeniyle eksik ödenen bedelin tahsili davasının gerekçeli kararı.

Kamu ihalesiyle yapılan istinat duvarı ve beton saha yapım işinde, metraj farklılıkları nedeniyle eksik ödenen bedelin tahsili davasının gerekçeli kararı.

Özet: Bir inşaat şirketi, anahtar teslimi usulde tamamladığı istinat duvarı ve beton saha yapım işi sözleşmesinden doğan alacağının davalı idare tarafından projedeki metrajlar ile sahanın uyuşmadığı gerekçesiyle haksız yere 592.251,46 TL eksik ödendiği iddiasıyla bu tutarın faiziyle tahsilini talep ederken; davalı idare, sözleşme ve teknik şartname gereği yapılan işin fiili duruma göre keşif azalışı olduğunu savunmakta, bilirkişi raporu ise kısmen yapılmayan imalatın gereksizliğini onaylamakla birlikte, anahtar teslimi projelerde bu tür uyumsuzlukların ihale ve yer teslimi aşamasında giderilmemiş olmasının idare kaynaklı bir eksiklik olduğunu belirterek taraflar arasındaki alacak anlaşmazlığını incelemektedir.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2023/32 Esas - 2026/254

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

...

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: 2023/32 Esas

KARAR NO

: 2026/254

DAVA

: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: 21/07/2022

KARAR TARİHİ

: 16/04/2026

GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ

: 22/04/2026

Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı idarenin 08/07/2021 tarihinde 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümlerine göre "... İşletmelerine Ait İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşine" ait dijital ortamda yapılan ihalenin müvekkili şirket üzerinde kaldığını, müvekkili şirket ile davalı idare arasında 3.540.000 TL anahtar teslimli / götürü bedelli, "istinat duvarı ve beton saha yapım işine ait sözleşme" akdedildiğini, akabinde 09/09/2021 yer teslim tutanağı ve aynı tarihte düzenlenen işe başlama tutanağı ile müvekkili şirket tarafından istinat duvarı ve beton saha işine başlandığını, müvekkili şirketin sözleşmenin ekinde bulunan uygulama projelerine uygun olarak imalatları tamamladığını ve davalı idareye teslim ettiğini, taraflar arasında anlaşılan tutarın müvekkiline ödenmesi gerekirken davalı idarenin projedeki metrajlar ile sahanın birbiri ile uyuşmadığı gerekçesiyle ihale bedelinden 592.251,46 TL indirim yaparak müvekkili şirkete yalnızca 2.947.748,54 TL'lik ödeme yapıldığını, müvekkili şirketin üzerine düşen tüm edimlerini eksiksiz olarak yerine getirdiğini, davalı idare tarafından yapılan kesintinin haksız olduğunu, tüm bu nedenlerle taraflar arasında akdedilen sözleşmeye aykırı olarak müvekkili şirkete ödenmeyen 592.251,46 TL tutarındaki alacağın 09/02/2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davaya bakmakla asliye ticaret mahkemelerinin görevli olduğunu, sözleşme açık hükümleri gereği keşif azalışı yapıldığını, dava dilekçesindeki indirim yapıldığına dair ifadelerin gerçeği yansıtmadığını, sözleşmeye konu projede yapılacak işin koordinatlarıyla tanımlanmadığını, vaziyet planında sadece projenin uygulanacağı bölgenin gösterildiğini, ihtiyaç duyulan işin tarif edildiği ve yüklenicinin idare tarafından bildirilecek işe dair uygulayacağı metrajı bildiği ve farklılıkları kabul etmeyi taahhüt ettiğinin görüldüğünü, taraflar arasında imzalanan teknik şartnamenin geneli incelendiğinde, geometrik uygunluğun başlangıç kot ve mesafeleri verilerek geri kalan kısmın ayarlanmasının yükleniciye bırakıldığının görüleceğini, dolayısıyla genel şartnamenin 21. maddesi gereğince yapımından vazgeçilen kısım için yükleniciden kesinti yapıldığını, davalı tarafın faiz talebinin de haksız olduğunu, tüm bu nedenlerle davanın öncelikle usulden, aksi kanaatte olunması halinde haksız ve yasal dayanaktan yoksun davanın esastan reddine karar verilmesini savunmuştur.

Dava, ... İşletmelerine ait istinat duvarı ve beton saha yapım işine ait taraflar arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklı eksik ödeme iddiasına dayalı bakiye bedelin tahsili istemine ilişkindir.

Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılarak Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü ... İşletmelerinde dava konusu işe ilişkin inşaat mühendisi bilirkişiler refakata alınarak keşif yapılması istenmiş, bilirkişilerin 06/07/2023 tarihli raporunda özetle; dava konusu olan L : 33,90 mt. uzunluğunda ve h : 5,00 mt. yüksekliğindeki betonarme istinat duvarının yapılmamasının, yerinde yapılan incelemelerde ve yukarıdaki resimde de görüldüğü üzere, bu imalatın yapılmamasının uygun olduğunun görüldüğünü, ancak onaylı projesi hazırlanırken, anahtar teslimi bu tür işlerde bu konunun önceden kesinlikle tespit edilmesi gerektiğini, ayrıca istinat duvarının başlangıç yerinden, sonuna kadar İstinat duvarının kotlarının projede işlenmiş olması gerektiğini, yerinde yapılan tespitlerde bu işin bir haritacı tarafından yarım günde yapacağı bir iş olduğunu, ayrıca 1.500,00 m² saha betonunun işinin de istinat duvarının güzergahı ile birlikte net ölçü ve metraja yakın doneler elde edilmiş olacağını, çünkü anahtar teslimi işlerde onaylı projenin ve ihale bedelinin çok iyi hazırlanması gerekeceğini, tatbikat sonucunda yapılan imalatlardaki değişmenin yaklaşık % 5 i geçmemesi gerekeceğini, bu tür ihalelerde yapılabilinecek en büyük hata oluştuğunu, ayrıca yer teslimi yapılırken bu konunun güncellenmemesinin de büyük bir eksiklik olacağını, ayrıca bu işin sağlıklı yürümesi için yapı denetimin de görevlendirilmesine rağmen bu konuların çözülmesinde fazlada bir katkısının olduğuıaı görülmediğini, idarenin yetkili elemanlarının, yer teslimi yapılırken yüklenicinin kil kulesi ve kil bandını gördüğünü yazılarında belirttiğini, bu olayların oluşmaması için en geç yer teslimi tutanağı düzenlenirken bu konuların tutanağa işlenmesi, istinat duvarının ve de saha betonu için, acilen harita mühendisine ölçüm yaptırılarak güzergah belirtilmesi, istinat duvarının eksik kalan kısmının Tip -2 nin devamı olarak ilave edilmesi ve Tip-2 nin gidiş güzergahının tadilat projesi ile çözülmesi gerektiğini, mahallinde yapılan incelemeler ve dosyasındaki evrakların incelenmesi sonucunda, idarenin, yüklenicinin ve yapı denetiminin bu konuların zamanında çözülmesi için gerekli diyalogu ve çalışmaları yapmadıkları kanaatine varıldığını, şayet idare ve yapı denetim tarafından, gerekli çalışmalar ve Tip -1 deki kil kulesi ve kil bandı olan yerin tespiti ve de Tip -2 istinat duvarının güzergahı ve kotlaması en geç yer tesliminde çözümlenmesi gerektiğini, ayrıca dosyadaki yazışmaların ve tüm evrakların incelenmesinde yüklenicinin de, işin anahtar teslimi iş olduğundan dolayı onaylı projedeki eksiklikler den dolayı işin çözülmesi için idare ile birlikte hareket etmediği kanaatine vardıklarını, çünkü idarenin yükleniciye yaptığı eksik istinat duvarı işinin Tip-2 nin bitiminde itibaren devam edilmesi önerisine sıcak bakmadığından anlaşıldığını, İhale Dosyasının Sağlıklı Hazırlanmamasından Dolayı ;1-Tip-1 in yapılacağı güzergah üzerinde Kil Kulesi ve Kil Bandının bulunmasından dolayı L- 33,90 mt. duvarın eksik yapıldığını, 2- Tip-2 İstinat Duvarının güzergahının ve kotlamasının onaylı projede işlenmemesinden dolayı, toplamda 1.500,00 m² alanın saha betonu yapılacağı yerde 691,00 m² alanın imalatı yapıldığını, geriye kalan 809,00 m² lik sahanın beton imalatının yapılmadığını, bu miktarların anahtar teslimi gibi bir ihalede, büyük miktarlar olduğunu, Sözleşmenin 24. Maddesi; Sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile Yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydı ile işin yapılma yerinde değişiklik yapılabilinir hükmü yer aldığını, Y.İ.G.Ş.'mesinin 6. maddesinde yükleniciye yer teslimi yapılırken, someler, röperler, güzergahlar, eksen kazıkları gibi tatbikata esas olacak işlerin, eksik imalatların veya ilave işlerin düzenlenecek bu tatanakla kayıt altına alınması gerektiğini, Yİ.G.Ş.'nin madde 14 ve madde 15 de işlerin sağlıklı yürümesi için işveren adına hareket eden Yapı Denetim Şirketinin sözü edilen bu konuları çözmesi gerektiğini, Yapı Denetim elemanları, işin sağlıklı yürümesi için yükleniciyi sözleşme dosyası ve eklerindeki şartnamelere göre yönlendirici olması gerektiğini, Y.İ.G.Ş.'nin madde 21'e göre; Sözleşme kapsamında yaptırılabilinecek işler, iş eksilişi ve iş tavsiyesi, Sözleşme bedelinin %80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde yüklenici işi bitirmek zorunda olduğunu, Sözleşme bedelinin % 80 ile sözleşme fiyatıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının %5 i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödeneceğini, anahtar teslimi götürü bedel teklif alınarak ihale edilen işlerde iş eksilişinin gerekli olduğu durumlarda, iş eksilişinin ihale tarihi itibariyle tutarı, madde 21'in (6) şıkkındaki esaslar doğrultusunda hesaplanacağını, her ne kadar işyerinin ihaleye esas proje ve mahal listesine göre, eksen kazıkları, someler, röperler ve benzeri işler, proje sahası güzergahı v.s. bu gibi konular kontrol edilmeden yükleniciye teslim edildiği, kısacası yükleniciye sağlıklı ve kesin imalatların yapılacağı şekilde yer teslimi yapılmadığı, yapılmayan işlerden dolayı, onaylı projelerin, röper ve kotlama eksikliklerinden idarenin ve yapı denetimin olayları zamanında çözmemesi, idare, yapı denetim ve yüklenicinin üzerlerine düşen sorumluluğu yerine getirmedikleri için yükleniciyi sözleşme ve Y.İ.G.Ş. nin ilgili maddelerine göre yönlendirememiş olsalar da, dava konusu işin düzen ve sağlık bir şekilde ihaleye çıkartılmamış olsa da, 30.03.2022 tarihinde dava konusu işe ait düzenlenen işe ait “Yapım İşleri Geçici Kabul Tutanağı” na göre, dava konusu iş, yüklenicinin ihalede teklif ettiği bedelin, yaklaşık % 81,57 oranında tamamlandığını, Yüksek Fen Kurulu Başkanlığı da bu konulardan dolayı, bir karar vermelerinin mümkün olmadığını belirttiğini, bu dosyada, dava konusu anahtar teslimi işin ihalede yüklenicini teklif ettiği bedele göre işin % 81,57 oranında tamamlanması, yüklenicinin ihalede teklif ettiği bedelin, iş bitiminde idarece eksik imalatlardan dolayı oluşan 592.251,46 TL lik ödenmeyen bedelin oluşmasında, davalı ve davacının her iki sinin kusurundan dolayı ödenmeyen imalatlardan dolayı idarece kesilen bedelin her iki tarafa %50 oranında yansıtılarak, davacı yükleniciye 592.251,46 /2 = 296.125,73 TL lik bedelin ödenmesinin uygun olacağı kanaatinde oldukları rapor edilmiştir.

Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak dosyanın önceki bilirkişi kuruluna tevdi ile tarafların itirazlarını karşılar ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişilerin 22/01/2024 tarihli ek raporunda özetle; davacı tarafın raporda belirtilen uygulama projelerinin her türlü ayrıntıyı içermediği ve bu sebeple ilgili açıklamalarda idare için ifade edilmiş kusurlara istinaden raporda %50 kusuru kabul etmediklerini, ancak davalı vekilin de ifade ettiği gibi yüklenici firma ihale sırasında ve devamında konuyla ilgili olarak herhangi bir itirazda bulunmadığını, işi itirazsız teslim aldığını, işin devamında elzem durumların açıklanarak kil kulesine denk gelen bölümlerdeki iş eksilişi firmaya bildirildiğini, firmanın iş sonunda eksik imalatlı değil belirtilen metrajda ödeme talep ettiğini, bilirkişi raporunda da belirtildiği gibi dosyadaki yazışmaların ve tüm evrakların incelenmesinde yüklenicinin de, işin anahtar teslimi iş olduğundan dolayı onaylı projedeki eksiklikler den dolayı işin çözülmesi için idare ile birlikte hareket etmediği kanaati verildiğini, sorunun asıl nedeninin idarenin yükleniciye yaptığı eksik istinat duvarı işinin Tip-2 nin bitiminde itibaren devam edilmesi önerisine sıcak bakmadığının anlaşıldığını, davalı idarenin itirazlarında işin teslimi ve sonrasında proje ve planlardaki toplam uzunluklara uyularak yerinde bitiş noktasının ayarlanmasının basiretli bir tacir olarak yükleniciye ait olması gerektiğini ifade ettiğini, bilirkişi raporunda belirtildiği gibi istinat duvarı imalatları devam ederken güzergahı, istikameti, başlangıç kot ve istikameti verilmiş olsa da devamında yüklenici ve yapı denetim görevlilerince yeterli iletişim ve takip olmadığı bu sebeple imalatın bitiminde yüklenicinin geometrik uygunluğu (tecrübelerine dayandırıldığı ifade edildiği gibi) her il tarafın koordineli olarak sahada uygulama yapılmadığından dolayı metraj eksikliği tespitine sebep olunduğunu, davacı vekilinin bilirkişi raporunda kil bandı ayakları boşluk bırakılması açıklamaları yaparak boşluğun kil bandı ayağı için olduğu, bilirkişilerin hatalı projeyi savunabilmek için bir gerekçe uydurduğu, boşluğun araç geçişi olsa dahi üç beş metre olması gerektiği bırakılan 33.90m boşluğun fazlalığı ve bilirkişilerin davalı tarafın haksızlığını ve hatalarını gizlemek için rapor hazırladıkları gibi ifadeler kullanıldığını, bilirkişiler olarak davacı vekilinin bu ifadelerine bir anlam verilemediğini, bilirkişi olarak keşife gidilen gün yerinde yapılan tespitler ve fotoğrafların raporda belirtildiğini, kil bandı ayağında yapılan boşluğun elzem olarak yapıldığı dava dosyasında idare kurum tarafından açıklandığını ve bu boşluğa davacı firma gerekli zamanda itirazda bulunmadığını bilirkişi olarak bu boşluğun bırakılmasının fotoğrafta da görüleceği üzere uygun ve zaruri olduğunun belirtildiğini, dava konusunun sadece bu boşluk kesintisi olmayıp devam edilen güzergahtaki imalatın geometrik uygunluğun başlangıç kot ve mesafeleri verilerek geri kalan kısmın ayarlanmasının yükleniciye bırakıldığından anlaşıldığının belirtildiğini, dava konusu imalat yapımında uygulama projelerinin her türlü ayrıntıyı içermediği, kil kulesi ve kil bandı ayaklarının kesinti bölümü ve devam eden imalatın geometrik uygunluğu yüklenici tecrübesine bırakılmasının sorunlara sebep olduğu, sahada oluşabilecek kot farklılıklarından dolayı uygulama projelerinde herhangi bir koordinata ve kota yer verilmediği, Tip-2 istinat duvarı önüne yapılan saha betonu imalatının da istinat duvarı ekseninin ayarlanmaması sebebiyle projedeki alana göre daha az bir metrekare çıktığının anlaşıldığının belirtildiğini, bilirkişi olarak her iki tarafında hatalı olduğu durumlara titizlilikle değinildiği, açıklamaların geniş olarak kök raporda mevcut olduğunu, raporda belirtildiği gibi “İdarenin yetkili elemanları, yer teslimi yapılırken yüklenicinin kil kulesi ve kil bandını gördüğünü yazılarında belirtiyor. Bu olayların oluşmaması için en geç yer teslimi tutanağı düzenlenirken bu konuların tutanağa işlenmesi, istinat duvarının ve de saha betonu için, acilen harita mühendisine ölçüm yaptırılarak güzergah belirtilmesi, istinat duvarının eksik kalan kısmının Tip -2 nin devamı olarak ilave edilmesi ve Tip -2 nin gidiş güzergahının tadilat projesi ile çözülmesi gerekirdi. Mahallinde yaptığımız ve de dosyasındaki evrakların incelenmesi sonucunda, idarenin, yüklenicinin ve yapı denetiminin bu konuların zamanında çözülmesi için gerekli diyalogu ve çalışmaları yapmadıkları kanaatine varılmıştır.” denildiğini, sonuç olarak; dava konusu anahtar teslimi işin ihalede yüklenicini teklif ettiği bedele göre işin %81,57 oranında tamamlanması, yüklenicinin ihalede teklif ettiği bedelin, iş bitiminde idarece eksik imalatlardan dolayı oluşan 592.251,46 TL lik ödenmeyen bedelin oluşmasında, davalı ve davacının her iki sinin kusurundan dolayı ödenmeyen imalatlardan dolayı idarece kesilen bedelin her iki tarafa %50 oranında yansıtılarak, davacı yükleniciye 592.251,46 /2 = 296.125,73 TL lik bedelin ödenmesinin uygun olacağı kanaatinde olunduğu rapor edilmiştir.

