uluslararası hava taşımacılığında covıd-19 sağlık malzemesi eksik ve geç teslimatından kaynaklanan tazminat davası gerekçeli kararı.

Uluslararası hava taşımacılığında COVID-19 sağlık malzemesi eksik ve geç teslimatından kaynaklanan tazminat davası gerekçeli kararı.

Özet: Davacı şirket, Covid-19 pandemisiyle ilgili acil sağlık malzemesi olan 6 adet oksijen üretim sisteminin Cezayire hava yoluyla taşınması için davalı şirketle 98.000 USD karşılığında anlaştığını ve bedeli peşin ödediğini, ancak davalının temin ettiği kargo uçağının başlangıçta uçuş izni olmaması, 36 paketin 12sinin uçağa sığdırılamaması, pilotun üst kargo kapısını açmayı reddetmesi gibi nedenlerle yükün eksik ve mutabık kalınan zamanda değil, ertesi gün taşınmak zorunda kalması sebebiyle uluslararası hava taşımacılığından kaynaklı tazminat talep etmektedir.

T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/421 Esas - 2026/415

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

...

5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: 2022/421 Esas

KARAR NO

: 2026/415

DAVA

: Uluslararası Hava Taşımacılığından Kaynaklı Tazminat

DAVA TARİHİ

: 10/06/2022

- Birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/602 Esas Sayılı Dosyası -

DAVA

: Uluslararası Hava Taşımacılığından Kaynaklı Tazminat

DAVA TARİHİ

: 20/07/2022

KARAR TARİHİ

: 11/06/2026

GEREKÇELİ KARARIN YAZIM TARİHİ

: 06/07/2026

Mahkememizde görülmekte olan tazminat davalarının yapılan açık yargılaması sonunda, dosya incelendi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

Asıl davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket ile davalı şirket arasında akdedilen 10.08.2021 tarihli, 36 paketten oluşan, 6 adet Oksijen Üretim sistemine ilişkin malzemelerden oluşan malın, 98.000 USD Navlun bedeli karşılığında Cezayir'deki alıcı firmaya uçakla taşınması ve teslimi konusunda Uçak kiralama ve nakliye anlaşması yapıldığını, davalının navlunun gidiş ve varış yerleri ile navlun detaylarına ilişkin yazısı ve taraflar arasındaki sözleşmenin ingilizce ve türkçe tercümeli suretleri ekli olarak sunulduğunu, anlaşma öncesi davalı şirket yetkilileri ile gerek sözlü ve gerekse e-mail, SMS ve Whatsapp kanalıyla yazılı olarak yapılan görüşmelere göre, ihracata konu malın Covid-19 salgınıyla ilgili sağlık malzemeleri olduğu, malın teslim tarihinin acil teslimatı gerektirdiği, Cezayir'e uçuş izni bulunan, anılan yükü taşımaya uygun büyüklükte bir Kargo uçağının davalı tarafından temin edilerek kiralanacağı, navlun bedelinin davacı şirket tarafından peşin olarak ödeneceği ve taşımaya konu ihraç mallarının Kargo ebatlarına uygun olarak ... Esenboğa Havalimanında davalıya teslim edileceği, taşımaya ilişkin uçuşun 12.08.2021 günü, saat 10:00'da başlayacağı ve ihraç mallarının aynı gün Cezayir'deki alıcı firmaya teslim edilmesi hususlarında sağlanan mutabakat gereğince anılan sözleşme türkçe metinli olarak talep edilmesine rağmen, davalının noter onaylı türkçe tercümesini hemen yaptıramayacağını, önemli olanın navlun ebat ve miktarları ile bedelinin olduğunu belirtmesi üzerine e- mail üzerinden gönderilen sözleşme, işin aciliyetine binaen İngilizce metin olarak imzalandığını ve davalıya gönderildiğini, davacı şirketin, 10.08.2021 tarihinde davalıya Navlun bedelini davalıya peşin olarak ödediğini, taşımaya konu yükü de belirlenen sürede ve mutabık kalınan paketleme ölçülerinde, ... Esenboğa Hava Alanında ... şirketi aracılığıyla teslimini gerçekleştirdiğini, uçuş gün ve saatinde davalı tarafından kiralanan A 330 Tipi Özel Kargo uçağının, önce Cezayir'e uçuş izninin bulunmadığı, akabinde de navlun bedeli ödenmiş 36 paketten oluşan, 6 adet Oksijen Üretim Sisteminden, 12 paketten oluşan 2 adet Üretim Sisteminin uçağın Kargo bölümüne sığmadığı, bu nedenle anılan 2 adet üretim sisteminin yapılacak bu tek seferde taşınamayacağı davacı şirket yetkilisine bildirildiğini, navlunların paketleme ölçülerine uygun olarak teslim edildiği ve tek seferde taşınması gerektiği konusunda öncesinde mutabık kalındığı, bu mutabakat çerçevesinde alıcı firmaya malların tam olarak teslim edileceği konusunda taahhütlerinin bulunduğu, ayrıca davalı şirketinde kendilerine karşı bu hususta taahhütlerinin olduğu davalı şirket yetkilisine ısrarla bildirilmesine rağmen, uçağın pilotunun üst kargo kapısını açmadığı, bu nedenle kalan 2 paketin yüklenemediği kendilerine bildirildiğini, kargo uçağının alt ve üst kargo alım kapılarının taşınacak mallara uygun ebatlarda olmasına ve uçağın anılan taşımaya özgü olarak hususi bir şekilde kiralanmış olmasına rağmen, uçağın üst kargo kapılarının keyfi olarak açılmaması sonucunda ne yazık ki anılan mallar o seferde, 4 adet Oksijen üretim sistemini içeren 24 paket şeklinde, eksik olarak taşındığını, uçuş öncesi davalı tarafça kiralanan kargo uçağının Cezayir'e uçuş izni alınmadığını, davacı ile Cezayir'deki alıcı şirket arasındaki anlaşma koşulları, Cezayir'deki yaygın Pandemi ve Hastanelerindeki yoğun doluluk sonucu, ihraca konu mala acil ihtiyaçlarının olması nedenleriyle, davacı şirket yetkililerinin alıcı firma yetkilileriyle görüşmesi, onların da Cezayir'deki üst düzey kamu görevlilerini devreye sokmaları sonucunda, kısa sürede gerçekleştirilen yoğun çabalardan sonra, uçağın mevcut uçuş yasağının kaldırılmış olmasına rağmen, uçağın artık o gün değil, ertesi gün kaldırılabileceğinin davacı şirket yetkilisine bildirildiğini, davacı şirket yetkilisinin de, uçağın geç kaldırılmasının sorumluluğunun davalı şirkete ait olduğunu, uçağın aynı gün kaldırılması gerektiğini, cezayirdeki alıcı firmanın malları acil olarak beklediğini bildirmişse de, uçak ertesi gün (13.08.2021) saat 12:00 sularında eksik navlunla havalanıp, saat 16:00-17:00 sularında varış yerine ulaşabildiğini, ancak ne yazık ki uçakta yer olmasına rağmen yükün tamamının anılan uçuşta gönderilebilmesinin sağlanması tüm çabalara rağmen mümkün olamadığını, eksik taşıma ve yaşanan gecikmelerden kaynaklanan ağır ihmal ve kusur, tamamen davalı şirketin taahhütlerine bağlı kalmamasından, navlun miktar ve ebatlarına göre, uçuş izni olmayan, ayıplı bir uçağı temin ve tahsis etmesinden ve uçak pilotunun uçağın üst kargo bölümünün kapaklarını açmamasından kaynaklandığını, uçağın gecikmeli olarak havalanmasından sonra davalı şirket yetkililerinin, uçağın yarım saat sonra Cezayir Havalimanına ineceğini, 98.000 USD Navlun bedeline ek olarak, kalkış gün ve saat değişim ve gecikmesinden kaynaklanan gecikme bedeli olarak ayrıca 19.000 USD ödemenin hemen yapılması gerektiğini, yapılmaması durumunda malların alıcı firmaya teslim edilmeyeceğinin, uçağın kiralandığı şirket yetkililerince taraflarına bildirildiği, davacı şirket yetkilisi Çetin DAĞLI'ya bildirildiğini, yaşanan onca aksaklıktan sonra bir de, eksikte olsa mevcut malların alıcı firmaya tesliminde başkaca bir problemin yaşanmaması için, anılan bedel hemen davalı şirkete navlun bedeline ek olarak ayrıca gönderildiğini, anılan bedelin davacı şirketten hukuka aykırı, haksız ve ticari tehdit ile fırsatçılık yapılmak suretiyle haksız, objektif iyi niyet kuralına da açıkça aykırı olarak tahsil edildiğinin açık olduğunu ve yasa hükümleri uyarıca bu bedelin davacı şirkete iadesi gerektiğini, Sözleşme gereğince 12.08.2021 günlü uçuşla gönderilmesi gerektiği halde, haksız olarak gönderilmeyen, 12 paketten oluşan 2 adet Oksijen Üretim Sisteminin, sonraki günlerde gönderilmesi, davacı şirket tarafından sağlandığını ve bu iş için de ayrıca toplam 25.500 USD ek ödeme yapılmak zorunda kalındığını, anılan fazladan yapılmış ek ödemenin de yasa hükümleri gereğince sorumluluğu davalı muhatap şirkete ait olduğunu, taraflarına iade edilerek ödenmesi gerektiğini, davacı şirket ile Cezayir'deki alıcı şirket arasındaki anlaşma koşulları, Cezayir'deki yaygın Pandemi ve Hastanelerindeki yoğun doluluk sonucu Oksijen Üretim Sistemine acil ihtiyaçlarının olması, hızlı hareket edilmesi ve zamanın kıymetli olması nedenleriyle, acilen teslimat yapılmasından doğan zorunluluk hali, davalı şirket tarafından ne yazık ki bir fırsat olarak kullanılma saiki ile hareket edilmesi sonucunda, objektif iyiniyet kuralları ile yasa kurallarına aykırı olarak kullanıldığını, taraflar arasındaki 10.08.2021 tarihli sözleşme, Türkçe tercümesi yaptırılmadan İngilizce metin olarak davacı firmaya gönderildiğini, tercümenin talep edilmesi üzerine de, sözleşmenin klasik bir navlun taşıma sözleşmesi olduğu, önemli olanın taşınacak navlunun ağırlık, ebat ve ölçüleri ile bedelinin ödenmesi olduğu, davalı şirket yetkililerince ifade edildiğini, acil teslimattan doğan zorunluluk hali de kötüye kullanılmak suretiyle; gerek, davacı şirket yetkililerinin sözleşme öncesi yazışmalarında ortaya çıkan ve davacı şirket yetkilisinin iradesini fesada uğratan ifadeler, gerekse sözleşmenin hak ve ölçülülük, eşitlik kurallarına aykırı olan hükümlerin sözleşme içeriğine monte edilmesi, ayrıca navlun bedelinin piyasa koşullarına göre de yüksek tutulmak ve ayrıca kendilerinden kaynaklanan gecikmenin bedeli de eklenmek suretiyle tahsilleri cihetine gidilmiş olması, yasa ve hakkaniyet kurallarına uymadığı gibi objektif iyi niyet kuralına da açıkça aykırı olduğunu, davacı şirketin acil teslimat taahhüdü nedeniyle, içerisinde bulunduğu zorunluluk halinden istifade edilmek suretiyle, taraflar arasında imzalanmış sözleşmede, tarafların hak ve yükümlülükleri arasındaki başta eşitlik olmak üzere açıklık, belirlilik ve hakkaniyet kurallarına aykırı bir şekilde açıkça hukuk kurallarına da uymayan sözleşme hükümlerini, B.K'nun hata, hile, ızrar ve gabin hükümlerine dayanarak kabul etmediklerini, sonradan yaptıkları piyasa rayiç bedel araştırmasına göre, sözleşme tarihlerinde piyasa rayiç navlun bedellerine göre de, parça başı 4.000 USD'dan 6 parça için 24.000 USD bedelin davacı şirketten davalı şirket tarafından fazla tahsil edilmiş olduğunu tespit etmeleri üzerine, davalıya keşide edilen ihtarname ile 4.000 USD'dan 6 parça için 24.000 USD bedelinden, fazlaya ilişkin talep hakları saklı tutarak şimdilik 500 USD' nin davalıdan tahsili ile davacı şirkete ödenmesini talep ettiklerini, taraflar arasındaki sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı olarak haksız ve hukuka aykırı olarak davacı şirkete zarar vererek kendisine haksız menfaat sağlayan, sebepsiz zenginleşen davalı şirket, bunlarla da yetinmeyerek, ödenmemiş bakiye Demuraj ve taşıma bedeli ile Breakdown ve Surcharge masrafı adı altında, önce haksız faturalar keserek davacı şirkete gönderdiğini, İzmir 16.Noterliği'nin 10.09.2021 gün ve 10763 Yevmiye no'lu İhtarname ile yaptıkları itirazları hiç dikkate almayarak İstanbul 26. İcra Müdürlüğü'nün 2021/24792 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattıklarını, yasal süresi içerisinde yetkiye ve borca itirazımız üzerine de anılan icra takibinin durdurulduğunu, icra takip dosyası yetkili İzmir İcra Müdürlüğüne gönderildğini, İzmir 28. İcra Müdürlüğü'nün 2021/13332 E. sayılı dosyası ile halen derdest olduğunu, ikinci kez yaptıkları borca itiraz ve takibin durdurulması talebi üzerine takibin durdurulduğunu, bu icra takibindeki haksız talepleriyle de yetinmeyen davalının haksız taleplerine ek olarak ayrıca davacı şirket aleyhine İzmir 8. İcra Müdürlüğü'nün 2021/12039 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, yasal süresi içerisinde yaptıkları borca itirazı üzerine bu icra takibi de durdurulduğunu, dava konusu paralelinde, davalının yasal olmayan haksız uygulama ve tahsilatlarının davacı şirkete ödenmesi talebiyle, sözleşmede bulunan ve aleyhe yaptıkları icra takiplerinde belirttikleri adrese keşide edilen, İzmir 27.Noterliği'nin 19.10.2021 gün ve 20901 yevmiye no'lu ihtarnamenin, önce tebliğ edilemeyip iade edildiğini, sicil kayıtlarında görünen elektronik tebligat adreslerini de faal olarak kullanıma açmadıkları belirlendiğinden, sonrasında davalı şirketin şube adresine yeniden tebligat çıkarıldığı ve ihtarnamenin ancak bu şekilde 08.11.2021 tarihinde tebliğ edilebildiğini, davalı şirket Bakırköy 51. Noterliği kanalıyla müvekkil şirkete keşide ettiği 16.11.2021 gün ve 29887 yevmiye no'lu cevabıyla haklı taleplerinin kabul edilmediğini bildirerek direnme yolunu tercih ettiklerini belirterek 10.08.2021 tarihli Uçak Kiralama Anlaşmasının uygulaması sırasında davalının ağır ihmali ve yanıltıcı yönlendirmeleri sonucunda davacıdan haksız olarak tahsil edilen ve davacı şirket tarafından yapılmak zorunda kalındığını, 4. bentte ayrıntısı açıklanmış ek navlun bedeli olarak 19.000 USD, 5. bentte belirtilen 25.500 USD ek ödeme ve 6. bentte belirtilen piyasa rayiç bedellere kıyasla fahiş ve fazla tahsilata ilişkin fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik 500 USD Amerikan dolarının, ki ceman 45.000 USD Amerikan dolarının aynen döviz cinsinden veya fiili ödeme günündeki Merkez Bankası Efektif satış kuru üzerinden, ihtarnamenin tebliğ edildiği 08.11.2021 tarihinden itibaren, devlet bankalarının ilgili yabancı para cinsinden açılmış bir yıllık vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranıyla birlikte davalıdan tahsiliyle davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Asıl davada davalı şirkete usulüne uygun tebliğ sağlanmış, davalı yasal süresinde davaya cevap sunmamış, yargılamada ise davalı vekili davacının iddialarının asılsız olduğunu beyan ederek davanın reddini savunmuştur.

