antalya bölge adliye mahkemesinin, trafik kazasında zorunlu trafik sigortası limitini aşan tazminatın kasko ihtiyari mali mesuliyet teminatından karşılanması davasına dair istinaf kararı.

Antalya Bölge Adliye Mahkemesinin, trafik kazasında zorunlu trafik sigortası limitini aşan tazminatın kasko ihtiyari mali mesuliyet teminatından karşılanması davasına dair istinaf kararı.

Özet: Bir trafik kazası sonucunda zorunlu trafik sigortası limitlerinin aşılması nedeniyle şahsen ödediği hasar bedelinin, kasko sigortasının ihtiyari mali mesuliyet (IMM) teminatı kapsamında karşılanması talebiyle dava açan davacının başvurusunu inceleyen ilk derece mahkemesi, kasko poliçesindeki "turizm sektörü faaliyet konusu" ve "şahıs şirketlerinde sürücü" gibi özel klozların, davacının trafik sigortası limitini aşan ödeme için tazminat hakkına engel teşkil etmediğini ve 30.117 TLlik bu bedelin kasko tarafından ödenmesi gerektiğini hükmetmiştir.

T.C.

ANTALYA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

16. HUKUK DAİRESİ

KARAR TARİHİ

:29/12/2025

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

:Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi

KARAR TARİHİ

:12/07/2023

DAVANIN KONUSU

:Tazminat

GEREKÇELİ KARAR

YAZIM TARİHİ

:29/12/2025

İlk derece mahkemesinin kararı süresi içerisinde istinaf edilmiş olduğundan dosya içerisinde bulunan belgeler okunup incelendi.

Üye hakimin görüşü değerlendirildi.

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVACININ İDDİALARININ ÖZETİ

Davacı vekili, dava dışı ...'in sevk ve idaresindeki müvekkiline ait ... plakalı ticari minibüs ile dava dışı ...'ya ait ... Almanya plakalı hususi aracın 19/07/2017 tarihinde çarpıştığını, meydana gelen hasar nedeni ile dava dışı ... tarafından müvekkiline, müvekkilinin aracının trafik sigortasını yapan ... Sigorta A.Ş.'ye ve araç sürücüsü ...'e İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile dava açıldığını, mahkemece yapılan yargılama sonunda müvekkilinin aracının trafik sigortasını yapan ... Sigorta A.Ş. tarafından davadan önce 15/01/2018 tarihinde ödenen 9.919,00 TL düşüldükten sonra bakiye 4.474,65 Euro tazminatın davalılardan faizi ile tahsiline karar verildiğini, trafik sigorta şirketinin teminat limiti dışında müvekkili tarafından ayrıca icra dosya borcuna mahsuben vekil hesabına 15/11/2021 tarihinde 27.700.00 TL ödeme yapılarak dosya borcunun kapandığını, İzmir 25. İcra Müdürlüğü'nün ... Esas sayılı dosyasından takibe itiraz edildiğini, ödemenin yapılmadığını belirterek, 30.117,00 TL tazminatın ödeme tarihi olan 15/11/2021 tarihinden itibaren reeskont avans faizi ile tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