Tarafların yeni bir bilirkişi heyetinden rapor aldırılması taleplerinin kabulü ile ... İşletmelerinde dava konusu işe ilişkin yerinde keşif icrasına karar verilmiş, Eskişehir Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından 20/09/2024 tarihinde yapılan keşif sonrası alınan 23/10/2024 tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle; Taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre işin adı “İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi” olup, işin niteliği, türü ve miktarı: 342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton sahası olduğunu, davaya konu işin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Anahtar teslim Götürü Bedel olarak sözleşmeye bağlandığını, işin geçici kabulünün her iki tarafın imzası ile 13.04.2022 tarihinde onaylandığını, Geçici Kabul Tutanağında “yapılan işin sözleşme ve eklerine uygun olduğu” belirtildiğini, Kuruldan, uyuşmazlığa konu, ... İşletmelerine ait istinat duvarı ve beton saha yapım işine ait taraflar arasında akdedilen sözleşmeden kaynaklı eksik ödeme iddiasına dayalı bakiye bedelinin tahsili istemine ilişkin ihtilaf eksik iş olduğunu, buna mukabil eksik ödeme yapılıp yapılmadığı, yapılmış ise miktarının belirlenmesinin talep edildiğini, Yapım İşleri Tip Sözleşmesinin 8.2. ihale dokümanını oluşturan belgeler başlığında; anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması; 1- Yapım İşleri Genel Şartnamesi, 2- İdari Şartname, 3- Sözleşme Tasarısı, 4- Uygulama Projesi, 5- Mahal Listesi, 6- Özel Teknik Şartname, 7- Genel Teknik Şartname, 8- Açıklamalar (varsa), 9-Diğer Ekler. Şeklinde olduğunu, yukarıda mevzuat başlığı altında ayrıntılı şekilde açıklandığı üzere; 1-4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu Madde 24- Mal ve hizmet alımlarıyla yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, Şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin % 10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen mal ve hizmet alımlarıyla yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20 'sine kadar oran dâhilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabileceğini, Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorunda olduğunu, bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir." ifadelerinin yer aldığını, 2-Yapım İşleri Genel Şartnamesinin; "Madde 6 - (7) Zorunluluk halinde, sözleşme bedelinin aşılmaması ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla yükleniciye teslim edilmiş olan işyerlerinde değişiklik yapılabilir. Bu durumda, iş başına getirilmiş olan malzeme, araç ve makinelerin yeni iş yerine taşınması giderleri ile eski iş yerinde (kurulmuş ise) şantiye bina ve tesislerin yeni iş yerine taşınma ve kurulma giderleri yükleniciye aittir. Bu durumda işin süresi, işin bir kısmı veya tamamı için gecikmeyi karşılayacak kadar uzatılır.” Madde 12 - (4) İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının filen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkilidir. (Ek cümle: 08.08.2019-30856 R.G.J22. md., yürürlük: 18.08.2019) Uygulama projelerinde değişiklik yapılması, 22 nci maddede yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden de istenebilir. Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorundadır. Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye öder. Proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınır. Madde 21 - (1) Yapım sözleşmelerinde, öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olması halinde, artışa konu olan işin; a) Sözleşmeye esas proje içinde kalması, b) İdareyi külfete sokmaksızın asıl işten ayrılmasının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması, şartlarıyla, anahtar teslimi götürü bedel ihale edilen yapım işlerinde sözleşme bedelinin %10'una, birim fiyat teklif almak suretiyle ihale edilen yapım işleri sözleşmelerinde ise % 20'sine kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptınlabir. ..................(3) Karma sözleşmelerde, birinci fikranın (a) ve (b) bentlerinde yer alan koşulların gerçekleşmesi şartıyla, artışa konu iş, sözleşme bedelinin; a) Götürü bedel teklif edilen iş kısımlarına ait tutarının % 10'una, b) Birim fiyat teklif alınan iş kısımlarına ait tutarının % 20'sine, kadar oran dahilinde, süre hariç sözleşme ve ihale dokümanındaki hükümler çerçevesinde aynı yükleniciye yaptırılabilir. (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.GJ27. md., yürürlük: 18.08.2019) Cumhurbaşkanı birim fiyat teklif alınan iş kısımlarına ait oranı sözleşme bazında % 40'a kadar artırmaya yetkilidir. .......... (5) Sözleşme bedelinin % 80'inden daha düşük bedelle tamamlanacağı anlaşılan işlerde, yüklenici işi bitirmek zorundadır. Bu durumda yükleniciye, yapmış olduğu gerçek giderleri ve yüklenici kârına karşılık olarak, sözleşme bedelinin % 80'i ile sözleşme fiyatlarıyla yaptığı işin tutarı arasındaki bedel farkının % 5'i geçici kabul tarihindeki fiyatlar üzerinden ödenir. (6) (Ek fikra: 08.08.2019-30856 R.GJ27. md., yürürlük: 18.08.2019) Sözleşmede bulunmayan ve ihale tarihi itibarıyla fiyatı tespit edilemeyen işlerin yaptırılması suretiyle iş artışı yapılmasının öngörülmesi halinde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığının tespiti için, iş artışının uygulandığı aya ait rayiçleri/fiyatlar üzerinden 22 nci maddeye göre belirlenen yeni birim fiyat ile hesaplanan toplam iş artış tutarı, 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre uygulama ayı fiyat farkı katsayısına (Pn) bölünerek ihale tarihi itibarıyla hesaplanır. Fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığına dair hesaplamada uygulama ayı ile ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksleri oranı esas alınır. (7) (Ek fikra: 08.08.2019-30856 R.G./27. md., yürürlük: 18.08.2019) Anahtar teslimi götürü bedel teklif alınarak ihale edilen işlerde iş eksilişinin gerekli olduğu durumlarda, iş eksilişinin ihale tarihi itibarıyla tutarı, altıncı fıkradaki esaslar doğrultusunda hesaplanır. (Değişik başlık: 08.08.2019-30856 R.G.İ28. md., yürürlük: 18.08.2019) Madde 22 - (1) 12 üncü maddenin 4 üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fikrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici le birlikte tespit (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) edilir. Bu şekilde hesaplanacak ilave işlerin bedelleri; birim fiyat sözleşmelerde yeni birim fiyatlar üzerinden, anahtar teslim götürü bedel sözleşmelerde ise yeni birim fiyatlar üzerinden hesaplanacak artış tutarına göre belirlenecek ilerleme yüzdeleri esas alınarak yükleniciye ödenir. (2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır: a) Yüklenicinin birim fiyatlarının/teklifinin tespitinde kullanarak teklifi ekinde (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye sunduğu ve yeni iş kalemilgrubu ile benzerlik gösteren iş kalemlerinelgruplarına ait (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler. b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kaleminelgrubuna benzerlik gösteren (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler. c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan iş kalemlerilgruplarına ait maliyet (Değişik ibare: 08.08.2019- 30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) analizleri dikkate alınarak oluşturulacak analizler. ç) Yeni iş kalemininigrubunun yapılması sırasında tutulacak puantajla tespit edilecek malzeme miktarları, işçi ve makinelerin çalışma saatleri ile diğer tüm girdiler esas alınarak oluşturulacak analizler. (3) İş kalemi veya iş grubunun niteliğine uygun olarak yukarıdaki analizlere, kaynakların verimli kullanılması gözetilerek aşağıdaki rayiçlerden biri, birkaçı veya tamamı uygulanabilir. a) Varsa yüklenicinin teklifinin ekinde (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G.İ28. md., yürürlük: 18.08.2019) veya aşırı düşük teklif açıklaması kapsamında idareye verdiği teklif rayiçler. b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut rayiçler. c) İhaleyi yapan idarenin daha önce gerçekleştirdiği ve ihale konusu işe benzer nitelikteki yapım işlerinin sözleşmelerinde ortaya çıkan fiyatlar. ç) İdarece kabul edilmek şartıyla, ticaret ve/veya sanayi odasınca onaylanmış uygulama ayına ait yerel rayiçleri. (4) Yeni fiyat yüklenici ile birlikte yukarıda belirtilen usullerden biri ile tespit edilerek düzenlenen tutanak idarenin onayına sunulur ve otuz gün zarfında idarece onaylanarak geçerli olur. Yeni fiyat tespitinde yüklenici ile uyuşulamaz ise, (Ek ibare: 08.08.2019-30856 R.G.İ28. md.; yürürlük: 18.08.2019) fiyat tutanağı idare tarafından onaylanmaksızın, taraflarca anlaşmazlık tutanağı düzenlenir ve anlaşmazlık idare tarafından on gün içerisinde (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G.İ28. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulunca belirlenen usul ve esaslara uygun olarak anılan Kurula intikal ettirilir. (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulu tarafından tespit edilen fiyatın iki tarafça kabulü zorunludur. Yüklenici, fiyat uyuşmazlığı hakkındaki (Değişik ibare: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) Yüksek Fen Kurulu kararını beklemeden idare tarafından tespit edilmiş fiyat üzerinden işe devam etmek zorundadır. (5) (Değişik fıkra: 08.08.2019-30856 R.G.28. md., yürürlük: 18.08.2019) İkinci fıkraya göre yeni fiyatın hesabında, yeni tespit edilecek iş kaleminin analizinde yer alan girdilere ait miktarların varsa rayiçlere ve genel giderlere tesiri dikkate alınır. Bu itibarla, sözleşmede yeni birim fiyat analizleri için önceden belirlenmiş bir kâr ve genel gider oranı var ise bu oran dikkate alınarak yeni birim fiyat hesabı sonuçlandırılır. Sözleşmede bu konuda bir oran belirlenmemiş ise, oluşturulan kâr ve genel gider hariç analiz tutarına %10 oranındaki yüklenici karına ilave olarak %15 oranına kadar idare ve yüklenicinin anlaştığı oranda genel gider eklenir. Ayrıca, yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunması halinde, bu madde kapsamında hesaplanan yeni birim fiyat; yüklenici tarafından benzerlik gösteren iş kalemi için teklif edilen birim fiyatın, idarece aynı iş kalemi için resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyata oranı (0,90'ı aşmamak üzere) ile yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın çarpılması sonucunda elde edilen tutan geçemez. Yüklenicinin teklifi kapsamında yeni iş kalemi ile benzerlik gösteren iş kaleminin bulunmaması halinde ise, yeni birim fiyat; yeni iş kalemine ait resmi analiz ve rayiçler de kullanılarak hesaplanan birim fiyatın %90'ını geçemez .6) İdare istediği taktirde; bir işte, sözleşmeye esas proje içinde kalan ancak öngörülemeyen durumlar nedeniyle bir iş artışının zorunlu olduğu hallerde, ayrıca bir yükleniciye yaptırılması mümkün olan bir işi başkasına da yaptırabilir, bundan dolayı yüklenici herhangi bir hak talebinde bulunamaz. (7) (Ek fıkra: 08.08.2019-30856 R.G./28. md., yürürlük: 18.08.2019) 12 nci maddenin dördüncü fıkrasına göre gerçekleştirilen proje değişikliğine bağlı olarak iş eksilişinin ortaya çıktığı durumlarda, iş eksilişi kapsamına giren imalatların fiyatının hesaplanmasında, bu maddede yer alan yeni fiyatın tespitine ilişkin hükümler uygulanır." maddelerinin yer aldığını, 3-Yapım İşleri Sözleşmesi;" Madde 27 - Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi 27.1. Sözleşme kapsamında yaptırabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesine ilişkin hususlarda Yapım İşleri Genel Şartnamesi hükümleri uygulanır." denildiğini, 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, Yapım İşleri Tip Sözleşmesi (Sözleşme Tasarısı) ilgili maddelerinden de anlaşılacağı üzere İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. Teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının fiilen imkânsız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkili olduğu kanaati oluştuğunu, Yapım İşleri Tip Sözleşmesinin İhale dokümanını oluşturan belgeler başlığında; Anahtar teslimi götürü bedel sözleşmelerde İhale dokümanını oluşturan belgeler arasındaki öncelik sıralaması belirtilmiş olup, Yapım İşleri Genel Şartnamesi ve Sözleşme Tasarısı, uygulama projesinden önce yer aldığını, Mahal listesi ile proje arasındaki uyuşmazlıkta ise Uygulama projesinin öncelikli olduğunu dolayısı ile uygulama projesinde değişiklik yapılması 4735 Sayılı Kamu ihale Sözleşme Kanununa aykırılık teşkil etmediğini, uygulama projelerinde değişiklik yapılmasının, sözleşmenin 22. maddesinde yer alan esaslar göz önünde bulundurularak hesaplanacak bedel karşılığında, yükleniciden istenebileceğini, Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorunda olduğunu, proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirilmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye ödeyeceğini, proje değişikliklerinin işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınacağını, işlerin devamı sırasında yüklenici, proje uygulaması konusunda kendisine yapılan tebliğin sözleşme hükümlerine aykırı olduğu veya bildirim konusunun fen ve sanat kurallarına uygun olmadığı görüşüne varırsa, bu husustaki karşı görüşlerini idareye bildirmek zorunda olduğunu, Yüklenici, kendisine verilen projelerin velveya şartnamelerin, teslim edilen işyerinin veya malzemenin veyahut talimatın, sözleşme ve eklerinde bulunan hükümlere aykırı olduğunu veya fen ve sanat kurallarına uymadığı hususundaki karşı görüşlerini teslim ediliş veya talimat alış tarihinden başlayarak on beş gün içinde idareye yazı ile bildirmek zorunda olduğunu, bu sürenin aşılması halinde yüklenicinin itiraz hakkının kalmadığını, dava dosyasında yüklenicinin eksik imalatın yapılması ile ilgili yapım aşamasında herhangi bir itiraz yazısına rastlanmadığını, ancak 28.01.2022 tarihinde idareye yazdığı dilekçede 14m'lik kesintiye idareyle ilişkilerinin zarar görmemesi adına itiraz etmediklerini, ancak diğer kesintileri kabul etmediklerini belirttiklerini, buradan da işin yapım aşamasında bir itiraz olmayıp, ödeme ve kesintilerle ilgili iliraz olduğu kanaatine varıldığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre işin adı "İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi" olup, işin niteliği, türü ve miktarı: 342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton sahası olduğunu, yani yapılacak işin metrajı işin niteliğinde açık şekilde belirtildiğini, yüklenicinin “342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton saha" yapmak üzere işi üstlendiğini, ancak zorunluluklar nedeniyle İdare yetkisini kullanarak Saha Yapımı İşinde toplam L-33,90 m duvar, 691,00 m² beton saha yapımında eksilişe gitmiştir. İş eksiliş oranı 018,43 olarak hesaplandığını, bu eksiliş oranı dikkate alınarak Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21. Maddesinin 6 fıkrasına dayanarak fiyat farkı ile kesinti yapıldığını, sonuç olarak; İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının filen imkansız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkili olduğu, Yüklenici, işlerin devamı sırasında gerekli görülecek bu değişikliklere uygun olarak işe devam etmek zorunda olduğu, Proje değişiklikleri, ilk projeye göre hazırlanmış malzemenin terk edilmesini veya değiştirlmesini veya başka yerde kullanılmasını gerektirirse, bu yüzden doğacak fazla işçilik ve giderleri idare yükleniciye ödeyeceğini, proje değişiklikleri işin süresini etkileyecek nitelikte ise yüklenicinin bu husustaki süre talebi de idare tarafından dikkate alınması gerektiği, yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamalar değerlendirildiğinde, anahtar teslimi götürü bedel işlerde bir iş eksilişin yapılmasına lüzum görüldüğünde, eksilen imalatların Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22. maddesi hükmü çerçevesinde aynı yöntemle hesaplanması gerektiği, İdare tarafından yapılan hesaplama, yapımından vazgeçilen işlerin bedeli işe ait sözleşme ve ekleri dahilinde kalınarak tespit edildiği kanaatine varıldığı rapor edilmiştir.

