ankara 2. fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesinde, tescilli sofralık üzüm çeşidi üzerindeki ıslahçı haklarının yetkisiz çoğaltma ve satış ile ihlali ve haksız rekabet davası.

Ankara 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde, tescilli sofralık üzüm çeşidi üzerindeki ıslahçı haklarının yetkisiz çoğaltma ve satış ile ihlali ve haksız rekabet davası.

Özet: Bu hukuki evrak, davacı şirketin, özel olarak geliştirdiği ve tescil ettirdiği bir sofralık üzüm çeşidi üzerindeki ıslahçı haklarına davalı tarafından izinsiz çoğaltım ve satış yoluyla tecavüz edildiği, bunun haksız rekabet teşkil ettiği iddiasıyla açtığı davayı özetlemektedir; davacı tecavüzün tespiti ve durdurulmasını talep ederken, davalı ise fideleri başka bir kaynaktan iyi niyetle aldığını, çeşidin tescilli olduğunu bilemeyeceğini ve zararının bulunduğunu savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C. ANKARA 2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

TÜRK MİLLETİ ADINA

T.C.

ANKARA

2. FİKRİ VE SINAİ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ

GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO

: 2025/238

KARAR NO

: 2025/541

...

DAVA

: Yeni Bitki Çeşitleri (Yeni Bitki Çeşitlerine Tecavüzden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ

: 03/06/2025

KARAR TARİHİ

: 31/12/2025

GEREKÇELİ KARARIN

YAZILDIĞI TARİH

: 31/12/2025

Davacı vekili tarafından davalılar aleyhine açılan Marka .... Kararının İptali ile Marka Hükümsüzlüğü istemli davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ

DAVA

Davacı vekili dilekçeleriyle özetle, Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkil şirketin .... 1999 yılında kurulan ana faaliyeti dünya çapında ünlü ve tanınmış sofralık üzüm çeşitlerden olan ... çeşitlerinin geliştirildiğini, dünyanın dört bir yanında ....çeşitlerini, yeni bitki çeşidi olarak tescil ettirdiğini, işbu bitki çeşitleri üzerinde ıslahçı hakkının sahibi olduğunu, yüksek şeker oranına sahip, erkenci çekirdeksiz beyaz üzüm çeşidi olan ihlale konu .... isimli bitki çeşidi ise müvekkil şirketin en gözde sofralık üzümleri arasında olduğunu, “.... nezdinde .... tescil numarası ile tescil edildiğini ve 5042 sayılı Kanun hükümleri gereğince koruma altında olduğunu, dolayısıyla müvekkil şirketin izni olmadan bu çeşitlerin Türkiye’de çoğaltılması ve satılması hukuka aykırı olduğunu, müvekkil şirket .... şirketlerine yetki verildiğini, bu şirketlerinin .... nezdinde “.... taşınmaz numaralı taşınmaz” ve “... numaralı taşınmaz” adreslerinde hukuka aykırı yoldan müvekkilin izni ve bilgisi olmaksızın çoğaltmakta olduğunu, işbu şirketler tarafından alınan duyumlar sonucu haricen tespit edildiğini, müvekkilin izni olmaksızın müvekkile ait ... çeşidinin çoğaltılması müvekkilimizin ıslahçı hakkına tecavüz edilmesi anlamına geldiğini, davalının çeşitlerini çoğalması, üretmesi, satışa sunması, ticarete konu etmesi için hiçbir şekilde yetki verilmediğini, davalı şahıs, müvekkilimizin yetkili kıldığı bu şirketlerden de ... çeşidinin kullanılmasına ilişkin herhangi bir izin ya da onay almadığını ve bu şirketlerden ... çeşidinin kullanımına ilişkin alt lisans da almadığını, yetkili şirketlerden .... yetkilisi davalıya bir ihtar yazısı göndererek ihlali durdurmasını ya da kullanmaya devam edecekse kullanım için alt lisans alarak royalite ödemesini talep etmiş; ancak davalı ıslahçı hakkına tecavüz teşkil eden eylemlerine hiçbir şekilde son vermediğini, davalı şahsın müvekkilinin hak sahibi olduğu tescilli “...” çeşidinin çoğaltım materyalini, işbu çeşidin tescilli olduğunu bildiği/bilebilecek durumda olduğu halde, müvekkilimizin izni olmaksızın kullanarak kaçak üretimler gerçekleştirmekte ve bu yolla ticari kazanç elde ettiğini, bu durum davalı tarafın kötüniyetli şekilde davacı müvekkilin ... çeşidinden doğan ıslahçı haklarına tecavüz ettiğini ve haksız rekabet teşkil eden eylemlerini açıkça ortaya koyduğunu beyan ederek davalının eylemlerinin müvekkilinin ıslahçı hakkına tecavüz teşkil ettiğinin ve haksız rekabetinin tespitine, tecavüzün durdurulmasına ve hükmün ilanına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP

