denizli cumhuriyet başsavcısının trafik kazası sonucu ölümüyle ilgili destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepli, birden çok davalıya yöneltilen davanın bölge adliye mahkemesi kararının temyizi.

Denizli Cumhuriyet Başsavcısının trafik kazası sonucu ölümüyle ilgili destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talepli, birden çok davalıya yöneltilen davanın Bölge Adliye Mahkemesi kararının temyizi.

Özet: Bu dava, 10.07.2017 tarihinde meydana gelen ve bir Cumhuriyet Başsavcısının hayatını kaybettiği trafik kazası sonrasında, ölenin mirasçılarının destekten yoksun kalma, cenaze ve defin giderleri ile manevi zararlarının tazmini amacıyla açtıkları bir davadır; davacılar, kazada kamyon sürücüsü, yol yapım işini ihale eden idare ve yüklenici firmalar dahil birçok tarafı sorumlu tutarken, davalılar kusur ve sorumlulukları olmadığını, ayrıca davacılara farklı kurumlarca yapılan ödemelerin dikkate alınması gerektiğini iddia etmektedir.

4. Hukuk Dairesi 2025/6988 E. , 2026/7163 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 35.Hukuk Dairesi

SAYISI

: 2025/194 E., 2025/25 7K.

İLK DERECE MAHKEMESİ

: Ankara 13. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI

: 2024/513 E., 2024/492 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1.Davacılar vekili asıl dava dilekçesinde; 10.07.2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacılar murisi ...'in hayatını kaybettiğini, kazanın meydana gelmesinde ... plakalı aracın sürücüsü ...'ın kusurlu olduğunu, murisin Denizli Cumhuriyet Başsavcısı olduğunu, içinde bulunduğu ... plakalı aracın makam aracı olduğunu, murisin görevi gereğince yolcu konumunda olduğunu, kaza ve ölüm olayında kusurunun bulunmadığını, ölüm olayı sebebiyle davacıların destekten yoksun kaldıklarını, manevi zarara da uğradıklarını, kusurlu aracın hafriyat kamyonu olduğunu, davalı ... Başkanlığının ihale ettiği iş ve kazanın meydana geldiği yolun tam olarak bitirilmeden açılması ve sorumluluklarını ihale ettiğini, davalı ... Ltd. Şti.'nin yüklenici, davalı ... Grup ... Ltd. Şti.'nin istihdam eden ve şantiye sahibi olarak sorumlu olduğunu, aracın maliki ... ile işletme sorumlusu ...'un da davacıların zararından sorumlu tutulması gerektiğini, murisin 65 yaşına kadar çalışabileceğinin dikkate alınması gerektiğini belirterek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile davacı ... için 20.000,00 TL. destekten yoksun kalma, 10.000,00 TL cenaze ve defin ile 200.000,00 TL manevi tazminatın, ... ve ... için 10.000,00'er TL maddi, 100.000,00'er TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini talep etmiştir.

2.Davacılar vekili birleşen dava dilekçesinde; 10.07.2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında müvekkillerinin murisi ...'in hayatını kaybettiğini, olaya ilişkin Denizli 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 2018/693 Esas sayılı dosyası ile yargılama yapıldığını, davanın derdest olduğunu, müvekkillerinin murisin mirasçısı olduklarını, murisin vefat tarihinde 48 yaşında olduğunu, vefat olayından sonra müvekkillerinin mahkememizin 2018/258 Esas sayılı dosyası ile dava açtığını, alınan kusur raporunda kamyon sürücüsü ...'ın %90, müteveffa sürücü ...'nin %10 kusurlu bulunduğunu, müvekkillerinin murisinin görev icabı bulunduğu ... plakalı araç şoförü ...'nin kusurlu olduğunu, araç maliki ve işleten Adalet Bakanlığının da zarardan sorumlu olduğunu belirterek fazlaya ilişkin talep, dava ve ıslah hakları saklı kalmak kaydıyla müvekkili ... için destekten yoksun kalma tazminatı ile cenaze, defin ve mezar yeri gideri olmak üzere 5.000,00 TL maddi tazminat ile 200.000,00 TL manevi tazminat, müvekkili ... için 5.000,00 TL maddi tazminat ile 100.000,00 TL manevi tazminat ve müvekkili ... için 5.000,00 TL maddi tazminat ile 100.000,00 TL manevi tazminat alacaklarının kaza tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsilini, davanın Mahkememizin 2018/258 Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep ve dava etmiştir.