Dosya kapsamının, son rapor tanzim eden bilirkişi heyetine tevdii ile tarafların talep ve savunmaları, önceki bilirkişi raporuna itirazları değerlendirilmek suretiyle, ihale edilen iş kapsamında eksik bedel oluşup oluşmadığı ayrıntılı incelenerek terditli bir şekilde ek rapor tanzim edilmesi istenilmiş, bilirkişi heyetinin 16/03/2025 tarihli ek raporunda özetle; ... İşletmelerine Ait İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi için taraflar arasında 3.540.000 TL anahtar teslimli/götürü bedelli "İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapımı İşi için sözleşme imzalandığını, aaraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre işin adı “İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi” olup, işin niteliği türü ve miktarı: 342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton saha olduğunu, davaya konu işin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre ihale edildiğini, 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununa göre Anahtar teslim Götürü Bedel olarak sözleşmeye bağlandığını, İnşaat İşleri Özel Teknik Şartnamesinde; “Projesine ve yerindeki arazi koşullarına uygun olarak yaklaşık 342m TiP-1, 85 m TiP-2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı ve istinat duvarı-mevcut kanal arası 1.500 m² beton saha imal edilecektir. -İstinat duvarı güzergâhında bulunan 4 metre yüksekliğinde ve 2 metre genişliğindeki 90 adet prekast betonarme duvar, yaklaşık 2 km uzaklıkta İdarece gösterilen alana taşınarak düzenli bir şekilde dizilecektir.” ifadelerinin yer aldığını, dolayısı ile işin metrajı hem Sözleşmenin "işin niteliği, türü ve miktarı “ başlığı altında, hem de İnşaat İşleri Özel Teknik Şartnamesinde açık olarak belirtildiğini, yerinde yapılan incelemede ise: İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapımı İşinde duvar imalatlarında barbakanların yapıldığı, duvarın arka kısmından kil akışına engel olunamadığından drenajlarının yapılmadığı, yerinde uygulanamayan işlerin idare tarafından eksik imalatlara dâhil edildiğinin tespit edildiğini, İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapımı İşinde toplam L-33,90 m duvarın eksik yapıldığını, İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapımı İşinin Projesinde 1.500,00 m² alanın saha betonunun yapılması gerekirken, İdare tarafından projenin sahaya uygulanamaması nedeniyle güzergâhın değiştirilmesinden dolayı 691,00 m² alanın imalatının yapıldığını, geriye kalan 809,00 m² sahanın beton imalatının yapılamadığının görüldüğünü, eksik bırakılan ve tamamlanması istenen işler anahtar teslim sözleşmede yer alan imalatların devamı niteliğinde olup, farklı imalatlar içermediğinden Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 6. Maddesi kapsamında ve idare ile yüklenicinin karşılıklı olarak anlaşması kaydıyla aynı sözleşme içerisinde tamamlanabileceği hükmünın yer aldığını, ancak yüklenici aynı şartlarda işe devam etmek istemediğinden, eksik yapılan işin bedelinin minha edilmesi gerektiği kanaatinde olduklarını, 4735 Sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, Yapım İşleri Tip Sözleşmesi (Sözleşme Tasarısı) ilgili maddelerinden de anlaşılacağı üzere İdare, sözleşme konusu işlerle ilgili proje v.b. Teknik belgelerde, değişiklik yapılmaksızın işin tamamlanmasının filen imkânsız olduğu hallerde, işin sözleşmede belirtilen niteliğine uygun bir şekilde tamamlanmasını sağlayacak şekilde gerekli değişiklikleri yapmaya yetkili olduğu kanaati oluştuğunu, taraflar arasında imzalanan sözleşmeye göre işin adı “İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi” olup, işin niteliği, türü ve miktarı: 342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton saha olduğunu, yani yapılacak işin metrajı işin niteliğinde açık şekilde belirtildiğini, yüklenici “342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton saha” yapmak üzere işi üstlendiğini, ancak zorunluluklar nedeniyle İdare yetkisini kullanarak Saha Yapımı İşinde toplam L<33,90 m duvar, 691,00 m² beton saha yapımında eksilişe gittiğini, iş eksiliş oranının 618,43 olarak hesaplandığını, bu eksiliş oranı dikkate alınarak Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21. Maddesinin 6 fıkrasına dayanarak fiyat farkı ile kesinti yapıldığını, davaya konu işte işin bedeli 3.540.000 TL olduğunu, yapılan mukayeseli keşif tutanağına göre 60.000 TL tutarında eksik iş yapılması hususunda karşılıklı mutabakata varıldığı, ilgili idarenin Genel Şartnamesinin 21. maddesine dayanılarak ihale bedelinden 592.251,46 TL kesinti yaparak yüklenici şirkete 2.947.748,54 TL ödeme yapıldığının anlaşıldığını, dava konusu “İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşi” olup, işin niteliği, türü ve miktarı: 342m TİP-1, 85m TİP -2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı - mevcut kanal arası 1.500,00m² beton olan anahtar teslimi iş için yüklenicini teklif ettiği bedel 3.540.000 TL olduğunu, işin tamamlanma oran % 81,57 olduğunu, eksik kalan işin, ihale edilen işin devamı niteliğinde farklı güzergâhta tamamlanması hususunda taraflar anlaşamadığından 592.251,46 TL'nin yükleniciden kesilmesinin uygun olduğu rapor edilmiştir.