Davacı - davalı vekili 06/11/2025 tarihli duruşmada 98.000 USD bedelli sözleşmede navlun bedeli rayiçten fazla belirlenerek davacı - davalıdan tahsil edildiğinden bahisle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 500 USD'nin tahsiline ilişkin taleplerinden vazgeçtikleri yönünde beyanda bulunmuş ise de aynı celsede davalı - davacı vekili davacı - davalı vekilinin duruşmada bildirdiği vazgeçmeye muvafakatlerinin bulunmadığını bildirmiştir.

Birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/602 Esas Sayılı dava dosyasında davacı vekili sunduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 10.08.2021 tarihli uçak kiralama sözleşmesi imzalandığını, sözleşme ile davacının 12.08.2021 tarihinde saat 10.00'da ... Esenboğa Havalimanında hazır edeceği uçağa davalı şirket tarafından yüklenen yükü varış hava limanı olan Cezayir ALG havalimanına taşımayı üstlendiğini, taşıma bedelinin 98.000 USD olduğunu, davalı şirketin yüklemeyi geç ve eksik yapması sebebi ile yüklemenin ...'da bitirilemediğini, davalının yüklemeyi geç ve eksik yapması sebebi ile İstanbul Havalimanından davalının yükleyemediği kargolar için yeni bir gönderim daha yapıldığını, davalının gönderilen faturaya rağmen ek taşıma bedeline ilişkin fatura bedelinin sadece 79.927 TL sini ödediğini, 25.251,47 TL sini ödemediğini, ilk yükleme sırasında davalının yükü geç teslim etmesi sebebi ile uçağın kalkması gereken saatten 18 saat 20 dakika sonra hareket edebildiğini, uçuşun gecikmesinin yüklemenin geç yapılmasından kaynaklandığını ve davalı şirketin kusurlu olduğunu, sözleşmeye göre uçuşun gecikmesi halinde saat başına 3.000 USD demuraj ücretinin ödeneceğinin kararlaştırıldığını, buna göre 55.000 USD olarak belirlenen demuraj bedelinin 19.000 USD 'lik kısmının ödendiğini, geriye kalan 36.000 USD lik demuraj bedelinin ödenmediğini, bunun yanı sıra yaşanan gecikme nedeni ile ek bir takım (palet bozma) masrafları yapılmak zorunda kalındığını, uçağın kiralandığı Merkür Jet Uçak Kiralama A.Ş.'nin bu nedenle müvekkiline 6.662,41 USD bedelli fatura gönderdiğini, müvekkilinin kiralayan şirkete 2.000 USD ve 3.662,41 USD bedelli ödemeleri yapmak zorunda kaldığını ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 25.251,47 TL navlun bedelinin, 36.000 USD demuraj bedelinin, 5.632 EURO surç Harge ve Breakdown zararının dava tarihinden itibaren TCMB kısa vadeli avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Birleşen İzmir 3. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2022/602 Esas Sayılı dava dosyasında davalı vekili sunduğu cevap dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki iddiaların önemli bir bölümünün gerçeği yansıtmadığını, taraflar arasında düzenlenen 10.08.2021 tarihli uçak kiralama anlaşmasının uygulanması aşamasında davacının yanıltıcı yönlendirmeleri, ağır ihmali ve yaşanan olaylara ilişkin oluşturduğu irade fesadı sonucunda müvekkili şirketin kendilerine borçlu olmadığı bir yana fazladan ödemek zorunda kalınan fazla ödemeler ile ek navlun ödeme toplamı 45.000 USD 'nin faizi ile birlikte tahsili talebiyle, davacı aleyhine ... 5. ATM'nin 2022/421 Esas sayılı dosyası ile 10.06.2022 tarihinde alacak davası açtıklarını, açtıkları davanın iş bu davadaki taraflarla aynı olduğunu, davalar arasında hukuki ve fiili irtibat bulunduğunu, iş bu davanın ilk davanın açıldığı ... 5. ATM dosyası ile birleştirilmesine karar verilmesini talep ettiklerini bildirmiş, esasa ilişkin olarak taraflar arasında düzenlenen uçak kiralama anlaşmasına göre davacı tarafından kiralanan özel kargo uçağının, varış yeri olan Cezayir'e uçuş izninin bulunmadığını, taşımaya konu malların ebatlarının davacı tarafa bildirilip tüm kargoyu taşıyacak şekilde uçak talep edilmesine rağmen davacının buna uygun nitelikte uçak temin etmediğini, yükün bir kısmının uçağın kargo bölümüne sığmadığını, ancak acil taşıma gerektiğinden sığdığı kadarı ile yükün nakledildiğini, bu nedenle geride kalan yükün naklinin gerektiğini, bunun davacının kusurundan kaynaklandığını, uçağın geç kaldırılmasının sorumluluğunun davacı şirkete ait olduğunu, uçağın gecikmesinden kaynaklanan 19.000 USD ek navlun bedelinin ödemek zorunda kaldıklarını, ilk uçuşla gönderilmeyen paketlerden birinin Lojistik şirketi aracılığı ile birinin ise davacının ısrarları ile davacı şirket aracılığı ile Cezayirdeki alıcı firmaya gönderildiğini, ek navlun bedeli ödemek zorunda kalındığını, bu tutarın davacıdan açtıkları davada talep edildiğini, davanın reddini savunmuştur.

Aslı dava, taraflar arasında imzalanan uçak kiralama ve uluslararası hava taşıma sözleşmesine dayalı olarak davalının kusuru nedeniyle davalıya ödendiği ileri sürülen gecikme bedelinin iadesi, sözleşme kapsamında taşınması gerektiği halde taşınmadığından sonradan gönderilen mal için ödenen taşıma bedelinin tahsili ile davalı tarafından piyasa rayiçlerine göre fazladan tahsil edildiği ileri sürülen bedellerin tahsili istemine, birleşen dava, uluslararası hava taşımacılığından kaynaklanan alacak istemine ilişkindir.

Taraflar arasında akdedilen "Uçak Kiralama Anlaşması" başlıklı 10/08/2021 tarihli Sözleşme'nin taraflarca sunulan yeminli tercümesi incelendiğinde; taşıyıcı davalı - davacı ... ... Ltd Şti ile kiralayan davacı - davalı A Z ... Ltd Şti arasında akdedildiği, konusunun 12/08/2021 günü kalkış yeri ..., TÜrkiye'den kalkış saati 10.00 ile varış yeri Cezayir varış saati 13.40 olmak üzere 19.625 kg oksijen üretim sistemi mahiyetindeki kargonun taşınmasına ilişkin olduğu, Sözleşme bedelinin 98.000 USD olduğu (bu bedele rampa işlemi, iniş, park etme, yakıt ve uçuş izinleri gibi tüm normal işletim masraflarının dahil olduğu, tüm depo ve saklama, palet kırılması, ücretler, terminal işlem ücretleri, kargo telif ücretleri, gümrükten çekme ücretleri ve her iki havalimanında büyük, ağır veya tonajlı kargolar ile ilgili yükleme ve bindirme ekipman masraflarının yüklenebilirlik ve trafik haklarını içermediği) kargonun gümrük işlemleri yapılmış, hava konşimentosu düzenlenmiş ve Esenboğa havaalanında uçuşa hazır şekilde teslim edilmesi gerektiği, yükün planlanan hareketten 12 saat önce hazır olması gerektiği, taşıma bedelinin tamamının ödenmesi gerektiği, demuraj/durma ücretinin 3.000 USD olduğu, "ÖZEL ŞARTLAR" başlığı altında "Nihai yüklemeler uçuş sırasındaki ağırlık, denge ve hava sınırlamalarına tabi olacaktır ve ayrıca kaptanın nihai takdirine bağlı olacaktır. Uçuşlar yalnızca ... tarafından anlaşmanın şart ve hükümlerinin yazılı kabul belgesi alındığında teyid edilebilir. Bunun için çizelgenin kiralayan tarafından usulüne göre imzalanıp gönderilmesi gerekir ve finansal şartların karşılanabileceği tasdik edilmelidir. Uçuşlar ayrıca yerinde geçerli olan tüm uçuş ve iniş izinlerine, hava durumuna, geçerli olan havalimanının açık olduğu zamanlara tabi olacaktır ve kargonun yüklenebilirliği uçağın hacmine ve boyutlarına bağlı olacaktır. Diğer ilave özel şartlar ekte bulunan Ek A kısmında belirtilmiştir." şeklinde düzenlendiği,

"GENEL ŞARTLAR" başlığı altında;

3.1 ... taşıyıcıya uçağı uçuş başlamadan tam donanımlı olarak uçağın tescil edildiği eyalet kurallarına ve yönetmeliklerine göre sağlayacaktır ve uçak uçuş sırasında geçerli olan kural ve yönetmeliklere göre işletilecektir. Kiralayanın kargoyu geç teslim etmesi halinde ... kargonun herhangi bir uçuşta sevk edilmesini garanti edemez. ... kargonun geç teslim edilmesi halinde kiralayanın karşı karşıya kalacağı hiçbir zararı veya kaybı üstlenmeyecektir. Kargonun geç taşınması ile ilgili bu sebeple yükümlülük altına girmeyecektir ve bunun neticesinde karşı karşıya kaldığı ilave masrafları ... Kiralayandan talep etme hakkını saklı tutacaktır. Eğer bir uçuş ... veya taşıyıcının bir kabahati olmadığı halde gecikirse Kiralayan ...'ye Çizelgede belirtilen oranda demuraj ücreti ödeyecektir.

3.2 Çizelgede gösterilen zamanlar yaklaşıktır ve garanti edilmez ve Taşıyıcı uçuş çizelgesinden sapma yetkisine sahiptir ve/veya uçuş süresini değiştirebilir ve/veya azami taşıma kapasitesini azaltabilir. Uçağın kaptanı taşınan yükün hazırlanması ve uçakta dağıtımı konusunda tam takdir yetkisine sahiptir. Ayrıca bir uçuşun taahhüt edilmesinden sonra gerçekleştirilmesi veya değiştirilmesi ve iniş yapılacak yerin rotasının değiştirilmesi yetkisine de sahiptir.

...

3.4 ... kargonun uçağa yüklemek için uygun olup olmadığı konusunda bir taahhüt veya garanti vermez ve ... kargo uygun olmazsa Kiralayanın üstleneceği hasar veya kayıptan dolayı ... bir sorumluluk üstlenmeyecektir ve buna bağlı ...'nin karşı karşıya kaldığı kayıp ve zararları Kiralayan tazmin edecektir.

3.5 ... kendi takdirine göre önceden bildirim yapmadan uçağı ve/veya Taşıyıcıyı değiştirebilir ve yenilenen uçak ve yenilenen taşıyıcı bu anlaşmanın amaçları açısından ilgili uçak ve taşıyıcı olacaktır.

4.1 Kiralayan kargoyu çizelgede belirtilen hareket limanına Taşıyıcının istediği şekilde paketlenmiş olarak teslim edecektir ve çizelgede belirtilen zaman diliminde verecektir. Kiralayan kargonun havayolu ile taşıma için uygun şekilde paketlenmesinden sorumlu olacaktır ve uçakta güvenle taşınmasını sağlayacaktır ve bu şekilde kişilere, mallara zarar gelmeyecektir.

4.2 Kiralayan Taşıyıcının herhangi bir sorumluluk üstlenmeden herhangi bir durumda kargonun taşınmasını reddedebileceğini ...'ye karşı kabul etmektedir. Bu durumlar şunları içerecek fakat bunlarla sınırlı kalmayacaktır:

4.2.1 Kargonun taşınması, ihraç edilmesi veya ithal edilmesi herhangi bir ülkenin yasalarına göre yasaktır veya,

4.2.2 Kargo uçakla taşınmak için uygun şekilde ambalajlanmamıştır.

4.2.3 Kargo gereken sevkiyat belgeleriyle gönderilmemiştir veya

4.2.4 Kargonun uçağa, kişilere veya mallara zarar vermesi veya yolcuları rahatsız etmesi olasıdır.

...

