Danıştay 8. Daireden, ormanlık alanda madencilik izni reddi kararının hukuka uygunluğunun, Anayasanın 169. maddesi ve kamu yararı ilkeleri çerçevesinde temyizen incelenmesi kararı.
Özet: Orman Genel Müdürlüğü tarafından bir maden şirketinin orman alanında maden işletme izni başvurusu, sahanın orman olarak kullanımının öncelikli olduğu ve madencilikte kamu yararı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmiş; bu red işlemi ilk derece ve bölge idare mahkemeleri tarafından, izin raporlarında sakınca görülmemesi ve işlemin somut gerekçeden yoksun olması nedeniyle iptal edilmiş olup, Danıştay ise temyiz aşamasında Anayasanın ormanların korunmasına ilişkin 169. maddesi ile ormanlara zarar verebilecek faaliyetlerde zaruret halinin ancak faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilme imkanı bulunmaması şeklinde anlaşılması gerektiği yönündeki Anayasa Mahkemesi kararlarını dikkate alarak hukuki değerlendirmesine başlamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No
: 2023/1608Karar No
: 2025/10634TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI)
: ... MüdürlüğüVEKİLİ
: Av....KARŞI TARAF (DAVACI)
: ... Mühendislik İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.VEKİLİ
: Av. ...İSTEMİN KONUSU
: ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:... K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ
:Dava konusu istem
: Davacı şirkete ait Adıyaman ili, Merkez ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde IR:... II-b grubu işletme ruhsatına dayalı 489.910,65m2 lik orman alanında maden işletme ve altyapı izni için yapılan başvurunun; sözkonusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar olduğu ve izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinden bahisle reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğünün ... tarih ve E... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti
: ... İdare Mahkemesince verilen ...1 tarih ve E:..., K... sayılı kararda; ilgili kurumların olumlu görüş verdiği, yasa hükümleri ve ilgili uygulama yönetmeliğinde öngörülen şartların yerine getirildiğine yönelik olarak Adıyaman Orman İşletme Müdürlüğü'nce izin raporunun düzenlendiği, akabinde Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü'nce anılan raporun onaylandığı, söz konusu raporda Orman Kanununun 16. maddesine göre madencilik izni verilmesinde sakınca bulunmadığı ve kamu yararı bulunduğu açıkça belirtilmesine karşın, ruhsat hukuku gözardı edilerek, somut hiçbir gerekçeye yer verilmeksizin ve izin raporundaki hususların aksi ortaya konulmaksızın izin başvurusunun reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararına ve hukuka uygunluk bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti
: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI
: Davalı idare tarafından, 2012/15 sayılı Başbakanlık Genelgesinin madencilik işlemleriyle ilgili kısmının yürütmesinin durdurulmuş olmasının genelgenin diğer hükümlerinin yok sayılması anlamını taşımayacağı, taşra teşkilatlarınca maden izin raporu olumlu görüşle düzenlense de bu görüşün bağlayıcı olmadığı, Orman Genel Müdürlüğünce yapılan nihai değerlendirmede izin verilmesinin uygun görülmediği; kamu yararı, doğanın korunması ve geliştirilmesi gözetilerek Anayasa ile güvence altına alınan ormanların korunması amacıyla dava konusu işlemin tesis edildiği belirtilerek temyize konu kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI
: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ
: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının gerekçeli olarak onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE
:MADDİ OLAY
:Davacı şirkete ait Adıyaman ili, Merkez ilçesi, ... köyü sınırları dahilinde IR:... II-b grubu işletme ruhsatına dayalı 489.910,65m2 lik orman alanında maden işletme ve altyapı izni için yapılan başvurunun; sözkonusu sahanın orman olarak kullanılmasında yarar olduğu ve izin verilmesinde kamu yararı görülmediğinden bahisle reddine ilişkin Orman Genel Müdürlüğü Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğünün ...tarih ve E... sayılı işleminin iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME
:Anayasa'nın 169. maddesinde ormanların ülke yönünden taşıdığı büyük önem gözetilerek, korunmaları ve geliştirilmeleri konusunda ayrıntılı düzenlemelere yer verilmiştir. Anayasa'nın 169. maddesinin gerekçesinde de belirtildiği gibi maddenin birinci fıkrası doğal kaynaklarımızın en önemlilerinden biri olan ormanların korunması ve sahaların genişletilmesi için Devlete gereken tedbirleri alıp kanun koymayı ve bütün ormanların gözetimi ödevini getirmektedir. (ANYM., 13/09/2000 tarih ve E:2000/14, K:2000/21 sayılı kararı)Ormanlık alanda verilen izne konu edilen kamu yararı ile ormanın muhafazasındaki kamu yararının karşılaştırılmasının yapılması zorunluluğu Anayasa'nın 169. maddesinin 3. fıkrasında yer alan "Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez." hükmünden kaynaklanmaktadır.Anayasa Mahkemesi'nin 22/11/2007 tarih ve E:2004/67, K:2007/83 tarihli kararında; zaruret halinin, talep edilen faaliyetin orman ekosistemi dışında gerçekleştirilmesi imkanı bulunmaması durumu olarak anlaşılması gerektiği vurgulanmaktadır.Dava konusu uyuşmazlığın çözümü için, kamu yararı sağlayan iki etkinlikten hangisinde “kamu yararının” daha çok olduğunun, hukuki anlamda “üstün kamu yararının” hangisinde olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Bu nedenle izin işleminde ormanların devamlılığının sağlayacağı kamu yararı ile madencilik iznine ait kamu yararı kıyaslamasında "üstün kamu yararı" kavramının değerlendirilmesi uygun olacaktır.Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri ile birlikte dosyadaki belgelerin incelenmesi neticesinde; izin talebine konu olan ormanlık sahanın, davalı idare bünyesinde bulunan Adıyaman Orman İşletme Müdürlüğünce incelendiği ve heyet tarafından yapılan inceleme neticesinde düzenlenen 31/01/2019 tarihli izin raporunda; ağaç kesilmeyeceği, ormancılık çalışmaları açısından herhangi bir sakınca bulunmadığı, talep sahasının tohum meşceresi, gen koruma alanı, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin sınırları içerisinde kalmadığı, izin talep edilen altyapı ve tesis alanlarının orman dışında yapılmasının mümkün olmadığının belirtildiği ve bu rapor hükme esas alınmak suretiyle ... İdare Mahkemesince; ilgili uygulama yönetmeliğinde öngörülen şartların yerine getirildiğine yönelik olarak Adıyaman Orman İşletme Müdürlüğünce izin raporunun düzenlendiği, akabinde Şanlıurfa Orman Bölge Müdürlüğünce anılan raporun onaylandığı, söz konusu raporda Orman Kanunu'nun 16. maddesine göre madencilik izni verilmesinde sakınca bulunmadığı ve kamu yararı bulunduğu açıkça belirtilmesine karşın, ruhsat hukuku gözardı edilerek, somut hiçbir gerekçeye yer verilmeksizin ve izin raporundaki hususların aksi ortaya konulmaksızın izin başvurusunun reddi yolunda tesis edilen dava konusu işlemde kamu yararına ve hukuka uygunluk bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verildiği görülmektedir.Öte yandan, verilen karar doğrudan davacıya maden işletme ve altyapı tesis izni verilmesi sonucunu doğurmayacağından, davalı idarece söz konusu başvuru hakkında, yerinde teknik personelce denetleme yapılmak suretiyle; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında, izin talebine konu altyapı ve işletme tesislerinin ve söz konusu tesislerdeki madencilik faaliyetlerinin orman sahası üzerindeki bitki örtüsüne hangi zararları vereceği, bu zararların madencilik faaliyetlerinin yürütülmesine kesin olarak engel olacak ağırlık ve nitelikte bulunup bulunmadığı, orman sahasının madencilik faaliyetlerinin tamamlanmasının ardından rehabilite edilip edilemeyeceği, izin talep edilen sahadaki orman bütünlüğü ve verimliliği, alandaki ağaç yoğunluğu, kapalılık oranı, verimli orman alanı olup olmadığı dikkate alınarak izin verilmesi halinde ormanlık alanın parçalanıp parçalanmayacağı, ekosistem bütünlüğü ile kesilecek ağaç miktarları yönünden, madencilik faaliyetlerinin yürütülmesindeki kamu yararı ile söz konusu alanın orman olarak kalmasındaki kamu yararı arasındaki denge (üstün kamu yararı) karşılaştırılarak ve ayrıca uyuşmazlığa konu yerin konumu ve mevkii, yerleşim bölgelerine ve tarım alanlarına yakınlığı, ön görünümde kalıp kalmadığı, yapılacak madencilik faaliyetinin bu alanlar açısından sakıncasının bulunup bulunmadığı; izin talep edilen maden ocağının veri ve maden çeşidi, madenin mahiyeti, ender nitelikte olup olmadığı, rezerv miktarı, kullanım alanı ve niteliği; izin talep edilen alanda yapılacak maden çalışmalarının, orman bitki örtüsüne, ekolojik yaşama etkilerinin değerlendirilmesi, izne konu madencilik faaliyetinin talep edilen alanda yapılmasında zaruret bulunup bulunmadığı; izin talep edilen alanın tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlardan olup olmadığı, işletme izin belgesi ile orman izin sınırlarının birbiriyle uyumlu olup olmadığı, ağaçların kesimlerinin yapılıp yapılmadığı, sahanın teslim alınarak madencilik faaliyetlerine başlanılıp başlanılmadığı hususları da açıklığa kavuşturularak yapılacak değerlendirme neticesinde, ilgili mevzuat hükümleri uyarınca izin verilmesinde kamu yararı bulunup bulunmadığı, mevzuatta aranan şartların oluşup oluşmadığı yönünden söz konusu ormanlık alana maden işletme ve altyapı izni verilip verilmemesine ilişkin somut, objektif ve bilimsel verilere dayalı olarak bir inceleme yapılmak suretiyle ve bahsi geçen yönler gerekçeleri ile ortaya konularak olumlu ya da olumsuz yeniden bir idari işlem tesis edilmesi gerektiği açıktır.KARAR SONUCU
:Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:... K:...sayılı kararının yukarıda belirtilen gerekçeyle ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, 30/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.