DAVALININ SAVUNMALARININ ÖZETİ

Davalı vekili, tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını, davacı sigortalı araç sürücünün kusurunu ve oluşan zararı ispat etmek zorunda olduğunu, Adli Tıp Trafik İhtisas Kurulu'ndan rapor alınması gerektiğini belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda;"...19/07/2017 tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacı sigortalı adına tescilli ancak dava dışı ... sevk ve idaresindeki ... plakalı aracın dava dışı ...'ya ait ve yine kendisinin sevk ve idaresindeki ... Almanya plakalı araçla çarpıştığı, dava dışı ...'nun aracında meydana gelen hasar onarımının Almanya'da yaptırıldığı ve akabinde kendisinin zararını tazmin için dava yoluna gittiği, yargılama süreci sonucunda %50-50 olarak bölüştürülen kusur oranına istinaden davanın kısmen kabul edildiği ve buna uygun hesaplama ile dava dışı ...'nun zararının ilgili taraflardan tazmin edildiği, tazminatın davacı sigortalı ve o dönem kendisine trafik sigortası düzenleyen ... Sigorta A.Ş. tarafından müşterek olarak ödendiği, bu zararın 27.700,00 TL tutarındaki kısmının, ... plakalı araç sahibi olan davacı sigortalı tarafından, ilgili dönem Karayolları Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası limitlerini aşan kısım olarak ödendiği, kazanın gerçekleştiği tarihte, ilgili trafik sigortası kapsamındaki “maddi araç başı" limitin 33.000,00 TL olarak tespit edildiği, dosya kapsamındaki evrakın incelenmesi neticesinde; davacı sigortalı adına trafik sigortası düzenleyen ... Sigorta A.Ş. tarafından bu limitin tamamını kullanacak şekilde ve toplamda 38.389,71 TL tutarında tazminat ödendiği, trafik sigortası limitini aşan 27.700,00 TL tutarındaki kısmın ise davacı sigortalı tarafından şahsen ödendiği, akabinde, kendisi aleyhine gönderilen ödeme emrine yaptığı itirazın reddedilmesi sonucu 2.417,00 TL daha ek ödeme yaptığı anlaşılan davacı sigortalının toplam ödediği tazminat tutarının 30.117,00 TL'ye ulaştığı, davacı sigortalının, payına düşen bu ödeme için hasar tarihinde geçerli olan ve ... Sigorta A.Ş. tarafından düzenlenen kasko poliçesi içindeki İMM (İhtiyari Mali Mesuliyet) teminatı kapsamında müracaatta bulunduğu, ilgili kasko poliçesi incelendiğinde; “Turizm Sektörü Faaliyet Konusu Klozu” yer almakta olup, devamındaki açıklamalarda; “otel, motel, vb. konaklama tesislerine transfer ve aktivite hizmeti veren firmalar ile tur ve seyahat acenteleri firmalarına ait araçlar için bu faaliyet konusu seçilmiştir. Sigortalının ana faaliyeti 'otel, motel, vb. konaklama tesislerine transfer ve aktivite hizmeti veren firmalar ile tur ve seyahat acenteleri taşımacılık işi olsa dahi' belirtilen dönemlerde yapacağı diğer taşımacılık işleri de (örneğin; gezi, düğün, toplantı vb. taşımacılık işleri) bu faaliyet kapsamında değerlendirilmektedir.” ifadesinin yer aldığı, bu yönüyle davacı sigortalı açısından poliçe şartlarına aykırı herhangi bir durum olmadığı, yine ilgili poliçenin 4. sayfasında, “Şahıs Şirketlerinde Sürücü Klozu” başlığı altında; "işbu poliçe ile teminat altına alınan aracın ruhsat sahibi olan gerçek kişiliğin şahıs şirketi olması durumunda ve faaliyet konusunda araç kiralama var ise, araç sadece sigortalı, eşi, çocukları, ortağı ve şahıs şirketinde bordrolu çalışan personel tarafından kullanılabilir. Bu kişiler dışında, aracın başka kişiler tarafından kullanımı sırasında hasar oluşması halinde, her bir hasarda hasar bedeli üzerinden %80 oranında Muafiyet uygulanacaktır." şartı yer aldığı, dosya kapsamındaki belgelerin incelenmesi neticesinde; şahıs şirketi olarak faaliyet gösteren davacı sigortalının buna uygun ticari kaydı olduğu ve faaliyet konusu içinde "araç kiralama” olmadığı, bu yönüyle de teminat kapsamına aykırı bir durum olmadığı anlaşılmakla 27.700,00 TL asıl alacak bedelinin doğrudan İMM teminatı kapsamına gireceği, 2.417,00 TL ek alacak bedelinin ise poliçede ki "Motorlu Araca Bağlı Hukuksal Koruma Sigortası Klozu" kapsamına gireceği toplam alacak miktarının 30.117,00 TL olduğu, her bir ödemeye ödeme tarihinden itibaren avans faizi işletilebileceği anlaşılmakla davanın kabulüne, öte yandan her ne kadar davalı tarafça zamanaşımı itirazında bulunulmuş ise de yapılan ödeme tarihlerinin 15/11/2021 ve 16/11/2021 tarihleri olup davacı tarafça 12/04/2022 tarihinde bu ödemelerin rucüen davalıdan tahsili amacıyla iş bu davanın açıldığı görülmekle, TBK'nın 73. maddesi gereğince davalı tarafın zamanaşımı itirazının reddine" gerekçesiyle davanın kabulü ile, 27.700,00 TL'nin 15/11/2021 tarihinden, 2.417,00 TL'nin ise 16/11/2021 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiştir.

İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ

Karara karşı, davalı vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; tazminat talebinin zamanaşımına uğradığını, müvekkili şirket nezdinde teminat altına alınan poliçenin bireysel genişletilmiş kasko sigorta poliçesi olduğunu, söz konusu poliçede ihtiyari mali sorumluluk teminatı bulunduğunu, ihtiyari mali sorumluluk sigortasının, zorunlu mali sorumluluk miktarını aşan kısım bakımından devreye girebileceğini, müvekkili şirketin trafik sigortası teminat limitleri üzerinde devreye girdiğini, trafik sigortacısı tarafından yapılan ödemeler ile teminat limitinin tüketilip tüketilmediğinin araştırılması gerektiğini, söz konusu kazaya ilişkin kusur ve zarar tespitleri yapılarak, sadece trafik sigortası teminat limitini aşan bir zararın mevcut olması halinde İMMS poliçesinin devreye girmesinin söz konusu olacağını, davacı sigortalının, araç sürücüsünün kusurunu ve oluşan zararı ispat etmek zorunda olduğunu, kusur tespiti bakımından Adli Tıp Trafik İhtisas Kurumu'ndan rapor alınması gerektiğini, müvekkili şirketin sorumluluğunun, sigortalısının kusuru oranında olduğunu, hukuksal koruma teminatı kapsamında sorumlu olunabilecek azami miktarın 1.800,00 TL olduğunu beyan ederek, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE

Dava, tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece, yukarıda yazılı gerekçeyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

Dairemizce istinaf incelemesi, 6100 sayılı HMK'nın 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Davalı ... Sigorta A.Ş., kazaya sebebiyet veren davacıya ait aracın ihtiyari mali mesuliyet sigortacısıdır.

Sıralı sorumluluk esasına göre, ihtiyari mali mesuliyet sigortacısına, ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası limitinin üzerinde bir zararın tespiti halinde, limitin üzerinde kalan kısım yönünden başvurulabilecektir.

Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın A-1. maddesinde de; “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder.” şeklinde ifade edilmiştir.

Motorlu Kara Taşıt Araçları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartları'nın 1. maddesine göre ise, sigortacı, zorunlu mali sorumluluk sigortası poliçe limitinin dışında (üstünde) kalan miktardan başlayıp, ihtiyari mali sorumluluk sigortası teminat limitine kadar sorumludur.

Bahse konu düzenlemelerden de anlaşılacağı üzere, yasa koyucu trafik sigortacısı ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı bakımından müştereken ve müteselsilen bir sorumluluk ön görmemiş, sıralı bir sorumluluk düzenlemiştir.

Mahkemece, davacı tarafın zarar görene ödediği tazminatın gerçek zarar olup olmadığı yönünde bir araştırma yapılmamış, İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasındaki yargılama sonucu davacının ödediği tazminat miktarının gerçek zarar olduğu kabulüyle sıralı sorumluluk ilkesine göre sigortacı bilirkişiden rapor alınarak karar verilmiştir.

Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre, davanın taraflarını bağlayan kesin hüküm, taraflardan biri ile üçüncü kişi arasında görülen başka davalarda, kesin delil değil, güçlü delil oluşturur.

