adana bölge adliye mahkemesi, uzun süreli ticari ilişkideki cari hesap ve defterlerin teknik bilirkişi incelemesiyle bakiye borcun tespiti talebinin reddine dair ilk derece kararının hukuki yarar kapsamında istinaf değerlendirmesi.

Adana Bölge Adliye Mahkemesi, uzun süreli ticari ilişkideki cari hesap ve defterlerin teknik bilirkişi incelemesiyle bakiye borcun tespiti talebinin reddine dair ilk derece kararının hukuki yarar kapsamında istinaf değerlendirmesi.

Özet: Adana Bölge Adliye Mahkemesine taşınan bir dosyada, tespit isteyen taraf, çok yıllı ticari ilişkinin cari hesap niteliğindeki muhasebe kayıtları, banka dekontları ve diğer finansal belgelerin bilirkişi marifetiyle incelenerek karşı tarafın borcunun tespitini talep etmiş; ilk derece mahkemesi ise delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolmayacağı veya ileri sürülmesinin zorlaşmayacağı gerekçesiyle hukuki yarar yokluğundan bu talebi reddetmiştir. İstinaf başvurusunda bulunan taraf, somut olayın teknik muhasebe incelemesi gerektiren karmaşık yapısı, mevcut finansal veriler arasındaki teknik farklar ve delillerin sonradan sağlıklı bir şekilde bir araya getirilmesinin önemli ölçüde zorlaşacak olması nedeniyle ilk derece mahkemesi kararının kaldırılmasını talep etmektedir.

T.C. ADANA BAM 22. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2026/2171 - 2026/31

T.C.

ADANA

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

22. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO

: 2026/2171

KARAR NO

: 2026/31

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

BAŞKAN

ÜYE

KATİP

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ

: .... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ

: 13/05/2026

NUMARASI

: 2026/177 Değişik İş Esas 2026/179 Karar

TESPİT İSTEYEN

VEKİLİ

: Av.

KARŞI TARAF

VEKİLİ

: Av.

DAVANIN KONUSU

: Tespit (D.İş)

İSTİNAF KARARININ

KARAR TARİHİ

:15/09/2026

KARAR YAZIM TARİHİ

:15/09/2026

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/05/2026 tarih, 2026/177 D. İş Esas ve 2026/129 Karar sayılı kararı aleyhine istinaf başvurusunda bulunulmuş olup, dosya üzerinde yapılan istinaf incelemesi sonucunda;

TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ :

Tespit isteyen vekili talep dilekçesinde özetle; taraflar arasındaki ticari ilişkinin cari hesap niteliğindeki muhasebe kayıtları, banka dekontları, muavin dökümleri ve cari hareket föyü birlikte incelenmek suretiyle karşı tarafın talep edene olan bakiye borcunun bilirkişi marifetiyle tespitinin bu dosyada çok yıllı bir hesap ilişkisi olduğunu, çok sayıda ödemenin mevcut olduğunu, ödemelerin farklı bankalar üzerinden yapıldığını, karşı ödeme bulunmadığını, muavin ve cari hareket kayıtları birbirini genel olarak doğrulamakla birlikte küçük teknik farklar içerdiğini, bilirkişi marifetiyle delil tespitinin zorunlu ve yerinde olduğunu, taraflar arasındaki ticari ilişkinin cari hesap niteliğindeki muhasebe kayıtları, banka dekontları, muavin dökümleri ve cari hareket föyü birlikte incelenmek suretiyle karşı taraf ...’nin talep edene bakiye borcu bulunup bulunmadığını, bulunuyor ise miktarının bilirkişi marifetiyle tespitini talep ettiğini, bu nedenlerle; ticari defter ve cari hesap incelemesi konusunda uzman bilirkişi atanmasına, gerekmesi halinde karşı tarafın ticari defter ve kayıtlarının ibrazının sağlanmasına ve bilirkişi incelemesine esas alınmasına, bilirkişiden özellikle 2025 devreden bakiye ile cari hareket föyü toplam farkı arasındaki teknik ilişkinin açıklanmasının istenmesini, yargılama giderleri ile tespit giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ'NİN KARAR ÖZETİ :