II. CEVAP

Asıl Davada

1.Davalılar ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; görev ve yetki itirazında bulunulduğunu, davalıların herhangi bir kusurları ya da sorumluluklarının bulunmadığını, ceza yargılamasında aldırılan kusur raporlarında davalılara ait kamyonun tali yolda, davacılar murisinin bulunduğu aracın ana yolda gösterildiğini, durumun tam tersi olduğunu, kusur durumlarının buna göre değişeceğini, davacılar murisinin emniyet kemeri takmadığını, davacıların Güvence Hesabından 330.000,00 TL tutarında ödeme aldıklarını ifade ederek davanın reddini talep etmiştir.

2.Davalı ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunulduğunu, davalı ...'nın içme suyu, kanalizasyon ihalesinin dava dışı ... ... Ltd. Şti. ile müvekkilinin oluşturduğu iş ortaklığınca yüklenildiğini, işin bir bölümünün ise alt yüklenici davalı ... Grup'a devredildiğini, davalı ... Grup şirketinin davalı ...'a ait aracı kiraladığını, kiralama işleminde müvekkilinin taraf olmadığını, müvekkilinin hukuksal bir sorumluluğunun da bulunmadığını, davacılara sigorta şirketleri ile SGK ve sair kurumlardan yapılan ödemelerinde dikkate alınması gerektiğini belirterek davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; husumet itirazında bulunulduğunu, müvekkilinin işlem, eylem ve hizmetlerinden kaynaklanan bir kusurunun olmadığını, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin yapılan bir yol çalışması olmadığını, kazanın meydana geldiği yerin ... Belediye Başkanlığının görev ve sorumluluğunda bulunduğunu, kazanın ... plakalı sürücünün kusurundan kaynaklandığını, kazanın meydana geldiği hafriyat kamyonları için Valilik İl Trafik Komisyonunca verilmiş herhangi bir kısıtlama bulunmadığını, davacıların taleplerinin fahiş olduğunu, davacılara bağlanan gelirin destek yoksun kalmada hesaplanan zarardan indirilmesi gerektiğini, davalı ... ... Ltd. Şti.'ye ihale edilen bir iş bulunmadığını, davalı ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi'nin ... Genel Müdürlüğünce ihale edilen işi yüklendiğini, ...'nin ayrı bir tüzel kişilik olduğunu, kazanın ... tarafından ihale edilen işi görülmesi esnasında yaşanmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; yetki itirazında bulunulduğunu, kazanın meydana gelmesinde müvekkilinin kusur ve sorumluluğunun bulunmadığını, davacıların tazminat istemlerinin düzenlemenin amacını aşar nitelikte ve fahiş olduğunu, zorunlu olmayan defin masraflarının istenemeyeceğini belirterek davanın reddini istemiştir.