Dosya kapsamının, teknik değerledirmelerin daha önce talimat yolu ile aldırılan bilirkişi raporlarında yer aldığı dikkate alınarak taraflar arasındaki sözleşme ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi kapsamında değerlendirme yapılmak ve davaya konu sözleşmenin anahtar teslimi götürü bedel sözleşme olduğuna ilişkin sözleşmenin 6.maddesi değerlendirilmek üzere uyuşmazlık yönünden rapor aldırılmak üzere inşaat mühendisi ve kamu ihale alanında uzmanlığı bulunan nitelikli hesap uzmanı bilirkişilerinden oluşan bilirkişi heyetine tevdiine karar verilmiş, bilirkişi heyetinin 05/08/2025 tarihli raporunda özetle; taraflar arasında düzenlenen 02.09.2021 tarih ve 3.540.000 TL bedelli sözleşme; “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esâsına dayalı bir yapım sözleşmesi olduğunu, dosyada yer alan belgelere göre, bu davanın konusu olan “ ... İşletmelerine Ait İstinat Duvarı ve Beton Saha ” işleri, davacı yüklenici tarafından ikmal edilip davalı işveren idareye teslim edildiğini, huzurda görülmekte olan bu davada davacı yüklenici vekili dava dilekçesinde ve de dosyada yer alan tüm beyanlarında; taraflar arasında düzenlenen 02.09.2021 tarihli sözleşmenin “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına dayalı bir yapım sözleşmesi olduğunu; sözleşme bedelinin 3.540.000 TL olduğunu, taraflar arasında (düzenlenen mukayeseli keşfe göre davaya konu işin bünyesinde yer alan 60.000 TL tutarlı bir imalatın yapımından vazgeçildiğini, bu durumda müvekkili yüklenici firmaya yapmış olduğu işlere karşılık KDV hariç: (3.540.000 - 60.000) = 3.480.000 TL tutarında bir bedelin ödenmesinin gerektiğini, hal böyleyken davalı idarenin; davacının eksik iş yapmiş olduğundan bahisle müvekkilinin alacağından 592.251,46 TL tutarında kesinti yaptığı, yapılan bu kesintinin Türk Borçlar Kanununun 480 nci maddesinde yer alan hükümleri nedeniyle, davalı idarenin davacı müvekkilinin alacaklarından herhangi bir kesinti yapamayacağı, iddia ve beyanıyla huzurda görülmekte olan bu davayı açtığını, iş bu iddia ve talebe karşın davalı idare vekilinin de dosyada yer alan tüm savunma dilekçelerinde; davaya konu işte davacının “Eksik İş” yaptığını ileri sürerek davanın reddinin gerektiğini beyan ettiğini, yapılan tüm açıklamalar çerçevesinde huzurda görülmekte olan bu davada; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin türü “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına dayalı olduğuna göre; davacı yüklenicinin götürü bedeli alacağından davalı idare tarafından yapılan 592.251,46 TL tutarında kesintinin, Türk Borçlar Kanununun 480 nci maddesinde yer alan hükümlere göre yerinde olup olmadığı hususunun tespitinin mahkemenin vereceği kararda önemli olacağını, yapılan bu inceleme ve tespitler çerçevesinde; TBK'nun 480 nci maddesinde yer alan hükümler dikkate alındığında ilk etapta; iş bu maddede yer alan " Eser öngörülenden az emek ve masrafı gerektirmiş olsa bile iş sahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür. " hükmünden dolayı, davacı vekilinin iddia ve talep ettiği üzere; davalı idarenin davacının alacağından herhangi bir kesinti yapmasının (592.251,46 TL tutarındaki kesinti) mümkün olamayacağı düşünülmekle beraber somut olayda davacı yüklenicinin; davaya konu işe dair ihalede ( yukarıda incelenen; sözleşmenin 3.3 no.lu bendinde, keza İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 no.lu maddesinde yer alan hükümlere göre) davacıya teklif edip davalı idarenin de kabullenmiş olduğu KDV hariç 3.540.000 TL tutarındaki teklifini; “ 342 metre TİP-1 / 85 metre TİR-2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı ile 1.500 m² beton saha” imalatını yapmak üzere verdiğini, bir başka anlatımla; KDV hariç 3.540.000,00 TL tutarındaki sözleşme bedelinin içeriği;“ 342 metre TİP-1 / 85 metre TİP-2 uzunluğunda betonarme istinat duvarı ile 1.500 m² beton saha” imalat bedelini kapsadığını, bu itibarla, her ne kadar taraflar arasındaki sözleşme götürü bedel esaslı olsa dahi, sözleşmede ve sözleşme eki İdari Şartname ile Teknik Şartnamede yapılacak imalatın metrajla belirlenmiş olması karşısında eksilen imalatın, iş azalışı olarak değerlendirilmesinin gerekeceğinin düşünüldüğünü, yapılan bu değerlendirme çerçevesinde; Götürü Bedel'den yapılan 592.251,46 TL tutarındaki kesintiye ilişkin, “TL tutarı” önünden yerinde olup olmadığı hususunun irdelenip tartışılması: dosya kapsamı incelendiğinde yukarıda yapılan tespitler çerçevesinde; davaya konu işte davacı yüklenicinin davalı idareye karşı; (TİP-1 diye isimlendirilen 342 metre uzunluğunda bir istinat duvarının yapımını + TİP-2 diye isimlendirilen 85 metre uzunluğunda bir istinat duvarının yapımını ve de ilaveten 1.500 m² miktarında beton saha” imalatını yapmayı taahhüt etmiş olduğu hususunda bir tereddüt bulunmadığını, hal böyle olmakla beraber dosya kapsamında yer alan belgelere göre davacı yüklenici, yapımını taahhüt etmiş olduğu bu işlerden; * Davacının TİP-I istinat duvarında;- Yapımını taahhüt ettiği iş miktarı : 342,00 metre, - Fiilen yaptığı iş miktarı : 308,110 metre olduğundan, - Davacının eksik yaptığı iş miktarı : 33,90 metre olduğunu, * Davacının TİP-2 istinat duvarında; - Yapımını taahhüt ettiği iş miktarı : 85,00 metre, - Fiilen yaptığı iş miktarı : 85,00 metre olduğundan, - Davacı bu kalemde edimini yerine getirdiğini, * Davacının saha betonu imalatında; - Yapımını taahhüt ettiği iş miktarı : 1.500,00 m², - Fiilen yaptığı iş miktarı : 1.500,00 m² olduğundan, - Davacı bu kalemde edimini yerine getirdiğini, yapılan açıklamalar çerçevesinde davacı yüklenici “Götürü Bedel” esasına göre düzenlenen sözleşme uyarınca bu davada; davalı idareye karşı 3 ayrı iş kalemini yapmayı yükümlenmiş olup yine yukarıda incelendiği üzere bunlardan ikisini eksiksiz ikmal etmiş (Saha betonu + TİP -2 İstinat Duvarı) buna karşın davacı yüklenici, yapımını yükümlendiği işlerden TİP - 1 İstinat Duvarı imalatını fiili durumda, 33,90 metre eksik yaparak ikmal ettiğini, dolayısıyla taraflar arasında düzenlenen sözleşmede, “Götürü Bedel” 3,540.000 TL olarak kararlaştırıldığından; davalı idarenin davacının yapmadığı eksik işe dair (Yani 33,90 metre uzunluğundaki istinat duvarının bedeli) işin bedelini, davacıya yapacağı ödemede tenzil etmesinin yerinde olacağının düşünüldüğünü, yapılan bu tespit ve açıklamalar çerçevesinde; davalı idarenin davacının alacağından; “Kesebileceği Eksik İş Bedeli” TİP - 1 İstinat Duvârı imalatındaki 33,90 metre eksik miktar kadar imalatın bedeli olması gerektiğini, bir başka anlatımla davacı yüklenicinin yapmadığı/yapamadığı 33,90 metre uzunluğundaki istinat duvarına dair eksik iş bedelinin, götürü bedel olan KDV hariç 3.540.000 TL tutarındaki sözleşme bedelinin içeriğindeki karşılığı (Pursantajı ve/veya yüzdesi) olması gerektiğini, dosya kapsamı incelendiğinde; davalı idarenin davacını alacağından imalatındaki 33,90 metre eksik uzunluğundaki imalatın bedelinin; davacının “İtirazi” kaydıyla imzaladığı “Mukayeseli Keşif” hesaplamalarında; - Sözleşme Miktarı..., - Birim Fiyat..., - Sözleşme tutarı..., hususlarının dikkate alımarak davacının alacağından toplamda 539.252,63 TL kesintinin yapılmasının hesaplandığı, bu hesaba ilaveten; “ İhalenin yapıldığı tarihin 2021 yılının Temmuz ayı olması (Bu aydaki tefe katsayısının 710,61 olması) / Buna karşın Uyguldma Ayı 2021 yılı Ekim ayı tefe katsayısının 780,45 olması - Artış Katsayısı: 780,45 / 710,61 = 1,098232 olduğundan)”, davalı idarenin davacının “Götürü Bedel” alacağından kesinti miktarını toplamda: 539.252,63 TL x 1,098232 = 592.251,46 TL olarak hesaplanmış olduğunun görüldüğünü, nitekim davacı yüklenici vekilininde, huzurda görülmekte olan bu davada davalı idareden, bahse konu 592.251,46 TL'nın müvekkiline ödenmesini talep ettiğini, davalı idarenin; davacının alacağından yapmış olduğu bahse konu 592.251,46 TL tutarındaki kesintiye dair hesaplanmada dikkate alınan yöntemin, aşağıda belirtilen nedenlerle yerinde olmadığının düşünüldüğünü, şöyle ki; taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin, “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulmasına rağmen, bahse konu kesinti hesabında; “Sözleşme Miktarı” / “ Birim Fiyat” gibi (Birim Fiyat esasına dayalı sözleşmelerde uygulananı yöntemlerden hareketle) [Miktar x Birim Fiyat] şeklinde hesaplama yapılıp önce davacının alacağından, 539.252,63 TL tutarında bir kesinti hesabı yapıldıktan sonra da; “İhalenin yapıldığı tarihin 2021 yılının Temmuz ayı olması (Bu aydaki tefe katsayısının 710,61 olması) / Bina karşın Uygulama Ayı 2021 yılı Ekim ayı tefe katsayısının 780,45 olması - Artış Katsayısı: 780,45 / 710,61 = 1,098232olduğundan)" bahisle; davalı idarenin davacının “Götürü Bedel” alacağından kesinti miktarını toplamda: 539.252,63 TL x 1,098232 = 592.251,46 TL olarak hesaplanmış olduğunun görüldüğünü, bu hesaplama yöntemiyle davalı idarenin davacı yüklenicinin alacağından; yapılmayan ve/veya yapılamayan 33,90 metre uzunluğundaki istinat duvarı bedelinin kesinti hesabında; yapılmayan eksik işin bedelini; hesabın yapıldığı tarih itibariyle güncelleyip davacı yüklenici aleyhine: (592.251,46 - 539.252,63) = 52.998,83 TL'lik bir hesap yapmış olduğunu, Kamu İhale mevzuatında; “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulan sözleşmelerde, eksik yapılan iş bedelinin, hesabın yapıldığı tarihte; “ İhale tarihi dikkate alınarak Güncelleme " yapılacağına dair bir düzenleme bulunmadığını, yapılan bu açıklama çerçevesinde; davalı idarenin davacının alacağından “Güncelleme” bedeli karşılığında (yukarıda hesaplanan) ödemediği 52.998,83 TL tutarındaki kesintinin yerinde olmadığını, kaldı ki; yapılmayan iş bedeline dair idarenin yapmış olduğu 539.252,63 TL tutarındaki kesinti hesabının da; açıklanan nedenlerle (Götürü Bedel / (Miktar x Birim Fiyat konusu) yerinde olmadığını, zira taraflar arasında“Götürü Bedel” esasına göre düzenlenen sözleşmenin bedelinin KDV hariç 3.540.000 TL olduğu; yukarıda incelendiği üzere her iki tarafın; sözleşme kapsamında yer almasına rağmen (davaya konu olmayan) yaklaşık 60.000 TL tutarındaki işin yapımından vazgeçilmesi sebebiyle tarafların: sözleşme kapsamında yer almasına rağmen (davaya konu olmayan) yaklaşık 60.000 TL tutarındaki işin yapımından vazgeçilmesi sebebiyle tarafların revize sözleşme bedelinin KDV hariç: (3.540.000 - 60.000) = 3.480.000 TL olmasını kabullendiğini, dolayısıyla gelinen aşamada; tarafların kabullendiği revize sözleşme bedelinin; 3.480.000 TL + KDV olduğunu, gelinen aşamada; revize sözleşme bedeli 3.480.000 TL olduğuna; davalı idarenin davacıdan alacağından kesmiş olduğu eksik iş bedeli) 592.25146 TL olduğu dikkate alındığında; revize sözleşme bedeline göre; davalı idarenin davacının alacağından kesmiş olduğu bedelin yüzdesinin hesabı: ( 592.251,46 TL / 3.480.000 TL) = % 17,02 olduğunu, bu hesaplamaya göre davalı idare davacıya, eksik yapılan 33,90 metre uzunluğundaki istinat duvarı imalatından dolayı; revize sözleşme bedeline nazaran, KDV hariç 17,02 oranında eksik bir bedel ödediğini, yapılan bu tespit ve açıklamalar çerçevesinde; kesinti oranı olarak hesaplanan % 17,02'lık pursantajın yerinde olup olmadığı hususunun irdelenip tartışılması: bu kesinti (% 17,02) oranının yerinde olup olmadığının tespitinin ancak, bahse konu eksik iş miktarı olan 33,90 metre uzunluğundaki istinat duvatı bedelinin, revize sözleşme bedeli olarak saptanan 3.480.000 TL'nin içeriğindeki pursantaj yüzdesinin ne olduğunun tespitiyle mümkün olabilecek olup davacı yanın, davaya konu ihalede idareye işin yapımı için tek bir bedel teklif etmiş olduğundan; yüklenicinin ihalede idareye teklif etmiş olduğu bedel yönünden, (orijinal sözleşme bedeli yönünden) bahse konu (% 17,02) oranındaki kesintinin yerinde olup olmadığının incelenemediğini, dolayısıyla gelinen aşamada; bahse konu (% 17,02) oranındaki kesintinin yerinde olup olmadığı hususunun tespitinin; idarenin 4734 sayılı kanun gereğince ihale öncesi hazırlaması gereken “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının incelenmesiyle yapılabileceğinin düşünüldüğünü, zira yukarıda açıklandığı üzere davaya konu inşaat işi 3 ana grup işe dair olduğunu, bunlardan sadece TİP - 1 İstinat Duvarı imalatında 33,90 metre eksik iş yapıldığını, yapılan bu açıklamalar çerçevesine; davaya konu işe dair idarenin, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu gereğince ihale öncesi hazırladığı “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının idare tarafından dosyaya sunulması halinde, eksik iş bedelinin; revize Sözleşme Bedeli içerisindeki “Pursantaj” yüzdesinin hesaplanmasıyla, huzurda görülmekte olan bu davada denetime elverişli bir rapor düzenlenebileceği düşünüldüğü rapor edilmiştir.