5.1 Şu durumlarda

(i)Herhangi bir nedenle Taşıyıcı ve ... arasındaki bir anlaşma sona erdirilirse veya,

(ii)Uçak bir üçüncü tarafça alıkonulursa (yasal olarak veya olmayarak) (herhangi bir uçuş veya havaalanı merci, uçuş yetkilisi tarafından alıkonulması veya rehin alınması veya kiralanması dahil ancak bunlarla sınırlı olunmadan) veya,

(iii) Taşıyıcının varlıklarının veya işinin tümü ya da bir kısmı için idareci, alıcı, idari alıcı, yediemin atanmışsa (veya Taşıyıcının iş yaptığı bir yargı yerinde benzer bir durum olursa) ve bunun sonucunda Taşıyıcı aynı maliyetlerle uçuşları yapamazsa veya,

(iv)Eğer Taşıyıcı ödeme güçlüğü içine girerse, gönüllü olarak tasfiye sürecine girerse veya mecburen tasfiye edilirse (veya Taşıyıcının iş yaptığı bir yargı yerinde benzer olaylar olursa) veya,

(v) Taşıyıcı herhangi bir sebeple hava operatör sertifikasını muhafaza edemezse ve sonrasında ... uçuşları gerçekleştirmek için alternatif taşıyıcı bulmak üzere makul çaba gösterirse ve yukarıda belirtilen olaylardan birinin olması halinde Kiralayan için aynı maliyetlerde bunu sağlarsa (Etkilenen uçuşlar”).

5.2 Eğer ... bunu yapamazsa, ... (madde 13'ün hükümlerine göre ve Kiralayanın yükümlülüklerini yerine getirmesi şartıyla) bu Etkilenen Uçuş(lar)la ilgili Kiralayana onun önceden ödediği kiralama bedelini geri ödeyecektir. Eğer ... etkilenen uçuşlar için alternatif taşıyıcı bulabilirse ve bunun için ilave masraf olursa ... Kiralayanı bilgilendirecektir ve Kiralayan alternatif taşıyıcı ile uçağı kiralama seçeneğine sahip olacaktır ancak, bu durumda ...'ye ilave maliyet ödemesi yapacaktır. Eğer Kiralayan bunu seçmezse, ... (madde 11'in hükümlerine göre ve Kiralayanın yükümlülüklerini yerine getirmesi şartıyla) Kiralayana ödediği kiralama bedelini geri ödeyecektir ve bu etkilenen uçuşlarla ilgili olacaktır ve ... etkilenen uçuşlar için Kiralayana karşı başka bir yükümlülük altında olmayacaktır.

6.1 Kiralayan hava konşimentolarının ve diğer gerekli belgelerin kargonun tüm alıcıları için tanzim edilip gönderilmesinden sorumlu olacaktır.

6.2 Kiralayan uçuşlarla ilgili verilen tüm izinlerin, lisansların ve belgelerin şartlarına uyacaktır.

6.3 (i)Kiralayan kargoyla ilgili maliklere karşı tüm geçerli yasalar, gümrük ve diğer hükümetle ilgili yükümlülükler açısından uyacaktır ve kargonun taşınmasına dair ambalajlama, taşıma, kargonun teslim edilmesiyle ilgili kurallara uyacaktır ve gerektiğinde ilgili bilgileri sağlayacaktır ve ilgili yasa ve yönetmeliklere göre gereken belgeleri gönderecektir.

(ii)... Kiralayanın madde 6.2 ve/veya 6.3(i) ile ilgili hükümlere uymaması nedeniyle oluşan kayıp veya masraflardan dolayı Kiralayana veya başka bir kişiye karşı sorumlu olmayacaktır.

(iii)... Taşıyıcının kargoyu taşımayı reddetmesinden sorumlu olmayacaktır ve taşıyıcı bu durumun geçerli olan yasalara, kamu yönetmeliklerine, talebe, talimata veya gereksinime göre gerekli olduğunu belirlemesi halinde bu olabilecektir.

6.4 Kiralayan kargo ile ilgili sevkiyat belgelerindeki beyan ve hususlardan tek başına sorumlu olacaktır ve kiralayan ...'nin veya başka bir kişinin karşı karşıya kaldığı tüm kayıp ve zararlara karşı ...'yi tazmin edecektir. Söz konusu kişiler ...'nin kargo ile ilgili sevkiyat belgelerindeki beyanların düzensiz, yanlış veya eksik olmasından dolayı sorumlu olduğu kişiler olmalıdır.

...

7.2 ... Kiralayana veya maliklere veya kargo ile ilgili olan diğer kişilere karşı, uçuşun gecikmesi veya değişmesi veya iptal edilmesi veya uçağın bulunmaması nedeniyle sorumlu olmayacaktır. Böyle bir durum ...'nin eylemlerinden veya Taşıyıcının uçuşu gerçekleştirememesinden kaynaklandığında olacak, ancak ...'nin, çalışanlarının, yetkililerinin, temsilcilerinin, alt-taşeronlarının kasıtlı kusuru nedeniyle olursa bu durum geçerli olmayacaktır. Kiralayan Kargo ile ilgili yolcuların konaklamasından, ikramlardan, öğünlerden ve uçuşun gecikmesinden kaynaklanan masraf ve kayıplarından münferiden sorumlu olacaktır.

7.3 Kiralayan ...'yi madde 7.2'de belirtilenler ile ilgili olarak herhangi bir değişiklik, iptal, uçuşun mümkün olmaması veya yapılamaması halinde herhangi bir kişinin tazmin talebini karşılayacaktır.

... şeklinde düzenlendiği görülmüştür.

Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Hava Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı'nın 10/05/2023 tarihli müzekkere cevabı ile; Konuya ilişkin olarak Genel Müdürlüğümüzce yapılan araştırmada; SMF913 çağrı adlı T7ULS tescil işaretli hava aracı için Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nce (SHGM) CA-C140 numarası ile uçuş müsaadesi (permi) verildiği, söz konusu hava aracının SHGM tarafından verilen uçuş müsaadesinde belirtildiği şekilde 6 Ağustos 2021 tarihinde Thomas Sankara Havalimanından (DFFD-Burkina Faso) İstanbul Atatürk Havalimanına (LTBA) Boş olarak iniş yaptığı, 11 Ağustos 2021 tarihinde SMF912 çağrı adı ile İstanbul Atatürk Havalimanından (LTBA) ... Esenboğa Havalimanına (LTAC) Boş Uçuş gerçekleştirdiği, 12 Ağustos 2021 tarihinde ise Esenboğa Havalimanından (LTAC) Huari Bumedyan Havalimanı (DAAG-Cezayir) güzergahında gerçekleştirilmesi planlanan Kargo Uçuşunun gecikmeli olarak 13 Ağustos 2021 tarihinde SMEF913 çağrı adı ile gerçekleştirildiği tespit edilmiş olup, SHGM tarafından verilen uçuş müsaadesi ek l'de, uçuş bilgileri ek2'de, uçuş plan bilgileri ek3'te gönderilmiştir. Bununla birlikte, 12 Ağustos 2021 tarihinde LTAC-DAAG güzergahında gerçekleştirilmesi planlanan uçuşta yaşanan gecikmenin ilgili hava aracında taşınması planlanan kargonun alana geç intikal etmesi kaynaklı olduğu Temsil Gözetim Şirketi olan Bilen Havacılık Ltd. Şti. yetkilisince eposta yoluyla tarafımıza iletilmiş olup, ilgili şirketten alınan e posta ek4'te gönderilmiştir. Ayrıca, ilgi yazınızda talep edilen taraflar arasındaki taşıma ve uçak kiralama sözleşmesine ilişkin bilgilerin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü'nden temin edilebileceği değerlendirilmektedir." şeklinde cevap verilmiştir.

... 17/10/2023 müzekkere cevabı ile taraflarınca sadece antrepo hizmeti verildiği, yer hizmetinin ise TGS Yer Hizmetleri AŞ tarafından verildiği, söz konusu eşyaların uçağa yüklenememesinin nedeninin taraflarınca bilinmediği bildirilmiştir.

İzmir 27. Noterliği’nin 19 Ekim 2021 tarih ve 20901 Yevmiye Numaralı İhtarnamesi incelendiğinde; ihtar edenin ...Ltd. Şti. olduğu, muhatabın ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Ltd. Şti. olduğu, ihtarname içeriğinin; "Müvekkil şirket ile yaptığınız 10.08.2021 tarihli, 36 paketten oluşan 6 adet Oksijen Üretim sisteminin, 98.000.-USD Navlun bedeli karşılığında Cezayir'deki alıcı firmaya taşınması ve teslimi konusunda Uçak Kiralama Anlaşması yapıldığını, Anlaşmaya göre, Cezayer'e uçuş izni bulunan, anılan yükü taşımaya uygun bir Kargo uçağı tarafınızca kiralanacak, tarafımızca da navlun bedeli peşin olarak ödenip, ihraç malları da Kargo ebatlarına uygun olarak tarafınıza ... Esenboğa Havalimanında teslim edilecek, 12.08.2012 günü saat 10:00'da anılan uçuş başlayacak ve mallar da Cezayir'deki alıcı firmaya teslim edilecektir. Müvekkil Şirket, 10.08.2021 tarihinde Navlun bedelinin peşin ödenmesi ve yükün belirlenen sürede ve mutabık kalınan ölçülere uygun olarak ... Esenboğa Hava Alanında tarafınıza teslim etmiş olmasına rağmen, uçuş gün ve saatinde tarafınızca kiralanan A 330 Tipi Özel Kargo uçağının önce Cezayir'e uçuş izninin bulunmadığı, akabinde de 36 paketten oluşan, 6 adet Oksijen Üretim Sisteminin 12 paketten oluşan 2 adet Üretim Sisteminin uçağın Kargo bölümüne sığmadığı, bu nedenle bu seferde taşınamayacağı bildirilerek mallar eksik taşınmıştır. Uçağın uçuş yasağı da , müvekkil ile alıcı şirket arasındaki anlaşma koşulları, Cezayir'deki yaygın Pandemi ve Hastanelerdeki yoğun doluluk sonucu, mala acil ihtiyaçlarının olması nedenleriyle, müvekkil şirket yetkililerinin alıcı firma yetkilileriyle, onların da Cezayir'deki üst düzey kamu görevlilerini devreye sokmaları sonucunda, saatlerce süren çabalardan sonra kaldırılarak uçağın havalanabilmesi sağlanabilmiş, ancak ne yazık ki uçakta yer olmasına rağmen yükün tamamının anılan uçuşta gönderilebilmesi mümkün olamamıştır. Gecikmelerden kaynaklanan ağır ihmal ve kusur tamamen muhattap şirketten kaynaklanmıştır. Uçağın gecikmeli olarak havalanmasından sonra muhatap şirket yetkililerinin, uçağın yarım saat sonra Cezayir Havalimanına ineceğini, 98.000.-USD Navlun bedeline ek olarak, gecikmeden kaynaklanan 19.000.-USD ödemenin hemen yapılması gerektiğini, yapılmaması durumunda malların alıcı firmaya teslim edilmeyeceğinin uçağın kiralandığı şirket yetkililerince taraflarına bildirildiği bildirilmiş, yaşanan onca aksaklıktan sonra bir de eksik de olsa mevcut malların alıcı firmaya tesliminde problem yaşanmaması için, anılan bedel hemen muhatap şirkete gönderilmiştir. Anılan bedelin müvekkil şirketten hukuka aykırı, haksız ve ticari tehdit ile tahsil edildiği açıktır ve yasal hükümleri uyarınca müvekkil şirkete iadesi gerekmektedir. Sözleşme gereğince 12.08.2021 günlü uçuşla haksız olarak gönderilmeyen, 12 paketten oluşan 2 adet Oksijen Üretim Sisteminin sonraki günlerde gönderilmesi müvekkil şirket tarafından sağlanmış ve bu iş için toplam 25.500.-USD ödeme yapılmıştır. Anılan fazladan yapılmış ek ödeminin de yasa hükümleri gereğince sorumluluğu muhatap şirkete ait olmakla tarafımıza ödenmesi gerekmektedir. İki adet Oksijen üretim sisteminin bir paketi ... Lojistik Ltd. Şti aracılığıyla, bir paketi de muhatap şirket aracılığıyla alıcı firmaya gönderilmiştir. Müvekkil ile Cezayir'deki alıcı şirket arasındaki anlaşma koşulları, Cezayir'deki yaygın Pandemi ve Hastanelerdeki yoğun doluluk sonucu Oksijen Üretim Sistemine acil ihtiyaçlarının olması nedenleriyle, acilen teslimat yapılmasından doğan zorunluluk hali muhatap firma tarafından fırsat bilinerek taraflar arasındaki 10.08.2021 tarihli sözleşme, Türkçe tercümesi yaptırılmadan İngilizce metin olarak müvekkil firmaya gönderilmiş, tercümenin talep edilmesi üzerine de sözleşmenin klasik bir navlun taşıma sözleşmesi olduğu, önemli olan navlun bedelinin olduğu muhatap firma yetkililerince ifade edilmiş, acil teslimattan doğan zorunluluk hali de kötüye kullanılmak suretiyle gerek sözleşme içeriği gerekse navlun bedelinin piyasa koşullarına göre yüksek tutularak tahsili cihetine gidilmiştir. Müvekkilin içerisinde bulunduğu zorunluluk halinden istifade edilmek suretiyle taraflar arasında imzalanmış sözleşmede, tarafların hak ve yükümlülüklerindeki eşitlik başta olmak üzere hukuk kurallarına aykırı hükümlerini kabul etmediğimizi, navlun bedelinde de taşınma tarihlerinde piyasa rayiç bedellerine göre müvekkilden parça başı fazla tahsil etmiş olduğunuz yaklaşık 4.000.-USD'dan 6 parça için 24.000.-USD bedelinden de müvekkil şirkete iade edilerek ödenmesini talep ediyoruz. Taraflar arasındaki sözleşmenin uygulanmasından kaynaklı olarak haksız ve hukuka aykırı olarak müvekkil şirkete zarar vererek kendisine haksız menfaat sağlayan muhatap şirket bunlarla da yetinmeyerek ödenmemiş bakiye Demuraj ve taşıma bedeli ile Breakdown ve Surcharge masrafı adı altında önce haksız faturalar keserek müvekkil şirkete göndermiş, İzmir 16. Noterliği'nin 10.09.2021 gün ve 10763 yevmiye nolu ihtarname ile yaptığımız üzerine de İstanbul 26. İcra Müdürlüğü'nün 2021/24792 E. sayılı dosyası ile icra takibi başlatmış, yasal süresi içerisinde yaptığımız borca itirazımız üzerine de icra takibi durdurulmuştur. Sonuç ve İstem; Yukarıda kısaca açıkladığımız nedenlerle, 10.08.2021 tarihli Uçak Kiramala Anlaşmasının uygulaması sırasında ağır ihmaliniz ve yanıltıcı yönlendirmeleriniz sonucunda tarafımızca yapılmak zorunda kalınan ve 4, 5 ve 6. bendlerde açıkladığımız üzere yapmak zorunda kaldığımız fazla ödemeler ile Ek Navlun gönderme ödemelerini toplamı olan 68.500.-USD dolarının aynen döviz cinsinden veya fiili ödeme günündeki Merkez Bankası Efektif satış kuru üzerinden, ihtarnamenin tebliğ tarihinden itibaren 3 iş günü içerisinde müvekkil şirketin TR07 0001 0008 0885 8120 1450 02 no'lu (USD) veya TR10 0001 0008 1449 3042 1450 02 (TL) IBAN hesaplarından birine ödenmesini, aksi halde yasal yollara başvurulacağını, yargılama gideri ile vekalet ücretinin de tarafınıza yükleneceğini vekaleten ihtaren bildiririm. " şeklinde olduğu, ihtarnamenin 08/11/2021 tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.