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/05/2026 tarih, 2026/177 D. İş Esas ve 2026/129 Karar sayılı kararında, delil tespitinin ileride açılacak veya açılmış olan bir dava ile ilgili delillerin bazı şartlar altında zamanından önce toplanıp güvence altına alınmasını sağlamak için kabul edildiğini, geçici hukuki koruma olduğunu, delil tespiti istenebilmesi için hukuki yararın varlığı gerektiğini, delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağını veya ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağını, ihtimal dahilinde bulunuyorsa hukuki yarar var sayılacağını, talep dilekçesinde delilin hemen tespit edilmemesi halinde kaybolacağını yahut ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşacağı ihtimalinin olmadığını, bu nedenlerle; davacının talebinin reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

TESPİT İSTEYEN TARAFINDAN İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :

Tespit isteyen vekili istinaf dilekçesinde özetle; ilk derece mahkemesinin somut uyuşmazlığın basit belge incelemesiyle çözülemeyecek nitelikte teknik muhasebe incelemesi gerektiren bir ticari kayıt dosyası olduğunu gözetmediğini, somut olayın teknik yoğunluğu yerine genel ve soyut bir hukuki yarar değerlendirmesi ile red sonucuna gidildiğini, somut olayda asıl meselenin delillerin fiziksel olarak kaybolması değil bunların sonradan sağlıklı, denetlenebilir ve teknik bütünlük içinde bir araya getirilmesinin önemli ölçüde ağırlaşacak olması olduğunu, dosyadaki 2.102.962,00.TL karşı ödemenin taraflar arasında tek yönlü değil karşılıklı hesaplaşma bulunduğunu gösterdiğini, bu olgunun mahkeme kararında yeterince değerlendirilmediğini, dosyada yalnız karşı ödeme değil bu karşı ödemenin bağlandığı daha geniş teknik veri setinin de mevcut olduğunu, 2025 yılına devreden 3.055.127,93.TL bakiye ile cari hareket föyünden çıkan 3.055.137,93.TL bandındaki farkın belirsizlik değil teknik muhasebe incelenmesi gereğini gösterdiğini, dış banka dekontları ile iç muhasebe kayıtlarının birbirini doğrulaması karşısında dosyanın soyut ve tek taraflı kayıt dosyası olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığını, karşı taraf ticari defter ve kayıtlarının e-defter altyapısının ve dayanak belgelerin incelenmesinin zorunlu olduğunu, bu incelemenin esas davaya bırakılmasının ispatını önemli ölçüde ağırlaştıracağını, bu nedenlerle; .... Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2026/177 Değişik İş sayılı dosyasında verilen ret kararının kaldırılmasına, 2020–2025 yıllarına yayılan ticari kayıt zincirinin 01/12/2023 tarihli 39.346.809,29.TL tutarlı hareket, 2024 yılı içinde çok sayıda banka ödemesi, 11/11/2024 tarihli 2.102.962,00.TL tutarlı karşı ödeme 01/01/2025 devreden 3.055.127,93.TL bakiye, cari hareket föyünden çıkan yaklaşık 3.055.137,93.TL fark ve dış banka dekontları ile iç muhasebe kayıtlarının birbirini doğrulayan yapısı birlikte değerlendirildiğinde basit belge incelemesiyle çözülemeyecek ölçüde teknik muhasebe incelemesi gerektiren bir ticari kayıt dosyası olduğunun kabulüne, İlk Derece Mahkemesinin delilin sonradan ileri sürülmesinin önemli ölçüde zorlaşmayacağı yönündeki gerekçesinin somut dosya kapsamıyla bağdaşmadığının özellikle karşı taraf defterleri, e-defter altyapısı, dayanak belgeler, mahsup sırası ve teknik bakiye ilişkisinin zamanında incelenmemesi hâlinde ispatın önemli ölçüde ağırlaşacağının tespitine, karşı taraf ticari defter ve kayıtlarının, e-defter altyapısının, yevmiye ve büyük defter kayıtlarının, cari hesap/cari hareket verilerinin ve bakiye hesabına dayanak belgelerin incelenmesi gerektiği gözetilerek talebin kabulüne karar verilmesine, ticari defter ve cari hesap incelemesi konusunda uzman bilirkişi görevlendirilerek özellikle dosyadaki banka dekontlarının hangi muavin ve cari hareket satırlarına karşılık geldiğini, 11/11/2024 tarihli 2.102.962,00.TL tutarlı ödemenin hangi mahsup sırasıyla işlendiğinin 3.055.127,93.TL devreden bakiye ile 3.055.137,93.TL bandındaki farkın teknik sebebinin taraflar arasında teknik bakiye hesabının nasıl oluştuğunun denetime elverişli, ayrıntılı ve gerekçeli biçimde tespit edilmesine, Bölge Adliye Mahkemesince dosya kapsamının yeterli görülmemesi hâlinde eksik inceleme ile kurulan kararın kaldırılarak dosyanın yeniden değerlendirme yapılmak üzere ilk derece mahkemesine gönderilmesine, yargılama giderleri ile istinaf kanun yolu giderlerinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER

.... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/05/2026 tarih, 2026/177 D. İş Esas ve 2026/129 Karar sayılı dosyası ve tüm dosya kapsamı

HUKUKİ NİTELENDİRME, DELİLLERİN VE İSTİNAF SEBEPLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ ve GEREKÇE :

Dava, delil tespitine ilişkin olup, işbu talebin mahkemece reddine dair verilen karara karşı tespit isteyen vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulduğu anlaşılmıştır.

İstinaf incelemesi, HMK'nın 355. maddesi uyarınca, ileri sürülen istinaf sebepleri ve kamu düzeni yönüyle sınırlı olarak yapılmıştır.

Bilindiği gibi 6100 sayılı HMK'nın 403. maddesine göre talep sahibinin haklarının korunması bakımından zorunluluk bulunan hâllerde, karşı tarafa tebligat yapılmaksızın da delil tespiti yapılabilir. Tespitin yapılmasından sonra, tespit dilekçesi, tespit kararı, tespit tutanağı ve varsa bilirkişi raporunun bir örneği mahkemece kendiliğinden diğer tarafa tebliğ olunur. Karşı taraf tebliğden itibaren bir hafta içinde delil tespiti kararına itiraz edebilir.

Yine 6100 sayılı HMK'nın 341. maddesinde istinafa tabi kararlar düzenlenmiş olup buna göre, ilk derece mahkemelerinden verilen nihai kararlar ile ihtiyati tedbir, ihtiyati haciz taleplerinin reddi ve bu taleplerin kabulü halinde, itiraz üzerine verilecek kararlara karşı istinaf yoluna başvurulabilir.

Somut olayda ise mahkemece verilen delil tespiti talebinin reddine dair karar bir nihai karar olmadığı gibi, ihtiyati tedbir ya da ihtiyati haciz niteliğinde bir karar da olmayıp bu nedenle istinaf kanun yoluna tabi değildir. Yukarıda değinilen mevzuat hükmü gereği delil tespiti talebinin reddine dair karara karşı sadece mahkemesi nezdinde itiraz kanun yoluna başvurulabilir.

Açıklanan nedenlerle İlk Derece Mahkemesince verilen delil tespiti talebinin reddi kararı istinafa tabi kararlardan olmadığından, tespit talep eden vekili tarafından yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nun 341 ve 352/1. maddesi gereğince usulden reddine karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM

: Yukarıda gerekçesi açıklandığı üzere :

1)- Tespit isteyen vekilinin .... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 13/05/2026 tarih, 2026/177 D. İş Esas ve 2026/179 Karar sayılı Kararına karşı istinaf başvurusunun 6100 sayılı HMK'nin 341/1 maddesi delaletiyle 6100 Sayılı HMK'nin 352/1 maddesi gereğince USULDEN REDDİNE,

2)-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince peşin alınan 732,00.TL istinaf karar harcının talep halinde tespit isteyene İADESİNE,

3)-6100 Sayılı HMK'nin 326/1 maddesi gereğince tespit isteyen tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin üzerlerinde BIRAKILMASINA,

4)-6100 Sayılı HMK'nin 333. maddesi gereğince peşin alınan ve harcanmayan gider avansının İlk Derece Mahkemesince İADESİNE,

5)-6100 Sayılı HMK'nin 330. maddesi gereğince vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,

6)-6100 sayılı HMK'nin 359/4 maddesi gereğince kararın kesin olması nedeniyle ilk derece mahkemesince taraf vekillerine TEBLİĞİNE,

Dair, 6100 Sayılı HMK'nin 341/1 maddesi delaletiyle HMK'nin 352/1 maddeleri gereğince dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda KESİN olmak üzere 15/09/2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Başkan

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Üye

e-imzalıdır

Katip

e-imzalıdır