Motosiklet Yolcusunun Trafik Kazasında Kask Takmaması Sebebiyle Oluşan Sürekli İş Göremezlik Tazminatında Müterafık Kusur ve İndirim Uygulaması Hakkında Yargılamanın Değerlendirilmesi.
Özet: Bir trafik kazasında yaralanan yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebiyle açtığı davada, uyuşmazlık ve itiraz hakem heyetlerinin lehine verdiği kararların temyizi üzerine, mahkeme, davalının usule ilişkin itirazlarının çoğunu reddetmekle birlikte, davacının motosiklette kask takmaması nedeniyle zararın oluşumuna veya artışına etkisi olabileceği ihtimali üzerinde durarak, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 52. maddesi uyarınca müterafık kusur indirimi yapılıp yapılamayacağı hususunun yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
4. Hukuk Dairesi         2024/13249 E.  ,  2026/5387 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ticaret Mahkemesi

SAYISI
: 2024/1315 Değişik İş-2024/1315 Karar
İtiraz Hakem Heyeti kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:
I. DAVA
Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının yolcu olarak bulunduğu davalıya trafik sigortalı araç sürücüsünün 26.05.2023 tarihinde yaptığı çift taraflı kazada müvekkilinin malul kaldığını beyanla belirsiz alacak davası olarak ikame edilen davada şimdilik 50,00 TL maddi tazminatın temerrüt tarihinden itibaren temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsilini talep etmiş, 10.07.2024 tarihli dilekçe ile talebini 578.209,00 TL'ye artırmıştır.
II. CEVAP
Davalı vekili cevap dilekçesinde; başvuru şartının gerçekleşmediğini, belirsiz alacak davası açılamayacağını, iddiaların ispatlanamadığını, kusur raporu sunulmadığını, hatır taşıması ve müterafık kusur indirimi yapılması gerektiğini, maluliyet raporunu kabul etmediklerini, hesaplamada TRH 2010 Yaşam Tablosu ve %1.65 teknik faiz yönteminin kullanılmasını, vekalet ücretinin 1/5 oranında olması gerektiğini, faiz türü ve başlangıç tarihine itiraz ettiklerini savunarak davanın reddini talep etmiştir.
III. UYUŞMAZLIK HAKEM HEYETİ KARARI
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının sürekli iş göremezlik tazminatı talep ettiği, %5 maluliyet oranı üzerinden yapılan hesaplamada 578.209,00 TL tazminat belirlendiği, alınan maluliyet raporu ile davacının %3 oranında malul kaldığının tespit edildiği ve bu oran üzerinden hakemlikçe yapılan hesaplama ile 346.925,72 TL tazminatın belirlendiği gerekçesi ile başvurunun kısmen kabulüne, 346.925,72 TL tazminatın 29.02.2024 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmiştir.
IV. İTİRAZ
Uyuşmazlık Hakem Heyetinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince itiraz edilmesi üzerine; İtiraz Hakem Heyetinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile hesap ve kusur raporunun usul ve yasaya uygun olduğu, başvuranın sigortalı araçta yolcu olmadığı bu nedenle hatır taşıması indirimi yapılamayacağı, kask takılmaması ile araz arasında illiyet bağı olmadığı, maktu vekalet ücreti verildiği gerekçesi ile itirazın reddine karar verilmiştir.
V. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Davalı vekili temyiz dilekçesinde; usule uygun başvuru yapılmadığı, temerrüde düşmedikleri, belirsiz alacak davası açılamayacağı, rapora itiraz için iki haftalık itiraz süresi verilmediği, maluliyet raporunu ve kusur oranını kabul etmedikleri, hesaplama yönteminin hatalı olduğu, müterafık kusur ve hatır taşıması indirimi yapılması gerektiği, vekalet ücretinin hatalı olduğu gerekçeleri ile kararın bozulmasını talep etmiştir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
Uyuşmazlık, davalı ... tarafından Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası (ZMSS) Poliçesi ile teminat altına alınan aracın karıştığı 26.05.2023 tarihli trafik kazası sonucu yaralanıp malul kalan davacı yolcunun sürekli iş göremezlik tazminatı talebine ilişkindir.
1.Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere, davalıya 14.02.2024 tarihli dilekçe ile başvuru yapılmış olmasına, davalının 29.02.2024 tarihinde temerrüde düşmüş olmasına, davalının alınan raporlara süresinde itiraz etmiş olmasına, maluliyet raporunun kaza tarihinde geçerli yönetmelik hükümlerine göre tanzim edilmiş olmasına, yolcu olan davacının kazaya etken davranışı olmamasına, hesaplama yönteminin usul ve yasaya uygun olmasına, davacı lehine maktu vekalet ücreti verilmiş olmasına göre davalı vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2. Davalı vekilinin diğer itirazlarına gelince;
a) 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 52 nci maddesi uyarınca zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış (müterafik kusur hâli söz konusu) ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Müterafik kusura ilişkin savunma bir def’i olmadığından bu yönde bir savunma olmasa da resen dikkate alınması gerekir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 78 inci ve Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin 150 nci maddesi ve eki Cetvel uyarınca; motorlu bisiklet ve motosikletlerde sürücülerin koruma başlığı ve koruma gözlüğü, yolcuların ise koruma başlığı (kask) takması zorunludur.