Davacı - davalı tanığı Muhammed Basri Atılgan mahkememiz duruşmasındaki beyanında "11/08/2022 günü saat 17.00 sularında oksijen ünitelerini üreten Medisam Firmasında davacıyı temsilen hazır bulundum, ben davacı firmada dış ticaret elemanı olarak çalışmaktayım, Medisam firmasına gittiğimde oksijen üniteleri orada mevcut tırlara yüklenmekteydi, davalı yetkilileri olan Muhammed Kasar ve Abdullah Kasar'da oradaydı, kendileriyle orada tanıştım. Yükleme geç saatlere kadar devam etti, ancak ertesi gün sabah 08.00'de ... antrepoya gidildi. Uçak içi düzenlemesinden sorumlu load master ile görüşüldü, kendisi tekrar bir planlama yapılması gerektiğini, havaalanına ulaşan 6 ünitenin ancak bir kısmını alabileceklerini söyledi. Nitekim load masterin ölçümleri sonucu 36 parçadan oluşan 6 ünitenin sadece 24 parçasını alabilecek durumda olduğunu davacı temsilcisi olarak bana ve davalı temsilcilerine söyledi. Bu sırada havaalanı görevlileri pilotların ancak 24 saat sonra uçuş yapabileceğini söyleyince uçuş ertesi gün olan 13 Ağustos tarihine kaldı. 12 Ağustos günü saat 17.00 'ye kadar hem load master çalışması, hem de pilotlar nedeniyle yükleme başlamadı, bu sırada mesai değişimi nedeniyle gümrük memuru da değişti. Davalı Perra yetkilisi aprona benimle birlikte davacıyı temsilen 3 kişinin giriş iznini alınca uçağı incelemeye gittim. Uçak normal yolcu uçağı görünümlüydü, girişi normal kargo uçaklarının aksine yandan verilmişti, yine normal kargo uçaklarında olduğu gibi alt kat kargolama ünitesiydi, üst katta ise öncesinde yolcu koltukları bulunduğu anlaşılır şekildeydi, bu koltukların bir ile iki tanesi harici tamamı sökülmüştü ve boş bir alan bulunmaktaydı, benim gözlemlediğim kadarıyla uçak yolcu uçağından modifiye edilmiş bir kargo uçağıydı. Yükleme 12 Ağustos gecesi tamamlandı, pilotların uçuş takvimi itibariyle 13 Ağustos öğlen saatinde uçuş gerçekleşti. Yükleme esnasında bazı kolilerin boyutları uçağın yükleme kapısının boyundan daha yüksekti, bu nedenle bazı ünitelerin kapıdan geçmesi mümkün olmadı, üniteler içlerinde kompresör bulunmasına rağmen yan yatırılarak geçirilmek zorunda kaldı, bu sırada üniteleri temin ettiğimiz Medisam yetkilileri nezaretinde kompresörlerin yağ bölümleri deforme olmaması için kompresör ünitelerinin içinden çıkartıldı, kompresör üniteleri uçakta yatay konumlandırıldı ve nakliyesi bu şekilde sağlandı. Bu durum uçağın giriş kapısının kompresör ünitesinden daha alçak olmasından kaynaklanmaktaydı" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı - davalı tanığı Çetin Dağlı talimat yoluyla alınan beyanında "Ben davacı şirketin sahibi ve yetkilisiyim, biz Cezayir'e ihracat yapıyoruz, pandemi döneminde hastanelerin ihtiyacı olan oksijen üretim sistemi ihtiyaçlarını temin etmek için buradan iletişime geçtik, Türkiye de üreticiyi bulduk, bu oksijen üretim sisteminde makineler çok büyük ve ebatları geniş 6 tane makine birleşip 1 makine oluyor, burada üretilen makinelerin Cezayir'e gitmesi için davalı şirket ile anlaştık, uçak ile nakil için fiyat istedik, onlarda bizden ebatlarını istediler, biz ebatları ... şirketine verdik, ebatların 3 değişik ebatta olduğunu söyledik ve asıl üretici olan Medisan şirkete giderek ebatlarını almalarını istedik, davalı taraf adı geçen Medisan ile bağlantıya geçip üretim sistemlerini gördüler ve uçak tipini buna göre belirleyerek bizden 98.000,00 Dolar para aldılar, full paket olarak üretici firmadan makinaları alıp yani 6 ünite ve 36 parça'yı alıp Medisan dan alıp Cezayir havalimanına teslim alacaklardı, bunu ful paket kapsamında yapacaklardı, 98.000,00 Doları davalı tarafa ödedik, parçaları hava limanına getirdiler, ancak uçağa yükleme yapamadılar, nedeni de uçağın uçuş izni olmaması idi, uçuş iznini Cezayir'in vermesi gerekiyordu, bunun için bizden yardım istediler bizde Cezayir'deki alıcılar ile bağlantıya geçtik bağlantı sonucunda 12/08/2021 uçuş günü Türkiye saati ile 11:00'de Cezayir'de uçuş iznini vermek için işlemlere başlandı, ancak bize taahhüt ettikleri sefer sayılı uçak izin alınmadığı için iptal olmuş, ondan sonra 13/08/2021 de yeni uçuş planlaması yaptılar ve 13 ağustos da parçalardan 36 parçadan 24 parça gitti, bu arada biz demoraj parası ödemek zorunda kaldık, çünkü uçak havalanmış idi ve Cezayir'e inmek üzereydi bu nedenle ödemek zorunda kaldık, ayrıca uçağa sığmayan 12 parçayı davalı taraf İstanbul'a götürdü, onun götürülüş bedelini de ... bizden aldı, daha sonra 12 parça da başka bir uçak ile Cezayir'e gönderildi, biz ödemek zorunda kaldığımız demoraj bedeli ile 12 parçanın İstanbul'dan Cezayir'e gönderilmesi için ödediğimiz uçak bedelini de davalıdan talep için dava açtık, avukatımızın dosyadaki beyanlarını da tekrarlıyorum, aslında biz 70.000 dolara anlaşma yapmıştık ancak davalı taraf hızlı göndermeyi taahhüt ettiği için parça başına 4.000 dolar fazla ödemiştik, dosyadaki şirket vekilinin vermiş olduğu davacı beyanlarımızı da tekrarlıyorum." şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı - davacı tanığı Ömer Doğan mahkememiz duruşmasındaki beyanında "Ben bir reklam ajansının sahibiyim, birleşen davada davacı ... Ltd. Şti. Temsilcisi Muhammed Kasar benimle iletişime geçerek havaalanına nakli sağlanacak ürünlerin reklam çekiminin yapılmasını talep etti. Bunun üzerine bana bildirildiği şekilde sabah 07.00'da Ostim de bulunan şuan ismini hatırlayamadığım firmada buluştuk. Fakat biz vardığımızda ürünler henüz hazır değildi, 2 ile 3 saat kadar beklendi, bu sırada gözlemlediğim kadarıyla ürünle derme çatma bir şekilde paketlendi ve tırlara yüklenerek havaalanına nakli sağlandı, uçağa nakil sırasında uçak hangarda çok beklendi, ürünler uçağa giremedi, ...firması yetkilileri tarafından ürünlerin kompresör olduğu için yan yatamayacağı söylendi, ... Ltd. Şti. Yetkilisi Muhammed Kasar benim gözlemlendiğim kadarıyla sorunu çözmek için büyük çaba sarf etti, ürünün İstanbul'a naklini yahut kapısı daha geniş olan başka bir uçağın getirilmesini teklif etti, ancak davacı temsilcileri çözüm tekliflerini kabul etmedi, en son ürünlerin bir kısmının yüklendiğini, bir kısmının İstanbul'a götürülmesinin karar verildiğini biliyorum. Gece 02.00 sularında ürünlerin uçağa yüklenmesinin bitmesi ile ben de oradan ayrıldım, tüm süreçleri benden talep edildiği üzere video kaydına aldım. Benim bilgim ve görgüm bundan ibarettir. Tanıklığım için ücret talep etmiyorum" şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davalı - davacı tanığı Abdullah Kasar talimat yoluyla alınan beyanında "ben olay tarihinde ... Lojistik şirketinde Bursa şubesinde müdür olarak çalışıyordum, daha sonra depremden 6 ay önce Gaziantep şubesine geçmiştim, geçen yıl Mayıs ayında şirketle ilişiğim kesilmiştir, ...Makine firması tarafımıza bir proforma fatura iletti, proforma fatura üzerinde belirtilen ölçüler üzerinde bir fiyat çalışması yapıldı, belirtilen ölçülerle uygun bir uçak charterı (uçak kiralaması) gerçekleştirildi, bu işlem ... Esenboğa havalimında gerçekleşmiştir, hava limanına operasyonel işlemleri tamamlamak için gitmiştik, fakat hava limanına gelen ölçülerle proforma faturadaki ölçüler birbiri ile uyumlu değildi, gelen yüklerin bir kısmını uçağa yükledik fakat uyumsuz olan yüklerin İstanbul hava limanına sevkini sağladık, söz konusu yük oksijen setidir. Yük beklemiş olması nedeniyle navlun ve demoraj bedeli oluşmuştur bunun karşılığında fatura kesildi ancak ödeme tam alınamadı, kısmi ödeme sağlanmıştır. Telefon görüşmeleri bildiğim kadarıyla firma yetkilisi Muhammet bey aracılığıyla gerçekleşmiştir telefon görüşmelerine dair bilgim yoktur, Davacı vekili talebi üzerine tanıktan soruldu; proforma faturayı bizzat ben kendim aldım içeriğini aldım proforma faturadaki beyan edilen ürün ile teslim edilen ürünler farklı boyutlardaydı," şeklinde beyanda bulunmuştur.

Davacı - davalı vekili tanık Ufuk Canbaz'ın tanıklığından vazgeçmiş, davalı - davacı vekili tanıklıktan vazgeçmeyi kabul etmiştir.

Davalı - davacı tanığı Halil İbrahim Akyol'un dinlenmesi için talimat yazılmış, tanığın işyerinde daimi çalışanına tebliğe rağmen tanık talimat duruşmasına katılmamış, ihzar müzekkeresi ise tanığa ulaşılamadığından bahisle yerine getirilememiş, bu haliyle tanık dinlenememiştir.

