istanbul bölge adliye mahkemesi, zorunlu mali mesuliyet sigortacısının ceza yargılamasındaki kusur değişikliği sonrası sebepsiz zenginleşme iddiasıyla açtığı itirazın iptali davasında asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna hükmetti.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi, zorunlu mali mesuliyet sigortacısının ceza yargılamasındaki kusur değişikliği sonrası sebepsiz zenginleşme iddiasıyla açtığı itirazın iptali davasında asliye hukuk mahkemesinin görevli olduğuna hükmetti.

Özet: Bir zorunlu mali sorumluluk sigortacısının, ceza yargılaması sonucu kusur durumunun değişmesiyle haksız ödendiği tespit edilen tazminatın sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri istenmesi davasında, davalının tacir veya sigorta sözleşmesinin tarafı olmaması nedeniyle uyuşmazlığın Türk Borçlar Kanunundaki sebepsiz zenginleşme esaslarına dayandığı ve ticari dava niteliği taşımadığı gerekçesiyle genel görevli Asliye Hukuk Mahkemesinin yetkili olduğu kesin olarak belirlenmiştir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

37. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: 2026/1027

KARAR NO

: 2026/2090

KARAR TARİHİ

: 22/09/2026

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: İSTANBUL 22. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: 01/10/2025

NUMARASI

: 2025/760 2025/57

DAVANIN KONUSU

: İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)

Taraflar arasındaki davada İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesi ile İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemelerince ayrı ayrı görevsizlik kararı verilmesi nedeni ile yargı yerinin belirlenmesi için gönderilen dosya içindeki tüm belgeler incelendi, gereği düşünüldü:

K A R A R

Dava, İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) ilişkindir.

İstanbul 26. Asliye Hukuk Mahkemesince, "...Somut olayda Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortası kapsamında kaza sonucu vefat nedeniyle davalıya destekten yoksun kalma tazminatı ödemesi yapıldığı ancak ceza yargılamasında kusur durumunun değiştiği, sigortalı araç sürücüsünün kusursuz çıktığı, bu nedenle ödenen bedelin sebepsiz zenginleşmeye dayalı iadesine ilişkin olarak başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptaline ilişkin olduğu, ödeme yapan davacının Zorunlu Mali Mesuliyet Sigortasıcı olduğu, Zorunlu mali mesuliyet sigortası TTK'nın 1483 ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olup, dava TTK'nın 4/1-a maddesinde sayılan "Mutlak ticari dava” mahiyetinde olmakla uyuşmazlığın İstanbul Asliye Ticaret Mahkemesinde görülmesi gerektiği..." gerekçesiyle görevsizlik kararı verilmiştir.

İstanbul 22. Asliye Ticaret Mahkemesi ise, "...davacı sigorta şirketinin, ödediği tazminatı sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre sorumlu davalıya rücu ettiği, davalının gerçek kişi olup uyuşmazlığın haksız fiilden kaynaklandığı, bu durum karşısında, haksız fiilden doğan davada genel görevli mahkeme olan Asliye Hukuk Mahkemelerinin görevli olduğu, davacı ZMMS sigortacısı olsa dahi taraflar arasında poliçeden doğan bir ilişki bulunmadığı, bu nedenle davanın ticari dava olmadığı, haksız fiile dayalı olarak açılan dava, TTK madde 4 kapsamında ticari dava sayılmayacağı, (İstanbul BAM 9.HD. 2025/1184 E.-2025/1237 K. ) , iş bu nedenle Mahkememizin bu davada görevsiz olduğu, görevli mahkemenin İstanbul Asliye Hukuk Mahkemesi olduğu anlaşıldığından,HMK 114. Maddesinde; Mahkemenin görevli olması hususunun dava şartı olarak belirtildiği, HMK 115. maddesinde de, dava şartlarının, yargılamanın her aşamasında mahkemece resen gözetileceğinin açıklandığı, iş bu davanın mahkememizin görev alanında bulunmayıp, Asliye Hukuk Mahkemesinin görevinde olduğu..." gerekçesiyle görevsizlik yönünde karar vermiştir.

Somut olayda uyuşmazlık, davacı sigorta şirketine zorunlu mali sorumluluk sigortası ile sigortalı bulunun dava dışı sigortalıya ait araç ile davalının murisine ait aracın karıştığı kaza sonrasında kusuru oranına göre belirlenen bedelin ödenmesi sonrası, ceza davasında kusur oranın değişmesi nedeni ile hak edilmeyen bedelin ödendiğini beyan ederek, davalıya yapılan haksız ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre geri ödenmesi isteminden kaynaklanmaktadır. Davacı, davasını sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayandırdığından ayrıca davalı ve murisinin tacir olduğuna dair dosyada bir delil bulunmadığından, davanın rücu niteliğinde olmadığı gibi davalı yan da sigorta sözleşmesinin tarafı değildir.

Bu haliyle, sebepsiz zenginleşme hükümleriin TTK'da değil TBK'da düzenlenen bir konu olması, davalı tarafın tacir olmadığı gibi sigorta sözleşmesinin tarafı olamaması, dolayısıyla bu tür davalarda Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olması nedeni ile uyuşmazlığın genel hükümler çerçevesinde İstanbul 26.Asliye Hukuk Mahkemesinde görülüp sonuçlandırılması gerekmektedir.

SONUÇ

: Yukarıda açıklanan nedenlerle; 6100 sayılı HMK’nın 21 ve 22. maddeleri gereğince İstanbul 26.Asliye Hukuk Mahkemesinin YARGI YERİ OLARAK BELİRLENMESİNE 22/09/2026 gününde oy birliğiyle karar verildi.

KANUN YOLU

: Kesin olmak üzere