Davacının motosiklette seyahat etmesine rağmen koruma başlığı (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu, dolayısıyla müterafik kusur indirimi yapılması gerektiğine dair davalının savunması İtiraz Hakem Heyetince kabul edilmemiştir.
Somut olayda; davalıya sigortalı araçta yolcu konumunda bulunan davacının trafik kazası sonucu yaralandığı ve koruyucu başlık (kask) takmadığı hususu, trafik kaza tespit tutanağı ile sabit olmakla , davacının yaralanma bölgelerinden bazılarının sol göz altında ve çenede skarlar olduğu maluliyet raporu ile sabittir.
Buna göre; davacının koruyucu başlık (kask) takmaması nedeniyle zararın oluşumunda veya artmasında katkısının bulunduğu gözetilerek TBK’nın 52 nci maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle davalının sorumlu olduğu tazminat miktarının belirlenmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm tesisi doğru görülmemiştir.
b) 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 87 nci maddesinin birinci fıkrası yollamasıyla 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun (TBK) 51 inci maddesi uyarınca hatır için karşılıksız yolcu taşıma veya aracı kullandırmada genel hükümlere göre tazminattan uygun bir indirim yapılması, doktrinde ve Yargıtay içtihatlarında benimsenmiş ve yerleşmiştir.
Hatır için yolcu taşıma veya aracı kullandırmadan söz edebilmek için, ölen veya yaralananın bir menfaat karşılığı olmaksızın taşınması veya aracın kullanılması, diğer bir deyişle taşıma veya kullanmada ölen veya yaralananın menfaatinin bulunması gerekir. Bu nedenle taşıma veya kullanmada işletenin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin bir menfaatinin bulunması hâlinde hatır taşımasından söz edilemez. Bu bakımdan hatır ilişkisinin değerlendirilmesinde taşıma veya kullanmanın kimin menfaatine olduğunun belirlenmesi önemlidir. Taşıma veya kullandırma, ekonomik yarar için olabileceği gibi ortak toplumsal değerler nedeniyle de olabilir. Hâkim, gerekçesini kararında tartışmak ve nedenlerini göstermek koşuluyla tazminattan mutlaka indirim yapmak zorunda da değildir.
Somut olayda; davalı vekilince başvuruya cevap dilekçesinde hatır taşıması def’inde bulunulmuş, nitekim Uyuşmazlık Hakem Heyetince tazminattan hatır taşıması indirimi yapılmamıştır. Davalı vekilinin karara itirazı üzerine, İtiraz Hakem Heyetince davacının karşı araçta yolcu olması gerekçesiyle davalı vekilinin itirazı reddedilmiştir. Ancak varılan sonuç hatalı olmuştur.
Kaza nedeniyle yürütülen soruşturma dosyasındaki ifadelerde davacı ile sürücünün arkadaş oldukları ve birlikte yolculuk yaptıkları sırada kazanın meydana geldiği anlaşılmaktadır. Zira davacı kollukta, davalıya sigortalı olan ( 48... ) araçta motosiklet sürücüsü arkadaşı yola çıktıklarını ifade ederken, motosiklet sürücüsü de yine aynı şekilde, arkadaşı olan davacı seyir halinde iken kazanın meydana geldiğini ifade etmiştir.
Şu halde davacının taşıma için arkadaşına ücret ödemesinin hayatın olağan akışına aykırı olduğu kabul edilmelidir. Aksi durum davacı tarafça ispat edilemediğinden davalı ... şirketinin süresinde yapılan hatır için taşıma savunmasına itibar edilerek TBK’nın 51 maddesi gereğince Dairemizin yerleşik uygulamasına göre %20 oranında hatır taşıması indirimi, sonrasında müterafık kusur indirimi yapılması gerekirken yanılgılı değerlendirme ile karar verilmesi bozmayı gerektirmiştir.
VI. KARAR
1. Değerlendirme bölümünün (1) numaralı bendinde açıklanan sebeplerle davalı vekilinin diğer temyiz itirazlarının REDDİNE,
2. Değerlendirme bölümünün (2-a), (2-b) numaralı bentlerinde açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulü ile temyiz olunan İtiraz Hakem Heyeti kararının BOZULMASINA,
Peşin alınan temyiz harcının istek hâlinde davalıya iadesine,
Dosyanın mahkemesine gönderilmesine,
06.05.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.