Mahkememizin 24/10/2023 tarihli ara kararıyla; asıl davada davalı birleşen davada davacı ... Lojistik... Ltd. Şti'nin ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yer Gaziantep Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak uyuşmazlık kapsamında SMM bilirkişi tarafından rapor düzenlenmesi istenmiş, bilirkişinin 19/01/2024 tarihli raporunda özetle; davalı ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakl.Ltd.Şti. 2021 yılı yevmiye defter kayıtları Türk Ticaret Kanunu'na ve Türkiye Muhasebe Standartları Kurulunun düzenlemelerine göre usulüne uygun olarak bilgisayar ortamında işlenmiş olduğu defterler üzerinde herhangi bir silinti, kazıntı ve karalamanın bulunmadığı, TTK 64/1, 88/1 e uygun şekilde tutulduğu, onay işlemlerinin yapıldığı, TTK 65/2 gereğince yazımların eksiksiz, doğru, zamanında ve düzenli olarak gerçekleştirildiği, TTK 66, 99 gereğince envanter ve bilançonun gereği gibi düzenlenmiş olduğu defterlerinin sahibi lehine delil olabilmesi için kanunun aradığı şartları taşıdığı, takdirin mahkememizde olduğu, taraflar arasında 10.08.2021 tarihinde ingilizce olarak kaleme alınan uçak kiralama anlaşması yapıldığı bu anlaşmanın Türkçe'ye çevrildiğini, taraflar arasında akdedilen anlaşmada 36 paketten oluşan 6 adet Oksijen Üretim sistemi yazılmadığının görüldüğünü, bu anlaşmada Uçağın hareket saati 12/08/2021 saat 10,00'da 19.625 kğ taşıma kapasitesi ile ESB “dan ALG'ye kiralama ücreti net 98.000 USD kiralama bedeli rampa işlemi, iniş, park etme, yakıt ve uçuş izinleri gibi tüm normal işletim masraflarım içerir. Kiralama ücreti tüm depo ve saklama, palet kırılması, ücretler, terminal işlem ücretleri, kargo telif ücretlerini, gümrükten çekme ücretlerini ve her iki havalimanında büyük, ağır veya tonajlı kargolar ile ilgili yükleme ve bindirme ekipman masraflarını yüklenebilirlik ve trafik haklarına tabi şekilde içermez (Taşıyıcının genel taşıma şartlarında yer alan tüm diğer ücretler ve kargo vergileri dahil olup bunlarla sınırlı kalınmadan).Kargo Gümrük işlemleri yapılmış, hava konşimentosu düzenlenmiş ve ESB havaalanında Uçuşa hazır şekilde teslim edileceği kararlaştırılan anlaşmada Özellikle kiralama ücreti şunları içermez: a)Havalimanı mercilerinin istediği güvenlik ücretleri veya diğer güvenlik bedelleri, b)hareket veya varış yerinde depolama ücretleri, cd)Geçerli ise buz çözme bedelleri, e)Zaman zaman gerekebilecek olan savaş riski ve yabancı tehlike sigorta prim ücret fazlası veya başka sigorta prim ücreti, f) ALG havaalanında palet kırılma bedeli anlaşma kapsamı dışında olduğu, Demoraj/ Durma ücreti: STD sonrasında saat başına veya kısmen 3000 USD oranında olacağının kararlaştırıldığını, ... kargonun kiralayan tarafından geç teslim edilmesi durumunda herhangi bir uçuşta kargonun sevkiyatını garanti edemez.... yükün geç teslim edilmesi ve bu anlaşma uyarınca kargonun geç taşınmasıyla sonuçlanması durumunda kiralayan tarafından maruz kalınan herhangi bir kayıp veya hasar için hiçbir sorumluluk kabul etmez ve Perrei'nin bunların sonucunda maruz kalabileceği her türlü ilave masrafı kiralayandan tazmin/ geri alma hakkını saklı tutar.Herhangi bir Uçuşun ... veya taşıyıcının hatası olmaksızın ertelenmesi durumunda Kiralayan ... demurajına Ek-belgede belirtilen oranda ödeme yapacaktır." denildiğinin görüldüğünü, 3.4 maddesi; ... kargonun uçağa yüklenmeye uygun olduğuna dair hiçbir beyan ve garanti veremez ve ... yükün çok uygun olmaması durumunda kiralayanın neden olduğu veya uğradığı herhangi bir kayıp veya hasar rahatsızlıktan dolayı sorumluluk kabul etmez ve kiralayan ...'nin bunun sonucu olarak maruz kaldığı herhangi bir kayıp ve masrafı karşı ...'yi tazmin edecektir. "denildiğinin görüldüğünü, 4.1 maddesi; "Kiralayan Kargoyu proğramda belirtilen kalkış havaalanına Planda belirtilen Zaman çerçevesinde Taşıyıcı tatmin edecek şekilde düzgün bir şekilde paketlenmiş olarak teslim edecektir.Kiralayan Kargonun uçuşlarda olağan bakıma tabi tutularak emniyetli bir şekilde taşınmasını sağlamak ve herhangi bir kişiye eşyaya veya mülke zarar veya yara vermemek için Havayolu taşımacılığına uygun bir şekilde paketlenmesini sağlamakla münhasıran sorumludur." denildiğinin görüldüğünü, 4.4 maddesi; Kargonun yüklenmesi ve boşaltılmasının tüm riski Kiralayana ait olacaktır. ...'nin Kiralayana karşı herhangi bir sorumluluğu olmayacaktır. 7.1 maddesi; ... eylemlerden kaynaklanan herhangi bir uçuşun gecikmesi veya değiştirilmesi veya iptali veya uçağın müsait olmaması ile veya ...'nin ihmallen veya ...'nin memurlarının çalışanlarının, acentelerinin veya taşeronlarının ağır ihmali veya kasıtlı suiistimalinden kaynaklanmadıkça Taşıyıcının herhangi bir Uçuş gerçekleştirememesi konuları ilgili olarak Kiralayana ve Kargonun sahiplerine veya kargoda menfatı olan diğer kişilere karşı hiçbir sorumluluk kabul etmez. Sebebi ne olursa olsun herhangi bir Uçuşta herhangi bir gecikme nedeniyle Kargoyla beraber olan yolcularla ilgili olarak ortaya çıkan konaklama ikramlar yemek veya diğer masraflar kayıp veya zararlardan yanlızca Kiralayan sorumludur. 14.madde; ... herhangi bir Uçuşun veya bu anlaşma kapsamındaki herhangi bir yükümlülüğünün yerine getirilmesinden veya gerçekleştirilmemesinden kaynaklanan kar veya beklenen kar kaybı da dahil olmak üzere herhangi bir dolaylı veya özel zarar veya kayıptan hiçbir şekilde sorumlu olmayacaktır." denildiğiğinin görüldüğünü, ...Makinanın iddia ettiği,Demuraj ve tasıma bedeli ile Breakdown ve Surcharge masrafının nasıl gerçekleşeğinin anlaşmada açıkça yazıldığını, (Uçağın hareket saati 12/08/2021 saat 10,00'da 19.625 kg taşıma kapasitesi ile ESB “dan ALG'ye kiralama ücreti net 98.000 USD kiralama bedeli rampa işlemi, iniş, park etme, yakıt ve uçuş izinleri gibi tüm normal işletim masraflarım içerir. Kiralama ücreti tüm depo ve saklama, palet kırılması, ücretler, terminal işlem ücretleri, kargo telif ücretlerini, gümrükten çekme ücretlerini ve her iki havalimanında büyük, ağır veya tonajlı kargolar ile ilgili yükleme ve bindirme ekipman masraflarını yüklenebilirlik ve trafik haklarına tabi şekilde içermez) ... Şirketi 13/08/2021 tarih 2021000000195 nolu e-arşiv fatura içeriği Demuraj Bedeli 19.000 USD karşılığı 163.618,50 TL bedelli faturaya karşılık 161.880,00 TL ödemeden kaynaklanan kur farkı 1.738,50 TL (fatura USD para birimi üzerinden düzenlendiğini) ... Şirketi 16/08/2021 tarih 2021000000204 nolu e-arşiv fatura içeriği İst To Alger Taşıma Bedeli 105.178,47 TL bedelli faturadan 79.927,00 TL kısmı ödenmiş kalan 25.251,47 TL fatura TL para birimi üzerinden düzenlendiğini, ... Şirketi 07/09/2021 tarih 2021000000263 nolu e-arşiv fatura içeriği Surcharge masrafı 3.685 Euro, Break Down masrafı 1.048,00 Euro toplamı ( 3685*1048-) 4.733,00 Euro karşılığı 46.590,23 TL fatura Euro para birimi üzerinden düzenlediğini, ... Şirketi 13/10/2021 tarih 2021000000366 nolu e-arşiv fatura içeriği Break Down bakiye 199,12 Euro Surcharge bakiye 700,15 Euro toplamı ( 199,124700,15-) 899,27 Euro karşılığı 9.393,32 TL fatura Euro para birimi üzerinden düzenlendiğini, ... Şirketi-arşiv fatura mükellefi olduğu, faturaların e-arşiv izni kapsamında elektronik ortamda E-fatura ile kesilen fatura, Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) sistemi üzerinden ...Makina e-fatura sistemine iletildiği, ...Makine tarafından ilgili faturaya 8 gün içerisinde itiraz edilmemiş olmasından dolayı iş bu faturalar usulüne uygun olarak düzenlendiğini, ... Şirketi ...Makinaya düzenlediği fatura içeriği hizmetin teslim edilmediğine dair ...Makinanın ... Şirketine fatura içeriklerinden dolayı ihtarının bulunmadığı, ...Makinanın ... Şirketine iade faturasının bulunmadığı tespit edildiğini, ... Şirketi Bs formları üzerinde incelemede ...Makine Şirktinde düzenlediği satış hizmet faturalarını 2021 Ağustos Eylül Ekim dönemlerine ilişkin bildirim formu (BS) ile bildirim yükümlülüğünü yerine getirdiğinin tespit edildiğni, (Söz konusu faturalara ilişkin iade faturasına rastlanmadığını), Alacaklı ... Lojistik 04/10/2021 tarihinde borçlu ...Makine aleyhine İstanbul 26.İcra Dairesi'nin 2021/24792 Esas dosyasında takip dayanağı 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında ödenmeyen bakiye demuraj bedeli 1.738,50'TL, İstanbul Alger ödenmeyen bakiye taşıma bedeli 25.251,26 TL toplamı ( 1738,50425251,26-) 26.989,76 TL ve 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında breakdown masrafı 1.048 Euro, 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında surcharge masrafı 3.685,00 Euro toplamı ( 1048*3685-) 4.733 Euro takip başlatmıştır. YETKİ İTİRAZI nedeniyle takip 07/10/2021 tarihi itibariyle durduğunu, Alacaklı ... Lojistik 14/12/2021 tarihinde borçlu ...Makine aleyhine İzmir 28.İcra Dairesi'nin 2021/13332 Esas dosyasında takip dayanağı, 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında ödenmeyen bakiye demuraj bedeli 1.738,50 TL, İstanbul Alger ödenmeyen bakiye 26.251,26 TL toplamı ( 1738,50426251,26x) 27.989,76 TL ve 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında breakdown masrafı 1.048 Euro, 10/08/2021 tarihli sözleşme kapsamında surcharge masrafı 3.685,00 Euro toplamı (1048*3685-) 4.733 Euro takip başlattığını, alacaklı ... Lojistik 03/11/2021 tarihinde borçlu ...Makine aleyhine İzmir 8.İcra Dairesi'nin 2021/12039 Esas dosyasında takip dayanağı diğer yazılı (break down bakiye) 199,12 Euro ve ( surcharge bakiye) 700,15 Euro toplamı ( 199,12*700,15-) 899,27 Euro takip başlattığını (13/10/2021 tarihli faturaya istinaden), ... Şirketi cari hesap muavin dökümünde (1738,50425.251,47 -) 26.989,76 TL ve(4.733,004 899,27<) 5.632,27 Euro ...Makine Şirketinden yukarıda belirtilen faturalardan 10/08/2021 tarihli anlaşmadan kaynaklanan alacağının olduğunun tespit edildiğini, dava konusuna dayanak olan 10/08/2021 tarihli anlaşmada kararlaştırılan hükümler çerçevesinde tarafların karşılıklı edinimlerini yerine getirip getirmediği dava konusu uyuşmazlık konu olan ...Makinenin ... Şirketine bildirdiği yükleme planına uygun olmayan ölçülerdeki kargoyu uçağa yüklemek istemesinde anlaşma hükümlerince haklı olup olmadığının tespiti Makine Mühendisi bilirkişi tarafından tespit edileceğinin takdirinin mahkemeye ait olduğu rapor edilmiştir.

Asıl davada davacı birleşen davada davalı ...Makine... Ltd. Şti.'nin ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu yer İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak uyuşmazlık kapsamında SMM bilirkişi tarafından rapor düzenlenmesi istenmiş, bilirkişinin 15/03/2024 tarihli raporunda özetle; kargoların Türkiye'den Cezayir'e taşınması amacıyla; asıl dosya davacı birleşen dosya davalı, ...Makina İthalat ve İhracat Limited Şirketi ile, asıl dosya davalı, birleşen dosya davacı ... Lojisik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi arasında, 10.08.2021 tarihinde, Uçak Kiralama Sözleşmesi imzalanmış olduğu, Huzurdaki dosya ile ilgili olarak, yapılan inceleme sonucunda düzenlenen” 19.01.2024 tarihli bilirkişi raporunda” Söz konusu anlaşma dolayısıyla asıl dosya davalı ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi kayıtlarına göre, asıl dosya davacı ...Makine İthalat ve İhracat Limited Şirketinden, 31.12.2021 tarihi itibariyle, 26.989,76 lira ve 5.632.27 Euro (TL. karşılığı 46.590,23+9.393,32 =55.983,55lira) alacağının bulunduğunun ortaya konulmuş olduğu, bilirkişi tarafından, yapılan tetkik sonrasında, asıl dosya davacı, birleşen dosya davalı ...Makine İthalat ve İhracat Şirketinin kayıtlarına göre, 31.12.2021 tarihi itibariyle davalı şirkete 25.474,78 lira borcunun bulunduğu sonucuna varılmış olduğunu, dava dilekçesi ve keşide edilen ihtarnameler dikkate alındığında, dava konusuna dayanak olan 10.08.2021 tarihli Uçak Kiralama Anlaşması hükümler çerçevesinde, tarafların karşılıklı edimlerini yerine getirip getirmediği dava konusu uuşmazlık konusu olan ...Makine ithalat ve İhracat Limited Şirketinin, ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketine bildirdiği yükleme planına uygun olmayan ölçülerdeki kargoyu uçağa yüklemek istemesinde anlaşma hükümlerince haklı olup olmadığı, ayrıca uçağın anlaşma hükümlerine aykırı olarak uçuşa geç başlamasında asıl dosya davalı ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited şirketinin herhangi bir dahilinin olup olmadığının tespiti konusunda uzman olmadığından söz konusu konuların Uluslararası Hava Nakliyat konusunda uzman bir bilirkişi tarafından tespit edilmesinin gerektiği hususunun mahkemenin takdirinde olduğu, ancak, yapılan inceleme sonucunda, tarafların edimlerini yerine getirip getirmediği hususunun ortaya çıkabileceği rapor edilmiştir.