Birleşen Davada

1.Davalılar ..., ..., ... ve ... vekili cevap dilekçesinde; davacıların murisinin de davacıların murisi gibi kazada hayatını kaybettiğini, davacıların murisi ile müvekkillerinin murisinin dost olduklarını, davacıların murisinin emekli olması yada tayin durumunda emekliliği düşündüğünü, müvekkillerinin murisinin 1991-2017 arasında makam şoförlüğü yaptığını, vakarla çalıştığını, Adli Tıp Kurumundan alınan raporu kabul etmediklerini, soruşturma aşamasında alınan ... Akademisyenleri raporu ile Adli Tıp Raporu arasında çelişki bulunduğunu, hız sebebi ile bir kusur isnadını kabul etme olanağı bulunmadığını, kazanın ihmaller zincirinin bütünü ile meydana geldiğini, asıl kusurlu araç maliki, sürücü, karayolları ile şantiye sorumluları ile işi yapılan idare olan ...'na ait olduğunu, müvekkillerinin de kazadan mağdur olduğunu, müvekkillerinden ...'nun ev hanımı olduğunu, eşinden dolayı bağlanan dul maaşı mevcut olduğunu, murisin çocukları olan müvekkilleri ... ve ...'nin memur olarak, diğer kızı müvekkili ...'in ise devlet hastanesinde işçi kadrosunda çalıştığını, davacıların taleplerinin müvekkilleri açısından ekonomik, mali ve sosyal bakımdan oldukça fazla olduğunu, müvekkillerinin murisinin olayda bir kusuru olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davalı idarenin aracının murisin mesleği gereği korunması gerekli olan kişilerden biri olması ve görev mahalline giderken davaya konu kazanın gerçekleştiğini, mevzuata göre idarenin aracının kaza anında korunan araç durumunda olduğunu, idareye ve müteveffa ...'ye yöneltilebilecek bir kusur bulunmadığını, davacıların tazminat istemlerinin yasal düzenlemenin konuluş amacını aşar mahiyette olduğunu, davacılara yapılan tüm ödemelerin, bağlanan maaşların ve gelirlerin tazminat hesaplamasından mahsup edilmesi gerektiğini, kazaya karışan araçların sigortası, kaskosu ve ... tarafından ödenen bedellerin de tazminat hesabından düşülmesi gerektiğini, müteveffanın emeklilik dönemine ilişkin avukatlık yapacağına ilişkin beyanlarının soyut ve ihtimale dayalı hesaplama yapılamayacağını, zorunlu olmayan masraflar dışında cenaze ve defin masrafı talep edilemeyeceğini, manevi tazminatların aracın kasko poliçesi kapsamında olduğundan müvekkilinin sorumluluğunun kalmadığını ifade ederek davanın müvekkili idare yönünden reddini talep etmiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesince, asıl ve birleşen davanın kısmen kabulüne dair verilen kararın süresi içinde davacılar vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup Bölge Adliye Mahkemesince asıl ve birleşen dosya davacıları vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, asıl ve birleşen dosya davacıları vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekilinin sair istinaf taleplerinin incelenmesine yer olmadığına, dosyanın, davanın yeniden görülmesi için mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.

