diyarbakır 2. asliye ticaret mahkemesinin türk ticaret kanununun ilgili maddeleri uyarınca zayi nedeniyle iki adet çekin hasımsız iptali hakkında verdiği gerekçeli karar.

Diyarbakır 2. Asliye Ticaret Mahkemesinin Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca zayi nedeniyle iki adet çekin hasımsız iptali hakkında verdiği gerekçeli karar.

Özet: Mahkeme, başvuranın kaybolan iki adet çekin iptali talebini değerlendirmiş; Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca, çeklerin zayi olması ve yasal ilan sürelerinin (ticaret sicili gazetesinde üç kez ilan gibi) tamamlanması şartları yerine geldiğinden, davacının sunduğu delilleri (çek bedeli, tarihi, numarası ve sureti) yeterli bularak, toplamda 6.000.000,00 TL bedelli çeklerin zayi nedeniyle iptaline karar vermiştir, böylece hak sahibinin senetsiz olarak hakkını ileri sürmesi veya yeni bir senet düzenlenmesini istemesi için yasal zemini oluşturmuştur.

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

DİYARBAKIR

2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

KARAR NO

BAŞKAN

ÜYE

KATİP

TALEP EDEN

VEKİLİ

TALEP

: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))

TALEP TARİHİ

: 02/12/2025

KARAR TARİHİ

: 24/09/2026

GEREKÇELİ KARAR TARİHİ

Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Talep eden vekili dava dilekçesinde özetle; Muhatabı ... bank A.Ş. ...Şubesine ait, keşidecisi ...Limited Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli ve Muhatabı ...bank ...Şubesine ait, keşidecisi ...Limited Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli çeklerin iptal edilmesini istemiştir.

TOPLANAN DELİLLER

-Talep eden tarafından dava dilekçesinde sunulan deliller incelenmiştir.

-...Bank A.Ş.'nin ...tarihli müzekkeresi incelenmiştir.

-İlgili çekler hakkında TTK'nın 761. maddesi uyarınca Ticaret Sicili Gazetesinde 3 kez ilan yaptırılmış, yasal ilan süreleri dolmuştur.

İLGİLİ MEVZUAT HÜKÜMLERİ(HUKUKİ SEBEPLER)

6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 762. maddesinde "Poliçenin getirilmesine ilişkin ilan, 35 inci maddede yazılı gazete ile üç defa yapılır" hükmü,

6102 sayılı TTK nın 651. maddesinde " Kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. Kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi, senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir." hükmü düzenlenmiştir.

652. maddesinde ise "İptal kararı üzerine hak sahibi hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir.

Bunun dışında iptal usulü ve hükümleri hakkında, kıymetli evrakın çeşitli türlerine ilişkin özel hükümler uygulanır" hükmü yer almaktadır.

GEREKÇE VE KANAAT

Dava, TTK'nın 818/s maddesi yollaması ile TTK'nın 757. ve devamı maddeleri uyarınca açılmış zayi nedeniyle çek iptali istemine ilişkindir.

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun kıymetli evrağa ilişkin düzenlemeleri içeren genel hükümler kısmında yer alan 651/1. maddesine göre, kıymetli evrak zayi olduğu takdirde mahkeme tarafından iptaline karar verilebilir. TTK'nın 651/2. maddesinde ise kıymetli evrakın zayi olduğu veya zıyaın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişinin, senedin iptaline karar verilmesini isteyebileceği düzenlenmiştir. Yasanın kambiyo senetlerine ilişkin 759/1. maddesinde, poliçeyi eline geçiren kişi bilinmiyorsa, poliçenin iptaline karar verilmesinin istenebileceği, 818/1-s maddesinde ise, poliçeye ait iptal hükümlerinin çek hakkında da uygulanacağı ön görülmüştür.