Dosyanın mahkememizce resen seçilecek havayolu ticari taşımacılığı alanında uzman iki bilirkişiden oluşturulacak bilirkişi kuruluna tevdi edilerek dava ve cevap dilekçeleri ile deliller değerlendirilerek taraf vekillerinin itirazları da göz önüne alınarak rapor hazırlanmasının istenilmiş, bilirkişi heyetinin 21/07/2024 tarihli raporunda özetle; ...Makina İthalat ve İhracat Limited Şirketi firmasının gönderdiği paketlerin ölçülerinin taraflar arasındaki anlaşmaya uygun olup olmadığı hususuyla ilgili olarak; taraflar arasındaki anlaşmada yer alan koli ebatlarıyla 12.08.2021 tarihli ... antrepo kayıtlarında yer alan koli ebatlarının karşılaştırılması sonucunda; taşınması için teslim edilen kolilerin ebatlarının genel olarak sözleşmede yer alan ölçülerden farklı olduğu, ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi'nin uçuş öncesi Cezayir'e iniş için gerekli izinleri alıp almadığı hususlarıyla ilgili olarak; Esas davada davacı, birleşen davada davalı taraf olan ...Makina İthalat ve İhracat Limited Şirketi'nin dava dosyasına sunduğu, taraflar arasındaki Whatsapp yazışmalarına mahkemece itibar edilirse; ...Makina İthalat ve İhracat Limited Şirketi yetkilisiyle irtibata geçilerek, alıcıların kendi ülkelerindeki resmi kuruluşlarla irtibata geçmesi ve onay verilmesi gerektiğinin bildirildiği ve yazışmaların 11.08.2021 tarihinde yapıldığı, 12.08.2021 tarihi için Cezayir Sivil Havacılık otoritesinin uçuş için onay belgesini yolladığı, dava dosyasındaki evraklardan taraflar arasındaki sözleşmeye göre uçuş tarihi olan 12.08.2021 tarihinde uçuş izninin alındığı, nitekim Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından mahkemeye yazılan yazıda da; planlanan uçuştaki gecikmenin kargonun alana geç gelmesinden kaynaklandığı hususuna yer verildiği, taşımaya konu kargo paketlerinin ...Makina İthalat ve İhracat Limited Şirketi tarafından sözleşmede belirtilen süre içerisinde teslim edilip edilmediği hususuyla ilgili olarak; Esas davada davalı, birleşen davada davacı olan ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi'nin birleşen davada sunduğu cevaba cevap dilekçesinde malların teslim edildiği depoya 11.08.2021 tarihinde saat 16:00'da gidildiğine yer verildiği, taralar arasında akdedilmiş olan sözleşmede taşınacak eşyanın planlanan hareket saatinden (12.08.2021 saat 10:00) 12 saat önce (11.08.2021 saat 22:00) hazır edilmesi gerektiğinin yer aldığı, ... Lojistik Denizcilik Uluslararası Nakliyat Limited Şirketi'nin birleşen davalardaki “dilekçelerinde de; taşınacak kargo ebatlarının sözleşmedeki ebatlara uymaması ve bu nedenle yüklemede sorunlar yaşanması nedeniyle gecikmenin yaşandığının belirtildiği, bu kapsamda taşımaya konu kargo paketlerinin 11.08.2021 tarihinde saat 16:00'da hazır olduğu ancak ebatlarının sözleşmede yer alan ebatlara uygun olmaması nedeniyle yüklemede sorun ve gecikmenin yaşandığı, davaya konu hava taşıması yapan uçağın sözleşmede belirtilen uçak tipi olup olmadığı hususuyla ilgili olarak; taraflar arasındaki e-mail yazışmalarında kargo taşıması yapacak uçağın A330 olarak yer aldığı, dava dosyasında yer alan uçağa ait resimlerden; uçağın Airbus A330 tipi uçak olduğu, yolcu uçağı olarak planlanmış uçağın koltuklarının sökülerek kargo taşımasında kullanıldığı, dava konusu olayın çözüme kavuşabilmesi için mahkemece bilirkişi heyetine Uçak Mühendisi bir bilirkişi görevlendirilerek taraflar arasındaki yazışmada yer alan A330 uçak ibaresinin yolcu uçağı olarak planlanmış uçağın koltuklarının sökülerek kargo taşımasında kullanılan ve dava konusu taşımayı yapan A330 uçağını karşılayıp karşılamadığı, taraflar arasındaki anlaşmada yer alan kargo ölçülerinin davalı firma tarafından sağlanan" A330 uçağıyla taşınıp taşınamayacağı hususlarının aydınlatılması gerektiği rapor edilmiştir.

Daha önce rapor tanzim eden bilirkişi heyetinin uçak mühendisi bilirkişi eklenmek suretiyle dosya kapsamı ve dinlenen tanık beyanları ile tarafların bilirkişi raporuna itirazları dikkate alınarak ek rapor tanzimi istenilmiş, bilirkişi heyetinin 05/08/2025 tarihli 1.ek raporunda özetle; dava konusu hava kargo taşıma hususunda, dava konusu kargoların kargo uçağı olarak üretilmiş veya dönüştürülmüş A330 uçağı olmadığı, yolcu uçağının kargo taşımak amacıyla koltuklarının söküldüğü fakat baş üstü dolaplarının sökülmediği ve uçağa giriş kapılarının küçük olması nedenleriyle bazı kargoların uçak içerisine alınamadığı, uçuşun bir sonraki gün yapılmasında/gerçekleşmesinde (13.08.2021) taşınacak kargoların havalimanına geç gelmiş olduğu iddiasına katılmanın mümkün olmadığı/olamayacağı, uçuş izinleri için gerekli başvuruların yapılması/izinlerin alınmasının taşıyıcı firma ve/veya uçuşu gerçekleştiren firma tarafından yapılması gerekliliğinden dolayı davacı-karşı davalı ...Makinanın sorumlu tutulmasının mümkün olmadığı rapor edilmiştir.

Taraf defterlerinin İzmir ve Gaziantep illerinde olması nedeniyle talimat yoluyla bilirkişi raporu aldırıldığı ancak talimat yoluyla aldırılan raporlarda tarafların dava konusu ettikleri alacakların ticari defterlerdeki durumunun denetime elverişli bir şekilde ortaya konulmadığı anlaşılmakla taraf vekillerine 2021 yılı ticari defter ve kayıtlarının aslını yahut elektronik ortamdaki halini sunması için verilmiş, ticari defter ve kayıtların sunulması üzerine daha önce rapor tanzim eden sivil havacılık alanında uzmanlığı bulunan iki bilirkişi ve uçak mühendisi bilirkişinin yanına 1 nitelikli hesap uzmanı bilirkişi ile 1 mali müşavir bilirkişi eklenerek; bilirkişi heyetinden; asıl davada birinci talebin davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 13/08/2021 tarihli 195 sayılı (19.000 USD) 163.618,50 TL bedelli demuraj faturası nedeniyle 19.000 USD'nin istirdadı istemine ilişkin olduğu, birleşen davada birinci talebin ise 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi 3.1 maddesi uyarınca hesaplanan toplam 55.000 USD demuraj bedelinden, davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 13/08/2021 tarihli 195 sayılı 19.000 USD bedelli demuraj faturası sonrası bakiye 36.000 USD demuraj bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu dikkate alınmak suretiyle uyuşmazlık kapsamında rapor tanziminin, asıl davada ikinci talebin davacı-davalının 12 paketten oluşan 2 adet oksijen üretim sistemini davaya konu nakliye sözleşmesi kapsamında gönderememesi nedeniyle 2 adet paketin 1 paketine ... Lojistik Limited Şirketi 1 paketi ise davalı-davacı aracılığı ile nakliye etmesi karşısında 2 adet oksijen üretin sisteminin gönderilmesine ilişkin dava dışı ... Lojistik Limited Şirketi'ne ve davalı-davacıya ödenen toplam 25.500 USD navlun bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, birleşen davada ikinci talebin ise davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 16/08/2021 tarihli 204 sayılı 105.178,47 TL bedelli faturanın eksik ödenmesi nedeniyle 25.251,47 TL bakiye navlun bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, davacı-davalının birleşen davaya cevap dilekçesi ile davalı-davacının yükleme bedelini yüksek uygulaması, ürünün yarısının dava dışı ... Lojistik Ltd. Şti ile daha düşük bedelle gönderilmesi karşısında bu ödeme yönünden kıyaslama yaparak ödemede bulunulduğu savunması ve asıl davada 2 adet navlun bedeli karşılığı 25.500 USD'nin tahsili istemiyle yukarıda izah edildiği üzere dava açıldığı dikkate alınarak rapor tanziminin, asıl davada üçüncü talebin 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi gereği 6 parça için 4.000'er USD'den toplam 24.000 USD bedelin davalı-davacı tarafça davacı-davalıdan fazla tahsil edilmiş olması nedeniyle şimdilik 500 USD tutarının tahsili istemine ilişkin olduğu, ancak bilirkişi heyetince bu hususun değerlendirilmediği dikkate alınarak rapor tanziminin, birleşen davada üçüncü talebin davalı-davacı ... ... AŞ.'nin, dava dışı Merkür Jet Uçak.... AŞ tarafından kesilen 17/09/2021 tarihli 120 sayılı 6.662,41 USD bedelli fatura karşılığı ödediği toplam 5.632 EURO'nun davacı-davalı tarafça tazmini istemi ile tazmin edilen 07/09/2021 tarihli 3.685 Euro Surcharge ve 1048 Euro Breakdown tutarlı toplam 4.733 Euro bedelli fatura ile 13/10/2021 tarihli 700,15 Euro Surcharge ve 199,12 Euro Breakdown tutarlı toplam 899,27 Euro bedelli fatura karşılığı toplam 5.632 Euro'nun tahsili istemine ilişkin olduğu dikkate alınarak davalı-davacının ödemesinin hangi yabancı para birimi üzerinden ne kadar olduğu değerlendirilmek ve dava dışı şirkete yapılan ödemede rücu şartlarının oluşup oluşmadığı yönünden uyuşmazlık değerlendirilmek suretiyle rapor tanziminin, rapor tanzim edilirken taraflar arasında davaya konu 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi öncesinde de ticari ilişki bulunduğunun dikkate alınmasının, 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi bedeli olarak 10/08/2021 tarihli 193 sayılı 98.000 USD bedelli fatura tanzim edilmiş olup bu faturanın hangi tutarda ödendiğinin belirtilmesinin, davaya konu hangi faturaların taraf defterlerinde kayıtlı olduğu belirtilmek ve banka havaleleri açıklamalarının tartışılmasının, mahkememizce ve talimat yoluyla alınan tanık beyanları ile tarafların delil olarak dayandığı yazışma kayıtları incelenmek suretiyle asıl ve birleşen davadaki uyuşmazlıklar kapsamında tarafların bilirkişi raporlarına itirazları da dikkate alınarak rapor tanzimi istenilmiş, bilirkişi heyetinin 17/03/2026 tarihli 2. ek raporunda özetle; mali bilirkişi incelemesinde;Taraf Ticari defterleri karşılaştırıldığında; davalı ... Lojistik tarafından davacı ...Makinaya düzenlenen 9 adet faturadan 6 adedinin davacı ...Makina kayıtlarında yer alırken davalı tarafın düzenlediği 07.09.2021 tarih GIB2021000000263 seri nolu 46.590,23 TL tutarlı faturaya davacı tarafından süresi içerisinde ihtarname ile itirazda bulunulduğu, diğer 2 fatura ile ilgili (09.08.2021 GIB2021000000190 seri numaralı 8.850,00 TL ve 12.10.2021 GIB2021000000366 seri numaralı 9.393,32 TL tutarlı fatura) iade ve ihtarda bulunulmadığı, 10.08.2021 GIB2021000000193 seri numaralı faturadan eksik yatırılan 2.165,80 TL (847.327,60-846.974,80), ayrıca davacı tarafından düzenlenen 16.08.2021 tarih GIB2021000000204 seri nolu 105.178,47 TL tutarlı fatura karşılığında davacı ...Makinanın 79.927,21 TL ödemede bulunduğu, eksik yatırılan tutarın 25.251,26 TL olduğu, tüm bu tespit ve değerlendirmeler sonrasında davalı tarafın davacıdan; 09.08.2021 GIB2021000000190 seri numaralı faturadan : 8.850,00 TL, 10.08.2021 GIB2021000000193 seri numaralı faturadan : 2.165,80 TL (Fatura Tutarından eksik yatırılan), 16.08.2021 GIB2021000000204 seri numaralı faturadan :25.251,26 TL (105.178,47 - 79.927,21), 12.10.2021 GIB2021000000366 seri numaralı faturadan : 9.393,32 TL olmak üzere toplam 45.660,38 TL davalının alacaklı göründüğü, 1. Asıl Davada Birinci Talep (19.000 USD demuraj bedelinin istirdadı talebi) Yönünden; taraflar arasında imzalanan 10.08.2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesinde, planlanan kalkış saatinden sonra meydana gelecek gecikmeler için saat başına 3.000 USD demuraj bedeli uygulanacağının düzenlendiğini, dosya kapsamındaki teknik incelemeler sonucunda; Taşımaya konu kolilerin ölçülerinin sözleşmede belirtilen ölçülerle tam olarak örtüşmese de asıl sorunun uçağın sözleşmede taahhüt edilen A330 tipi kargo uçağı olmamasından kaynaklandığı, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü yazısına göre gecikmenin kargonun geç getirilmesi ve yükleme sorunları nedeniyle meydana geldiği belirtildiyse de huzurdaki davanın tarafları arasındaki sözleşmenin Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün malumu olmayacağı, şayet uçak taahhüt edilen niteliklerde olsa idi kolilerin uçağa sığacağı ve yükleme operasyonunun zamanında gerçekleşeceği, Cezayir uçuş izninin uçuş günü itibarıyla alınmış olduğunun tespit edildiğini, bu durumda uçuş gecikmesinin taşıyıcının kusurundan kaynaklandığı yönünde teknik bulgular bulunduğu dosya kapsamından ve tanık beyanlarından tespit edildiğini, Sözleşmenin 3.1 ve 3.4 maddeleri gereğince kargonun geç teslim edilmesi veya taşımaya uygun olmaması halinde ortaya çıkan gecikme ve masrafların kiralayana ait olacağı düzenlenmişse de sözleşmenin asli edimi olan uçağın A330 tipi kargo uçağı olmaması sebebiyle, demuraj talebinin sözleşmesel dayanağının bulunmadığı değerlendirildiğini, bu nedenle davacı tarafından ödenen 19.000 USD demuraj bedelinin haksız olarak tahsil edildiğinin mevcut teknik verilerle ortaya konulduğu kanaatine varıldığını, 2. Birleşen Davada Birinci Talep Bakımından (36.000 USD bakiye demuraj bedeli talebi); birleşen davada davacı ... tarafından gecikme nedeniyle toplam 55.000 USD demuraj bedeli hesaplandığı, bunun 19.000 USD'lik kısmının ödendiği, bakiye 36.000 USD'nin tahsilinin talep edildiğinin anlaşıldığını, Sözleşmeye göre demuraj ücreti saat başına 3.000 USD olarak belirlendiğini, toplam talep edilen 55.000 USD demuraj bedeli dikkate alındığında yaklaşık 18 saatlik bir gecikmeye karşılık geldiğinin anlaşıldığını, dosya kapsamına göre, uçağın planlanan kalkış saatinden yaklaşık 18 saat sonra hareket ettiği, gecikmenin yükleme ve kargo ebatlarından ziyade uçağın taahhüt edilen teknik özelliklere sahip olmamasından kaynaklanmış olabileceği, tespit edildiğinden, bu nedenle talep edilen 36.000 USD demuraj alacağının sözleşmesel olarak talep edilebilir nitelikte olmadığının değerlendirildiğini, 3. Asıl Davada İkinci Talep Bakımından (25.500 USD ek navlun bedeli talebi); davacı taraf, taşınamayan 12 paketlik iki oksijen üretim sisteminin daha sonra farklı taşıyıcılar aracılığıyla gönderildiğini ve bu nedenle 25.500 USD ek navlun bedeli ödendiğini ileri sürdüğünü, teknik bilirkişi raporu ve tanık anlatımları birlikte değerlendirildiğinde; uçağın sözleşmede belirlenen kriterlere uyumlu olmaması sebebiyle yüklemede sorun yaşandığının tespit edildiğini, bu durumda kargo uçağının sözleşmede taahhüt edilen niteliklere uygun olmaması nedeniyle uçağa yüklenememesi halinde ortaya çıkan ek taşıma giderlerinden kiracının sorumlu tutulmasının sözleşme hükümleri ile uyumlu olmadığının değerlendirildiğini, 4. Birleşen Davada İkinci Talep Bakımından (25.251,47 TL bakiye navlun bedeli); ... şirketi tarafından düzenlenen 16.08.2021 tarihli 204 numaralı faturada toplam 105.178,47 TL taşıma bedeli yer almakta olup, bunun 79.927,00 TL'lik kısmının ödendiğinin anlaşıldığını, Mali bilirkişi incelemesinde; bu faturanın taraf defterlerinde kayıtlı olduğu ödemenin kısmi olarak yapıldığı bakiye alacağın cari hesap kayıtlarında bakiye 25.251,47 TL'nin ödenmediği, bakiye navlun bedelinin ticari kayıtlar bakımından mevcut olduğunun tespit edildiğini, davacı taraf ise söz konusu ödemenin yüksek olduğu ve başka taşıyıcıyla yapılan gönderinin daha düşük bedelli olduğu savunmasında bulunduğunu, ancak sözleşmeye göre taşıma bedeli ve operasyonel maliyetler sözleşme kapsamında belirlendiğini, bunun yanında, her iki tarafı da tacir olan sözleşmede belirlenen fiyatların taraflar açısından bağlayıcılığı hususunda takdirin mahkemeye ait olmak üzere, bilirkişi heyetinin teknik üyelerince hava taşımacılığında rayiç bedel ile ilgili değerlendirmede bulunulamayacağı, fiyatlandırmanın hava yolu trafiğine, kargo yoğunluğuna, yükün ulaşacağı ülke/ şehir şartlarına, durumun aciliyetine göre değişen serbest piyasa koşullarıyla gerçekleşeceği kanaatinin bildirildiğini, 5. Asıl Davada Üçüncü Talep Bakımından (24.000 USD fazla tahsil edilen navlun iddiası); davacı taraf, piyasa rayiçlerine göre parça başı 4.000 USD üzerinden toplam 24.000 USD fazla tahsil edildiğinin ileri sürdüğünü, taraflar arasında yapılan sözleşmede toplam navlun bedelinin 98.000 USD olarak açıkça kararlaştırıldığının görüldüğünü, her iki tarafı da tacir olan sözleşmede belirlenen fiyatların taraflar açısından bağlayıcılığı hususunda takdirin mahkemeye ait olmak üzere, kargoların sözleşmede davacı tarafından hızlı gönderim seçeneği dikkate alınmak suretiyle her oksijen seti için 4000 USD fazla ödemenin kabul edildiği, piyasada taşıyıcılar hızlı gönderim adı altında normal fiyatların çok üstünde ücretler talep edebileceği, bunun firmadan firmaya ve anlaşmadan anlaşmaya farklılık gösterebileceği, fiyatlandırmanın hava yolu trafiğine, kargo yoğunluğuna, yükün ulaşacağı ülke/ şehir şartlarına, durumun aciliyetine göre değilen serbest piyasa koşullarıyla gerçekleşeceği, bilirkişi heyetinin teknik üyelerince hava taşımacılığında rayiç bedel ile ilgili değerlendirmede bulunulamayacağı kanaatinin bildirildiğini, bu nedenle fazla navlun tahsil edildiğine ilişkin iddianın sözleşme hükümleri karşısında hukuki dayanağının bulunmadığı, kargo uçağının sözleşmede taahhüt edilen niteliklere uygun olmaması nedeniyle yaşanan gecikme dolayısıyla konu talep hakkında hukuki takdirin mahkemede olduğunun değerlendirildiğini, 6. Birleşen Davada Üçüncü Talep Bakımından (5.632 Euro Surcharge ve Breakdown gideri); ... şirketi tarafından; 3.685 Euro Surcharge, 1.048 Euro Breakdown, 700,15 Euro Surcharge bakiye, 199,12 Euro Breakdown bakiye olmak üzere toplam 5.632 Euro gider talep edildiğini, bu giderlerin Merkür Jet tarafından kesilen faturaya dayandığı ve ... şirketi tarafından ödendiğinin anlaşıldığını, Sözleşmenin 3.1 maddesi gereğince kiralayana yüklenebilecek ilave masrafların kiralayandan talep edilebileceğinin düzenlendiğini, ancak bu giderlerin; gecikme ile doğrudan bağlantılı olmadığı taşıyıcının kendi operasyonundan ve uçağın sözleşmede taahhüt edilen koşulları taşımamasından kaynaklandığı değerlendirildiğinde davacı-davalının sorumlu tutulamayacağına kanaat getirildiği rapor edilmiştir.