Davalı vekili dilekçeleriyle özetle; müvekkilinin fidecilik işiyle iştigal ettiğini, dava konusu fideleri başka bir fideciden aldığını ve fideleri aldığı sırada üzüm fidelerinin üzerinde meyve veya yaprak olmadığını, çubuk şeklinde olduğunu ve müvekkilinin üzümlerin çeşidini bilmesinin, bilse bile üzüm çeşidinin patentli olduğunu bilmesinin mümkün olmadığını,müvekkilinin aynı fideciden daha önce almış olduğu üzüm çeşidinden aldığını düşündüğünü, müvekkilinin mağdur durumda olduğunu, zire iki buçuk sene önce fide ücreti olarak verdiği ve bu iki buçuk sene boyunca tarlasında yetiştirdiği üzüm fidelerinin bakımı ve büyümesi için hem zaman hem de maddi güç harcadığını, bu hale göre müvekkilinin yarardan çok zararının olduğunu, müvekkilinin mevcut süreçte kötü niyetinin bulunmadığını ifade ederek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.

Davanın açılmasını müteakip davaya katılan tarafların dilekçeleri karşılıklı tebliğ olunmuş, sundukları deliller alınmış, tescil ve başvuru dosyaları ile alâkalı kayıtları getirtilmiş, dava şartları incelenmiş, ön inceleme duruşması yapılmış, taraflar sulhe teşvik olunmuş, sonuç alınamaması üzerine uyuşmazlık konuları tespit edilmiş, tahkikat icra olunmasını ve bilirkişi raporları alınmasını müteakip, Hukuk Muhakemeleri Kanunu Yazı İşleri Yönetmeliği'nin 41/2. maddesi hükmü de gözetilerek taraf vekillerine tahkikat ve yargılamının geneliyle ilgili son sözleri de sorulmuş; sözlü iddia ve savunmada bulunma olanağı tanınmıştır.

GEREKÇE

Taraflar arasındaki uyuşmazlık, davacının iddiaları karşısında, davalı eylemlerinin davacının ıslahçı haklarına tecavüz teşkil edip etmediği noktasında toplanmaktadır.

Mahkememizce dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişilerce

1-Şüpheli üzüm bağında gerekli tespitler için dava konusu .... parsellere 27/06/2025 tarihinde keşfe gidildiği, bağın üzümlerinin 1 veya en fazla 2 gün öncesinde hasatlarının yapıldığı, ancak birkaç gözden kaçan üzüm bitkisinde, üzüm salkımlarının mevcut olduğu, bağın tel üzerine ağdırıldığı, sıra arası 3,4 metre, sıra üzeri 1 metre olarak dikimlerin gerçekleştiği, budama durumlarına göre üzümlerin 3 yaşlı olduğu, damlama sulama sistemi ile sulandığı, bakımlı olduğu, etrafında ....parsel üzerindeki etrafında henüz hasat edilmemiş victorya çeşidi üzümler bulunduğu,

Parsel bazlı kullanıma bakıldığında; davaya konu üzüm için 1211.88 m² kısım....parselde, 2828.06 m² lik kısım ....m² lik kısım dava dışı 160 parsel sınırlarında olmak üzere toplam kullanılan alanın 4635.37 m² olduğu,

Parsel bazlı bitki sayısına bakıldığına, ....adet ve dava dışı ....adet olmak üzere toplamda 1363 adet üzüm dikili olduğu,

Etrafındaki bağlar ile bir bütün bağ gibi gözükse de yaprak şekli ,salkım ve tanelerdeki farklılar ile hasat edilmiş olması gibi diğer diğer unsurlar ile farklı bir üzüm çeşidi olduğunin tespit edildiği,