Davalı idare vekiline davaya konu ihale kapsamında, ihaleden önce hazırlanan "Yaklaşık Maliyet" hesaplarını sunması için süre verilmiş, verilen kesin süre içerisinde davalı vekili tarafından sunulmuş olup, dosya kapsamı son rapor tanzim eden bilirkişilere tevdii ile mevcut dosya kapsamı ve 2 nolu ek rapora yönelik taraf itirazları değerlendirilmek suretiyle ek rapor tanzimi istenilmiş, bilirkişi heyetinin 29/12/2025 tarihli ek raporunda özetle; huzurda görülmekte olan bu davanın esası; taraflar arasında düzenlenen 02.09.2021 tarihli “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esaslı sözleşme kapsamında; davalı idarenin davacının alacaklarından “Eksik yapılan iş” gerekçesiyle tenzil etmiş olduğu kesintinin yerinde olup olmadığı hususunun, Borçlar Kanunuile Kamu İhale mevzuatı yönünden yerinde olup olmadığının tespitinden ibaret olduğunu, bu itibarla; kök raporda da belirtildiği üzere, TBK'nun 480 nci maddesinde yer alan düzenleme gereğince ( Eser öngörülenden az emek ve masrafi gerektirmiş olsa bile iş sahibi, belirlenen bedelin tamamını ödemekle yükümlüdür, hükmü gereğince) kural olarak davalı tarafından götürü bedelden bir kesinti yapılamayacağı düşünülmekle beraber yine düzenlenen kök raporda da belirtildiği üzere, sözleşmenin mahiyet, maksadı ve projesi, şartnamesi vb eklerine göre, davacı yüklenicinin, davaya konu inşaat işinde zorunlu nedenlerle eksik imalat yapmış olduğunun görüldüğünü, şöyle ki; 05.08.2025 tarihli kök raporda da belirtildiği üzere davacı yüklenici, davalı idareye davaya konu işin yapımı konusunda “Anahtar Teslimi-Götürü Bedel" esasında 3.540.000 TL tutarlı teklifini sunarken; sözleşmenin 3.3 nolu bendinde/İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre; *TİP-1 diye isimlendirilen istinat duvarında, 342 metre uzunluğunda bir istinat duvarı imalatını yapmayı yükümlenip idareye ihalede verdiği teklifte, bu miktar imalatın giderlerini dikkate almış olduğunun kabulünün gerektiği, ne var ki, dosya kapsamında yer alan nedenlerle davacı yüklenicinin fiiliyatta TİP-1 diye isimlendirilen istinat duvarında, kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle toplamda 308,10 metre uzunluğunda bir imalatı gerçekleştirebildiği, açıklanan nedenle davacı yüklenicinin yapamadığı eksik imalat tutarının 33.90 metre olduğu, *Davacının Tip-2 diye isimlendirilen istinat duvarında, edimini tam olarak yerine getirdiği, *Beton saha konusunda ise 1.500 m² saha betonu imalatını yapmayı yükümlenip idareye ihalede verdiği teklifte, bu miktar imalatın giderlerini dikkate almış olduğunun kabulünün gerektiği, ne var ki davacı yüklenicinin, dosya kapsamında yer alan nedenlerle davacının fiiliyatta “Saha betonu” imalatının yapımı konusunda; kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle toplamda 691,00 m² miktarlı bir imalatı gerçekleştirebildiği, açıklanan nedenle davacı yüklenicinin yapamadığı eksik imalar miktarının: (1.500 - 691) = 809,00 m² olduğunun görüldüğünü, (Açıklama: bilirkişiler tarafından düzenlenen kök raporun 6 ncı sayfasında, beton saha konusunda davacı yüklenicinin yapmış olduğu imalat miktarının 1.500 m² olduğu yönünde bir görüş belirtilmiş ise de, vaki itirazlar nedeniyle yeniden yapılan inceleme sonucunda; saha betonu konusunda davacı yüklenicinin fiili olarak yapmış olduğu imalatın miktarının 691,00 m² olduğunun tespit edildiğini), yapılan bu tespitler çerçevesinde; gerek bilirkişiler tarafından düzenlenen kök raporda gerekse de işbu ek raporda yer alan tespitlere göre; her ne kadar taraflar arasında imzalanan sözleşmenin “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel”olmasına karşın, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin 3.3 no.lu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre; davalı idarenin davalı yüklenicinin alacaklarından Götürü Bedele nazaran “Eksik yapılan” iş bedelini tenzil etmesinin yerinde olduğu hususundaki görüş ve kanaatlerinin yerinde olup olmadığına dair takdir ve kararın mahkemeye ait olduğunu, yapılan bu açıklamalar çerçevesinde; sunulan 05.08.2025 tarihli kök raporda; davalı idarenin davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı “Eksik İşlerin” bedelinin saptanabilmesi için, idarenin ihale öncesi hazırlamış olması gereken “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının incelenmesine ihtiyaç duyulduğu, bu sebeple bahse konu “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının dosyaya sunulmasının gerekeceğine işaret edildiğini, düzenlenen kök raporda; “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının incelenmesine ihtiyaç duyulduğu ifade edilirken; idare tarafından ihale öncesi düzenlenen “Yaklaşık Maliyet” hesaplarında; ihaleye konu 3 ayrı iş olan TİP-1 / TİP-2 ve de Saha Betonu hesaplarının ayrı, ayrı olarak yer alabileceği, dolayısıyla davacınınTİP-1 imalat kaleminde yapmış olduğu “Eksik İşin” pursantajının hesaplanabileceğinin düşünüldüğünü, ne var ki talep doğrultusunda dosyaya sunulan “Yaklaşık Maliyet” hesapları incelendiğinde; işbu maliyet hesaplarının kümülatif olarak yapıldığı, (Yani TİP-1 / TİP-2 ve de Saha Betonu hesaplarının ayrı, ayrı değil, bir bütün olarak yer aldığı) dolayısıyla “Yaklaşık Maliyet” hesaplarının tahmin edildiği gibi; TİP-1 / TİP-2 ve de Saha Betonu hesaplarının ayrı, ayrı olmaması sebebiyle, talep üzerine dosyaya sunulan“ Yaklaşık Maliyet” hesaplarının, davanın çözümünde dikkate alınamayacağının anlaşıldığını, bu durumda; dava dosyasında yer alan tüm belgelerin yeniden incelenip değerlendirildiğinde; davacı yüklenicinin “İtirazi kayıtla“ imzaladığı "Mukayeseli Keşif Tablolarında”, Eksik imalatların izahatı; 1-Saha betonunda eksik yapılan imalatların bedeli ( 1.500 m² yerine 691,00 m² yapıldığından); eksik yapılan işlerin sözleşme fiyatlarıyla tutarı: (miktarxB.F.lerin çarpımlarının toplamı): 252.906,58, Eksik yapılan işlerin güncel tutarı; 277.762,75; 2-Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarında eksik yapılan işlerin bedeli; eksik yapılan işlerin sözleşme fiyatlarıyla tutarı: (miktarxB.F.lerin çarpımlarının toplamı): 56.151,34, Eksik yapılan işlerin güncel tutarı; 61.670,00; 3-Tip 1 İstinat duvarlarında eksik yapılan 33,90 metre uzunluğundaki duvarın bedeli (342 metre yerine 308,10 metre yapıldığından); eksik yapılan işlerin sözleşme fiyatlarıyla tutarı: (miktarxB.F.lerin çarpımlarının toplamı): 230.194,71, Eksik yapılan işlerin güncel tutarı; 252.818,71; toplam; eksik yapılan işlerin sözleşme fiyatlarıyla tutarı: (miktarxB.F.lerin çarpımlarının toplamı): 539.252,63 TL, Eksik yapılan işlerin güncel tutarı; 592.251,46 TL; davalının davacıdan kestiği toplam meblağın; 592.251,46 TL, davalı idarenin düzenlemiş olduğu “Mukayeseli Keşif Tablosu” davacı yüklenici tarafından; “ İşbu Mukayeseli Keşif Tutanağını itirazen imzalıyorum. Metrajlar ve belirlenen bedeller doğru değildir. 28.01.2022 tarihli 6588 sayılı dilekçemizde gerekli açıklamalar yapılmıştır.” şerhi ile imzalanmış olduğunun görüldüğünü; dosyaya, bahse konu 28.01.2022 tarihli 6588 sayılı dilekçe sunulmadığından, bu aşamada yüklenicinin bu hesaplara hangi neden ve gerekçelerle itiraz etmiş olduğunun irdelenip değerlendirilemediğini, davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkilinin alacaklarından kesilen 592.251,46 TL'nı davalıdan talep etmekte olduğunu ( bu meblağın; davalının Mukayeseli Keşif Tablosunda “Güncel Tutar” olarak hesapladığı bedel olduğunu) açıklanan 2 ayrı nedenle bilirkişiler tarafından uygun görülemediğini, dolayısıyla bu hesaplara katılamama sebeplerinden; birincisinin; Davacının eksik yapmak zorunda kaldığı işlerin bedelinin hesabında, “Güncel Tutarın” dikkate alınması hususunun: bilirkişiler tarafından düzenlenen 05.08.2025 tarihli kök raporun 7 nci sayfasında aynen; ... “Kamu İhale mevzuatında; “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulan sözleşmelerde, eksik yapılan iş bedelinin, hesabın yapıldığı tarihte; “İhale tarihi dikkate alınarak Güncelleme” yapılacağına dair bir düzenleme bulunmamaktadır” denildiğini, bu görüşe karşın davalı idare vekilinin kök rapora karşı yapmış olduğu 18.08.2025 tarihli itiraz dilekçesinde; “Güncelleme” hesabının; sözleşmenin eki olan Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21 nci maddesinde 18.08.2019 tarihinde yapılan değişiklik nedeniyle yapıldığının beyan edildiğini, Resmi Gazetenin 08.09.2019 tarih ve 30856 sayılı nüshasında yer alıp 18.08.2019 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin “Sözleşme kapsamında yaptırılabilecek ilave işler, iş eksilişi ve işin tasfiyesi” başlıklı 21 nci maddesinin yeni hükmünün; Ek fikra (6 ):"Sözleşmede bulunmayan ve ihale tarihi itibariyle fiyatı tespit edilemeyen işlerin yaptırılması suretiyle iş artışı yapılmasının öngörülmesi halinde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığının tespiti için, iş artışının uygulandığı aya ait rayiçler / fiyatlar üzerinden 22 nci maddeye göre belirlenen yeni birim fiyat ile hesaplanan toplam iş artış tutarı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslara göre uygulama ayı fiyat katsayısına ( Pn ) bölünerek ihale tarihi itibariyle hesaplanır. Fiyat farkı verilmesi öngörülmeyen işlerde, iş artışının yasal sınırlar içerisinde olup olmadığına dair hesaplamalarda uygulama ayı ile ihale tarihinin içinde bulunduğu aya ait Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksleri oranı esas alınır." Ek fikra (7): Anahtar Teslimi 'ü Bedel teklif alınarak ihale edilen işlerde, iş eksilişinin gerekli olduğu durumlarda, iş eksilişinin ihale tarihi itibariyle tutarı, altıncı fıkradaki esaslar doğrultusunda hesaplanır” olarak