İlk derece mahkemesinin tarih ve sayısı yukarıda yazılı kararıyla; asıl davada davalılar ... ve ... yönünden davanın reddine, asıl ve birleşen davada davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ... yönünden davanın kısmen kabulü ile davacı ... için 2.702.104,92 TL maddi tazminatın 10.000,00 TL kısmının taleple bağlı kalınarak davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen, 2.692.104,92 TL kısmının davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, cenaze giderleri talebinin feragat nedeniyle reddine, 120.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine; davacı ... için 358.291,29 TL maddi tazminatın 10.000,00 TL kısmının taleple bağlı kalınarak davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen, 348.291,29 TL kısmının davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, 70.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine; davacı ... için 752.147,90 TL maddi tazminatın 10.000,00 TL kısmının taleple bağlı kalınarak davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen, 742.147,90 TL kısmının davalılar .... ..., ..., ..., ..., ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, 70.000,00 TL manevi tazminatın davalılar ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... İnşaat Taahhüt Makina Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi, ... ve ...'ndan müştereken ve müteselsilen 10.05.2017 tarihinden itibaren işeyecek yasal faizi ile alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin manevi tazminat talebinin reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararının süresi içinde davacılar vekili ve birleşen dosya davalısı ... vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup Bölge Adliye Mahkemesince kusura ilişkin olarak dosyada ve ceza dosyasında alınan kusur raporların dosya kapsamına uygun olduğu, sürekli iş gücü kaybı tazminatının belirlenmesinde, özel yasaları gereği çalışma süreleri ayrık olarak düzenlenenler dışında kalan kişiler yönünden, aktif-pasif devre ayrımı anılan şekilde yapılmakla birlikte, asker, polis gibi özel yasaları ile çalışma süreleri farklı belirlenen kişiler için sürelerin bu yasalardaki düzenlemelere tabi olduğu, müteveffa “savcı” olup mesleği gereği 2802 sayılı özel Yasa'ya tabi olduğu, 2802 sayılı yasaya göre savcıların emeklilik yaşının 65 yaş olduğ, bu nedenle müteveffa için 65 yaşa kadarki dönem aktif, 65 yaş sonrası dönem ise pasif (emeklilik) dönemi olduğu, murisin mesleğinin kariyer meslek olduğu, 49 yaşında Başsavcı olarak görev yaptığı hususu gözetilerek 65 yaşına kadar fiilen çalışacağı, bu tarihten sonra pasif olarak gelir elde edeceği, 6098 sayılı TBK 'nın 61 maddesi uyarınca aynı zarardan birden çok kişi değişik sebeplerle sorumlu oldukları takdirde haklarında müteselsil sorumluluğa ilişkin hükümler uygulanacağından, davacı zarar görenin zararını yine 6098 sayılı Kanunu'nun 163 maddesi uyarınca dilerse müteselsil borçluların tamamından, dilerse yalnız birinden isteyebileceğinden, davacının İhtiyari Mali Mesuliyet Sigorta şirketine başvurmadan davalıya dava açma hakkı bulunduğu, manevi tazminatın miktarının belirlemesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmesi gerektiği, tüm dosya kapsamı birlikte gözetildiğinde takdir olunan manevi tazminat miktarının hakkaniyete uygun olduğu gerekçesiyle, davacılar vekili ve birleşen dosyada davalı ... vekilinin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekili temyiz dilekçesinde; ilk derece mahkemesinin kararının, ... Büyükşehir Belediyesi sorumlu olduğundan, manevi tazminatlar düşük olduğundan, müvekkiller yönünden vekalet ücretleri eksik hesaplandığından istinaf edilmiş ise de işbu istinaf sebeplerinin incelenmediğini, kaza her ne kadar ... sınırları içerisinde gerçekleşmiş ise de; ... Büyükşehir Belediyesinin kusursuz sorumluluk ilkeleri gereğince sorumlu olduğunu, çünkü su kanalizasyon işini ... Belediyesi ihale etmiş olup ... Büyükşehir Belediyesinin ihale sonucu, çalışma şekilleri, yol güzergahı belirlemedeki ihmal ve denetim eksikliği, yol uyarı levhaları, yol ışıkları ile hafriyat araçlarının yol güzergahını kullanma saatleri, yolun tam olarak bitirilmeden trafiğe açılması vb. gibi birçok sorumluluğunu ihmal ettiğini, ... Büyükşehir Belediyesi yönünden de davanın kabulüne karar verilmesi gerekmekte iken ret kararı verilmesinin hatalı olduğunu, manevi tazminatların düşük olduğunu belirtmiştir.

2.Davalı ... vekili temyiz dilekçesinde; davanın öncelikle yargı yolu dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddi gerektiğini, kusuru kabul etmediklerini, davacı tarafın mütteveffanın emeklik dönemine ilişkin avukatlık yapacağına ilişkin beyanları soyut ve ihtimale dayalı olduğunu, kazaya yapan araca ait hem ZMSS hem de KASKO poliçesi mevcut olduğundan, davalı İdarenin sorumluluğuna gidilmesinin hukuken mümkün olmadığını, manevi tazminatlar araca ait KASKO poliçesi kapsamında ödendiği takdirde davalının sorumluluğunun da kalmayacağını belirtmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalıların sorumluluğundaki araçların karıştığı trafik kazasında davacılar desteğinin vefat etmesi nedeniyle destekten yoksun kalma ve manevi tazminat talebine ilişkindir.

Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, özellikle kusur, vekalet ücreti ve manevi tazminatların dosya kapsamına uygun belirlenmiş olmasına, desteğin aktif çalışma dönemimin özel kanunla belirlenmiş olmasına, husumetin doğru tespit edilmesine göre temyizen incelenen karar usul ve kanuna uygun olup temyiz dilekçesinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Taraf vekillerinin tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan Bölge Adliye Mahkemesi kararının ONANMASINA,

Aşağıda yazılı temyiz harcının temyiz eden davacılara yükletilmesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.06.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.