Bu farklı üzümün çeşidinin iddia edilen koruma altındaki şahit üzüm çeşidi(...) ile aynı olup olmadığının tespit edilmesi için moleküler düzeyde genetik testlerin yapılması gerektiğinden bağın değişik yerlerinden partiyi temsil edecek yeterlilikte yaprak örnekleri alınmış 3 paket halinde mühürlenerek yaprakların hassas olması, havaların sıcak olması gibi nedenler göz önüne alınarak kargoda zayiat olmaması için numuneler .... İlçesinde bulanan.... parsele 27/06/2025 tarihinde davacının sağlamış olduğu araç ile gelindi. Davacının göstermiş olduğu kısımlardaki üzüm bağları incelendi. İncelemelere göre yine bağın tel üzerine ağdırıldığı, sıralı dikimlerin gerçekleştiği, budama durumlarına göre üzümlerin 3 yaşlı olduğu, damlama sulama sistemi ile sulandığı, bakımlı olduğu, taşınmazın bir kısmının boş olduğu, bağ olan kısmın morfolojik olarak bir bütün halde aynı çeşit bağ olduğu, üzümlerin hasat edilmediğinin görüldüğü, bilirkişilerce şahit ve şüpheli olarak adlandırılan her 2 bağdaki üzümleri morfolojik olarak karşılaştırdığımızda aynı yaprak yapısında olduğu, üzüm salkımlarının ve tanelerinin birebir aynı olduğunun gözlemlendiği,

Yine buradan da iddia edilen koruma altındaki şahit üzüm çeşidi(...) ile şüpheli parseldeki üzüm çeşidinin morfolojik olarak gözlemlerinin yanı sıra hata payı olmayacak şekilde kesin olarak aynı olup olmadığının tespit edilmesi için moleküler düzeyde genetik testlerin yapılması gerektiğinden bağın değişik yerlerinden partiyi temsil edecek yeterlilikte yaprak örnekleri alınmış 1 paket halinde mühürlenerek yaprakların hassas olması, havaların sıcak olması gibi nedenler göz önüne alınarak kargoda zayiat olmaması için numuneler .... 28/07/2025 tarihli analiz raporu ile her 2 üzümünde moleküler genetik düzeyde bir farklılığının olmadığı, genetik yapılarının aynı olduğunun raporlandığı,

Netice itibariyle,

Şahit parsel olarak tanımlanan ....parselde dikili olan ve .... parsellerde dikili üzüm çeşidinin hem gözlemsel hemde moleküler düzeyde genetik laboratuvar analizlerinde birebir aynı üzüm çeşidi olduğu,

.... sayılı tohumculuk kanunu kapsamında üretip çoğaltıp ticarete konu edemeyecekleri, bütün bu tespitlere göre davalının eylemlerinin davacının ıslahçı hakkına tecavüz ve haksız rekabet teşkil ettiği, hükmün ilanında davacının menfaatinin bulunduğu sonuçlarına ulaşılmış aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

H Ü K Ü M

Davanın kabulüne,

Davalı yan eylemlerinin davacının ıslahçı hakkına tecavüz teşkil ettiğinin tespitine, ve ıslahçı hakkına tecavüz teşkil eden tüm eylemlerin durdurulmasına,

Davalı yan eylemlerinin haksız rekabet teşkil ettiğinin tespitine ve haksız rekabetinin durdurulmasına,

Masrafı davalıya ait olmak üzere karar özetinin ulusal çapta yayın yapan gazetelerden birinde ilanına,

Alınması gereken 615,40.-TL harçtan peşin alınan 427,60.-TL harcın mahsubu ile eksik kalan 187,80.-TL maktu ilam harcının davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,

Davacı kendisini vekille temsil ettirmesi sebebiyle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesap olunan takdiren 55.000,00.-TL maktu ücreti vekâletin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Davacının yapmış olduğu ve aşağıda dökümü yazılı 49.790,80.-TL

yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,

Yatırılan ve kullanılmayan gider avansının, hükmün kesinleşmesini müteakip re'sen davacıya iadesine (HMK m.333),

Dair, davacı vekili ile davalı vekillerinin yüzüne karşı, tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde .... istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar, açıkça okunup usulen anlatıldı.

Kâtip Hâkim ...

✍e-imzalıdır ✍e-imzalıdır

MASRAF DÖKÜMÜ

Harçlar

: 1.318,30.-TL

Gider Avansı

:48.472,50.-TL

TOPLAM

:49.790,80.-TL