Asıl davada ikinci talebin davacı-davalının 12 paketten oluşan 2 adet oksijen üretim sistemini davaya konu nakliye sözleşmesi kapsamında gönderememesi nedeniyle 2 adet paketin 1 paketine ... Lojistik Limited Şirketi 1 paketi ise davalı-davacı aracılığı ile nakliye etmesi karşısında 2 adet oksijen üretin sisteminin gönderilmesine ilişkin dava dışı ... Lojistik Limited Şirketi'ne ve davalı-davacıya ödenen toplam 25.500 USD navlun bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, bununla birlikte bilirkişi heyetinin iki ayrı taşıma bedeli toplamı 25.500 TL ödemenin davacı - davalı defterlerinde yer alıp yer almadığını belirtmediği gibi, bu ödeme iddiasına konu işin bir kısmının davalı - davacı tarafından yerine getirildiğinin idda edilmesi karşısında davalı - davacı defter ve kayıtlarında bu yönde bir kaydın bulunup bulunmadığını tartışmadığı anlaşılmakla bilirkişi heyetinden bu hususta ve taraf itirazları doğrultusunda dosyaya yansıyan bilgi ve belgeler itibariyle ek rapor düzenlenmesi istenilmiş, bilirkişi heyetinin 29/04/2026 tarihli 3. ek raporunda özetle; Mali bilirkişi incelemesinde; görevlendirme kapsamında belirtilen 25.500 USD navlun bedelinin davacı- davalı kayıtlarında yer almadığı, ... Taşımacılık tarafından düzenlenen 16.08.2021 tarih GLT2021000027831 seri numaralı 15.751,50 USD tutarlı faturanın TL karşılığı olan 135.026,58 TL'nin, ...Makine tarafından 18.08.2021 tarihinde ... Taşımacılık A.Ş. hesabına ödendiği, anılan fatura detay bilgilerine (124-3684 2304 AWB) göre, taşınan kargonun 6 parça, 5175 kg ağırlığında, 60 m3/h oksijen üretim sitemine ait olduğu ve dava konusu taşımacılığa istinaden düzenlendiğinin anlaşıldığı rapor edilmiştir.

Asıl ve birleşen davada tarafların usulüne uygun ve yasal süresinde dayandıkları deliller, taraflar arasında akdedilen Sözleşme, müzekkere cevapları, noter ihtarnameleri, taraf tanıklarının beyanları, tarafların ticari defterleri yönünden talimat yoluyla aldırılan bilirkişi raporları, davaya konu uyuşmazlık yönünden aldırılan bilirkişi kök ve ek raporları itibariyle tarafların kusur durumları değerlendirildiğinde;

Taraflar arasında 10/08/2021 tarihli "Uçak Kiralama Anlaşması" başlıklı Sözleşme'nin akdedildiği, taşıyıcının davalı - davacı ... ... Ltd Şti, kiralayanın davacı - davalı A Z ... Ltd Şti olduğu, Sözleşme'nin konusunun 12/08/2021 günü kalkış yeri ..., Türkiye'den kalkış saati 10.00 ile varış yeri Cezayir varış saati 13.40 olmak üzere 19.625 kg oksijen üretim sistemi mahiyetindeki kargonun taşınmasına ilişkin olduğu, Sözleşme bedelinin 98.000 USD olduğu, kargonun gümrük işlemleri yapılmış, hava konşimentosu düzenlenmiş ve Esenboğa havaalanında uçuşa hazır şekilde planlanan hareketten 12 saat önce hazır olması ve taşıma bedelinin tamamının ödenmesi gerektiği, demuraj/durma ücretinin saatlik 3.000 USD olduğu, taşımaya konu uçağın kargo uçağı olacağının açıkça belirtilmediği görülmüştür.

Davalı - davacı tarafından davacı - davalıya gönderilen davet mektubunda uçağın cinsinin A330-343 olacağı belirtilmiştir.

Mahkememizce dinlenen taraf tanıklarının istikrarlı beyanlarında aldığı üzere davacı - davalının taşıtmak istediği davaya konu bir kısım yük davalı - davacı tarafça hazır edilen uçağa uçak kapısından geçmemesi nedeniyle yüklenememiş ve taşınmak üzere ... ilinden İstanbul iline nakledilmiştir.

Mahkememizce aldırılan 21/07/2024 tarihli bilirkişi heyeti kök raporu ile belirtildiği üzere; taraflar arasında geçen elektronik postalarda kargo ölçülerinin net olarak belirtildiği, yine dosyaya kazandırılan ... antrepo kantar belgelerinden de uçağa yüklenebilen ve yüklenemeyen paketlerin ölçülerinin rapora aktarıldığı haliyle tespit edilebildiği, yükün ebatlarının genel olarak kararlaştırılan ölçülerden farklı olduğu, ancak ...aşağıda bahsedileceği üzere uçak mühendisi bilirkişi tarafından, taşıyan tarafından temin edilen uçağın kargo uçağı olması halinde kapı ölçülerinin 3 metre daha geniş olacağını ifade etmesi karşısında, mahkememizce yapılan değerlendirmede bilirkişi raporuna aktarılan ölçü farklarının 50 cm civarında olduğu ve bu haliyle anlamlı bir fark olmadığı, nitekim mahkememizce aldırılan 17/03/2026 tarihli 2. Ek rapor ile de eğer A330 tipi kargo uçağı kullanılmış olsa idi davacı - davalının kargo paketlerinin tamamının geçebileceği rapor edilmiş olup, bu haliyle davacı - davalıya atfı kabil bir kusur bulunmadığı kabul edilmiştir.

Yine mahkememizce aldırılan 21/07/2024 tarihli bilirkişi heyeti kök raporu ile belirtildiği üzere; uçuş tarihi olan 12/08/2021 tarihi itibariyle davacı - davalının üzerine düşen Cezayir Sivil Havacılık otoritesinin uçuş onay belgesini yolladığı, bu tarih itibariyle uçuş izninin alındığı, bu yönden taraflara yüklenecek bir kusur bulunmadığı anlaşılmıştır.

