İş Mahkemesi tarafından usuli kazanılmış hak ilkesi göz ardı edilerek davacının vize kesintisi alacağının reddedilmesinin Yargıtayca bozulması kararı.
Özet: Davacı, bakiye süre ücreti, uçak bileti, vize ve dönüş masrafları, hafta tatili, genel tatil ve yemek ücreti gibi birçok kalemde işçilik alacağı talebinde bulunmuş, yerel mahkemece taleplerin tamamının reddedilmesi üzerine temyiz edilen kararı inceleyen Yargıtay, önceki bir bozma kararında kapsam dışında bırakıldığı için davacı lehine usuli kazanılmış hak doğan vize kesintisi alacağının, bu ilke göz ardı edilerek yeniden reddedilmesini hukuka aykırı bulmuş ve bu nedenle yerel mahkemenin kararını bozmuştur.
9. Hukuk Dairesi         2012/32337 E.  ,  2012/37604 K.
    "İçtihat Metni"

    MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ

    DAVA
    : Davacı, bakiye süre ücreti, uçak bileti, vize ve dönüş masrafları, hafta tatili ve genel tatil ücreti, üç öğün yemek ücreti ile diğer sosyal hakları alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
    Yerel mahkeme, isteğin reddine karar vermiştir.
    Hüküm süresi içinde davacı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
    Y A R G I T A Y K A R A R I
    A) Davacı İsteminin Özeti
    :
    Davacı, bakiye süre ücreti, uçak bileti, vize ve dönüş masrafları, hafta tatili ve genel tatil ücreti, 3 öğün yemek ve diğer sosyal haklar alacaklarının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
    B) Davalı Cevabının Özeti
    :
    Davalı, davanın reddini istemiştir.
    C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti
    :
    Mahkemece, davanın reddine karar verilmiştir.
    D) Temyiz
    :
    Kararı davacı temyiz etmiştir.
    E) Gerekçe
    :
    1.Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
    2. Bilindiği üzere; 6100 Sayılı HMK’da (keza 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununda) "usuli kazanılmış hak" kavramına ilişkin açık bir hüküm bulunmamaktadır. Bu kurum, davaların uzamasını önlemek, hukuki alanda istikrar sağlamak ve kararlara karşı genel güvenin sarsılmasını önlemek amacıyla Yargıtay uygulamaları ile geliştirilmiş, öğretide kabul görmüş ve usul hukukunun vazgeçilmez, ana ilkelerinden biri haline gelmiştir. Anlam itibariyle, bir davada, mahkemenin ya da tarafların yapmış olduğu bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan hakkı ifade etmektedir.
    Mahkemenin, Yargıtay'ın bozma kararına uyması ile bozma kararı lehine olan taraf yararına bir usuli kazanılmış hak doğabileceği gibi, bazı konuların bozma kararı kapsamı dışında kalması yolu ile de usuli kazanılmış hak gerçekleşebilir. (Yargıtay İBK 9.5.19 60... /9, RG. 28.6.1960-10537) Hükmün bir kısmının bozma kapsamı dışında bırakılmasının amacı bu kısımların doğru olduğunu belirlemek, bozmanın sınırlarını çizmek ve bu şekilde usulü kazanılmış hakları oluşturup, korumaktır. Yargıtay tarafından bozulan bir hükmün bozma kararının kapsamı dışında kalmış olan kısımları kesinleşir. Kesinleşmiş bu kısımlar, lehine olan taraf yararına usuli kazanılmış hak oluşturur (04.02.1959 gün ve 13/5 sayılı YİBK).
    Kazanılmış haklar Hukuk Devleti kavramının temelini oluşturan en önemli unsurlardandır. Kazanılmış hakları ortadan kaldırıcı nitelikte sonuçlara yol açan yorumlar Anayasanın 2. maddesinde açıklanan "Türkiye Cumhuriyeti sosyal bir hukuk devletidir" hükmüne aykırılık oluşturacağı gibi toplumsal kararlılığı, hukuksal güvenceyi ortadan kaldırır, belirsizlik ortamına neden olur ve kabul edilemez.
    Usuli kazanılmış hakkın hukuki sonuç doğurabilmesi için; bir davada, ya taraflar ya mahkeme ya da Yargıtay tarafından açık biçimde yapılmış olan ve istisnalar arasında sayılmayan bir usul işlemi ile taraflardan biri lehine doğmuş ve kendisine uyulması zorunlu olan bir hakkın varlığından söz edilebilmesi gerekir (Yargıtay HGK. nun 12.07.2006 gün ve 2006/4-519-527 sayılı, 31.05.2006 gün ve 2006/10-307-337 sayılı ve 10.05.2006 gün ve 2006/4-230-288 sayılı ilamı).
    Somut olayda, mahkemece bozmadan önceki kararda davacının bakiye süre ücreti 10.825,08 TL ve vize kesintisi 62,71 TL alacağı hüküm altına alınmıştır.
    Mahkemece verilen hüküm davalı tarafın temyizi üzerine dosya Dairemiz 2009/34513 E., 2012/715 K. sayılı kararı ile bakiye süre ücretinin reddi gerektiği yönünden bozulmuştur. Vize kesintisi alacağı bozma konusu yapılmadığından davacı lehine usuli müktesep hak oluşmuştur.
    Mahkemece usulü kazanılmış hak ilkesi dikkate alınmadan vize kesintisi alacağının da reddine karar verilmesi hatalıdır.
    F) Sonuç
    :
    Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 13.11.2012 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.