6100 sayılı HMK'nın hukuki dinlenilme başlıklı 27. maddesinde; "davanın tarafları, müdahiller ve yargılamanın diğer ilgilileri, kendi hakları ile bağlantılı olarak hukuki dinlenilme hakkına sahiptirler. Bu hak yargılama ile ilgili olarak; bilgi sahibi olunmasını, açıklama ve ispat hakkını, mahkemenin, açıklamaları dikkate alarak değerlendirmesini ve kararların somut ve açık olarak gerekçelendirilmesini içerir" hükmü düzenlenmiştir.

Hukuki dinlenilme hakkı, medeni usul hukukunun da amacı olan hakikatin, maddi gerçeğin tespitini amaçlar. Uyuşmazlık konusu maddi vakıaların, tam olarak aydınlanabilmesi, taraflara hukuki dinlenilme hakkının sağlanmasıyla olur. Hakim her iki tarafın açıklamaları ve gösterdikleri delillerden sonra daha doğru karar verebilir. İlk olarak hukuki dinlenilme hakkı, sorumlu ve aktif davaya katılmayı gerektirmektedir. Tarafa, aleyhine ileri sürülen iddialara karşı koyabilmeyi temin etmektedir. Tüm yargılama usullerinde her karardan önce, bu karardan hukuken etkilenen kişiler hukuken dinlenmelidir. Karardan etkilenen kişilere, hukuki dinlenilme hakkı tanınarak, kararı etkileyebilme hakkı sağlanmalıdır (Pekcanıtez, Hakan: Hukuki Dinlenilme Hakkı, Prof. Dr. Seyfullah Edis’e Armağan, İzmir 2000, s. 755, 756, 764). Gerçekten savunma hakkını güvence altına alan Anayasa'nın 36. maddesi ile 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun (HMK) 27. maddesinde açıkça belirtildiği üzere, mahkemece taraflar dinlenmek üzere kanuni şekillere uygun olarak davet edilmedikçe hüküm verilmesi mümkün bulunmamaktadır. Aksi halde savunma hakkının kısıtlanmış sayılacağı gerek öğreti, gerekse yargısal kararlarda tartışmasız olarak kabul edilmektedir (Kuru, B: Hukuk Muhakemeleri Usulü, 6. Baskı, Cilt II, s.1876 vd).

Somut olayda, davalının taraf olmadığı bir dosyada aldırılan ve yargılamaya dahil edilen, olumlu/olumsuz değerlendirmeye esas alınan bir bilirkişi raporunun taraflara tebliğ edilmeden, tarafların rapor hakkında diyecekleri sorulmadan hüküm verilmesi usulen hatalıdır.

Mahkemece yapılacak iş; dosyaya getirtilen ve hükme esas alındığı anlaşılan İzmir 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında mevcut raporlar taraflara tebliğ edilerek, varsa raporlara karşı beyan ve itirazları alınarak, raporun güçlü delil niteliği de düşünülerek ve sıralı sorumluluk ilkesi nazara alınarak yapılacak değerlendirme sonucunda karar verilmesinden ibarettir.

Sonuç olarak, davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince kaldırılmasına karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

:Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davalı vekilinin ilk derece mahkemesinin kararına ilişkin istinaf başvurusunun ESASTAN KABULÜNE,

2-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince Antalya 2. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 12/07/2023 tarih ve ... Esas - ... Karar sayılı kararının KALDIRILMASINA,

3-6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,

4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin olarak yatırılan istinaf karar harcının ilk derece mahkemesince talebi halinde davalıya İADESİNE,

5-Davalı tarafından yapılan istinaf yargılama giderinin ilk derece mahkemesinde yapılacak yargılama sonunda dikkate ALINMASINA,

6-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

7-6100 sayılı HMK'nın 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan istinaf gider avansının ilk derece mahkemesince ilgiliye İADESİNE,

8-Davalı tarafından tehiri icra talebi kapsamında Antalya Genel İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra dosyasına mehil vesikası için ibraz edilen 04/09/2023 tarihli ve ... numaralı 70.000,00 TL tutarlı teminat mektubunun yatırana İADESİNE,

9-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a-6 maddesi gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda oybirliğiyle ve HMK'nın 353/1-a maddesince kesin olarak karar verildi.

...