Her ne kadar Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü Hava Seyrüsefer Dairesi Başkanlığı'nın 10/05/2023 tarihli müzekkere cevabı ile; 12 Ağustos 2021 tarihinde ise Esenboğa Havalimanından (LTAC) Huari Bumedyan Havalimanı (DAAG-Cezayir) güzergahında gerçekleştirilmesi planlanan Kargo Uçuşunun gecikmeli olarak 13 Ağustos 2021 tarihinde SMEF913 çağrı adı ile gerçekleştirildiği tespit edilmiş olup, 12 Ağustos 2021 tarihinde LTAC-DAAG güzergahında gerçekleştirilmesi planlanan uçuşta yaşanan gecikmenin ilgili hava aracında taşınması planlanan kargonun alana geç intikal etmesi kaynaklı olduğu Temsil Gözetim Şirketi olan Bilen Havacılık Ltd. Şti. yetkilisince eposta yoluyla tarafımıza iletilmiş olup, ilgili şirketten alınan e posta ek4'te gönderildiği belirtilmiş ise de Ek 4'e konu elektronik posta incelendiğinde dava dışı Bilen Havacılık Ltd. Şti. Yetkilisi tarafından uçuşun ertelenme sebebinin duyuma dayalı olarak yükün alana geç gelmesi olarak nitelendirildiği, doğrudan bilgi ve görgüye dayalı olmadığının yazışma metninden net olarak anlaşıldığı, bu haliyle bu delilin hükme esas alınamayacağı anlaşılmıştır.

Mahkememizce aldırılan 21/07/2024 tarihli bilirkişi heyeti kök raporu ile belirtildiği üzere; davacı - davalı kiralayanın yükü 12/08/2021 saat 10.00'daki uçuştan 12 saat önce olan 11/08/2021 saat 22.00'de hazır etmesi gerektiği, davacı - davalının ise davalı - davacının iddialarının aksine 11/08/2021 saat 16.00'da süresi içinde yükü hazır ettiği anlaşılmıştır.

... faturaları incelendiğinde; uçağa yükleme/yükleyememe nedeniyle kesilen faturaların düzenleme tarihinin 12/08/2021 08.35-08.36 olduğu, oysa uçuş saatinin 10.00 olduğu, yükün havalimanına yukarıda izah edilen tarih ve saatte vardığı dikkate alındığında (05/08/2025 tarihli bilirkişi 1. Ek raporunda belirtildiği üzere) yükün bir kısmının yüklenememesi üzerine faturaların tanzim edildiği, bu haliyle kargonun gecikmesi nedeniyle uçuşun ertesi güne ertelendiği iddiasının dinlenebilir olmadığı değerlendirilmiştir.

Mahkememizce önceki bilirkişi heyetine uçak yüksek mühendisi bilirkişi eklenmek suretiyle aldırılan 05/08/2025 tarihli 1. ek bilirkişi raporunda uçak yüksek mühendisi bilirkişi tarafından ifade edildiği üzere; davaya konu olayda taşımada kullanılan uçağın üzerinde A330 ibaresinin bulunduğu, yolcu koltuklarının söküldüğü, yolcu baş üstü bagaj dolaplarının sökülmediği, yolcu kapısının bagaj giriş kapısı olarak kullanıldığı, bu kapıların normal kargo uçaklarının kargo kapılarının 3 metre olan enine göre çok küçük boyutlarda olduğu, bu haliyle davaya konu yük taşımasında kullanılan uçağın kargo taşımak amacıyla üretilen veya dönüştürülen uçaklardan olmadığı, kargo kapısının küçük olmasından dolayı uçağa yüklenmesi gereken kargoların yüklenemediği, bu nedenle kargoların bildirilen boyutlarda olup olmamasının değerlendirilmesinin gerekmediği, her ne kadar taraflar arasında akdedilen 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi'nin kiralayan davacı - davalının kargoyu geç teslim etmesi halinde yahut uçağa yüklenmeye uygun olmayan şekilde havalimanına sevk edilmesi halinde davalı - davacı taşıyanın doğacak gecikmeden kaynaklı zararlardan sorumlu olmayacağı, davacı - davalının tazmin hakkının bulunmadığı belirtilmiş ise de bu Sözleşme ile taşıyan davalı - davacıya yüklenen esas yükümlülüğün taşımaya uygun uçak ile yükü kalkış havalimanından varış havalimanına taşımak olduğu, bu haliyle davalı - davacı taşıyanın yükün taşınmasına uygun mahiyet ve nitelikte uçağı hazır etmeyerek asli yükümlülüğünü ihlal ettiği, asli edim yerine getirilmemişken takip eden alt yükümlülüklerde tarafların kusurlarının değerlendirilmesinin öncelik/sonralık hukuksal ilişkisi ile bağdaşmayacağı, bu haliyle yükü taşımaya uygun uçağı sağlamayan davalı - davacının davacı - davalının zarar iddiaları yönünden kusurlu olacağı, bu noktada kiralayan davacı - davalıya kusur yüklenemeyeceği, davalı - davacının taşıyanın, davacı - davalı kiralayanının zararlarını tazmin yükümlülüğü altında bulunduğu kabul edilmiştir.

Asıl davada davacı - davalının zarar iddiası yönünden yapılan değerlendirmede;

Asıl davada birinci talebin davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 13/08/2021 tarihli 195 sayılı (19.000 USD) 163.618,50 TL bedelli demuraj faturası nedeniyle 19.000 USD'nin istirdadı istemine ilişkin olduğu, yukarıda izah edildiği üzere uygun kargo kapısı ebatlarını sağlayan kargo uçağını temin etmeyen davalı - davacı taşıyanın asli yükümlülüğünü ihlali nedeniyle davacı - davalının demuraj ödemesi gerektiği, bu faturanın ve ödemenin davacı - davalı kayıtlarında yer aldığı, davalı - davacının taşıyanın, davacı - davalı kiralayanının 19.000 USD demuraj faturasını ödemesi nedeniyle zararını tazmin yükümlülüğü altında olduğu anlaşılmıştır.

Asıl davada üçüncü talebin 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi gereği 6 parça için 4.000'er USD'den toplam 24.000 USD bedelin davalı-davacı tarafça davacı-davalıdan fazla tahsil edilmiş olması nedeniyle şimdilik 500 USD tutarının tahsili istemine ilişkin olduğu, davacı - davalı vekilinin 06/11/2025 tarihli duruşmada 98.000 USD bedelli sözleşmede navlun bedeli rayiçten fazla belirlenerek davacı - davalıdan tahsil edildiğinden bahisle fazlaya ilişkin haklarını saklı tutarak 500 USD'nin tahsiline ilişkin taleplerinden vazgeçtikleri yönünde beyanda bulunmuş ise de aynı celsede davalı - davacı vekili davacı - davalı vekilinin duruşmada bildirdiği vazgeçmeye muvafakatlerinin bulunmadığını bildirdiği, bu talep yönünden yapılan değerlendirmede taraflar arasındaki Sözleşme bedelinin sözleşme serbestisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, davacı - davalının iradenin sakatlandığı yönünde bir iddiasının bulunmadığı, davacı - davalının usulüne uygun dayandığı delillerle piyasa rayicinden daha yüksek bir bedelle sözleşme tanzim edildiğini ispatlayamadığı anlaşılmakla bu talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Yine davacı - davalı ... .... .... yevmiye sayılı ihtarnamesi ile mahkememizce tazmini gerektiği kabul edilen zararlarını açıkça belirterek 3 iş günü içinde ödenmesini davalı - davacıdan talep etmiş, bu ihtarname 08/11/2021 tarihinde davalı - davacıya tebliğ edilmiş olup, davalı - davacının 12/11/2021 tarihinden itibaren temerrüde düştüğü anlaşılmış, zararın bu tarihten itibaren işleyecek avans faizi ile tespitine karar vermek gerekmiştir.

Birleşen davada davalı - davacının zarar iddiası yönünden yapılan değerlendirmede;

Birleşen davada birinci talebin 10/08/2021 tarihli Uçak Kiralama Sözleşmesi 3.1 maddesi uyarınca hesaplanan toplam 55.000 USD demuraj bedelinden, davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 13/08/2021 tarihli 195 sayılı 19.000 USD bedelli demuraj faturası sonrası bakiye 36.000 USD demuraj bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, yukarıda izah edildiği üzere uygun kargo kapısı ebatlarını sağlayan kargo uçağını temin etmeyen davalı - davacı taşıyanın asli yükümlülüğünü ihlali nedeniyle demuraj faturasına konu zararın doğduğu, zararın doğmasında tamamen kusurlu olan davalı - davacının bu zararın tazminini isteyemeyeceği anlaşılmakla bu talebin reddine karar vermek gerekmiştir.

Birleşen davada ikinci talebin ise davalı-davacı ... ... AŞ. tarafından kesilen 16/08/2021 tarihli 204 sayılı 105.178,47 TL bedelli faturanın eksik ödenmesi nedeniyle 25.251,47 TL bakiye navlun bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu, davacı-davalının birleşen davaya cevap dilekçesi ile davalı-davacının yükleme bedelini yüksek uygulaması, ürünün yarısının dava dışı ... Lojistik Ltd. Şti ile daha düşük bedelle gönderilmesi karşısında bu ödeme yönünden kıyaslama yaparak ödemede bulunulduğu savunması ve asıl davada 2 adet navlun bedeli karşılığı 25.500 USD'nin tahsili istemiyle yukarıda izah edildiği üzere dava açıldığı dikkate alındığında, davacı - davalının 16/08/2021 tarihli 204 sayılı 105.178,47 TL bedelli faturayı defterine kaydettiği, kısmi ödemede de bulunduğu, mahsup savunmasında bulunmuş ise de bu savunmasının asıl davanın talepleri içinde yer aldığı ve asıl davada değerlendirildiği, mükerrer mahsup talebinde de bulunulamayacağı anlaşılmakla, 25.251,47 TL'nin 20/07/2022 birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davacı - davalıdan alınarak davalı - davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermek gerekmiştir.

Birleşen davada üçüncü talebin davalı-davacı ... ... AŞ.'nin, dava dışı Merkür Jet Uçak.... AŞ tarafından kesilen 17/09/2021 tarihli 120 sayılı 6.662,41 USD bedelli fatura, 07/09/2021 tarihli 3.685 Euro Surcharge ve 1048 Euro Breakdown tutarlı toplam 4.733 Euro bedelli fatura ile 13/10/2021 tarihli 700,15 Euro Surcharge ve 199,12 Euro Breakdown tutarlı toplam 899,27 Euro bedelli fatura karşılığı toplam 5.632 Euro'nun tahsili istemine ilişkin olduğu, yukarıda izah edildiği üzere uygun kargo kapısı ebatlarını sağlayan kargo uçağını temin etmeyen davalı - davacı taşıyanın asli yükümlülüğünü ihlali nedeniyle demuraj faturasına konu zararın doğduğu, zararın doğmasında tamamen kusurlu olan davalı - davacının bu zararın tazminini isteyemeyeceği anlaşılmakla bu talebin de reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM

: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Asıl davanın KISMEN KABULÜ ile; 34.751,50 USD'nin 12/11/2021 tarihinden itibaren 3095 sayılı Kanun'un 4/a maddesi gereğince USD cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduata devlet bankalarınca uygulanacak en yüksek faiz oranı işletilmek suretiyle davalı - davacıdan alınarak davacı - davalıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

1.a-492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gerekli, asıl dava tarihindeki T.C.M.B. efektif satış kuru (17,0896 TL) üzerinden hesaplanan 40.568,57 TL harçtan, peşin alınan 13.152,82 TL harcın mahsubu ile bakiye 27.415,75 TL harcın davalı - davacıdan alınarak Hazineye irat kaydına, davacı - davalı tarafından peşin yatırılan 13.152,82 TL harcın davalı - davacıdan alınarak davacı - davalıya ödenmesine,

1.b-Davacı - davalının yargılama sırasında yapmış olduğu 80,70 TL başvurma harcı, 3.059,25 TL posta ücreti, 40.250 TL bilirkişi ücreti toplamı 43.389,95 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 33.505,71 TL'sinin davalı - davacıdan alınarak davacı - davalıya verilmesine, bakiyesinin davacı - davalı üzerinde bırakılmasına,

1.c-Davacı - davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 95.022,27 TL vekalet ücretinin davalı - davacıdan alınarak davacı - davalıya verilmesine,

1.ç-Davalı - davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 45.000 TL vekalet ücretinin davacı - davalıdan alınarak davalı - davacıya verilmesine,

1.d-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranı göz önünde bulundurularak hesaplanan 1.204,63 TL'sinin davalı - davacıdan, 355,37 TL'sinin davacı - davalıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

2-Birleşen davanın KISMEN KABULÜ ile; 25.251,47 TL'nin 20/07/2022 birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davacı - davalıdan alınarak davalı - davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine,

2.a-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınan 11.095,79 TL peşin harçtan, alınması gereken 1.724,92 TL karar ve ilam harcının mahsubu ile Hazineye irat kaydına, kalan 9.370,87 TL harcın kararın kesinleşmesini takiben ve talep halinde davalı - davacıya iadesine,

2.b-Davalı - davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 80,70 TL başvurma harcı, 4.000 TL posta ücreti, 16.250 TL bilirkişi ücreti toplamı 20.330,70 TL yargılama giderinin kabul-ret oranına göre hesaplanan 670,91 TL'sinin davacı - davalıdan alınarak davalı - davacıya verilmesine, bakiyesinin davalı - davacı üzerinde bırakılmasına,

2.c-Davalı - davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 25.251,47 TL vekalet ücretinin davacı - davalıdan alınarak davalı - davacıya verilmesine,

2.ç-Davacı - davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihi itibariyle yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi 13/2 maddesi uyarınca 25.251,47 TL vekalet ücretinin davalı - davacıdan alınarak davacı - davalıya verilmesine,

2.d-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 1.560 TL arabuluculuk giderinin kabul-ret oranı göz önünde bulundurularak hesaplanan 51,48 TL'sinin davacı - davalıdan, 1.508,52 TL'sinin davalı - davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,

3-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,

Dair, taraf vekillerin ve davalı - davacı temsilcisinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf kanun yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar, açıkça okunup, usulen anlatıldı. 11/06/2026