Söz konusu yasal düzenlemeler uyarınca iptal davasının şartları; senedin zayi olması, senette yer alan hakkın halen mevcut olması, iptal talep edenin hak sahibi olması, senet zilyetliğinin yeniden iktisabının mümkün olmaması ve senedin kanunen iptali mümkün bir senet olmasıdır. İptal davası açan kimsenin senetteki hakkının ortadan kalkmamış olması gerekir. (Hasan Pulaşlı, Kıymetli Evrakı Hukukunun Esasları, 6. bası, 2018, s.77-81).

Esasen hasımsız olarak açılan ve kesin hüküm niteliği de taşımayacak olan bu türden davalarda, davacının mahkemeye olumlu bir kanaat verecek kadar delil sunmasını yeterli saymak gereklidir. Aksinin kabulü ile davacının daha fazlasını ispata zorlanması, çeklere de uygulanacak olan TTK'nin 757 ve devamı maddelerindeki zayi nedeniyle kıymetli evrak iptali hükümlerinin uygulanmasını imkânsız hale getirecektir. Kaldı ki, dava sırasında yapılacak olan ilanlar sonucunda, hak sahipleri varsa ortaya çıkabilecek ve kendilerine karşı istirdat davası açılabilecek ya da hak sahipleri tarafından hasımlı olarak açılacak bir dava ile, çek iptali kararının iptali talep edilebilecektir. Dolayısıyla mahkemeyi tereddüte sevk eden hususlar, esasen anılan davalarda tartışılacaktır.

Zayi nedeniyle çek iptali davalarının, işin niteliği ve meydana getireceği hukuki sonuçlar itibariyle hasımsız olarak açılması gerektiği gibi, bu davada çekin ziyaı nedeniyle iptal davası açma hakkı lehdar ve hamile tanınmış bir haktır. Bu davanın hasımsız açılması halinde, çek keşidecisine zayi nedeniyle iptal kararı alan kişiye ödeme yaparak borcundan kurtulma olanağı tanındıgı gibi, ileride senedi ibraz edecek olan yetkili hamilin senedin iptaline ilişkin mahkeme kararının iptali konusunda dava ikame etmesine de imkan verilmiş ve bu şekilde gerçek hak sahibinin ortaya çıkması sağlanmış olup dolayısıyla borçlunun iki defa ödeme tehlikesiyle karşı karşıya kalması da önlenmiş olacaktır.

Somut olayda, davacı tarafından dava konusu; ...bank ...Şubesine ait, keşidecisi ...Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli ve Muhatabı ...bank ...Şubesine ait, keşidecisi ...Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli çeklerin bedeli, tarihi, numarası ve sureti sunulmuştur.

Mahkememizce Türk Ticaret Kanununun 818/1-s maddesi delaletiyle, aynı kanunun 761, 762 ve 763. maddeleri gereğince, Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde 3 defa ilan yaptırılmış olup, ilk ilan tarihi olan ...tarihinden karar tarihine kadar 3 aydan fazla zaman geçtiği, ayrıca TTK 761/3 maddesi uyarınca davaya konu çekin keşide tarihinden itibaren de yasal 3 aylık sürenin geçtiği, buna rağmen dava konusu çeki elinde bulunduran şahıslar veya hak sahibi olduğunu iddia eden 3. şahıslarca mahkememize herhangi bir müracaat olmadığı anlaşılmıştır. Bu nedenle yasal koşullar oluştuğundan dava konusu çekin zayi nedeniyle iptaline karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Gerekçesi Ayrıntılı Olarak Yukarıda Açıklanan Sebeplerle;

1-Talebin KABULÜNE, Muhatabı ...bank ...Şubesine ait, keşidecisi ...Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli ve Muhatabı ...bank ...Şubesine ait, keşidecisi ...Limited Şirketi olan, ...seri numaralı, ...tarihli, 3.000.000,00.-TL bedelli çeklerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 651. maddesi uyarınca zayi nedeniyle İPTALİNE,

2-Harç peşin alındığından yeniden alınmasına yer olmadığına,

3-Talep edenin yapmış olduğu yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,

4-Talep eden tarafından yatırılan gider avansından kullanılmayan kısmın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine,

Dair, Talep eden vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içinde Diyarbakır Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliğiyle verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.

Başkan Üye Üye Katip