belirlendiğinin görüldüğünü, dikkat edileceği üzere; Resmi Gazetenin 08.09.2019 tarih ve 30856 sayılı nüshasında yer alıp 8.2019 tarihinde yürürlüğe giren düzenlemeyle;Yapım İşleri Genel Şartname: 21 nci maddesinde yapılan yeni düzenleme sadece; İş Artış ve İş Eksilişlerinin yapılma zorunluğunun doğması halinde; İş Artış ve İş Eksilişlerinin “Yasal Sınırlar” içersinde kalıp kalmadığının tespitine dair düzenleme olduğunu, zira 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanununun 21 nci maddesinde “İş Artış ve Eksilişlerine dair” ayrıntılı düzenlemeler bulunmakta olup Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 21 nci maddesinde yer alan yeni düzenlemenin (Resmi Gazetenin 08.09.2019 tarih ve 30856 sayılı nüshasında yayımlanan yeni düzenleme) İş Artış ve İş Eksilişlerinin “Yasal sınırlar” içersinde kalıp kalmadığının tespitine dair düzenleme olduğu anlaşıldığından, davacının alacaklarından yapılan kesintide, “Güncellemeden” dolayı ayrıca bir “Güncelleme Fark Bedelinin” dikkate alınması yerinde olmayacağını, esasen davalı idarenin; davacı yüklenicinin zorunlu nedenlerle eksik yaptığı iş kalemlerinden dolayı ayrıca bu işlere dair “Güncelleme” fark bedelini kesmesi; akla da uygun olmadığını, şöyle ki davalı idare; bir yandan davacı yüklenicinin zorunlu nedenlerle yapamadığı işlerin bedelini haklı olarak davacının alacaklarından tenzil ederken, bir diğer yandan da yapılmadığı için ödenmesini uygun bulmadığı eksik işlerin bedelini, (bu bedelin yükleniciye ödenmemesine rağmen) ayrıca “Güncelleme” tutarıyla davacının alacağından tenzil ettiğini, özetle; davalı idare yapılmadığı iddiasıyla yüklenicinin alacağından tenzil ettiği bedeli, yani ödemediği bedeli “Güncelleme” gerekçesiyle artırdığını, yapılan bu açıklama ve tespitler çerçevesinde; davalı idarenin davacının alacağından yapmış olduğu kesintide yer alan; “Güncellemeye” dair 52.998,83 TL'lik tutarın yerinde olmadığı görüş ve kanaatine varıldığını, İkincisinin; yukarıda incelenen “ Mukayeseli Hesap Tablosunda” yer alan; Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarlarında eksik yapılan işlerin bedeline dair hesaplamanın irdelenmesi: yukarıda incelenen bu hesap tablosunda; eksik yapılan işlerin, sözleşme fiyatlarıyla tutarının:56.151,34 TL olarak belirtildiğini, taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre düzenlendiği dikkate alındığında, artık Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarlarında eksik yapıldığı ifade edilen bir takım işlerin ileri sürülerek davacının alacağından ayrıca bir bedelin (56.151,34 TL'nin) tenzil edilmesinin yerinde olmayacağını, zira dosya kapsamında yer alan bilgi ve belgelere göre davacı yüklenici, Tip - 2 İstinat Duvarı inşaatında, 85,00 metre uzunluğunda bir duvar inşaatı yapmayı taahhüt etmiş ve neticede 85,00 metre uzunluğunda bir duvar inşaa ettiğini, diğer yandan davacı yüklenici Tip - 1 İstinat Duvarı inşaatında ise, 342,00 metre uzunluğunda bir duvar inşaatı yapmayı taahhüt etmiş ise de fiiliyatta, zorunlu nedenlerle bu iş kaleminde 33,90 metre uzunluğunda eksik imalat yapma durumunda kalmış olduğunu, davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı eksik işin bedelinin ( sözleşmenin 3.3 no.lu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre) davacının alacağından tenzil edilmesinin gerektiği görüşüne varıldığından davacının alacağından; Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarlarında eksik yapılan işlerden dolayı ayrıca bir kesinti yapılması; “Anahtar Teslimi- Götürü Bedel” esasına aykırı olacağını, böyle bir uygulamanın, sözleşmenin “Birim Fiyat” esasına göre kurulması halinde yapılabileceğinin düşünüldüğünü, burada denebilir ki; sözleşme“Anahtar Teslimi-Götürü Bedel" esasına göre kurulmasına rağmen işbu raporda; bir yandan; davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı işlerden dolayı davacının alacağından (Saha betonu ve Tip-1 İstinat Duvarı imalatlarına dairjeksik işlerin bedelinin kesilmesinin yerinde olacağı yönündebir kanaat belirtildiği halde, bir diğer yandan da; aynı raporda devamla davalı idarenin davacının alacağından; (Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarlarında eksik yapılan işlerden dolayı yapılan kesintinin - 56.151,34 TL'nin-) “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre yerinde olmadığı yönünde bir kanaat belirtilmesinin çelişki olduğunun, düşünülebileceğini, aşağıda açıklanan nedenlerle, bir çelişkinin olmadığının düşünüldüğünü, şöyle ki; huzurda görülmekte davada, taraflar arasında düzenlenen sözleşme “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulduğundan düzenlenen kök raporda da belirtildiği üzere, Borçlar Kanununun 480 nci maddesinde yer alan hükümler çerçevesinde işveren idarenin işi yapan yüklenicinin alacağından, sözleşme bedeline nazaran herhangi bir kesinti yapamayacağı düşünülmekle beraber karar ve takdirin mahkemeye ait olduğunu, hal böyle olmakla beraber; sözleşmenin 3.3 nolu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre davacı yüklenici davalı idareye karşı; *Tip-1 İstinat Duvarı imalatında; 342 metre uzunluğunda bir imalatı yapmayı taahhüt edip ihalede idareye teklifini verirken sözleşme bedeli olan 3.540.000 TL'nin içeriğinde; Tip -1 İstinat Duvarına dair 342 metre uzunluğundaki imalatın bedelinin yer aldığını, olduğu, ne var ki fiili uygulamada zorunlu nedenlerle; 33,90 metre uzunluğunda eksik bir imalatın yapılmış olduğu hususunda bir tereddüt bulunmadığını, bu itibarla; her ne kadar sözleşme “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulmuş ise de, sözleşmenin 3.3 no.lu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelerde, yapılacak işin “Metrajı” belirtildiğinden, davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı eksik işlerden dolayı davacının alacağından eksik yapılan işin bedelinin tenzil edilmesinin yerinde olacağı görüş ve kanaatine varıldığını, saha betonu konusu da, incelenen hususun aynısı olduğunu, şöyle ki; saha betonu konusunda davacı yüklenici; sözleşmenin 3.3 no.lu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre davacı yüklenici davalıya karşı 1.500 m² miktarında bir işi yapmayı taahhütedip ihalede idareye teklifini verirken sözleşme bedeli olan 3.540.000 TL'nin içeriğinde; Saha Betonuna dair 500 m² miktarındaki imalatın bedelinin yer almış olduğu, ne var ki fiili uygulamada zorunlu nedenlerle; 809,00m² miktarında eksik bir imalatın yapılmış olduğu hususunda bir tereddüt bulunmadığını, bu itibarla; her ne kadar sözleşme “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre kurulmuş ise de, sözleşmenin 3.3 nolu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelerde, yapılacak işin “Metrajı” belirtildiğinden, davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı eksik işlerden dolayı davacının alacağından eksik yapılan işin bedelinin tenzil edilmesinin yerinde olacağı görüş ve kanaatine varıldığını, dolayısıyla az yukarıda; “Bir yandan” denilerek izah edilen hususun gerekçesinin mahkemenin bilgisine sunulduğunu, az yukarıda; “Bir diğer yandan da” denilen hususun izahatına gelince: yukarıdan beri izah edildiği üzere taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin esası “Anahtar Teslimi - Götürü Bedel” esasına göre olduğu, buna karşın yukarıda defaatle belirtildiği üzere sözleşmede yer alan hükümlerde taahhüt konusu işin yapımında "Metraja " dayalı düzenlemelerin bulunduğu, bu sebeple davalı idarenin, davacı yüklenicinin zorunlu nedenlerle yapamadığı işlerden dolayı davacının yapamadığı işlere dair bedelleri davacının alacaklarından tenzil edebileceğini, ne var ki; davalı idarenin davacının alacağından; (Tip 1 ve Tip 2 İstinat duvarlarında eksik yapılan işlerden dolayı yapmış olduğu 56.151,34 TL tutarlı kesintinin) sözleşmede yer alan “Metraj” kavramına uygun olmadığının görüldüğünü, zira; Tip-1 İstinat duvarlarında eksik yapılan 33,90 metre uzunluğundaki duvarın bedelinin götürü bedelden tenzil edilmesinin gerektiği, Tip - 2 istinat duvarlarında ise işin tamamının (yani 85 metre uzunluğundaki duvarın tamamının) yapıldığı gözetildiğinde, Tip - 1 ve Tip - 2 İstinat Duvarlarında ayrıca 56.151,34 TL tutarlı bir kesinti yapılmasının yerinde olmayacağını, hesaplamanın; davalı idarenin, davacının alacaklarından; a) Saha betonu imalatı nedeniyle kesebileceği bedelin; yukarıda yapılan tespitler ve açıklamalar çerçevesinde davalı idarenin davacının alacaklarından (eksik yapılan 809 m² miktarındaki imalattan dolayı) kesebileceği tutarın yukarıda saptandığı üzere KDV hariç 252.906,58 TL olabileceğini; b.) Tip-1 İstinat Duvarı imalatından kesebileceği bedelin: dava dilekçesinin birinci sayfasının 2 no.lu bendinde bu konuda; Yapılan mukayeseli keşif tutanağına göre 60.000 TL tutarında eksik iş yapılması hususunda karşılıklı mutabakata varılmış, dolayısıyla 3.540.000 TL Anahtar Teslimli ve Götürü Bedelli sözleşme nedeniyle müvekkil şirkete 3.480.000 TL ödenmesi gerekirken, davalı idare projedeki metrajlar ile sahanının birbiriyle uyuşmadığı, 33,90 metrelik eksik iş yapıldığı gerekçesiyle Y.İ.G.Ş.'nin 21 nci maddesine dayanılarak ihale bedelinden 592.251,46 TL indirim yapılması suretiyle müvekkili şirkete sadece 2.947.748,54 TL tutarında ödeme yapıldığı, dolayısıyla müvekkili şirkete istinat duvarı ve saha betonu işi nedeniyle hak etmiş olduğu 592.251,46 TL tutarındaki imalatın bedelinin ödenmediği ” ifade edildiğini, keza aynı konuda; davacı yüklenicinin davalı idareye göndermiş olduğu 28.01.2022 tarihli yazının 1 nci sayfasında da aynen; “Yapı Denetim görevlileri sözlü olarak istinat duvarı imalatının kil bandının ayağına denk gelen bölümde eski betonarme imalatlarının mevcut olduğu, Şartnameye göre temel üst kotuna kadar temizlenmesi sorumluluğunun idareye ait olduğu, anılan tarihte mevcut eski beton temellerin temizlenmesini sağlanamayacağının ifade edildiği, buradaki 14 metrelik in yapılmasını istenilmediğinin ifade edildiği, hiçbir yazılı bir talep olmamasına rağmen yüklenici ve idare arasındaki ilişkilerin zedelenmemesi amacıyla söz konusu imalatın yapılmadığı, hiç kuşku yık ki burada imalatı yapılmayan bölümün ölçüsünün yapılarak toplam proje üzerindeki yüzdesine orantı yapılarak kesinti yapılmasına şirketimizin bir İTİRAZI YOKTUR” denildiğini, bu belgeler incelendiğinde; davacı şirketin Tip -1 İstinat Duvarı imalatında; zorunlu nedenlerle yapamadığı eksik iş miktarı toplam 33,90 metre olduğu, yukarıda incelenen belgelere göre davacı yüklenici; yapamadığı 33,90 metrelik imalat miktarından 14,00 metrelik kısmının alacağından, orantı yoluyla tenzil edilmesini kabullenmiş olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde; bu konuya dair yukarıda saptanan 230.194,71 TL'lik kesinti hesabında; * Davacı yüklenicinin, yapamadığı eksik iş sebebiyle (14,00 metre) alacaklarından tenzilini kabullendiği meblağın; 230.194,71 TL x 14,00 metre / 33,90 metre = 95.065,66 TL olduğunu, davacı yüklenicinin, dava konusu yaptığı bakiye (33,90-14,00) = 19,90 metre uzunluğundaki imalatın tutarının: 230.194,71 TL x 19,90 metre / 33,90 metre = 135.129,05 TL olduğunu, bunların toplamının: (95.065,66 TL + 135.129,05 TL) = 230.194,71 TL olduğunu, davacı vekilinin dava dilekçesinde davalı idareden müvekkilinin alacaklarından KDV hariç, toplamda 592.251,46 TL'nın tenzil edildiğini ileri sürerek bu meblağın davacıya iade edilmesini talep etmiş ise de, talep konusu işbu 592.251,46 TL'nın içeriğinde; davacı yüklenicinin, alacağından tenzilini kabullenmiş olduğu Tip -1 İstinat Duvarı imalatında; 14,00 metrelik kısmına dair bedelin de (yukarıda yapılan hesaplamalara göre 95.065,66 TL'nin de) yer almış olduğunun görüldüğünü, yapılan tüm bu inceleme ve tespitler çerçevesinde sonuç olarak; her ne kadar taraflar arasında düzenlenen sözleşmenin türü “Anahtar Teslimi Götürü Bedel” esasına göre düzenlenmiş ise de; sözleşmenin 3.3 nodu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/eve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelerde, yapılacak kapsamında; Tip-l ve 2 İstinat Duvarı imalatı ile / Saha Betonu imalatında yapılacak işlerin “Metrajı” belirtildiğinden işbu dava kapsamında davalı idarenin davacının alacağından kesebileceği tutarın KDV hariç, - Saha betonu imalatı nedeniyle kesebileceği bedelin:252.906,58 TL olarak hesaplandığını, -Tip -1 İstinat Duvarı imalatınedeniyle kesebileceği bedelin (Davacının kabullenmiş olduğu 14,00 metre uzunluğundaki duvarın bedeli de dikkate alınarak)“ Toplamda: (252.906,58 TL + 230.194,71 TL) = 483.101,29 TL olarak hesaplandığını, yapılan bu inceleme ve tespitler çerçevesinde davacı yanın; davalı idareden, taraflar arasında düzenlenen 02.09.2021 tarihli sözleşmeye göre davacının müvekkilinin alacaklarından toplamda 592.251,46 TL hukuksuz nedenlerle kesinti yapıldığını iddia ettiğini, yapılan inceleme, tespit inceleme ve hesaplamalar sonrasında; huzurda görülmekte olan bu davada; davacının davalı idareden talep edebileceği meblağın;- KDV hariç: ( 592.251,46 TL - 483.101,29 TL) = 109.150,17 TL olabileceği, görüş ve kanaatine varıldığını, dava dilekçesinde; davacının alacağına, ayrıca Katma Değer Vergisinin (KDV) ilave edilmesinin gerektiğine dair bir talep bulunmadığından, davacının davalı idareden alacağının olduğuna dair az yukarıda hesaplan 109.150,17 TL'lik asıl alacağa, talepte bulunulmadığı için kesintinin yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan % 18 mertebesindeki KDV oranının ilave edilip edilemeyeceği hususunun mahkemenin takdirinde olduğunu, sonuç itibariyle; huzurda görülmekte olan bu davada; gerek kök raporda, gerekse işbu Ek Raporda yeniden yapılan tüm tespit, inceleme ve değerlendirmeler çerçevesinde huzurda görülmekte olan bu davada; davacı yanın davalı idareden KDV hariç (Dava dilekçesinde, alacağa dair KDV talep edilmediğini) 109.150,17 TL talep edebileceği görüş ve kanaatine varılmış olduğu rapor edilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacının, taraflar arasında akdedilen 02/09/2021 tarihli İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşine Ait Sözleşme uyarınca davalı idarenin Sözleşme ile metrajlar uyuşmadığından bahisle eksik ödeme yapması nedeniyle ödenmeyen 592.251,46 TL alacağın tazmini istemiyle eldeki davayı açmış, davalının ise yerinde yapılan ölçüm neticesinde saha betonlarının projede belirtilen alandan daha az gelmesi nedeniyle yapılmayan alan için iş eksilişi yapıldığını savunmuştur. Davaya konu İstinat Duvarı ve Beton Saha Yapım İşine Ait Sözleşme Kamu İhale Kanunu'na tabi anahtar teslime götürü bedel bir sözleşme olup sözleşmenin eki mahiyetindeki Yapım İşleri Genel Şartnamesi'nin 21. maddesi uyarınca iş eksilişinin gerekli olması halinde bunun 6. maddeye göre hesaplanacağının düzenlendiği, bu düzenlemede ön koşulun ilgili hususun sözleşmede bulunmaması olduğu ancak eldeki uyuşmazlıkta işin sözleşmede mevcut olduğu bununla birlikte metrajının hatalı hesaplanmasından kaynaklı bir iş azalışına gidildiği olarak yorumlanması gerektiği, nitekim mahkememizce aldırılan hükme esas alınabilir nitelikteki 29/12/2025 tarihli bilirkişi heyeti ek raporu ile de açıklandığı üzere davacı yüklenicinin, dava konusu inşaat işinde zorunlu nedenlerle eksik imalat yaptığı, yine davacı yüklenicinin TİP 1 olarak isimlendirilen istinat duvarında kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle 342 metre yerine 308,10 metre uzunluğunda bir imalat gerçekleştirdiği, yapamadığı eksik imalatın 33,90 metre olduğu, TİP 2 olarak isimlendirilen istinat duvarında ise edimini tam olarak yerine getirdiği, beton saha konusunda ise 1500 m² yerine yine kendisinden kaynaklanmayan nedenlerle 691 m² imalat gerçekleştirdiği, yapamadığı eksik imalatın 809 m² olduğu, her ne kadar taraflar arasında imzalanan sözleşmenin türü “Anahtar Teslimi Götürü Bedel”olmasına karşın, taraflar arasında düzenlenen Sözleşme'nin 3.3 no.lu bendinde / İdari Şartnamenin 2.1/e ve de Teknik Şartnamenin 8 nci maddesinde yer alan düzenlemelere göre; davalı idarenin davalı yüklenicinin alacaklarından götürü bedele nazaran “eksik yapılan” iş bedelini tenzil etmesinin yerinde olduğu, buna göre yapılan hesaplamada davacı yüklenicinin zorunlu nedenlerle eksik yaptığı iş kalemlerinden dolayı ayrıca bu işlere dair güncelleme fark bedelinin kesilmesine yönelik davalı uygulamasının hatalı olduğu, bu nedenle güncellemeye dair 52.998,83 TL'lik tutarın yerinde olmadığı, Sözleşme'de yapılacak işin metrajı belirtildiğinden davacının zorunlu nedenlerle yapamadığı eksik işlerden dolayı davacının alacağından eksik yapılan işin bedelinin tenzil edilmesinin yerinde olduğu, buna karşın davalı idarenin davacının alacağından; (Tip 1 ve Tip 2 istinat duvarlarında eksik yapılan işlerden dolayı yapmış olduğu 56.151,34 TL tutarlı kesintinin) sözleşmede yer alan “Metraj” kavramına uygun olmadığı ve tenzilinin yerinde olmadığı, sonuç itibariyle; saha beton imalatı nedeniyle davalı idarenin davacının alacaklarından (eksik yapılan 809 m² miktarındaki imalattan dolayı) kesebileceği tutarın KDV hariç 252.906,58 TL olabileceği, Tip-1 İstinat Duvarı imalatından kesebileceği bedelin 230.194,71 TL olduğu, bu haliyle davalı idarenin davacının alacağından (252.906,58 TL + 230.194,71 TL) 483.101,29 TL kesebileceği, ne var ki 592.251,46 TL kesintiye gidilmiş olmakla, davalı idarenin kestiği tutarla kesebileceği tutar arasındaki fark olan (592.251,46 TL - 483.101,29 TL) = 109.150,17 TL yönünden davacının davasını ispatladığı sonucuna varılmakla Davanın kısmen kabulü ile 109.150,17 TL'nin 17/06/2022 arabuluculuk son tutanağı tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın KISMEN KABULÜ ile; 109.150,17 TL'nin 17/06/2022 arabuluculuk son tutanağı tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gerekli 7.456,04 TL karar ve ilam harcının davacı tarafından yatırılan 10.114,18 TL peşin harçtan mahsubu ile Hazineye irat kaydına, kalan 2.996,41 TL karar ve ilam harcının karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine, davacı tarafından yatırılan 7.456,04 TL peşin harcın davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,

3-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL başvurma harcı, 1.254 TL posta gideri, 5.500 TL ATGV araç gideri ile 18.000 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 24.834,70 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 4.574,55 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyesinin davacı üzerinde bırakılmasına,

4-Davalı tarafından yapılan 135 TL posta gideri, 10.000 TL bilirkişi gideri olmak üzere toplam 10.135 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 8.268,13 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, bakiyesinin davalı üzerinde bırakılmasına,

5-Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 45.000 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

6-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/3 maddesi uyarınca takdir olunan 45.000 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,

7-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranına göre 287,35 TL'nin davalıdan, 1.272,65 TL'nin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

8-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden taraflarca yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 16/04/2026